پایان نامه با واژگان کلیدی منظر شهری، مدیریت منظر، توسعه شهر، توسعه شهری

دانلود پایان نامه ارشد

طراحی شهری را در مسیر جدیدی قرار داد. جنبه‌های زیباشناختی به همراه شرایط رفتاری استفاده‌‍‌کنندگان از فضا تاثیرات بسیاری بر تنوع فعالیت‌ها به عنوان عوامل اصلی خلق مکان های موفق شهری گذاشتند و مکان‌ها به عنوان فضاهای ویژه شهری و با هویتی متمایز مطرح شدند. رلف 1976مفهوم مکان را به صورت سه مشخصۀ شرایط کالبدی، معنایی و فعالیت‌ها تعبیر می‌کرد. اپل یارد و جیکوبز به نقل از قرائی اهمیت مکان‌های عمومی را در تناسب با نیاز‌های انسانی از مهم‌ترین مولفه‌های کیفیت حیات شهری عنوان می‌کند. در اوایل دهه 90 میلادی، گرایش‌هاي مكان سازي در طراحي شهري و كاركردهاي اجتماعي در كنار جنبه هاي ادراكي و زیبایي شناختي و توجه به عرصه عمومي (كه فضاي میان ساختمان ها و فعالیت‌هاي انجام گرفته در این فضاها را مدنظر قرار مي داد)، با شدت بیشتري دنبال شد: به بیان ساده، طراحي شهري چیدمان كل جامعه را رقم مي‌زند، تا شهروندان لذت ببرند و فضا را از آن خود بدانند. طراحي شهري نیز به مانند معماري، بازتابي از ملاحظات كاركردي، اقتصادي، كارایي، زیبایي شناختي و كیفیات فرهنگي است.(lai، به نقل از بنکدار و قرایی) طراحي شهري دربرگیرنده ایجاد و بهبود فضاها و مكان‌هاي شهري است تا بتواند استانداردهاي كیفیت بصري و كاركردي را كسب كند، در واقع تلفیقي از تناسبات ساختمان‌ها و عناصر انسان ساخت در فضاي شهري، با حضور انسان و طبیعت است.(کولمن 1988:106به نقل از بنکدار و قرایی). در جدول (2) به مولفه های دو رویکرد کالبدی- بصری و اجماعی- ادراکی اشاره شده است.

جین جیکوبز
1961
کوین لینچ
1981
ایان بنتلی و همکاران
1985
آلن جیکوبز و دانلد اپل یارد1987

فرانسیس تیبالدز
1988
مولفه های کالبدی- بصری

تناسب 1بصری-
غنا

دلپذیری بصری

مولفه های اجتماعی – ادراکی
مشاوره و همفکریهای اجتماعی2

نظارت

تعلق3

هویت و نظارت –
جامعه محلی و زندگی شهری

مشاوره و همفکریهای اجتماعی

نفوذ پذیری (بلوک های کوچک)

