پایان نامه با واژگان کلیدی منظر شهری، طراحی شهری، مبانی نظری، مدیریت شهری

دانلود پایان نامه ارشد

موجود در شهرهای مختلف کشورمان و مقایسه آن با رفتار های پرخاشگرایانه در داخل خیابانها و محلات اغلب شبیه به یکدیگر موجود در شهر های مختلف میتوان به میزان اهمیت و اثرگذاری این مقوله در جسم و روح انسان‌ها پی برد.
اشکال بسیار متفاوت و بی ارتباط نماها ، ارتفاع‌ها و رنگ‌های متفاوت انواع و اقسام مصالح ، فرم های متفاوت، وضعیت بناهای واقع در طرفین کوچه ها و خیابان‌ها ، بالکن‌های عمدتا بی‌منطق که به انباری تبدیل می‌شوند، تابلوهای متفاوت، دود کش‌ها ، آنتن‌ها و خرپشته‌ها و تاسیسات گرمایشی و سرمایشی که در پشت بام‌ها و در نمای ساختمان‌ها خود نمایی می‌کند و بسیار دیگری از جزئیات موجود در شهرها باعث گردیده است تا مجموعه ای ناهماهنگ از سیما و منظر شهری در پیش روی شهروندان قرار گیرد.
1-1- طرح مساله:
فقدان طرح یا نظام بصری مشخص، اندیشیده شده ودرعین حال انعطاف‌پذیر و متناسب با زمینه در بسیاری از شهرها موجب بروز اغتشاشات بصری شده است. این آشفتگی های بصری مانند ابهام در فرم، فقدان پیوستگی کالبدی- بصری و عدم پیوند بصری حوزه‌های شهری، در منظر شهرهای امروزی خودنمایی می‌کنند. محصول این اغتشاشات بصری، پیچیدگی حس شناسایی و جهت یابی شهروندان در شهر و در نتیجه عدم دسترسی راحت به نقاط شهری خصوصا در شهرهای بزرگ است. تاثیر این آشفتگی و نابه‌سامانی بر روح و روان شهروندان و همچنین تاثیر آن بر عملکرد نامطلوب شهرها موجب گسست پیوند معنایی و رابطه شناختی ـ ادراکی بین شهر و ساکنان آن شده است.
امروزه بر خلاف دیدگاه‌های کمی گذشته توجه به کیفیت محیط شهری یکی از دغدغه‌های مردم و حکومت راتشکیل داده است. از آنجاییکه چارچوب مدیریت بصری وظیفه کنترل و جهت دهی به نظم بصری شهر را دارد و مکانهایی که بر پایه ویژگیها و شخصیت محلی خود توسعه می یابند قابلیت زیادی برای پایداری، دلپذیری و جذب سرمایه های فرهنگی و مالی ایجاد می‌کنند،در سال‌های گذشته پروژه های بسیاری با مضامین سیما و منظر شهر تعریف شده ،در قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران بند ب ماده 137به منظور هويت بخشي به سيما و كالبد شهرها و روستاهاي كشور انطباق مشخصات كليه ساختمان هاي مسكوني و غيرمسكوني كشور باويژگي هاي فرهنگ معماري و شهرسازي ايراني – اسلامي ( بومي) و رعايت اصول و ضوابط مربوطه در نماسازي و طراحي شهري و روستائي كشور و جلوگيري از تخريب ساختمان ها و نماهاي با ارزش در شهرها،به عهده وزارت مسكن و شهرسازي بوده ،همچنین در قانون برنامه چهارم ماده 30 ، تحت عنوان ضوابط و مقررات نمای شهری و به منظور ارتقای کیفی بصری و ادراکی سیما و منظر شهری ، شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ضوابط و مقررات ارتقای کیفی سیما و منظر شهری را با اهدافی از جمله جلوگیری از بروز ناهماهنگی‌های بصری و کارکردی در فضا ها و فعالیت‌های شهری تصویب نموده است.

