پایان نامه با واژگان کلیدی هنرهای زیبا، مبارزه سیاسی، سهراب سپهری

دانلود پایان نامه ارشد

ی دردستگاه ارزشی پذیرفته شده ای سخن می دارد.می توان با بررسی آثار ارزشمند ومشخصی ازاین ادبیات غنی،به طرح وترسیم دستگاه نظری وارزشی فرهنگ خویش درباب انسان پرداخت،ونشان دادکه اصل رویکرد به انسان دراین نظام فرهنگی برچه استواراست.(مختاری،30:1378)
فردوسی شاعر حماسه سرای ایرانی،برای انسان ارزش واعتبارویژه ای قائل است وی معتقداست بایدبرشناخت معنای انسان کوشید وخلقت آدمی راامری بیهوده وسرسری ندانست.او انسان رابرتراز دو جهان گیتی ومینو دانسته،وآفریده های دیگررامیانجی برای آفرینش انسان می داند.وبه انسانها توصیه می کند که هرچنددرشمارواپسین آفریننده های خداوند هستند اماازلحاظ ارج ومنزلت ازهمه آفریده ها برترووالاترند.او می گوید:آفرینش خود رابیهوده نپندارید چراکه این دنیا براساس قانون وعلت آفریده شده است.
مگرمردمی خیره خوانی همی؛ جزاین را نشانی ندانی همی
توراازدو گیتی برآورده اند؛ به چندین میانجی،بپرورده اند.
نخستین فطرت،پسین شمار، تویی؛خویشتن را به بازی مدار(فردوسی،3:1387و2)
مولوی شاعرعارف مسلک قرن هفتم،انسان راسایه اصلی خدا می بیند وبراین باوراست که انسان کریمه اللّهی است که به این دنیا هبوط کرده،اماقابلیت خلیفة اللهی راداراست.وی ومعتقداست ازطریق عشق ، انسان امکان وصول ودریافت اسرار الهی نصیبش می گردد.وعشق به محبوب ازلی است که موجبات سربلندی وعزت وارتقاءانسان را فراهم می آورد.

عشق آن زنده گزین کاو باقی است کز شراب جان فزایت ساقی است
عشق آن بگزین که جمله انبیاء یـافتند ازعشـق او کـاروکـیا
تو مگومارا بدان شهبار نیست باکریمان کارهادشوار نیست.
(مولوی،14:1385)
انسانی که در شعر سعدی ترسیم شده،عادل ومدبّراست واین نشان دهنده حس انسان دوستی سعدی است اوسفیرانسانیت وهمزیستی وهمبستگی می باشد.به نظراوهمه افرادانسانی نیک آفریده شده اندوشایستگی آنرادارندکه به ذروّه فظیلّت ومعرفت عروج کند ولازمه این عروج آن است که انسان خویشتن را بشناسد وصفات نیک راازبد تمیز دهدودرصددتقویت صفات نیک، وضعیف ساختن صفات بد باشداودراین زمینه آورده است:
وجودتوشهری است پرنیک وبد توسلطان ودستورداناخرد
( سعدی،39:1389)
انسان درشعر حافظ ازچنان جایگاهی برخورداراست که قادراست بابینش وبصیرت،رفتاروشخصیت خود راشکل دهد.به عنوان نمونه حافظ شاعرغزلسرای ایران این چنین سروده است:
کسی که حسن وخط دوست درنظردارد محقق است که اوحاصل بصردارد
(حافظ،116:1389)
یعنی اومعتقداست که رفتارواعمال انسان حاصل نوع نگرش وبینش اوبه زندگی ومعنویات است وبینش و بصیرت انسان رفتارانسان راشکل داده وشخصیت وی رامی سازد.
