پایان نامه با واژگان کلیدی هنر اسلامی، موزه ملی ایران، موزه ملی

دانلود پایان نامه ارشد

است، حال آن که میتوان گفت این قندیل متعلق به اردبیل است؛ گفته شده است که در بقعه شیخ صفی در اردبیل محلی به نام قندیل خانه یا دارالحفاظ وجود داشته که در آن قندیلهای گوناگونی نگهداری میشده است اما متاسفانه اکنون چیزی از این قندیلها باقی نمانده است و این مکان خالی از قندیل میباشد از روی کتیبه این شیء مشخص میشود که این اثر برای شیخ صفی سفارش شده است و احتمالاً در آرامگاه شیخ صفی بوده است.

شماره ثبت در موزه: 9822
محل اکتشاف: اصفهان
دوره: 11 هجری قمری (1023 میلادی
ارتفاع: 29 سانتیمتر
قطر دهانه: 6/12 سانتی متر
قطر پایه: 1/13
وضعیت اثر: زنگ زده، فاقد کف
محل نگهداری: موزه ملی ایران (گنجینه هنر اسلامی)

شکل 5- 2. قندیل نقرهای (شماره 2)

شکل 5- 2-1. آنالیزقندیل نقرهای، شماره 2

این قندیل نقرهای از سه بخش گردن، بدنه و پایه تشکیل شده است و کاملاً قرینه میباشد این قندیل با پایهی کوتاه مدور و بدنهی گرد محدب است ودارای در پوش مدور است که در مرکز آن دایرهای بر آمده وجود دارد و در رأس آن حلقه ای قرار گرفته است و در هنگام استفاده از حلقهای که بر روی در پوش قرار دارد آویزان میشده است و در زمانی که قندیل خاموش بوده است به عنوان در بر روی قندیل قرار گرفته است. بر روی بدنه لبهی داخلی آن سه حلقهی دیگر وجود دارد که سه زنجیر بلند از داخل آنها عبور داده شده است.
قطر دهانهی، مدور و متمایل به خارج آن به تدریج به طرف پائین کمتر گشته و در گردن آن میپیوندد و در محل اتصال گردن به بدنهی قندیل، نواری برجسته دور آن را در بر گرفته است. در یک طرف قندیل داخل شکلی تزئینی شبیه گلدان با بدنه ای کشیده و پایه ای مانند پایه قندیل کتیبهای به خط نسخ حاوی نام وقف کننده و سال وقف بدین شرح کنده شده است.
در کلاسهی بالای آن نوشته شده ((صاحبه نظر علی خان صاحبه)) و در بدنه آن ((وقف شیخ شاه صفی نظر علی خان)) و در پایهی تاریخ بدین صورت ((3201)) آمده است. قسمتهای دیگر و بدنه ساده و بدون نقش میباشد البته حکاک اشتباه کرده و عدد (3201) را باید (1023) حک میکرد.
این قندیل هم چنین پایه نیز دارد. بر روی بدنهی قندیل یک کتیبه با این متن وجود دارد: ((وقف شیخ شاه صفی نظر علی خان)).

به دست آمده: از خراسان (بیرجند)
جنس: برنج
دوره: قرن شانزدهم/دهم (سال1539/946)
ارتفاع: 39 سانتیمتر
قطر دهانه: 18 سانتیمتر
وزن: 750 گرم
وضعیت: زنگ زده، شکسته، ترک دار، ناقص، سوراخ
محل نگهداری: موزه ملی ایران (گنجینه هنر اسلامی)

شکل 5-3. قندیل برنجی (شماره3)