با اینکه در ایران تحقیقات بسیار محدودی در این مورد انجام شده است، ولی از تجربیات جهانی و اظهار نارضایتی مردم از محیط های زیست شهری فعلی در ایران می توان ادعا کرد که آنچه یک انسان می باید از ارتباط طبیعی و سالم خود با محیط زیستش کسب کند، از او در شهرهای ما دریغ شده است. نمی توان پذیرفت که در این شرایط انسان‌های شهر نشین از نظر سلامتی روانی و جسمانی، از شرایط طبیعی و قابل قبولی برخوردار باشند. شهر تهران به دلیل داشتن طبیعتی زیبا و خصائص توپوگرافیک منحصر به فرد حوزه های مسلط دید،کانون های دریافت منظرمتعدد و ارزش‌های قابل رویت از عرصه‌های عمومی درونی شهر و مکانهای تفریحی و گردشگری و پتانسیل‌های فراوان در زمینه بصری و از طرف دیگر تهدید از بین رفتن آنها توسط فرایند توسعه و ساخت ابنیه بلند مرتبه در مکان‌های نامناسب ،مستلزم هدایت و مدیریت است. عدم توجه کافی به مساله ی مدیریت بصری شهر در رشد کالبدی شهر و عدم وجود هماهنگی در بین ساختمانهای در دست احداث که باعث شده شهروندان نیز از ناهماهنگی‌های بصری رنج ببرند، این موضوع را به یکی از دغدغه‌های اصلی مدیریت شهری و بسیاری از متخصصین تبدیل کرده است.
1-2- اهمیت و ضرورت موضوع:
ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺍﺭﺯﺵﻫﺎﻱ ﺑﺼﺮﻱ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺑﺨﺶ ﻣﻬﻤﻲ ﺍﺯ کیفیت‌های زیست محیطی سبب شده است ﺗﺎ ﻣﻨﺎﻇﺮ ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻳﮏ ﺷﻬﺮﻱ، ﺩﺭ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻫﻮﻳﺖ ﻣﮑﺎﻧﻲ، ﻋﺮﺻﻪ ﺭﻗﺎﺑﺖﻫﺎﻱ ﺷﻬﺮﻱ ﻭ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﺑﻴﻦ ﺍﻟﻤﻠﻠﻲ ﺷﻬﺮ ﻳﺎ ﮐﺸﻮﺭ ﺑﻪ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﻣﻮﺛﺮ ﻭﺍﻗﻊ ﺷــﻮﻧﺪ. ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺷــﻨﺎﺧﺖ ﻣﻨﺎﻇﺮ ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﻳﮏ ﺷــﻬﺮﻫﺎﻱ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﻻﺯﻡ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ می‌رسد. اهمیت بصر شهری به عنوان واسطه میان انسان و پدیده شهر به اندازه‌ای است که در برخی اوقات در تعریف طراحی شهری گفته‌اند طراحی شهری، مدیریت منظر یا بصر شهری است.
منظر شهری امکان انجام آسیب‌شناسی(پاتولوژی) شهری را فراهم می‌سازد. همچنین نقش و اهمیت منظر شهری در ترویج فرهنگ هنری و ارتقای ذائقه زیباشناختی شهروندان غیر قابل انکار است. به علاوه اینکه منظر شهری خوب می‌تواند توان رقابتی شهرها را افزایش دهد.(گلکار،3:1387)

1-3- اهداف تحقیق
هدف اصلی این پژوهش بررسی موانع مدیریت بصری شهر می‌باشد، که نمونه موردی پژوهش، شهر تهران در نظر گرفته شده است و هدف کلی در قالب اهداف فرعی زیر دنبال خواهد شد:
1- سنجش ظرفیت سازمانی لازم برای مقابله با موانع مدیریت بصری تهران
2- ارائه راهکارهای مدیریتی لازم برای تقویت مدیریت بصری شهر تهران
1-4- سوالات تحقیق:
1- موانع مدیریت بصری شهر تهران کدامند؟
2- ظرفیت سازمانی لازم برای مقابله با موانع مدیریت بصری تهران به چه میزان وجود دارد؟
3- راهکار های مدیریتی لازم برای تقویت مدیریت بصری شهر تهران کدامند؟
1-5- روش‌شناسی تحقیق
1-5-1- روش تحقیق
روش کلی این پژوهش توصیفی می‌باشد. همچنین از لحاظ ماهیت داده‌ها، کمی و به لحاظ هدف کاربردی و از نظر زمان، مقطعی می باشد. از آنجا که پژوهش به بررسی موانع و راهکارهای مدیریت بصری شهر از دیدگاه متخصصان می‌پردازد، پیمایشی است، در این پژوهش ابتدا داده‌ها از طریق پرسشنامه که نمونه آماری پاسخگویان آن به صورت تصادفی از بین 5 خوشه (واحد سازمانی) جمع آوری شد و پس از آن با توصیف داده‌ها و با استفاده از نرم‌‎افزار آماری SPSS به تجزیه و تحلیل داده‌ها پرداخته شد.

