پایان نامه با کلمات کلیدی استان تهران، زمین ساخت، حوزه نفوذ، دانه بندی

دانلود پایان نامه ارشد

تابع بخش ساوجبلاغ از توابع حوزهي 19 تهران بود و در اين دوره مرکز اداري و تجاري آن گاهي تهران، گاهي برغان، گاهي کردان و گاهي هشتگرد بوده است. سپس شهر کرج تابع شهرستان تهران شد و نمايندگي هاي ادارات مرکزي به رتق و فتق امور آن ميپرداختند. اما اين شهرستان با جهشي سريع از دورهي روستايي و شهري گذشت و به دورهي شهرستاني رسيد و منطقهي بسيار وسيعي را دربر گرفت که شامل اشتهارد، شهريار، ساوجبلاغ، کوهپايه و بخش حومهي تابع استان تهران ميشد. کرج در سال 1357 بهمدت کوتاهي تابع استان مرکزي (اراک) بود و مجدداً به استان تهران پيوست و سالها محدودهي مرز شهرستانهاي قزوين، ساوه، تهران و ضلع جنوب غربي استان مازندران همه قلمرو کرج به حساب ميآمد. تا اينکه در سال 1389 با تصويب دولت کرج به مرکزيت استان البرز نائل آمد.(همان،85)

3-3 وجه تسمیه
در جزوه اي که تحت عنوان “شناسنامه شهرستان کرج” توسط فرمانداري اين شهرستان تهيه شده در مورد وجه تسميه نام کرج چنين آمده است:
کرج از کلمه کراج به معني بانگ و فرياد است. زيرا در تپه آتشگاه و کوههاي کلاک و قلعه دختر شهرستانک و بز قلعه اشتهارد در ايام تابستان براي خبر رساندن و ديده باني آتش افروزي مي شد و در موقع جنگ بدينوسيله از هجوم دشمنان با خبر مي شدند، در آن روزگار ممکن است، نام کرج، کراج بوده است.(اطلس گیتاشناسی کرج،1390)
در فرهنگ نفيسي کرج به معني گوي، گريبان، چاک و شکاف آمده و آن رودخانه ايست که در کوههاي شمال غربي ري جاري مي شد و بلوک شهريار و ساوجبلاغ را مشروب مي سازد و نام دهي است در کنار اين رودخانه که پادشاهان قاجار در آنجا بناها و قصرهاي عاليه برپا نموده اند. همچنين در کتب مختلف آمده، لفظ کرج از کلمه کرژ به معني کوهپايه است.( همان)

3-4 ويژگيهاي طبيعي

3-4-1 زمينشناسي
 تشکیلات زمین ساختی کرج را عموما سنگ های رسوبی و رسوبات تخریبی جدید به وجود آورده اند. حرکات کوه زایی رشته کوه های البرز در شمال شهر کرج موجب گردیده که توف های سبز چین خوردگی پیدا نموده و موقعیت مناسبی جهت ذخیره آب های زیر زمینی ناشی از نزولات جوی به وجود آورند . قسمت های سطحی دشت کرج از رسوبات تخریبی پیلوستوئین تا زمان حاضر به وجود آمده که به ترتیب از نزدیک دامنه های جنوبی البرز با دانه بندی درشت آغاز و در بخش های جنوبی به دانه بندی ریزتری تبدیل می گردد. ( قدرت جذب آب های سطحی در بخش های شمالی به مراتب بیشتر از بخش های جنوبی می باشد.)
 بخش های جنوبی دامنه های البرز و شمال دشت کرج به صورت آبرفت های چین خورده مربوط به اواخر دوران سوم می باشند و در اثر فشار کوه زایی البرز به شکل کنگلومرا در آمده اند.( قلعه عباسی، 1381)