دسترسی
4
نفوذ پذیری
دسترسی به فرصت ها تخیلات و مسرت ها

تقویت نفوذ پذیری پیاده

اختلاط کاربری ها5

تناسب

تنوع

تشویق اختلاط کاربریها

احساس

خوانایی
6
اعتبار و مفهوم

خوانایی

خیابان و غنای فعالیت

سرزندگی

زیست پذیری
محیطی برای همگان7
مقیاس محصور

فضاهای انعطاف پذیر
تناسب

انعطاف پذیری

جدول (2-2): مولفه های کالبدی-بصری و ادراکی- اجتماعی
منبع: بنکدار و قرایی،1390
2-2-3-2- معیارها
«چوکور » بر اساس تحقیقاتی که به صورت تجربی انجام شده است به این نتیجه می‌رسد که معیارهای ترجیحات کیفیت منظر شهری بر اساس 4حوزه زیر قابل تقسیم بندی هستند:
(چوکور، 263-280، 1990)
1. ساختاری/فیزیکی/ظاهر بصری8
2.کنترل سازمانی 9
3. توقعات اجتماعی/فرهنگی10
4.کیفیت سمبلیک ، مانند مکان های نمادین فرهنگی11
علاوه بر موارد ذکر شده در بالا که معیارهای کلی در رابطه با سنجش کیفیت منظر شهری را مطرح می‌کند معیارهای بررسی منظر شهری می‌تواند از جنبه های مقیاس های شهری نیز مورد بررسی قرار گیرد. از جمله مواردی که بر اساس مقیاس های مختلف شهری به بررسی کیفیت منظر شهری می‌پردازد میتوان به معیارهای «گائو»و «آسامی» در مقیاس محله و خیابان اشاره کرد. همچنین آنها معیارهای ارزیابی را در دو بخش محله وخیابان به صورت زیر ارایه می‌کنند:

جدول (2-3): معیارهای ارزیابی در مقیاس محله و خیابان بر اساس معیارهای کالبدی
مقیاس محله
مقیاس خیابان
سبزینگی دیوارها و درختان
سبزینگی فضاهای پیاده باز
فضاهای پیاده مطلوب
فضای بیرونی دوستانه
مبلمان خیابان و جزییات
پیوستگی دیوارهای خارجی
انطباق رنگها و مصالح
سازگاری شبکه ساختمانها
زیبایی خط آسمان
گشادگی مقیاس ساختمانها
پیوستگی سبزینگی
ماخذ: Gao&Asami به نقل از کریمی مشاور

