پایان نامه با واژگان کلیدی نهج البلاغه

دانلود پایان نامه ارشد

عمدتا در منابع شيعي به اين مطلب اشاره شده که حضرت علي (ع)با وجود اينکه مي دانست کشته مي شود، کس ديگري را به جاي خود به نماز نگذاشت و با وجود اينکه ديگران به وي در مورد احتمال کشته شدنش هشدار دادند، با خواندن اشعاري گفت که از مرگ نمي ترسد. (انصاريان؛ 1383: 3/27)
حضرت علي (ع)حتي پيش بيني کرد که ابن ملجم قاتل او خواهد بود و هنگامي که ابن ملجم مي خواست با وي به عنوان خليفه بيعت کند، دو يا سه بار ابن ملجم را بدترين مخلوق خدا خواند. روايتي بيان مي کند که حضرت علي (ع)و محمد حنفيه که به حمام رفته بودند با ديدن ابن ملجم که به حمام وارد شد، ترسيدند. حضرت علي (ع)از ابن ملجم به خاطر اينکه تصور مي کرد براي کشتنش آمده با خواندن شعري گله کرد، اما ابن ملجم گفت که براي دادن هديه اي به وي به آنجا آمده و همين کار را نيز کرد. بنابراين رابطه بين حضرت علي(ع) و ابن ملجم رابطه اي تنش بر انگيز است. ولي با اين وجود، هيچ گونه اقدامي بر عليه ابن ملجم انجام نمي داد. ابن سعد روايت مي کند که حضرت علي (ع)گفت چگونه کسي را بکشم که هنوز من را نکشته است؟ حتي موقعي که يک نفر از قبيله مراد يا کسي که از زبان ابن ملجم نقشه قتل را شنيده بود، در مورد نقشه قتلش به علي خبر داد، حضرت علي (ع)پاسخ داد که هر انساني دو فرشته نگهبان بر دو شانه اش دارد که مرگش زودتر از موعد مقرر شده فرا نمي رسد.
3-3-4 چگونگي شهادت
در کوفه، عبدالرحمن پيش مردان قبيله اش کنده رفت. اما نيتش را بر ملا نکرد، چرا که مي ترسيد در همه جا فاش شود. روزي گروهي از قبيله تيم الرباب را ديد که براي ?? تن از کشتگانشان در نهروان عزاداري مي کردند و در ميان آنان زني زيبا رو به نام” قطام? بنت شجن?” را ديد و دلباخته اش شد و از وي خواستگاري کرد. قطام پذيرفت به شرطي که مهريه اش ???? درهم، يک کنيز و يک غلام و کشتن حضرت علي (ع)باشد. وي در جنگ نهروان پدر و برادرش را از دست داده بود و در فکر انتقام گيري از حضرت علي (ع)بود. او نه تنها به عبدالرحمن در انجام اين امر پافشاري کرد، بلکه خود نيز کمکش کرد و فردي به نام وردان از قبيله اش را به کمک وي فرستاد. عبدالرحمن نيز از فردي به نام شبيب بن بجر? از قبيله بني اشجع درخواست ياري نمود. شب قبل از واقعه، قطام با اين سه تن در مسجد اعظم کوفه ديدار کرد و سينه هايشان را با حرير بست. اين سه تن که شمشيرهايشان را در زهر خوابانيده بودند، کنار در مسجد منتظر ماندند تا حضرت علي (ع)به منظور اقامه نماز صبح به مسجد وارد گردد. به محض پديدار شدن حضرت علي(ع)، شبيب به وي حمله برد و شمشيرش را زد که به بازوي در خورد که فرار کرد و در ميان جمعيت گم شد. وردان نيز فرار کرد اما وقتي به خانه رسيد، پسرعمويش وي را ديد که حرير از سينه باز مي کرد و به وي ظنين شد و وردان را کشت. تنها ابن ملجم باقي ماند که در حالي که فرياد مي کشيد حکميت خاص خداست نه تو و يارانت، ضربتي به فرق سر حضرت علي(ع)زد و مي خواست فرار کند که ابوادما همداني وي را به زمين افکند. حضرت علي (ع)به خانه اش بازگشت و ابن ملجم را پيش وي آوردند و او به حضرت علي (ع)گفت که ?? روز شمشيرش را تيز مي کرد و از خدا مي خواست که با آن بدترين مخلوق خدا را بکشد. حضرت علي (ع)در پاسخ گفت خود ابن ملجم با همين شمشير کشته خواهد شد و وي را بدترين مخلوق خدا ناميد. (شيخ صدوق؛ 78:1381)