1-5-2- قلمرو مکانی-جامعه تحقیق:
قلمرو مکانی این پژوهش شهر تهران و قلمرو سازمانی آن شهرداری تهران می‌باشد.
1-5-3-قلمرو زمانی تحقیق:
قلمرو زمانی تحقیق دهه 1380 شمسی می باشد.پس از تصویب پیشنهاد طرح اولیه تحقیق در گروه در خرداد ماه 1393 کار بر روی تحقیق آغاز شده و پیش‌بینی می‌شود تا اوایل بهار 1394 به اتمام برسد.
1-5-4- روش گردآوری داده‌ها:
جهت گردآوری داده‌های مربوط به مبانی نظری از روش مطالعات کتابخانه ای شامل بررسی اسناد مرتبط، کتب، مقالات، پایان‌نامه‌ها و گزارش‌های منتشر شده از پایگاه های اطلاعاتی داخلی و خارجی استفاده خواهد شد. به منظور پاسخ به سوالات تحقیق و جمع آوری داده های کمی نیز پرسشنامه مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
1-6- موانع و محدودیت های تحقیق
2- کمبود تحقیقات انجام شده در خصوص نقش شهرداری ها در مدیریت بصری شهر
3- کمبود اطلاعات و منابع لازم به زبان فارسی
4- نیاز به زمان بیشتر برای بررسی و ترجمه منابع خارجی

فصل دوم :

