پایان نامه با واژگان کلیدی وجدان کاری، قرآن کریم، کمال مطلق، نیروی کار

دانلود پایان نامه ارشد

مي‌دارد.
ب – ارزشهاي فرهنگي
ارزشهاي فرهنگي، ارزشهايي هستند كه در اثر تجارب مشترك زندگي جمعي انسانها به وجود آمده و موجب يكپارچگي و هويت افراد يك جامعه در مقابل اعضاي جوامع ديگر مي‌باشند. به عبارت ديگر سيستم‌هاي ارزشي، انديشه‌ها و اعمال افراد، از دوران كودكي تا بلوغ و پيري تحت رفتارها واعمال و تجربه‌هاي مورد قبول جامعه(فرهنگ‌يابي) شكل مي‌گيرد (روح الامين، 1365، 98).
اگر چه ارزشهاي فرهنگي متفاوت از ارزشهاي ديني بوده و لزوماً داراي توجيهات عقلاني زيادي نيستند، به جهت نقش مهم آن در ارائه هويت خاص با اعضاي جامعه و تأمين همبستگي آنان با يكديگر، محترم شمرده مي‌شوند تا حدي كه برخي اوقات امور فرهنگي صرفاً به خاطر فرهنگي بودن، صحيح، ضروري و عقلاني تلقي شده و هر گونه دخل و تصرف و يا تغيير آن، بدعت نامطلوبي تلقي شده و مورد مذمت واقع مي‌شود زيرا «… نظام آموزشي گذشته براساس انتقال ميراث فرهنگي بنا شده بود نه انطباق با شرايط تغيير و ناپايدار. در گذشته چون فرهنگ بشري، فرهنگي شفاهي بوده، اين انتقال از سينه به سينه انجام مي‌شد و بهترين نقش آموزش انتقال ميراث از نسلي به نسلي ديگر بود. نوآوري و خلاقيت كمتر مورد توجه بود. قرنها و هزاره‌ها مي‌آمد و مي‌رفت و بشر از نظر معلومات و اطلاعات در جا مي‌زد. زيرا كاركرد اصلي آموزش، حفظ و انتقال اين ميراث بود نه ارزيابي و بازسازي آن… »(اسدي،1370، 9)، در حالي كه لازمه، نوآوري، ابتكار، تغيير و توسعه به طور كلي عبارت از ارزش سنجي ميراث فرهنگي است، به اين جهت كه امور فرهنگي اگر هم در مزان پيدايش خود داراي وجه عقلاني مي‌بودند، پس از گذشت زمان نسبتاً زياد- كه لازمة عموميت يافتن آن امور مي‌باشد- به جهت تغيير شرايط زندگي، مي‌تواند عقلانيت خود را از دست بدهد كه نه تنها تغيير آن خالي از اشكال است بلكه ممكن است اجتناب‌ناپذير هم بوده باشد. مضاف بر اين، از آنجائي كه تجارب مشترك انسانها منوط به زندگي اجتماعي آنان مي‌باشد زيرا در محل جغرافيائي خاص با همديگر زيست مي‌كنند-جوامع مختلف داراي فرهنگهاي خاص خود مي‌گردند كه با اهتمام به حفظ و محترم شمردن آن از جانب اعضاي جامعه از نسلي به نسل ديگر منتقل مي‌شود.
بدين ترتيب همه جوامه داراي فرهنگ هستند كه در نتيجة تجارب مشترك آن جامعه بوجود آمده است فرهنگ جوامع مختلف در كليت خود نسبت به يكديگر رجحان و برتري خاصي ندارند، زيرا لزوماً با استدلال عقلي، آزمايش علمي و غيره همراه نبوده است ولي عناصر فرهنگي جوامع مختلف مي تواند درمقايسه با يكديگر،نسبت به مقتضاي زمان وشرايط مختلف، داراي معايب و محاسن مشخصي باشند.