3-4-2 توپوگرافی
اصولا شهرها در آغاز تشکیل، منطقه کوچکی از زمینها را به خود اختصاص می دهند و هرقدر توسعه بیشتری پیدا کنند، با واحدهای توپوگرافی و ژئومورفولوژی بیشتری برخورد می نمایند. شهرها در بستر مکان شکل می گیرند و از مورفولوژی مکان تبعیت می کنند. ارتفاعات حاشیه ای شمال و شمال شرق منطقه کرج مانع توسعه فیزیکی هرچه بیشتر شهر در این مناطق می شود. این ارتفاعات با وجود داشتن محاسن متعدد، به دلیل وجود شیب زیاد معابر ، زمینهای صخره ای و سنگلاخی ، ناهموار و صعب العبور بودن، محدودیت فضا و زمین، فقدان خاک مناسب، شرایط نسبتا سخت اقلیمی، محدود بودن حوزه نفوذ شهری، مشکلات حمل و نقل شهری و مترو، مشکل دفع آبهای سطحی و شبکه فاضلاب، برای استقرار و گسترش شهر کرج چندان مناسب نیست. به طوری که شیب شهر کرج در این قسمتها به 15 درصد هم می رسد و از این لحاظ عامل محدود کننده ای برای گسترش شهر کرج شده است. از نظر پستی و بلندی بخشهایی از شهر کرج در دامنه های جنوبی ارتفاعات البرز در شیب 8 تا 20% و بخشهای دیگر آن در اراضی جلگه ای تقریبا مسطح و با شیب 1 تا 8 % واقع شده است. ( قلعه عباسی، 1381)
جدول شماره (3-1): اشکال ناهمواريهاي منطقهي کرج
اشکال ناهمواري
ارتفاع (متر)
شيب (درصد)
وسعت (هکتار)
وسعت (درصد)
کوهستان
بيش از 1830
100 – 16
12464
20/15
دامنه
بيش از 1600
18 – 8
5509
71/6
دشت
کمتر از 1500
8 – 1
54441
29/66
مخروطهافکنه
کمتر از 300
2 – 1
9078
07/11
بستر رودخانه


505
61/0
منبع: قلعهعباسي، 1381
نقشه شماره (3-3): وضعیت توپوگرافی شهر کرج

منبع: قلعهعباسي، 1381، ترسیم: نگارنده
3-4-3 گسل و زلزله
شهر کرج از لحاظ تقسیمات لرزه زمین ساختی در لرزه زمین ساخت البرز جنوبی قرار گرفته است و بسیاری از گسل‌های شهر تهران تا شهر کرج امتداد یافته که از مهمترین آنها می‌توان به راندگی گسل شمال تهران اشاره کرد. علاوه بر آن گسلهای گستره شهر کرج شامل گسلهای چاقو، گرکان، جارو، راندگی اشتهارد، راندگی باغستان، شور و ماهدشت ــ جنوب کرج است که بسیار خطرناک هستند. (قلعهعباسي، 1381)
پهنه‌های خطر پایین، نسبتا پایین و متوسطه به ترتیب ‌٢، ‌٤٣ و ‌٢٩ درصد و پهنه‌های خطر نسبتا بالا و بالا هم به ترتیب ‌٣٣ و ‌٣ درصد منطقه را به خود اختصاص می‌دهند که در این منطقه پهنه خطر بسیار بالا تفکیک نشده است. به طور کلی درصد مساحت پهنه‌های خطر متوسط تا بسیار بالا برای این منطقه ‌٦/٥٥ درصد است. (همان)

نقشه شماره (3-4) : وضعیت گسل ها در حوزه شهری کرج

منبع: قلعهعباسي، 1381، ترسیم: نگارنده

3-4-4 خاک شناسی
خاک های منطقه کرج از شمال به کوه های البرز ، از جنوب به سلسله جبال مرکزی دشت قزوین و از شرق به کاروانسرای سنگی محدود است. رسوبات دشت کرج از سه رودخانه کرج ، کن و کردان به وجود آمده است. بافت خاک های دشت کرج بنا به موقعیت محل و نزدیکی و یا دوری از کوه های شمالی و شمال شرقی از شن درشت تا رس متفاوت است ولی بخش عمده خاک ها رسی و شنی است. (قلعهعباسي، 1381)