1-2-5. انسان وجایگاه اودرشعرمعاصر
شعرنیمایی ازآغازپیام آورارزشهای تازه ای برای انسان ایرانی بوده است.گسترش این ارزش ها می توانسته است آفاق انسان دوستی کهن فرهنگ مارابه چشم اندازهای آسانی نوبپیوندد.(مختاری،29:1378)
نیما تبلورنوراندیشی درباب انسان درشعرمعاصراست.به همین سبب نیزباپیروان ارزشهای فرهنگی وادبی کهن اختلاف عمیقی یافته است.ازاینرو،ازراه بررسی وتحلیل دیدگاه او،می توان به ترسیم وتصویر چشم اندازها،مشخصات وبنیادهای انسانی شعر معاصرنزدیک شد.(مختاری،171:1378).
انسان همواره نقطه عزیمت ذهن،ونشستگاه اندیشه واحساس نیماست.انسان درشعرنیمایک موجودی محلی ومنطقی است.ونه یک موجودی عام وصرفاجهانی.هویت اوازاینجا آغازمی شودتا”همه جایی”شود.این هویت انسانی ازیک روستا،یک منطقه جنگلی یاساحلی یاشهروشهرک برمی آید.وازهمان دهکده وشهرو خانه وکارگاه وموضوع اجتماعی خودبه جهان متصل می شود. و از : مللی”به”جهانی”می رسد.(همان:222و221)
شاملو عشق به انسان را درعرصه مبارزه سیاسی دریافته است.اوقبل ازورودبه عرصه مبارزه به مسئله “انسان” وارزش وهمبستگی بشری وا قف نبوده است. اما ازآن پس،با توجه به زندگی ومرگ انسا نهای بزرگی که هدف وزندگی ومرگشان،آزادی ودادگری وپاسداری ازشاُن وشرف آدمی بوده است،شعرش را وقف ستایش انسان،به ویژه ستایش نخبگان کرده است.انسان درشعر او،وجه ای ویژه ورنگی مشخص به خودگرفته است که ازمرکزنگاه تاگستره چشم اندازش رادربردارد.(همان:272و271)
شاملو آرمان گرایانه یکی ازمشخص ترین چهره های انسانی شعرمعاصررا ارائه می کند. گرایش او در الگویی سیاسی ازانسان متجلی است که قهرمان والگویی بشری درهردوره ازمبارزه سیاسی است.(همان: 281و280)
اخوان ثالث ازشاعرانی است که باحس اجتماعی نیرو مندی،به زندگی وسرشت انسان ایرانی پرداخته است.ازهمین رو اومشخص ترین چهره شاعری معاصراست که شکست سیاسی واجتماعی،عمیق ترین وقطعی ترین تاثیررا دراندیشه شعریش برجای نهاده است.اخوان ثالث رستگاری آدمی را،باحفظ استقلال شعور فردی،دراعتلاوپیروزی جمعی می نگرد،اوازحس اجتماعی نیرو مندی نسبت به انسان وتضییع و پای مال شدن وسرکوب حق او،درهماهنگی یک دوره سیاسی اجتماعی مبارزه،برخورداراست.(همان:434و433)
نگرش فروغ به انسان یک نگرش هنری است.یعنی نگرشی غنایی است که درسیروسلوک شاعروشعرش ،متکامل شده وتاحدودی منظم شده است.اواززاویه یک گرایش مکتبی که بیرون ازشعربدان گراییده باشد، به انسان نمی نگردوانسان راباارزشهای که ازراه شعرو عاطفه بدانهانرسیده ارزیابی نمی کند.منطق دید او یک منطق حسی است.(مختاری1378: 261و260)
فروغ فرخزاد ازمشکلات ومعایبی که عصرجدید،باهمه پیشرفت هایش برای انسان معاصرآورده است بشدت انتقادمی کند.برخی ازمسائلی که اوبه آن اشاره می کند رویگردانی انسان عصرجدیدازسادگی وصفای طبیعت وگرفتارشدن درچنبره هایش وصنعت است.(پورجافی،222:1384)
ذات مهربان وعاطفی فروغ،اوراچنان به انسان نزدیک می کندکه بتواند به جنبه های وجودآدمی،باهمه تناقض هاوتنشهاوارزشهاوخصلتها آشناشود.اوبه خاطربدیهایی که یک انسان می کندخوبیهایش رانادیده نمی گیرد.وبه خاطرارزش اوازنارساییهاونقصهایش غافل نمی ماند.(مختاری،608:1378)

فصل3.اندیشه وشعر سپهری
1-3. زندگی واندیشه سپهری
1-3-1. سال شمار زندگی سپهری
نام پدر: اسدالله(کارمند اداره پست وتلگراف).