3-04 شخصيت علي(ع)
حضرت علي (ع)مردي بود با سر طاس و بدني چاق و تنومند، پاهاي کوتاه و کتفي فراخ داشت. چشم‌هايش دچار التهاب و بيماري بود. بدني پر موي داشت و ريشي بلند و سفيد داشت که تا نزديک سينه‌اش مي‌رسيد. در دانشنامه اسلام آمده است که حضرت علي (ع)روحيات اخلاقي خشن و گوشه‌گيري داشت. حضرت علي (ع)به خاطر دانش عميقش از قرآن مشهور بود و بهترين قاريان قرآن به حساب مي‌آمد. روايت شده که بعضي هااين مطلب را که حضرت علي (ع)کتاب قرآني جديد با تفسير متفاوت داشت را رد مي‌کند. تعيين شخصيت حضرت علي(ع) کاري دشوار است، زيرا مورخان نه در اعمال و نه در صحبتهاي منسوب شده به وي و يا از روايات موجود در منابع، سر نخ قاطعي پيدا نمي‌کنند. برنامه‌اي که علي در ذهن داشت، تحت تاثير هوادارانش، تغيير و دگرگوني يافت. سخنان منسوب شده به وي مبهم هستند و تعيين صحت و معتبر بودن اين سخنان کار آساني نيست. از آنجايي که حضرت علي (ع) درگير نزاع و جنگهايي شد که تا قرنها ادامه داشت، منابع به نفع يا ضد او جهت دار هستند يا اکثر اوقات در مورد وي سکوت کرده‌اند. (دينوري؛ 1363 :216-210) بعضي معتقدند حضرت علي (ع)در دوران خلافتش عملکرد ضعيفي داشته، اما اين امر را به خاطر فشاري که به خاطر حوادث آن زمان بر روي حضرت علي (ع)وجود داشت مي دانند. روايات فراواني در مورد سخت گيري حضرت علي (ع)بر روي فرايض مذهبي و تقسيم غنايم و پاداشها و بي اعتنايي اش به دنيا آمده و دليلي وجود ندارد که تمامي اين روايات را ساختگي يا اغراق پنداشت، چرا که اين روح مذهبي بر تمامي اعمال حضرت علي(ع) حکم فرما بود. دانشنامه اسلام مي‌نويسد صرف نظر از اينکه بخواهيم تعيين کنيم وقف بودن زندگي حضرت علي (ع)به اسلام آيا هميشه عاري از انگيزه‌هاي دروني ديگري بوده يا نه، براي درک فلسفه اعتقادي حضرت علي (ع)نمي‌توان مساله اخلاصش در اسلام را ناديده پنداشت. او در دوران حکومتش مشغول جنگيدن با مسلمانان گمراه بود و اين عمل را تکليفي الهي مي‌پنداشت تا دين را بر پا دارد و حق را پيروز گرداند. بعد از پيروزي در جنگ جمل، حضرت علي (ع)سعي کرد تا با عدم به اسارت گرفتن زنان و فرزندان لشکريان دشمن، از محنت آنان بکاهد که اين موضوع باعث بروز مخالفتهايي در سپاه علي شد. وقتي اين جنگ به پايان رسيد، حضرت علي (ع)بر کشتگان غم خواري و گريه کرد و حتي بر جنازه دشمنانش نماز خواند. رويکرد مبهم علي نسبت به خوارج را مي‌توان به دليل ترسش از احتمال نافرماني از خداوند دانست. گرچه خوارج وي را متقاعد کردند که پذيرش حکميت گناه بود، اما