3-4-5 ويژگيهاي اقليمي
ارتفاعات البرز مهمترین نقش را در شکل گیری اقالیم استان به عهده دارند استان البرز در فصول سرد سال متاثر از سیستم های شمالی و شمال غربی و غربی به ویژه جنوب غربی بوده و ریزش های آن متاثر از فعالیت این سیستم ها می باشند. بارندگی های این منطقه از ماههای آبان و آذر آغاز و تا اواسط اردیبهشت ماه ادامه می یابد.(علمی زاده،1388)
استان البرز از نظر اقلیمی دارای تنوع زیادی می باشد به گونه ایی که از اقلیم بیابانی در قسمتهای جنوبی شروع و تا اقلیم های نیمه مرطوب و مرطوب در قسمتهای شمالی ادامه پیدا می کند.
با توجه به موقعیت عمومی استان می توان بیان نمود که شدید ترین تضاد آب و هوایی شما لی– جنوبی یعنی اقلیم مرطوب و نیمه مرطوب در شمال و در مقابل اقلیم نیمه خشک و بیابانی در جنوب استان دیده می شود.
استان البرز به لحاظ وجود مراکز متعدد صنعتی، دانشگاهی، کشاورزی ، گردشگری ،طبیعت گردی ،میراث فرهنگی و… در کشور جایگاه ویژه ای دارد. (همان)
در مقياس كلي منطقه كرج همانند ساير بخش هاي استان البرز در فصول سرد سال متاثر از سيستم هاي شمالي و شمال غربي و غربي بويژه جنوب غربي بوده و ريزشهاي جوي آن كه از ماههاي آبان و آذر آغاز و تا اواسط ارديبهشت ماه ادامه دارد، تابعي از فعاليتهاي سيستم هاي فوق مي باشد. (همان)
از نظر ويژگيهاي خرد اقليمي ، منطقه كرج از پاره اي جهات داراي مختصات شاخصي است كه به آنها اشاره مي شود :
منطقه كرج به لحاظ اقليمي تحت تاثير ارتفاعات البرز و دره چالوس و رود خانه كرج قرار دارد كه موجب خنك و مرطوب تر شدن اين منطقه نسبت به تهران مي گردد و اين تمايز تقريبا در تمام طول سال مشاهده مي‏گردد. علت اختلاف دماي كرج نسبت به تهران به خصوص در شبها به سبب نزديكي كرج به ارتفاعات شمالي و سرد شدن شبانه اين دامنه ها و وزش باد كوه به دشت مي باشد. (همان)
دور بودن كرج از دشت كوير نيز موجب برودت و رطوبت بيشتر اين منطقه نسبت به تهران در فصول مختلف سال، بويژه در تابستان مي‏گردد.
در مورد بارندگي‏هاي تابستانه كرج مي‏توان اين گونه بيان داشت كه گاهي اوقات برخورد دو توده هواي گرم جنوبي و نسبتا سرد و مرطوب شمالي كه در سطوح فوقاني ناحيه البرز صورت مي‏گيرد، موجب مي‏گردد كه ابرهاي جوششي بسيار فعال در منطقه پديد آمده و ريزش هاي رگباري شديدي را بوجود آورد كه غالبا همراه با سيل است.(همان)
ايستگاه تحقيقات هواشناسي كشاورزي كرج در جنوب غربي شهر كرج و در فاصله ۳ كيلومتري از مرز تراكم شهر واقع شده است.
برخي از مشخصه‏هاي اقليمي ايستگاه تحقيقات هواشناسي كشاورزي كرج در دوره آماري ۱۳۵۰ تا ۱۳۸۰ به شرح ذيل مي‏باشد:
ميانگين بارندگي ساليانه كرج حدود ۲۵۱ ميليمتر با ضريب تغييرات ۱/۲۴ درصد و حد اقل mm ۳/۸۹ و حد اكثر mm ۴/۳۷۴ مي‏باشد. فصل زمستان با ۳/۴۲ درصد و فصل تابستان با ۵/۱ درصد بيشترين و كمترين سهم را در بارش ساليانه بر عهده دارند.
حداقل و حداكثر مطلق دما به ترتيب ۲۰- و ۴۲ درجه و ميانگين ساليانه نيز ۱/۱۴ درجه سانتيگرادمي‏باشد. ماه تير با ميانگين 26 درجه سانتيگراد و دي با 1 درجه سانتيگراد به ترتيب گرمترين و سردترين ماه سال محسوب مي‏شوند.
مجموع واحد‏هاي حرارتي بالاتر از صفر ۵۱۷۵ درجه روز و مجموع واحد‏هاي حرارتي بالاتر از ده ۲۳۳۴ درجه روز بدست آمده است. ميانگين تعداد روزهاي يخبندان با آستانه‏هاي صفر، ۵- و ۱۰- به ترتيب ۷۶،۲۴ و ۷ روز مي‏باشد.
ميانگين ساليانه رطوبت نسبي ۵۲ درصد و ميانگين حداكثر وحداقل آن به ترتيب ۷۲ و ۳۸ درصد مي‏باشد. جمع تبخير ساليانه از تشت كلاس A بالغ بر ۲۱۸۴ ميليمتر ميباشد . دي با متوسط ۲۶ ميليمتر و تير با ۳۷۵ ميليمتر به ترتيب كمترين و بيشترين مقدار تبخير را دارا هستند.
مجموع ساليانه تبخير-تعرق پتانسيل كياه مرجع به روش پنمن مانتيث ۱۳۰۷ميلي‏متر محاسبه گرديده است. ميانگين ساعات آفتابي ساليانه در طي دوره آماري برابر با ۲۸۹۹ ساعت به ثبت رسيده است.( ادارهي کل هواشناسي استان تهران، 1385)