نام مادر:ماه جبین(فروغ ایران)،متوفی خرداد ماه 1373.
1307 15مهر،تولد درکاشان
1319 پایان تحصیلات ابتدایی دردبستان خیام(مدرس)کاشان
1319 مهر،ورود به دبیرستان پهلوی کاشان.
1322 خرداد،پایان تحصیلات دبیرستان.
1324 خرداد،پایان دوره دانشسرای مقدماتی در تهران.
1325 آذر،استخدام در اداره فرهنگ کاشان.
1327 شهریور،استعفا از فرهنگ کاشان واخذ دیپلم کامل ادبی.
1327 آغاز تحصیل در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران واستخدام درشرکت نفت.
1328 استعفا ازشرکت نفت.
1330 انتشار کتاب شعر”مرگ رنگ”،با مقدمه ای از امیر شاپور زندنیا.
1332 پایان تحصیلات دوره لیسانس ودریافت نشان درجه یک علمی فرهنگ با احراز رتبه اول در
دانشگاه،آغاز کاردر سازمان همکاری بهداشت به عنوان طراح،انتشار دومین مجموعه شعر با عنوان
“زندگی خواب ها”وشرکت درچند نمایشگاه نقاشی در تهران.
1333 آغاز کار در اداره کل فرهنگ وهنروتدریس در هنرستان هنر های زیبا.
1334 ترجمه اشعاری از زبان ژاپنی به فارسی در مجله سخن.
1336 سفر به پاریس ولندن.نام نویسی دردانشکده هنرهای زیبای پاریس در رشته لیتو گرافی “چاپ سنگی”.
1337 شرکت در اولین بی ینال تهران.سفر دوماهه از پاریس به رم،شرکت در بی ینال ونیز، بازگشت به ایران.
1339 دریافت جایزه اول هنرهای زیبا از بی ینال دوم تهران،سفر به توکیو وآموختن فنون حکاکی چوب.
1340 دیدار از هند ،آگره وتاج محل،بر گزاری نمایشگاه نقاشی در تالار عباسی تهران،انتشار مجموعه “آوار آفتاب”و آغاز تدریس در هنر کدۀ هنر های تزیینی تهران،انتشار چهارمین مجموعه شعر “شرق اندوه” کناره گیری از مشاغل دولتی به طور کلی (اسفند ماه 1340).
1341 برگزاری دو نمایشگاه در تالار فرهنگ.
1342 شرکت در نمایشگاه گیل گمیش تهران،برگزاری نمایشگاه دراستودیو فیلم گلستان،شرکت در بی ینال سان پاولو،برزیل،شرکت در نمایشگاه موزه بندر لوهاور فرانسه،شرکت در نمایشگاه گالری نیالا،بر گزاری نمایشگاه در گالری صبا،تهران.
1343 سفر به هند و افغانستان.
1344 بر گزاری نمایشگاه در گالری بور گز،انتشار شعر بلند “صدای پای آب”در فصلنامه آرش، سفر به اروپا(مونیخ ولندن) وبازگشت به ایران.
1345 سفر به فرانسه،اسپانیا،هلند،ایتالیا،اتریش،انتشار شعر بلند” مسافر”در فصلنامه آرش.
1346 برگزاری نمایشگاه در سیحون تهران،انتشار مجموعه”حجم سبز”توسط انتشارات روزن.
1347 شرکت در نمایشگاه های گالری مس تهران،فستیوال3 روایان فرانسه،هنر معاصر ایران شیراز.
1348 سفر به فرانسه واخذ امتیاز مخصوص در فستیوال بین المللی نقاشی.
1349 سفر به آمریکا واقامت در لانگ آیلندو نیویورک،بازگشت به ایران وسفر مجدد به آمریکا.