حضرت علي (ع)مي‌دانست که شکستن پيمان حکميت نيز گناه ديگري است و در اين دو راهي مشکل و دردناک وي وفادار ماندن به پيمان حکميت را انتخاب کرد. تبعيت از فرمان الهي، نکته کليدي درک رفتار حضرت علي(ع)بود، اما رفتار حضرت علي (ع)هميشه آميخته با خشونتي زياد بود و اين مهم باعث مي‌شد که مخالفانش وي را محدود يا کوته فکر بخوانند. مورخين مي گويند حضرت علي(ع) آن چنان مقيد به احکام اسلامي بود که نمي‌توانست خود را با ضرورتهاي موقعيت فعلي جامعه اسلامي که بسيار پيچيده تر از زمان حضرت محمد(ص) شده بود، وقف دهد. چيزي که از بارزترين ويژگيهاي حکومتي رقيبش معاويه بود. خط مشي حکومتي علي(ع)، بيشتر از آنکه نامناسب و ناقاطع باشد، ايده آل گرا بود و احتمالا خود علي (ع)هنگامي که قدرت را به دست گرفت متوجه اين نکته شده بود که پياده سازي چنين حکومتي کاري غير ممکن است و اين مسأله به همراه مسائل خارجي ديگر را مي‌توان به ياس و نااميدي حضرت علي (ع)در سالهاي پاياني حکومتش مربوط دانست. بيان گرديده است که مقام بالاي اغراق گونه‌اي که حضرت علي (ع)پيدا کرد، به خاطر اين نبود که وي پسر عموي محمد(ص) بود، بلکه به خاطر تاثيري بود که بر روي معاصرانش گذاشت. (شيخ صدوق؛ 1381: 192 و 204)
3-4-1 همسران و فرزندان
حضرت علي (ع)نه زن و چندين کنيز داشت و داراي ?? پسر و ?? دختر بود که از ميان آنان حسن، حسين و محمد حنفيه مشهورترند. بر طبق منابع شيعي تعداد کل فرزندان حضرت علي (ع)?? يا ?? بود. مادر محمد حنفيه، کنيزي آزاد شده به نام خوله دختر جعفر حنفيه است. از ميان فرزندان علي، پنج نفر جزو وارثين وي شدند. (همان:22)
3-4-2 آرامگاه
پيکر مقدس حضرت علي (ع)توسط پسرانش شسته شد و در نزديکي کوفه دفن شد، اما مزارش از ترس نبش قبر و بي حرمتي به آن پنهان نگه داشته شد. تا آنکه در زمان هارون الرشيد، در فاصله چند مايلي از کوفه محل مزارش مشخص شد و آرامگاهي در آنجا ساخته شد پس از آن اين منطقه تبديل به شهر نجف شد. (مجلسي؛ 1403: 16/35)

فصل چهارم
شناختي اجمالي بر نهج البلاغه

فصل چهارم
شناختي اجمالي بر نهج البلاغه
4-01 نهج البلاغه
نهج البلاغه يک اثر فوق العاده هنري است و از لحاظ زيبايي و شيوايي معتبر است . هيچ گوينده ي فارسي و هيچ نويسنده و هنرمند و شاعري را در زمان خود و در هيچ زماني سراغ نداريم که بتواند با زبان شيواي علي(ع) حرف بزند.نهج البلاغه دريايي است بي کران، اقيانوسي پهناور گنجينه اي است پر گهر، باغي است پر گل ،آسماني است پر ستاره.” جرج جرداق مسيحي”نويسنده معروف لبناني در کتاب ارزنده ي خود به نام (الامام علي صوت العدال? الانساني?) مي گويد: نهج البلاغه در بلاغت فوق بلاغت است . قرآني است که از مقام خود اندکي فرود آمده است و هم او مي گويد :”جاذبه هاي کلمات امام علي(ع)آنچنان شوري در من ايجاد کرد که ??? بار نهج البلاغه را مطالعه کردم” شارح معروف نهج البلاغه ابن ابي الحديد معتزلي در عظمت خطبه هاي نهج البلاغه مي گويد : من سوگند مي خورم