جدول شماره (3-2) : وضع جوی ایستگاه سینوپتیک کرج به تفکیک ماه در سال 90

منبع: ادارهي کل هواشناسي استان تهران، 1385
نمودار شماره (3-1): متوسط بارندگی ماهانه ایستگاه های سینوپتیک هواشناسی طی دوره آماری ایستگاه 1390

نمودار شماره (3-2): درجه حرارت ایستگاه سینوپتیک هواشناسی کرج طی دوره آماری ایستگاه 1390

منبع: ادارهي کل هواشناسي استان تهران، 1385
جدول شماره (3-3): بارش ماهانهي ايستگاه سينوپتيک کرج (1385- 1354)
ماه
بارش (ميليمتر)

حداکثر
حداقل
متوسط
فروردين
1/100
6/0
9/34
ارديبهشت
2/86
7/0
8/27
خرداد
19
0
7
تير
18
0
5/3
مرداد
8/4
0
1/1
شهريور
5/2
0
6/0
مهر
7/51
0
1/6
آبان
6/92
4/0
8/23
آذر
7/247
0
2/49
دي
1/58
8/1
8/24
بهمن
9/49
3/0
03/30
اسفند
8/125
6/0
4/41
منبع: ادارهي کل هواشناسي استان تهران، 1385

3-4-6 باد
باد غالب در كرج كه بر مبناي سه نوبت ديدباني (صبح، ظهر و عصر ) محاسبه گرديده است، در جهت شمال غربي بوده و متوسط آن ۴/۳ متر بر ثانيه مي‏باشد. بيشترين سرعت باد دركرج ۵/۲۴ متر بر ثانيه از سمت غرب و ميانگين سرعت باد ۲/۲ متر بر ثانيه به ثبت رسيده است. (علمی زاده ،1388)
به طور کلی دو نوع جریان باد در کرج وجود دارد : 1) بادهای عمومی 2) بادهای محلی

1) بادهای عمومی
– بادهای غربی : این بادها شاخه ای از جریان هوای اقیانوس اطلس هستند که از شمال غرب وارد ایران شده و به بادهای منجیل معروفند. زمان وزش این بادها از اواخر پاییز تا اوایل بهار است. این بادها نقش موثری در نزول باران و برف در زمستان دارند. این بادها در تابستان هم می وزند اما ضعیف بوده و نزولات جوی کمی به همراه دارند.
– بادهای گرم جنوب غربی : در تابستان عموما از دشت های عراق و سوریه به ارتفاعات زاگرس می وزند و شاخه هایی از آن ها پس از عبور از ارتفاعات فوق از سمت ساوه وارد دشت کرج می شوند. این بادها موجب گرم تر شدن هوای کرج و حوزه نفوذی در بخش های جنوبی و جلگه ای می گردد.
– بادهای شمال غرب : سرچشمه این بادها اقیانوس اطلس است. اثرات

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی صاحب نظران، تحرک اجتماعی، زندگی شهری، بخش اقتصاد Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی سلسله مراتب شهری، سلسله مراتب، هیدرولوژی، رشد جمعیت