پایان نامه با واژگان کلیدی مواد مخدر، سلسله مراتب، ارتکاب جرم

دانلود پایان نامه ارشد

بالا در بند 1 و 5 و 11 باشد.
جرم پول‌شويي با ويژگي‌هايي که دارد، مانند جرايم قاچاق مواد مخدر، قاچاق اسلحه، قاچاق اشياي عتيقه، و… از جمله جرايم سازمان‌يافته بوده و سازمان‌يافتگي يکي ويژگي‌هاي مهم اين جرم به شمار مي‌رود. علاوه بر مصاديق ياد شده، منافع به دست آمده از جرايم چون شبيه‌سازي محصولات، سرقت هنري يا ادبي، جرايم رايانه‌اي، فروش ساختگي، شرط‌بندي و واسطه‌گري، دستکاري بازار و کلاه‌برداري، نيز عايدات عظيمي براي دست‌اندرکاران اين اعمال فراهم مي‌کند که به منظور تغيير موفقيت‌آميز آنها نياز به تسهيلات پول‌شويي است. از اين رو به منظور تمهيد در امر شست‌وشوي عوايد حاصله از جرايم، بزهکاران با تشکيل گروه‌هايي که داراي سلسله مراتب بوده و از سازمان‌دهي خاصي پيروي مي‌کنند در اين راه همت مي‌گمارند.95
در حقوق ايران همانطور که در فصل 1 به آن اشاره شد، جرم سازمان يافته هنوز نتوانسته جايگاه مناسب خود را در حقوق داخلي پيدا کند و در متون و مواد قانوني فقط در تبصره 1 ماده 130 گروه مجرمانه سازمان يافته تعريف شده است و خبري از جرايم سازمان يافته نيست بجز قانون مبارزه با قاچاق انسان مصوب 1383 که قانونگذار قاچاق انسان را که جرمي سازمان است، تعريف و مصاديق آن را ذکر نمود. البته در قراردادهاي دو جانبه که ميان ايران و بعضي کشورهاي آسيايي و اروپايي منعقد شده است بر اساس آن ايران متعهد گرديده تا در مبارزه با برخي از مظاهر جرايم سازمان يافته همکاري نمايد.
در مقررات و متون قانوني افغانستان تنها در قانون جلوگيري از پول‌شويي و عوايد ناشي از جرم، سازمان جنايتکار تعريف شده و در ساير قوانين مصاديق جرم سازمان يافته ذکر نگرديده است. بند 8 ماده 3 قانون جلوگيري از پول‌شويي سازمان جنايتکار را اين چنين تعريف مي‌نمايد: گروه متشکل از دو يا بيشتر از دو عضو است که به هدف حصول مستقيم يا غيرمستقيم وجوه، دارايي‌ها يا هر نوع منافع مالي يا غيرمالي متفقا به ارتکاب يک يا بيشتر از يک جرم توافق يا اقدام مي‌نمايند. و در ماده 53 قانون مذکور جرم پول‌شويي را در صورتي که به نحو سازمان يافته ارتکاب يافته باشد به مجازات مشدد محکوم مي‌کند و در اين باره مي‌نويسد:
هرگاه جرم پول‌شويي توسط عضو سازمان جنايتکار و يا شخص حکمي که تحت تملک و يا کنترل سازمان جنايتکار قرار دارد، ارتکاب گردد، طبق احکام اين قانون بطور ذيل مجازات مي‌گردد:
1- شخص حقيقي به جزاي حبس که از 5 سال کمتر و از 14 سال بيشتر نباشد و جزاي نقدي که از پانصد هزار افغاني کمتر و از دومليون افغاني بيشتر نباشد محکوم مي‌گردد
2- شخص حکمي به جزاي نقدي که از دو مليون افغاني کمتر و از ده مليون افغاني بيشتر نباشد محکوم مي‌گردد.
بند دوم: تعلق به قشر يقه سپيدان
گاهي اوقات، عمليات پول‌شويي توسط کساني صورت مي‌گيرد که خود مرتکب جرم مبنا شده‌اند، به طور مثال شخصي که مرتکب سرقت مبالغ هنگفتي پول از يک بانک شده، مانند قضيه “سرقت از بانک برينکس مت”، به منظور مخفي نمودن اين منابع از چشم‌هاي حريصان و سودجويان و نيز فرار از دسترسي افراد پليس و مأمورين مالياتي و قانوني به شيوه‌هاي مختلفي توسل مي‌جويند.