1350 برگزاری نمایشگاه درنیویورک وتهران.
1351 سفر به پاریس وبرگزاری نمایشگاه،انتقال نمایشگاه به تهران (گالری سیحون)
1352 سفر به پاریس واقامت در کوی بین المللی هنرها.
1353 سفر به یونان و مصر.
5و1354 برگزاری نمایشگاه در گالری سیحون تهران وبازار هنر بال سویس.
1356 انتشار هشت کتاب سپهری با مجموعه ما هیچ ما نگاه،ازسوی کتاب خانه طهوری،تهران.
1358 سفر به انگلستان برای درمان سرطان خون،بازگشت به ایران (اسفند 58).
1359 شب اول اردیبهشت،مرگ در بیمارستان پاریس تهران وروز بعد دفن در صحن امام زاده
سلطان علی در دهکده مشهد اردهال کاشان.(ساور سفلی،16:1387-13)
1-3-2. شعر، وسبک شعری سپهری
مجموعه اشعار سهراب سپهری در”هشت کتاب”به چاپ رسیده ؛اگر چه نخستین مجموعه شعر سهراب سپهری که غزلیات ومثنوی های او را در بر می گیرد “در کنار چمن یا آرامگاه عشق” نام دارد این کتاب در سال 1326یعنی در سن 19سالگی شاعر چاپ شده است.
اما” مرگ رنگ” نخستین اثر از مجموعه شعر نیمایی سپهری است که مربوط به دوره جوانی اوست ودر دهه 1330سروده شده است ودارای 22قطعه است که در پاره ای از قطعات این مجموعه ،شاعر به سوی شعر سنتی گرایش پیدا می کند،مرگ رنگ غم های درونی شاعر را نشان می دهدواین شعر در حال وهوایی بین تاریکی وشکست بیان می شود وگرایش های اجتماعی شاعر را نیز باز گو می کند. اندوه جاری بر ذهن وشعر سهراب در بسیاری از شعر های دفتر مرگ رنگ محسوس است. وشعر زیر در همین فضاست:
شب سردی است،ومن افسرده.╱راه دوری است،وپای خسته.╱تیرگی هست وچراغی مرده.╱می کنم تنها
از جاده عبور:╱دور ماندند ز من آدم ها.╱سایه ای از سر دیوار گذشت،╱غمی افزود مرابر غم ها.
(هشت کتاب31:و30)
سپهری زمانی که این دفتر را سروده است شاعری افسرده وناامید بوده است به طوری که فضای اشعارش تیره وغمناک است .واژه ها وعبارات به کار رفته، خود نشان دهندۀ چنین فضایی است:
قیر شب ،تنگ غروب، غمی غمناک، چراغ مرده درۀ خاموش، دلسرد، لحظۀ زنگار خورده، رنج هجر ، شب طوفانی…
دومین مجموعه شعری سپهری “زندگی خواب ها”است.درسال 1332منتشر شده،همان فضای تلخ پیشین را دارد،اما نشانه های روشنی از بر آمدن سپهری مستقل راهم در خود دارد.دراین دفتر زبان وایماژها کمتر نیمایی است واز این پس است که سپهری گام در راه مستقل خود می گذارد.(سیاهپوش،14:1375)
این کتاب دربر گیرنده ی16قطعه است که مهم ترین مشخصه ی آنها،بی وزنی است.سپهری که کارش را با شعرهای نیمایی وموزون آغاز کرده،یکباره وزن عروضی را کنار گذاشته وبه سرودن شعر سپید می پردازد.در”زندگی خواب ها”آشنایی باعرفان مشرق زمین به حد قابل توجهی احساس می شودکه یکی از نشانه های آن کاربرد واژه”نیلوفر”است.نیلوفردر عرفان مشرق زمین،سمبلی ازپاکی است.از آن جهت که این گل،در لجن می رویدو ازآن تغذیه می کند لیکن

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی عرفان اسلامی، الگوهای ذهنی، صراط مستقیم Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی سهراب سپهری، شرق اندوه، دوران کودکی