مبانی نظری پژوهش

مقدمه:
در این فصل تلاش می‌شود به مبانی نظری پژوهش پرداخته شود و مروری بر تحقیقات پیشین انجام می‌پذیرد تا با توجه به مساله‌ اصلی پژوهش، برخی زمینه‌های مربوط گردآوری و معرفی گردد. هریک از این زمینه ها اگرچه به موضوع پژوهش مربوطند، اما وجوه مختلفی از آن را پوشش خواهند داد. با توجه به گستردگی حوزه های نظری زمینه های مختلف موضوع آنچه در پی می آید تنها بخشی از مسایل مرتبط با پژوهش حاضر خواهد بود.
2-1- مفاهیم و تعاریف پژوهش
2-1-1- سیمای شهر:
تمام عناصر و عوامل شهری است که به دیده می آید ،چشم قادر به تماشای آن می باشد و در ذهن و خاطر انسان شکل می گیرد.« لینچ » برای آنکه مظاهر قابل لمسی از سیمای شهر به دست دهد پنج عامل را به عنوان عوامل اصلی سیمای شهر ذکر میکند: راه ،لبه، گره، نشانه و محله. در واقع سیمای شهر تصویر ذهنی است که از طریق ادراک و پردازش منظر در ذهن انسان ایجاد می شود.( کوین لینچ،1383: 90)
2-1-2- منظر:
ﻣﻨﻈﺮ ﺷﻬﺮي آن ﺑﺨﺶ از ﻣﺤﻴﻂ ﻳﺎ ﻓﺮم ﺷﻬﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ روي ﻛﻨﺶ و واﻛﻨﺶ ﺷﺨﺺ و نتایج اعمال وی موثر است . در ﻣﻨﻈﺮ ﺷﻬﺮي اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺨﺸﻲ از اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻪ ﻛﻴﻔﻴﺘﻲ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ﻣﺤﺴﻮس (یا اطلاعات ﺑﺎﻟﻔﻌﻞ) تبدیل می‌شود . ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﻨﻈﺮ ﺷﻬﺮي ﺟﻨﺒﻪ ﻋﻴﻨﻲ ﻳﺎ ﻗﺎﺑﻞ ادراك ﻣﺤﻴﻂ میباشد که به نوبه خود دارای فرم عملکرد و ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ. (جهانشاه پاکزاد، 1385 :101).در واقع منظر بخش متجلی و ملموس فرم است که در آن تبلور بصری، کارکردی و معنایی چیزها دیده می‌شود منظر يك شهر مجموعه‌ای از عوامل طبيعي و مصنوع است ،كه تحت تأثير ويژگي هاي خاص طبيعي، فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي آن شهرخاص شكل گرفته و محل به عينيت درآمدن مشخصات خاص آن شهر است. منظر شهري به عنوان مقوله‌هاي مطرح در كيفيت و مطلوبيت شهرها، واقعي و عيني بوده و حاصل مشاهده و درك مظاهر گوناگون و ملموس شهر اعم از بناها، فضاها، فعاليت‌ها، صداها، بوها هنگام مواجه شهروند با پديده شهر (در مقياسهاي مختلف، اعم از ديدن شهر از دور دست يا هنگام قرار گرفتن در شهر و يا حتي استقرار در بناها) است. ﻣﻨﻈﺮ ﺷﻬﺮي ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻤﮑﻦ ﺳﺎﺧﺘﻦ “ﻗﺮاﺋﺖ” متن شهر ،اﻣﮑﺎن اﻧﺠﺎم آﺳﯿﺐ ﺷﻨﺎﺳـﯽ ( پاتولوژی) شهری را ﻓـﺮاﻫﻢ ﻣﯽ ﺳﺎزد .ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﮐﻪ ﯾﮏ طبیب قادر است از رنگ علایم و عوارض موجود در چهره بیمار به امراض درونی وی پی ببرد. متخصص طراحی شهری نیز می‌تواند از مطالعه منظر شهری به عنوان ابزاری جهت آسیب‌شناسی شهری سود جوید. چنین دیدگاهی بر این پیش فرض استوار است که: بحران در منظر شهری نشان دهنده‌ی بحران در طراحی شهری است و بحران در طراحی شهری نشان‌دهنده‌ی بحران در فرایندهای توسعه و مدیریت شهری است.( کوروش گلکار:1387) در این خصوص شاخص های ارتقای کیفی بصری وادراکی سیما و منظر شهری بر اساس ضوابط و مقررات شورای عالی شهرسازی و معماری به شرح ذیل می‌باشد:
الف) تلاش درجهت استفاده بهینه از منابع و تامین سلامت و رفاه ساکنین
ب) احیای فرهنگ معماری و شهرسازی غنی ایرانی- اسلامی
ج) جلوگیری از بروز ناهماهنگی‌های بصری و کارکردی در فضاها و فعالیت‌های شهری
د) افزایش تعاملات اجتماعی و کوشش در جهت تنظیم جریان حیات مدنی
2-1-3- محیط بصری شهر:
ﻣﺤﯿﻂ ﺑﺼﺮي ﺷﻬﺮﻫﺎ از ﻃﺮﯾﻖ ﻧﻈﺎم ﭘﯿﭽﯿﺪه‌اي از” ﻧﺸﺎﻧﻪ” ﻫﺎ، وﯾﮋﮔﯽ‌ﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، اﻗﺘﺼﺎدي و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺟﻮاﻣﻊ ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﻪ ﻣﻨﺼﻪ ﻇﻬﻮر ﻣﯽ‌رﺳﺎﻧﻨﺪ. در ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻣﯿﺎن اﻧﺴﺎن و ﺷﻬﺮ، ﻣﺤﯿﻂ ﺑﺼﺮي ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﻓﺼﻞ مشترک اﯾﻦ دو ، زمینه ادراك ﺷﻨﺎﺧﺖ و ارزﯾﺎﺑﯽ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺷﻬﺮوﻧﺪان و ﺑﺎزدﯾﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن را فراهم می‌آورد. ﺷﻬﺮﻫﺎي ﺑﺮﺧﻮردار از ﻣﺤﯿﻂ ﺑﺼﺮي ﻣﻄﻠﻮب ﻗﺎدرﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ وﺳﻌﺖ ﺑﺨﺸﯿﺪن ﺑﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ زﯾﺒﺎﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﺷﻬﺮوﻧﺪان، ﻣﻮﺟﺒﺎت ارﺗﻘﺎي ﺗﺼﻮﯾﺮ ذﻫﻨﯽ ﺟﺎﻣﻌﻪ از ﺧﻮﯾﺶ و ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻏﺮور ﻣﺪﻧﯽ آﻧﺎن را ﻓﺮاﻫﻢ ﺳﺎﺧﺘﻪ و با اعتلا بخشیدن به وجهه شهر در سطح ملی و بین المللی توان رقابتی شهر را برای جذب هر چه بیشتر سرمایه و اقشار خلاق تقویت نماید. مفهوم محیط بصری شهر از لحظۀ تولد همچون پدیدۀ زنده و پویا شاهد دگرگونی تکامل و الگوهای متفاوتی بوده است و روند تکاملی آن را می‌توان به مثابه زنجیره‌ای متشکل از چهار حلقه که هرحلقه الگوی خاصی از مفهوم منظر شهری را نمایندگی می‌نمایند تشبیه نمود، که این الگوها از سه جنبه ی “مبانی نظری” “ویژگی‌های منظر شهری ” و”نقش منظر شهری” قابل تحلیل و بررسی هستند:
1- منظر شهری آرایشی/ تزیینی:که متکی بر پارادایم جداره تزیینی و در نقش “نمای جداره” یعنی موجودیت دوبعدی ظاهر می‌شود.
2- منظر شهری عملکردی و برنامه محور: متکی بر پارادایم فضا و در نقش یک “ساختار فضایی” یعنی یک موجودیت سه بعدی نقش ایفا می‌کند.
3- منظر شهری ادراکی/ زمینه گرا: متکی بر پارادایم مکان که با افزوده شد

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی توسعه شهری، روش تحقیق، توسعه شهر، مدیریت شهری Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی منظر شهری، مدیریت شهری، طراحی شهری، زیست محیطی