به همان کسي که تمام امت به او سوگند ياد مي کنند من اين خطبه 221الهيکم التکاثر را از پنجاه سال قبل تا کنون بيش از هزار بار خوانده ام و هر زمان که خوانده ام و هر بار که مطالعه نموده ام در قلب من اثر عميقي گذاشته است تاريخ ادبيات عرب حاکي از ظهور گويندگان و نويسندگاني است که سخنانشان نشأت يافته از احساس مي باشد،به نحوي که چون به گوش شنونده برسد اعماق قلب و روح او را تسخير کند. گزينش الفاظ فصيح ترکيب مناسب آرايش هاي لفظي و معنوي در آثار آنان بوضوح ديده مي شود اما هيچ کس را ياري مصاف با حضرت مولي الموحدين علي ابن ابي طالب نمي باشد. کلمات امام علي(ع) از قديم‏ترين ايام با دو امتياز همراه بوده‏ است و با اين دو امتياز شناخته مي‏شده است : يکي فصاحت و بلاغت ، و ديگر چند جانبه بودن و به اصطلاح امروز چند بعدي بودن. هر يک از اين دو امتياز به تنهايي کافي است که به کلمات علي عليه‌السلام ارزش فراوان بدهد ، ولي توأم شدن اين دو با يکديگر يعني اينکه سخني در مسيرها و ميدانهاي‏ مختلف و احيانا متضاد رفته و در عين حال کمال فصاحت و بلاغت خود را در همه آنها حفظ کرده باشد ، سخن علي عليه‌السلام را قريب به حد اعجاز قرار داده‏ است و به همين جهت سخن علي در حد وسط کلام مخلوق و کلام خالق قرار گرفته‏ است و درباره‏اش گفته‏اند : فوق کلام المخلوق و دون کلام الخالق. (ابن ابي حديد؛ 1426: 11/ 153)
4-1-1 زيبايي نهج البلاغه
علامه اميني، دانشمند مجاهد شيعه، صاحب کتاب عظيم الغدير مي فرمايند: “… اسلام بدون شمشير علي بن ابيطالب(ع) بر پاي نايستاد و لشکر شرک جز بر اثر قدرت و صولت او منهزم نگرديده است و خداي بزرگ، کعبة بيت‏الحرام را از آلودگي بت‏ها جز به دست او پاک نفرموده و زنگارهاي شبهه و کفر، جز به بيانات و براهين او- که در نهج‏البلاغة شريفش مندرج است- زدوده نشده است”.(اميني؛1366: 5)
استاد شهيد مرتضي مطهري : “سخن علي(ع) براي او وسيله بوده، نه هدف. او نمي‏خواسته است به اين وسيله يک اثر هنري و يا يک شاهکار ادبي از خود باقي گذارد. بالاتر از همه اين که سخنش کُليّت دارد و محدود به زمان و مکان و افراد معين نيست. مخاطب او انسان است و به همين جهت، نه مرز مي‏شناسد و نه زمان… نهج‏البلاغه از همة جهات متأثر از قرآن و در حقيقت فرزند قرآن است.(مطهري؛1371: 30)
علامه محمدباقر محمودي، صاحب کتاب نهج ‏السعاد? في مستدرک نهج‏البلاغة : “من از آغاز، علاقه بسياري به نهج‏البلاغه داشتم و هرگاه که غمگين مي‏شدم، مطالعة اين کتاب، آرامش روحي عجيبي به من مي‏داد، طوري که تمام غم‏هايم را فراموش مي‏کردم”.(محمودي؛1376: 3/93)
شيخ محمد عبده، دانشمند و مفتي اهل سنت : “در ميان دانشمندان و سخن‏شناسان زبان و ادبيات عرب کسي نيست که به عظمت امام علي(ع) اعتراف

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی حضرت محمد (ص)، دوران باستان، سوره حجرات Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی نهج البلاغه، ضرب المثل، جهان اسلام