به هر حال فرهنگ در هر زمان و مكان خاص، مورد احترام و توجه افراد متعلق به آن زمان و مكان بوده، صرف نظر از پيدايش، حال و آينده آن در شكل دادن رفتار انسان سهيم است. تأثير كليت فرهنگ نيز از طريق تأثير و تأثر عناصر جزئي آن حاصل مي‌شود كه يكي از آنها فرهنگ كار مي‌باشد. فرهنگ كار هر جامعه نيز در ارزشهاي مربوطه متجلي شده و رفتار كاري اعضاي آن جامعه را شكل مي‌دهد تا جائي كه اعضاي يك جامعه نسبت به اعضاي جامعه ديگر براي كار، ارزش كمتر يا بيشتري قائل شده و بر آن اساس عمل مي‌كنند.
ج-ارزشهاي شخص
ارزشهاي شخصي، ترجيحاتي هستند كه هر كس با توجه به ارزشهاي مذهبي و فرهنگي و با توجه به علائق و استعدادهاي خود به آنها پايبند است و به عبارت ديگر اولويتهائي هستند كه فرد در داخل نظام ارزشي خود به آنها قائل است. زماني كه فرد اين يا آن ارزش مذهبي يا فرهنگي را به اين يا آن ارزش مذهبي و فرهنگي ديگر ارجحيت مي‌دهد، ترجيح شخصي خود را طوري به كار مي‌گيرد كه مي تواند آگاهانه و توأم با استدلال باشد يا ناآگاهانه بوده و با تقليد و تبعيت از منابع مربوطه و يا با حس عاطفي و گرايشي همراه باشد. بسياري از ترجيحات شغلي و حرفه‌اي، پايبندي به برخي از امور فرهنگي، و روش زندگي-در مقابل بي‌علاقگي و يا بي‌تفاوتي به مشاغل و حرف ديگر، امور فرهنگي ديگر، و روشهاي ديگر زنديگ-با توجه به همين ترجيحات شخصي قابل تبيين است كه به طور عمده متأثر از ادارك انفرادي و كوتاه مدت انسانها-كه نسبت به عمر متأثر از ادراك انفرادي و كوتاه مدت انسانها-كه نسبت به عمر ارزشهاي فرهنگي بي‌نهايت كوچك بوده و برهة زماني كوتاهي را شامل مي‌شود مي‌باشد (عباس زاده ، 1388 ، 8 الي 28).

2-8 وجدان کار در ایران
موضوع کار و اهمیت آن از دیرباز در جامعه ی ما مطرح بوده است و اسلام نیز بر کار و جایگاه آن تاکید زیادی نموده است که در جای خود به ان پرداخته خواهد شد، ولیکن متاسفانه در اکثر سازمان های کاری ما در حال حاضر انگیزه کار بیشتر و بهتر، نسبتاً پایین است. «آنچه به طور رسمی منتشر شده نشان می دهد که در ایران کار مفید هفتگی برای ادارات 6 تا 9 ساعت می باشد.» (اعتمادی، 1390، ص 21).
شاید یکی از دلایل عمده پایین بودن انگیزه کار و احساس مسئولیت کمتر افراد نسبت به انجام وظایفشان وضعیت اقتصادی – اجتماعی جامعه باشد. شرایط اقتصادی جامعه ممکن است باعث شود این باور در اکثر افراد درونی گردد که زیاد کار کردن و خوب کار کردن کسی به جائی نمی رسد و هر چه بیشتر کار انجام دهی، بیشتر بارت می کنند و توقع بیشتری از شما خواهند داشت بدون آنکه امتیازی بیشتر دهند. ساختار اقتصادی جامعه نیز به گونه ای است که سوداگران اقتصادی می توانند طی چند شب صاحب ثروت هنگفتی شوند که متخصصین جامعه تا آخر عمر نمی توانند به آن دست یابند.