2-2-4-پیشینه پژوهش :
در این بخش به بررسی تحقیقات و تجربیات صورت گرفته در زمینه پژوهش حاضر پرداخته می‌شود. هدف از اینکار برقراری ارتباط منطقی میان اطلاعات پژوهش‌ های قبلی با مساله پژوهش دستیابی به چارچوب نظری و یا تجربی برای مساله و آشنایی با روش‌های پژوهشی مورد استفاده در پژوهش‌های گذشته است. (خاکی،1386:27).
2-2-4-1- پژوهش های انجام شده در جهان:
مطالعات وپژوهش‌های انجام شده در حوزه مدیریت بصری و منظر شهر به دو بخش عمده تقسیم می‌شود ، مطالعات در حوزه مبانی نظری وارایه اصول برای تحقق مدیریت بصری و مطالعات عملی و کاربردی که عمدتا در راستای هدایت طراحی شهرها با در نظر گرفتن اصول و مبانی مدیریت بصری برای تحقق کیفیت بصری است.
به زیر‌ساخت های مهم منظرشهری در ادبیات جهانی بسیاراشاره شده است، به طور مثال تحقیقی که توسط کاپلان و همکارانش به انجام رسانده‌اند طی مطالعاتی در 23 کشور مختلف دنیا ، که به طور مساوی نیمی از مطالعات در آمریکای شمالی(کانادا و ایالات متحده )و مابقی در اروپا (انگلیس، آلمان، سوئد، بلژیک ، فنلاند، هلند، مصر، ایتالیا،نروژ، اسپانیا، سوییس)، در آسیا (چین، ژاپن، سنگاپور، تایوان، ترکیه، عربستان صعودی، اردن و استرلیا) و برزیل از آمریکای جنوبی، صورت گرفته، نیازهای انسانی در ارتباط با منظر شهر را به دو گروه اصلی و هرگروه اصلی را به سه زیر مجموعه تقسیم کردند:
دسته اول نیازهای وابسته به طبیعت12 و دسته دوم نیازهای وابسته به روابط و تعاملات انسانی 13 هستند:
در نهایت به این نتیجه رسیده‌اند که در دسته اول به ترتیب:
1- تماس با طبیعت14 و حضور شاخص های طبیعی باکیفیت که در تماس مستقیم با سلامت جسمانی و روانی شهروندان است،2- مسایل زیباشناختی 15 که شامل علوم مربوطه و مواردی از قبیل میزان پاکیزگی وصداهای دلپذیر میباشد، ودر نهایت 3- تفریح و سرگرمی 16 مانند امکان پیاده روی ،دوچرخه سواری و ورزش و بازی است ،از موارد حائز اهمیت در دسته ی اول هستند.
و در دسته دوم که شامل به ترتیب سه زیر مجموعه هستند:
1-تعاملات اجتماعی و امنیت 17 که عمدتا به تعاملات بین گروه های سالمندان و گروهایی با نژادهای مختلف و روابط همسایگی به طور کل می‌پردازد ، 2- مشارکت شهروندان18 به معنای حق انتخاب آنها در طراحی و منظر شهر با توجه به فرهنگ، مذهب و تاریخ هر کشور است ،که این موضوع نه تنها در کشورهایی با میزان دموکراسی بالا همچون آلمان ایتالیا ،سنگاپور و … که در کشورهایی کمتر دموکراتیک هم مورد استقبال قرار گرفت. 3- هویت اجتماعی- محلی 19که می‌تواند شامل استفاده از طراحی ویا نمادهای مناسب با هویت هرکشور و همچنین حضور فعال شهروندان در اجتماعات محلی باشد، از موارد حایز اهمیت در دسته دوم هستند. (9-11,2008:، Matsuoka& Kaplan)
در این بخش با بررسی نمونه‌ی عملی مدیریت بصری موجود ، سعی در شناخت چارچوب کلی آن شده است . تجربه شهر لندن به عنوان یکی از جامع‌ترین و شبیه‌ترین به آنچه برای شهر تهران مدنظر است و توسط مرکز مطالعات شهر تهران انتخاب و بررسی شده و جایگاه منظر در طرح شهر جده به عنوان یک الگوی آسیایی در این پژوهش، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌اند. در چارچوب مدیریت بصری شهر لندن چشم اندازهای استراتژیک و مکان هایی که امکان رویت از آنجا مقدور باشد، پهنه های تاریخی و بناهایی که در ارتقای هویت تاریخی و سیاسی شهر موثر هستند، شناسایی و قوانین و مقررات جهت حفظ و نگهداری آنها وضع شده است. تمامی این اقدامات در راستای تقویت تصویر و هویت تاریخی ، فرهنگی و سیاسی شهر لندن در سطح منطقه‌ای و بین المللی است.
الف :چارچوب مدیریت بصری شهر لندن:
چارچوب مدیریت بصری لندن20، به توصیه مدیریت عمران شهری و به سفارش شهردار لندن ، توسط مهندسین مشاور21 با هدف حفظ و مدیریت مناظر استراژیک و کیفیت های بصری شهر لندن در مقابل توسعه و ساخت و سازهای بلندمرتبه و همچنین حفظ مکان های عمومی که از آنها دید به مناظر استراتژیک میسر است، تدوین شده و به عنوان راهنمای برنامه‌ای ضمیمه پلان لندن 22میباشد.این راهنما عملا یک چارچوب استراتژیک برای توسعه فضایی شهر محسوب می‌شود. این سند در 5 بخش عمده آورده شده است که شامل 1: معرفی 2: انطباق با سیاست های محلی ، 3:مرحله ارزیابی و مشاوره ، 4: مدیریت منظر، 5: راهنمای مدیریت بصری می‌باشد که در ادامه شرح مختصری از هر بخش ارائه شده است.
1- معرفی: در این بخش شهرداری لندن « راهنمای برنامه ریزی تکمیلی»23را جهت مدیریت چشم اندازها تهیه کرده است. مدیریت بصری شهر لندن به دنبال تعیین ، مدیریت و حمایت از چشم اندازهای شاخص این شهر عرصه های مرتبط با آنها می‌باشد و هدف آن فراهم آوردن مدرکی جهت تدقیق سیاست‌هایی است که بتواند بخش‌های مختلف شهر لندن و همچنین متقاضیان ، شهروندان و مدیران قانونی را در راستای تطابق با «طرح جامع لندن» راهنمایی کند.
2- تطابق با سیاست های محلی :
بخش‌های مختلف مدیریت شهر لندن ، عاملان و ذینفعان قانونی، مانند میراث فرهنگی ، می‌بایست مفاد«راهنمای برنامه ریزی تکمیلی » را به صورت کامل در تهیه طرح ها و برنامه‌ها و سیاست‌های توسعه و همچنین پاسخگویی به ارباب رجوع در زمینه طرح‌های توسعه شهری، رعایت کرده و در صورتی که برنامه‌های پیشنهادی توسعه شهری با خط مشی‌های این راهنما منطبق نباشد ، باید سیاست‌های راهنمای برنامه‌ریزی تکمیلی را در الویت قرار دهند.
3-وظایف شهرداری لندن:
شهرداری لندن به عنوان مرجع تهیه و تصویب«راهنمای برنامه ریزی تکمیلی» دارای وظایف مشخصی می‌باشد که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
1- در محدوده چشم‌اندازهای تعیین شده ، بناهای شاخصی که از لحاظ زمینه زیباشناسی‌، فرهنگی یا دیگر موارد به این چشم اندازها کمک کرده و باعث لذت بردن ناظر از چشم انداز می‌شود ، توسط شهرداری باید شناسایی شوند.
2- شهرداری همچنین باید بناهای مهم و شاخص در مسیر چشم اندازها ،که کمک به تصویر سازی از شهر لندن در سطح سیاسی و فرهنگی می‌کند ، شناسایی کند.
3- همچنین ویژگی‌های از منظر که به توانایی ناظر در درک اهمیت ،یکپارچگی و ارزش مکان بافت‌های تاریخی کمک میکند را شناسایی کرده و مورد حمایت قرار دهد.
4- برنامه های توسعه چناچه در پیش زمینه ، زمینه میانی و پس زمینه چشم اندازهای تعیین شده قرارگرفته باشند، توسط شهرداری با هدف بررسی میزان تاثیر آنها بر روی چشم اندازهای تعیین شده، مورد ارزیابی قرار میگیرند
5- مرحله ارزیابی و مشاوره :
6- روند انجام پروژه‌های عمرانی به این صورت است که پیشنهاد پروژه توسط یک کارشناس شهرداری مطابق با سه مرحله زیر مورد بررسی قرار گیرد:
– مرحله 1: بررسی دامنه طرح: مشخص می‌شود که آیا این طرح بر روی منظر و یا چشم اندازهای مشخص شده تاثیر می‌گذارد؟
– مرحله 2:توضیح منظر: چنانچه دامنه طرح پیشنهادی در یکی از مناظر مشخص شده قرار گیرد باید اطلاعات آن منظر شامل مشخصات وجوه تمایز و نقاط مهم از لحاظ زیبایی شناسی و ابعاد فرهنگی به تفصیل آورده شود. همچنین الزامات و قوانین موجود درباره منظر مورد نظر جمع آوری شود.
– مرحله 3: توضیح طرح پیشنهادی و تأثیرات آن بر روی منظر: اطلاعات مورد نیاز به صورت زیر دسته بندی می‌شوند:
• مقیاس ، بافت و توده طرح
• نما، مصالح(شامل جنس، رنگ،مقیاس و میزان باز تابندگی مصالح)
• تاثیرات خط آسمان
• ایجاد مانع در منظر های موجود و یا سد راه شاخص‌های مهم دید
• رابطه طرح با محیط و زمینه اطراف
• تاثیر طرح مورد نظر در شب شامل نورپردازی
• تغییرات فصلی شرایط آب و هوایی و جوی
• سایه هایی که دیگر ساختمان‌ها بر روی طرح پیشنهادی می‌اندازند
• تاثیر فاصله بین ناظر و موارد شاخص منظر با طرح مورد نظر

7- مدیریت منظر:
برنامه‌های مدیریت منظر لندن که شامل راهنماهای مدیریت بصری

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی منظر شهری، مدیریت شهری، طراحی شهری، زیست محیطی Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی منظر شهری، توسعه شهر، مدیریت منظر، منظر شهری تهران