اما بعضاً اين افراد که مستقلا به ارتکاب جرايم، از جمله جرايم فوق مبادرت مي‌ورزند، بعد از چندين بار تکرار و به اصطلاح “حرفه‌اي شدن”، ديگران را نيز به چنين عملي ترغيب، تشويق، تحريک و گاهي تطميع مي‌نمايند و بعد از گذشت مدت کوتاهي و جمع کردن افراد نيازمند، که براي تأمين معاش خود و خانواده، هرگونه کاري را انجام مي‌دهند، گروه و سازماني با طرح و برنامه‌ريزي صحيح و کارآمد را به وجود مي‌آورند.96 سوالي که اينجا مطرح مي‌شود اين است که، آيا سازمان‌ها و گروه‌هاي مجرمانه، هميشه از اين گونه افراد، تشکيل يافته‌اند؟ اگر نه، مرتکبين جرم پول‌شويي به عنوان جرم خاص از چه نوع تيپ‌هايي هستند؟
با عنايت به شواهد و نمونه‌هاي عيني سازمان‌هاي مجرمانه همچون سازمان‌هاي مافيا، تراياد، ياکوزا و…، پول‌شويي هميشه توسط انسان‌هاي با مشکلات رواني يا اجتماعي يا نيازمند و طبقه‌ي پايين اجتماع که به نوع آنها برچست “بي‌فرهنگي” زده مي‌شود، روي نمي‌دهد، بلکه مطالعات نشان داده است که ميزان ارتکاب جرايم همانطور که در طبقه‌ي پايين اجتماع و در ميان افراد با شرايط مذکور، اتفاق مي‌افتد، به همان اندازه در جوامع سطح بالا و طبقه‌ي بالاي اجتماع و حتي در ميان صاحبان قدرت و اريکه نشينان علم نيز ديده مي‌شود. مثال بارزي که مي‌توان در اين باره بدان اشاره کرد، “پنجره‌هاي شکسته” است که اين امر را بيان مي‌کند، که اگر زمينه‌هاي ارتکار جرم در هر دو طبقه مهيا باشد، هر دو طبقه‌ي اجتماعي مرتکب آن خواهد شد. منتهي تفاوت صرفاً در زمان به طول انجاميدن آن است. با اين توضيح که براي مثال اگر يک اتومبيل پارک شده که شيشه‌‌ي جلوي آن شکسته است، در محله‌ي داراي سطح پايين اجتماع ظرف مدت 5 ساعت تخريب شود، در محله‌ي داراي سطح بالاي اجتماعي در حدود 8 تا 9 ساعت تخريب خواهد شد.
اما آنچه که از آوردن اين نمونه، مد نظر است، ارتکاب جرايم از جانب طبقات پايين و بالاي اجتماع است. به صورتي که ميزان جرايم ارتکابي در بين اين طبقات برابري کند. بنابراين علاوه بر افرادي که به خاطر مشکلات اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، يا رواني مبادرت به ارتکاب جرم مي‌نمايند و اصولاً اين افراد را طبقات پايين اجتماع تشکيل مي‌دهند و جرايم آنها به “يقه‌آبي‌ها” موسوم است. جرايم توسط افرادي که به “يقه سپيدان” مشهورند نيز ارتکاب مي‌يابد که تفاوت اين دو طبقه در ارتکاب جرايم در هدف و نوع نگرش‌شان براي ارتکاب آنها است.