اینگونه مسائل ممکن است انگیزه کار را درجامعه پایین آورده و وجدان کاری واحساس مسئولیت نسبت به انجام درست کارها را در حرفه ها و مشاغل مختلف تضعیف نماید. الگوی سرمایه داری نیز ممکن است مزید بر علت باشد.«سبک کلاسیک مدیریت در ایران نیز بوضوح عدم کارایی خود را نشان داده است. سطح بسیار پایین بهره وری نیروی کار انگیزه های پایین نیروی کار و قوه ی خلاقیت و نوآوری، بازدهی اندک دارائیها، عدم توسعه مطلوب نیروی انسانی، کارایی ناچیز مدیران و … همگی حاکی از وجود نوعی سبک نادرست مدیریت در سطح سازمان ها و شرکت های دولتی و خصوصی است (حاج موسی،1387: 13).
مسئله پایین بودن وجدان کاری در سازمان ها محسوس است و یکی از مشکلات و معضلات کشور امروزه همین است. با توجه به مشاهدات و تجربیات عملی شاید بتوان اذعان داشت که بسیاری از کارمندان و مدیران سازمان ها نسبت به وظایف و تکالیفی که عهده دار آنها هستند احساس مسئولیت و پایبندی نمی کنند از سال 1373 الی 1376 پیرو تاکید مقام معظم رهبری موضوع وجدان کاری بعنوان یکی از اولویت های اساسی جامعه و ضرورتی مهم مطرح و سمینارها و نشست های علمی متعددی پیرامون موضوع برگزار گردیده است که همگی حاکی از اهمیت پرداختن به موضوع مذکور و شرایط کنونی است (ابراهیمی، 1389: 17).

2-9 اصول کار متعهدانه و وجدان کاری در اسلام
در اسلام، کار مقدس و بیکاری مطرود است. توضیه های دینی آدمی را به انجام کاری که به آن علاقه دارد واستعداد انجام آن را نیز دارد تشویق می کند. تلقی فرد و جامعه از کار و نیز تعهد کاری فرد و جامعه مشخص کننده ی نظام ارزشی و اخلاق عملی است. در اندیشه ی قرآنی خاستگاه کار و تلاش مفید، سازنده فطرت آدمی و عشق به کمال مطلق است زیرا انسان فطرتاً کمال مطلق را جستجو می کند و این کمال جوئی در کار و تلاش او متجلی است.
وقتی که تعالیم اقتصادی اسلام را مرور می کنیم به این نکته می رسیم که بهره هر فرد در زندگی در گرو کار و کوشش او است و بدیهی است آنگاه که کار مناسب با استعداد و توان شخصی باشد ذوق و عشق عجیبی در او ایجاد می کند تا آنجا که برای انجام آن کار اهمیتی به مسائل مادی نمی دهد و طبیعی است چنین کار با انگیزه ای، وجدان کاری و افزایش کیفی را در پی خواهد داشت و منجر به نتایج مطلوبی می گردد.
بیش از 700 آیه از قرآن کریم در موارد جزئی و یا به صورت قانون کلی اهمیت و اصالت کار و نتایج آن راگوشزد می کند و ملاک حیات واقعی و ارزش کار آن را ذکر کرده است. در دسته ای از این آیات کار، نتیجه حیات انسانی معرفی می شود و محور محاسبه ابدی درباره ی شخصیت هر فرد و ملاک شایستگی او، کار و کوششی است که به خود او منتصب است. همچنین در بیش از 60 آیه از قرآن کریم ایمان و عمل در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. همین نگاه اجمالی به قران کریم به عنوان اساسی ترین منبع دین اسلام این نکته را کاملاً روشن می سازد که کار و کوشش از نظر اسلام دارای ارزش بسیار والائی است، بطوریکه هیچ مکتب و تفکری نمی تواند ارزش فوق و ارزشی که اسلام به کار داده است را مطرح نماید» (ابراهیمی،28:1389).
«خداوند اهل ایمان را فرمان می دهد که از پایگاه بندگی به کسب و کار و کوشش برخیز، زیرا تلاش برای کسب روزی حلال و حفظ استقلال و کرامت زمینه ای مناسب برای دستیابی به کمالات الهی در رسیدن به رستگاری است در حدیثی قدسی آمده است که خدای متعال در شب معراج پیامبر گرامی اش فرمود: یا احمد ان العباده عشره اجزاء تسعه مهما طلب الحلال ای احمد همانا عبادت ده قسمت است که نه قسمت آن کار کردن در طلب روزی حلال می باشد. (الدیلمی، ج 1: 203).