شکل 5-3-1. آنالیز قندیل برنجی، شماره 3

این قندیل برنجی از سه بخش گردن بدنه و پایه تشکیل شده است و دارای نقوش زیبای گیاهی و هندسی و تزئینات زیبای خطوط ثلث میباشد که قلمزنی گردیده است. فرم بدنه این قندیل محدب، است و سه قبه جهت آویختن به کار میرفته است
در بالاترین بخش این قندیل، در قسمت میانی گردن یک باند کتیبه وجود دارد که سلام و صلوات بر پیامبر و امامان شیعه میباشد و به این شرح است:
((اللهم صل علی محمد مصطفی وصل علی الامام المرتضی و صل علی الامام حسن الرضی و صل علی الامام حسین شهید کربلا))
سپس در روی بدنه و در بالاترین سطح آن و بخش پائین گردن هفت کتیبه در قالبهای مجزا وجود دارد که ادامه کتیبههای پائین لبه میباشد وچنین است:
((علی الامام زین العابدین/ وصل علی الامام محمد باقر/ و صل علی الامام جعفر صادق/ و صل الامام موسی کاظم/ و صل علی الامام علی بن موسی الرضا/ وصل علی الامام محمد تقی وصل علی الامام علی نقی))
بخش اصلی بدنه دارای سه شمسه بزرگ میباشد که با نقوش گیاهی و اسلیمی مزین گردیده و در وسط هر یک از این شمسهها سه قاب تزئینی زیبا وجود دارد و در داخل هر قاب این جملات خوانده میشود:
قاب اول: صل علی الامام الحسن عسگری/ صل علی الامام محمد المهدی علیهم السلام
قاب دوم: ناد علیا مظهر العجایب/ تجده عونالک فی النوائب
قاب سوم: کل هم و غم سینجلی/ بولاتیک یا علی یا علی یا علی
پایه این قندیل نیز با شمسهها و نقوش اسلیمی تزئین و گلها و کتیبههایی آراسته شده است که یکی از کتیبه های آن سال ساخت شیء را برای ما مشخص میسازد.
در پائینترین بخش این قندیل قسمت تحتانی پایه، حاشیهای ساده وجود دارد که به چها قسمت تقسیم شده است و هر قسمت شامل کتیبههایی است که متن آن چنین است:
((حب علی ابی طالب/ سید الاولیا و زوج بتول/ فرض علی حاضر و الغایت/ سازنده محب علی بن پیر حسین خراسانی))

محل اکتشاف : از خراسان
محل نگهداری: موزه رضا عباسی (تالار اسلامی 2 / ويترين شماره 28)
شماره ثبت : 481
ارتفاع: 8/18 سانتیمتر
ارتفاع پایه: 5/13 سانتیمتر
ارتفاع گردن : 6 سانتیمتر
قطر دهانه : 3/14 سانتیمتر
قطر بدنه : 53 سانتیمتر
قطر پایه: 7 سانتیمتر
وزن شی ء : 200/1 کیلوگرم

شکل 5- 4. قندیل برنجی مربوط به دوران صفویه (شماره 4)

شکل 5-4 -1. آنالیزخطی قندیل برنجی مربوط به دوران صفویه، شماره 4
این قندیل در لبه بالایی دارای تزئینات ساده اسلیمی به شیوه قلم زنی شده با زمینه سیاه اندود بر لبهها سه دسته به صورت مجسمه حیوان نامشخص دیده میشود روی بدنه از بیرون 7 ردیف حاشیه تزئینی شامل نوشته نقوش اسلیمی با ترنج و نقوش هندسی است. در نوار بعدی کتیبهای به خط ثلث دیده میشود . مابین این کتیبهها سه زایدهی قلابی شکل به شکل سرنیزه وجود دارد که هر یک از آن ها با سه میخ به بدنه اصلی پوچ شده است. متن کتیبه فوق بدین قرار است:
«زیتها یضیء و لولم تمسسه نارنور علی نوریهدی الله لنور من شیاء و یضرت الله الامثال» فروزان است. بدون آن که آتشی زینت آن را خود به خود جهانی را روشن بخشد که پرتو آن نور حقیقت بر روی نور معرفت قرار گرفت و خدا هر که را خواهد به نور خود هدایت کند. این مثل ها را خدا برای مردم میزند و خدا به همه امور غیب عالم و داناست (سوره نور قسمتی از آیه 36). نوار دیگر بدون نقش و ساده بوده و در پائین این کتیبه قرار گرفته است. درابتدای گلوگاه ظرف نقوش اسلیمی به همراه گلهای چهار پر در قالبهای افقی به هم پیوسته قرار گرفته است. درون سه قالب در بالای شکم ظرف، کتیبه دیگری به خط ثلث مشاهده میشود. این نوشتهها قسمتی از آیه 36 سوره نور و قسمتی از دعای نادعلی است.
قالب اول: للناس والله بکل شی علیم [صدق الله العظیم] (دنبالهی آیه 36 سوره نور).
قاب دوم: نادعلیاً مظهر العجایب تجده عوناً لک فی.
قاب سوم: التوائب کل هم و غم سینجلی یولانیک یا علی یاعلی یا علی، گردیده است.
لازم به توضیح است دراین قسمتهایی از دعای اصلی حذف گردیده است. در قسمت شکم ظرف بر زمینه ای با نقوش اسلیمی ماری در داخل ترنج های افقی که دارای دو نیم ترنج در بالا و پایین نیز میباشد اسامی تعدادی از ائمه آورده شده است. کل کتیبه ها نیز به خط ثلث است.
متن کتیبه ها بدین قرار است: اللهم صلی علی النبی و الوصلی و التبول وستین العباد و الباقر و الصادق الکاظم الرضا و النقی و النقی.
بین این ترنج ها شمسههایی وجود دارد که درداخل آنها نیز با نقوش اسلیمی قلم زنی شده است. نوع نقوش کاملاً گویای این نکته است که کلیه تزئینات به وسیله دست و به شیوه سیاه قلم انجام گرفته است. دراین قسمت لحیم کاری به چشم میخورد که احتمالاً به منظور مرمت شیء صورت گرفته است. نوار بعد از نیم ترنجها، سرترنج هایی با سه برگ وجود دارد. شیء دارای پایه است و روی آن یک نوار ساده بدون نقش به چشم میخورد. پایه ظرف مصدوم بوده و در بالای آن نقوش زنجیر مانند ساده ملاحظه میگردد.