نخستين مورد استفاده از اصطلاح “جرايم يقه سپيدان” را معمولان به ادوين اچ ساترلند، جامعه‌شناس و جرم‌شناس آمريکايي نسبت مي‌دهند که در سال 1940 اين تعبير را به کار برد. بزهکار يقه سپيد، فردي منظم و از نظر اجتماعي سازش‌يافته و انطباق‌پذير است. اين نوع بزهکار فردي است که در رده‌ي اجتماعي- اقتصادي بالاي جامعه تعلق دارد و قوانيني را که حاکم بر فعاليت‌هاي حرفه‌اي است مکرراً نقض مي‌کند. اين بزهکاران بر خلاف يقه‌ آبي‌ها از قدرت بازو و نيروي زور و خشونت در ارتکاب جرايم استفاده نمي‌کنند، از فسفر مغز نيز بهره برده و مرتکب جرايم با فکر و انديشه مي‌گردند. به همين خاطر در سلسله مراتب سازمان‌هاي تبهکاري و در واقع در امر ارتکاب جرايم چون پول‌شويي، گرچه طبقات پايين اين سلسله مراتب را افرادي که به عنوان يقه‌ آبي معروفند، تشکيل مي‌دهند، اين يقه سفيدان و حاکمان فکري‌اند که در رأس هرم قرار دارند و اين سازمان را هدايت و رهبري مي‌نمايند.97
از همين رو در قانون مبارزه با پول‌شويي ايرن و افغانستان، در رابطه با دولت مردان و شخصيت‌هاي سياسي با احتياط بيشتري برخورد شده و در رابطه با آنها که از جايگاه اجتماعي بالاتري برخوردارند با دقت بيشتري بر معاملات و حسابات بانکي ايشان نظارت خواهد شد تا روابط تجاري پر خطر ايشان تشخيص داده شود. به طور مثال ماده 15 قانون جلوگيري از پول‌شويي افغانستان در رابطه با اشخاص متبارز سياسي علاوه بر اتخاذ تدابير عام مراقبتي مندرج اين قانون، مراجع گزارش دهنده را مکلف به رعايت تدابير ذيل نموده است:
1- استفاده از سيستم‌هاي اداره و کنترل خطر به منظور تشخيص اينکه مشتري يا مالک حقيقي، شخص متبارز سياسي مي‌باشد
2- کسب مجوز از مقامات ذي‌صلاح جهت ايجاد يا تداوم مناسبات تجاري با اشخاص متبارز سياسي
3- اتخاذ تدابير مناسب به منظور تشخيص منابع وجوه و دارايي‌هاي اين اشخاص
4- نظارت بر روابط تجاري اشخاص متبارز سياسي به صورت مداوم و جدي.
همچنين آئين نامه اجرايي قانون مبارزه با پول‌شويي ايران در مواد 9 و 10 اين آيين نامه در رابطه با کنترل بر افرادي که احتمال روابط تجاري پرخطر از آنها مي‌رود، اشخاص مشمول را موظف کرده تا به هنگام افتتاح و انسداد حساب و ارائه خدمات نسبت به مراقبت مداوم و نظارت ويژه بر اشخاص سياسي خارجي و اشخاصي که از طريق واحد اطلاعات مالي به آنها اعلام مي‌شود، اقدام نمايند.
بند سوم: فراملي بودن
يکي ديگر از ويژگي‌هايي که براي جرم پول‌شويي برشمرده شده است، فراملي بودن آن است. زيرا مختص به يک محيط جغرافيايي خاصي نمي‌باشد. اما همواره لازم نيست که بزهکار از مرز عبور کند. انتقال يا جابجايي وسايل ارتکاب جرم و عوايد حاصل از آن مي‌تواند به فعاليت مجرمانه، وصف فراملي بخشد.98
خطي که دو حاکميت را از همديگر جدا مي‌سازد مرز ناميده مي‌شود، يا به عبارت ديگر مرز، حد بين دو دولت است. از اين رو گرچه عنصر اساسي بزهکاري فراملي گذشت از مرزها هست، اما به اين معني نيست که خود بزهکار از مرزها عبور نمايد، بلکه مي‌تواند بدن عبور از مرزها، با جابجايي و انتقال وسايل ارتکاب جرم و عوايد حاصل از آن فعاليت‌هاي مجرمانه‌ فراملي داشته باشد.99
برخي از نويسندگان بين جرم فراملي و جرم بين‌المللي تفاوت قايل شده‌اند. به نظر آنها، آن دسته از جرايم که ارتکاب آنها مستلزم گذشتن از مرزهاي يک کشور است، مثل هواپيماربايي، سرقت اموال تاريخي و فرهنگي جرايم فراملي محسوب مي‌گردند. از سوي ديگر جرايم بين‌المللي جرايمي هستند که به صلح و امنيت بشر يا به ارزش‌هاي مشترک مورد قبول جامعه بشري خدشه وارد مي‌سازند، از قبيل تجاوز ارضي، نسل کشي و شکنجه.100 اين تفکيک البته فايده عملي چنداني در بر ندارد ولي در صورت پذيرفتن آن، جرم مورد بحث ما جزء دسته‌ي اول قرار مي‌گيرد.