پیامبر اکرم (ص) از کار به عنوان برترین عبادت ها یاد می کنند، و اینگونه کار و تلاش متعهدانه و خداجویانه است که بعنوان عبادتی والا و امری آخرتی به شمار می رود.
امام خمینی (ره) در این باره از قول علامه مجلسی علیه الرحمه در کتاب چهل حدیث نقل کرده است «بدان آنچه از مجموع آیات و اخبار ظاهر می شود به حسب فهم ما، این است که دنیا مذمومه و مرکب است از اموری که انسان را باز دارد از اطاعت خدا و دوستی او و تحصیل آخرت. پس دنیا و آخرت با هم متقابلند هر چه باعث رضای خدای سبحان و قرب او شد از آخرت است اگر چه به حسب ظاهر از دنیا باشد مثل تجارت، زراعت و صنعتی که مقصود از آنها معیشت عیال باشد برای اطلاعت امر خدا و صرف کردن آنها در مصارف خیریه و اعانت کردن به محتاجان و صدقات و … و اینها همه از آخرت است گر چه مردم آن را از دنیا می دانند و ریاضات مبتدعه و اعمال ریائیه گرچه با تزهد و انواع مشقت باشد از دنیا است. زیرا باعث دوری از خدا شود و قرب به سوی او نیاورد»
«زندگی رسول خدا (ص) سراسر سرمشقی نیکو از کار و تلاش سازنده در راه است. تا جایی که آن حضرت به هنگام وصف ویژگی های انسان مومن برای حضرت علی (ع) از جمله به صفت پرکاری اشاره می کنند و می فرمایند: «ای علی، از صفات مومن این است که پر کار است».
کوشش و کار پیامبر در ساختن مسجد و حفر خندق در جنگ احزاب تا حدی بوده است که اصحاب آن حضرت را نیز متحیر می ساخت. لذا می بینیم که در جای، جای این مکتب بزرگان دین و ائمه اطهار بر اهمیت و ارزش کار تاکید ورزیده اند و این نشانه توجه بسیار والای اسلام به کار و انجام کار و کوشش حلال است و متعاقب آن بیکاری و سستی و تنبلی در انجام کار را مزمون و زشت دانسته اند (مجلسی، بحارالانوار، 1403 ق).
در اسلام اصول و ضوابطی بر کار متعهدانه حاکم است که حتماً می بایست بنده مسلمان آنها را مد نظر داشته باشد:
1. قصد و نیت، آنچه به کار و تلاش آدمی ارزش می بخشد و والایی آن را تضمین می کند قصد صادقانه و نیت خالصانه است که کمال و نقص یا صحت و فساد هر کار کاملاً تابع آن است. زیرا نسبت قصد و نیت به کار و تلاش ارواح به ابدان است.
2. نظم و ارتباط: هیچ کار و تلاشی بدون نظم و انضباط یعنی آراستگی، موزونی و سازمان یافتگی به نیتجه مطلوب نمی رسد.
3. جدیت: از جمله ویژگیهای مومن جدیت در امور، پرهیز از کارهای بیهوده و بی فایده و پیگیری مصرانه هدفهای خود در زندگی است.
4. مداومت و پایداری: از جمله اصول حاکم بر اخلاق و وجدان کاری پیامبر اکرم (ص) مداومت و پایداری درکار بود، سنت الهی بر این اساس قرار دارد که چون کسی در کاری پایداری نشان دهد و استقامت ورزد به مقصد می رسد.
خداوند متعال در سوره ی جن آیه ی 16 می فرماید:
و اگر به راستی راست پایداری کنی هر آینه از آبی فراوان (روزی و نعمت بسیار) سیرابشان کنیم.
5- وقت و استحکام: از دیگر ویژگیهای اخلاقی و وجدان کاری پیامبر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی سلسله مراتب، رفتار انسان، وجدان کاری Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی وجدان کاری، فرهنگ کار، اخلاق کار، کشورهای توسعه یافته