5-2 بررسی نمونه هایی از شمعدان های دوره صفوی
جنس: برنج
شماره ثبت درموزه: 3603
دوره: 11، 10 هجری قمری
قطر دهانه: 8/7 سانتیمتر
قطر پایه: 3/18 سانتیمتر
ارتفاع: 4/30 سانتیمتر
وضعیت اثر: زنگ زده
محل اکتشاف: اردبیل
محل نگهداری: موزه ملی ایران (گنجینه هنر اسلامی)

شکل 5- 5. پایه شمعدان برنجی (شماره 1)

شکل 5-5-1. آنالیز پایه شمعدان برنجی، شماره 1

شمعدان استوانهای شکل با پایه و دهانه مدور است.این شمعدان قالب گیری شده و در تزئینات آن نقوش اسلیمی، گیاهی، صحنههای بزم و شکار بر روی بدنه قلم زنی شده است این دو صحنه به وسیله سه بیت شعر از خاجه حافظ شیرازی از یکدیگر جدا شده است و دو بیت شعر نیز در انتهای بدنه دیده میشود و پایه نیز با نقوش گیاهی و مجالس بزم مزین میباشد همچنین نام دارنده شمعدان نیز در انتهای پایه پهن شی و در میان آخرین ردیف تزئینات دیده میشود.

شکل 5-5-2. آنالیز پایه شمعدان برنجی،شماره 1

متن کتیبه های مذکور چنین است:
اطراف لبه:
«ای شمع چو پروانه به پروای تو میرم
چون مور بسازم به سر راه تو خانه

برگرد سرت گردم و در پای تو میرم
تا چون گذری زیر کف پای تو میرم»

(درویشی دهکی قزوینی)
اشعار بدنه در 12 قالب زیگزاگی به شرح زیر است:
«خوش است/ اگر یار یار میباشد
میسوزم از فراغت/ روی از جفا بگردان
تو همچون صبحی/ و من شمع خلوت سحرم

نه من بسوزم و او شمع/ انجمن باشد
هجران بلای ما شد/ یا رب بلا بگردان
تبسمی کن و جان بین/ که چون همی سپرم»

(حافظ)
اشعار انتهای بدنه:
«چراغ اهل را روشن از روی تو میبینم
تویی سلطان عالم کم مبادا از سرت موئی

همه صاحبدلان را روی دل سوی تو میبینم
که عالم را طفیل یک سر موی تو بینم»

قسمت بالا روي بدنه مجلسي را نشان مي‌دهد كه شخصي روي تخت نشسته و اشخاص ديگر در حال آوردن غذا و سيني حاوي صراحي و جام برای او هستند. قسمت پائين بدنه (زير حاشيه شكسته) شكارگاهي را نشان مي‌دهد كه شكارچيان سواره و پياده در حال حركت‌اند و حيواناتي چون خرگوش، پلنگ، آهو و روباه در حال دويدن مشاهده مي‌گردند. پايه شمعدان نيز با پنج مجلس بزم كنده‌كاري شده تزئين يافته است، عده‌اي در حال نواختن دف و برخي ديگر به رقص آمده‌اند كه همه آنها با لباس و كلاه اشرافي معمول در دوران صفويه نشان داده شده‌اند. این مجلس پنج مجلس به وسیله درختان سرو از هم جدا گشته اند. نظير اين مجالس بر روي مينياتورهاي اين دوران ديده مي‌شوند. در حاشیه این شمعدان چنین نوشته شده:
صاحبه شیخ کمال الدین درویش بن علی
این شمعدان در نمایشگاه زیر به نمایش گذاشته شده است:
– نمایشگاه شاهنامه در مالزی مرداد ماه 1381 که دین نمایشگاه برگذار نشد.
-در اردیبهشت ماه، سال1378 برای شرکت در نمایشگاه به مراغه فرستاده شده است.

جنس: برنج
شماره ثبت درموزه: 3620
دوره: 11 هجری قمری
قطر دهانه:

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی موزه ملی، نسخه های خطی، غرب ایران Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی موزه ملی ایران، موزه ملی، هنر اسلامی