مراد از جرم فراملي، عملي است که باعث نقل و انتقال اطلاعات، اشيا (اسلحه يا مواد مخدر)، اشخاص (اعم از بزهکاران، بزه‌ديدگان، يا اشخاص ثالث)، پول يا ساير اموار از مرزهاي يک کشور مي‌شود که حداقل يکي از کشورهاي درگير، براي اين عمل، ويژگي مجرمانه قايل است.101
يا به عبارت ديگر، جرم فراملي، عبارت است از ارتکاب عملي که باعث نقل و انتقال موضوع جرم، اعم از (اشيا) مانند اسلحه و مواد مخدر يا (اشخاص) مثل ترانزيت قربانيان قاجاق انسان به قصد فحشا و بهره‌کشي جنسي يا (درآمد حاصل از جرم منشأ) از مرزهاي يک کشور به کشور ديگر مي‌گردد.102
بنابراين جرم پول‌شويي نيز يک جرم فراملي است به دليل اينکه بعد از وقوع يک جرم سازمان‌يافته‌اي مثل قاچاق مواد مخدر به وجود مي‌آيد. مجرمان براي از بين بردن منشأ غيرقانوني درآمد حاصل از قاچاق مواد مخدر اقدام به انتقال آن از طريق معاملات صوري و مبادلات خاص با استفاده از روش‌هاي پيشرفته‌ي بانکي و مؤسسات مالي به خارج از کشور مي‌نمايند و موجبات فرآيند جرم پول‌شويي و کندي عمليات کشف و مبارزه با اين پديده را فراهم مي‌نمايند.
جنبه‌ي بين‌المللي اين قضيه، نمودهاي مختلفي پيدا مي‌کند. زيرا روند پول‌شويي معمولاً روند پيچيده‌اي است که باعث خروج مال از کشور و انتقال آن به کشور ديگر مي‌گردد. به عنوان نمونه در 28 سپتامبر 1992 طي عملياتي موسوم به “يخ سبز” که براي نابود کردن گروه تبهکار سازمان‌يافته در سيسيل انجام شد، بيش از 200 نفر در شش کشور جهان دستگير شدند و حدود 42 ميليون دلار پول نقد از آنها کشف شد.103
به اختصار مي‌توان گفت که پول‌شويي به دو طريق جامه‌ي فراملي بر تن مي‌پوشد:
نخست ادغام بازارهاي مالي در يک مجموعه با ماهيت جهاني، و دوم تلاش قاچاقچيان براي پرهيز از کشف عمليات مجرمانه به وسيله‌ي عملکرد کاملاً قانوني از طريق انتقال اموال به کشورهايي که در آنها برخورد قانوني با پول‌شويي ضعيف‌تر باشد يا فاقد قانون و يا داراي قانونگذاري در سطح ابتدايي، در مبارزه با تطهير پول است.
اين ويژگي موانع محکم و پايداري را در امر مبارزه با تطهير پول و کيفر مرتکبين و استرداد اموال و وجوه مربوط ايجاد مي‌کند، زيرا عناصر متشکله‌ي آن از دولتي به دولت ديگر متفاوت مي‌نمايد. از جمله اين موانع، مقتضيات حاکميت ملي، مصونيت سياسي، اجراي احکام خارجي، لزوم يک محاکمه منصفانه براي قابل اجرا بودن حکم صادره در يک کشور خارجي و… است.
بند چهارم: مسبوق بودن به وقوع جرم مبنا
چنانچه متذکر گرديديم، پول‌شويي فرآيندي است که به منظور مخفي نگهداشتن منشأ و منبع درآمدهاي حاصل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی اعمال مجرمانه، مواد مخدر، ارتکاب جرم Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی مواد مخدر، ارتکاب جرم، پول نامشروع