پایان نامه با واژگان کلیدی معاهده منشور انرژی، اتحادیه اروپا، توسعه بازار، نفت و گاز

دانلود پایان نامه ارشد

هستند حمایت لازم را به طرف خارجی بدهد .
2- ملی کردن عمل مصادره ای نیست واز این رو مشمول تثبیت نمی شود .
3- شرط تثبیت معمولا درمعنای ایجادیک محدودیت موقت برای طرف دولتی قرارداد تلقی می شود ومتضمن حمایت از طرف خارجی قرارداد در کوتاه مدت است . لکن اگر مثلا به مدت 60سال برای دولت ایجاد محدودیت کند ، درواقع یک محدودیت عمومی است که به دشواری با اختیارات ذاتی دولت همسو و همخوان است .
فلذا مشاهده می شود که بسیاری از داوران غربی نیز محروم کردن دولت از حق طبیعی وذاتی خود با درج شرط تثبیت را نپذیرفته اند وخارج بودن قرارداد با این استدلال را رد کرده اند

فصل چهارم:

ترانزیت

مقدمه
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و تشکیل کشورهای تازه استقلال یافته و به تبع آن مطرح شدن اهمیت انرژی در سطح جهانی، زمزمه های مربوط به معاهده منشور انرژی آغاز گردید. ابتدا این طرح منجر به ایجاد یک سازمان بین المللی موسوم به منشور انرژی اروپا214گردید،تا اینکه در سال 1994 روند تکاملی خود را طی نموده ودر 17 دسامبر 1994 در لیسبون پرتقال معاهده منشور انرژی 215به امضاء رسید. این معاهده 16 آوریل 1998 لازم الاجراء گردید.216
هدف مؤسسین فرآیند منشور ، تعیین و تشویق راه حل های متوازن برای نیازهای مشترک انرژی بود.در این خصوص ماده 2 منشور مقرر می دارد :”این معاهده چارچوبی حقوقی را به منظور ارتقای همکاری دراز مدت در زمینه انرژی ، مبتنی بر جنبه های هم تکمیل کننده و منافع متقابل ،مطابق اهداف منشور ایجاد می کند.”217
تا به امروز 52کشور به همراه جامعه اروپا ، منشور را امضاء نموده که از این میان 48 کشور مقررات مربوط به تصویب آن را نیز نهایی نموده اند .218
موضوعات اساسی منشور به شرح ذیل می باشد:219
1- حمایت از سرمایه گذاری (با رفتار غیر تبعیض آمیز با سرمایه گذاران ،رفتار ملّی و بیشترین توجه به رفتار ملّی ،جبران خسارت در موارد مصادره {سلب مالکیت} و دیگر موارد خسارت ،انتقال آزاد سرمایه )؛
2- تجارت درخصوص انرژی ، محصولات انرژی و تجهیزات مربوط به انرژی براساس مواد سازمان تجارت جهانی؛
3- آزادی ترانزیت انرژی ؛
4- بهبود بازده انرژی ؛
5- حل وفصل اختلافات بین المللی ،شامل داوری بین دولت سرمایه گذار و داوری بین الدّولی ؛
6- توسعه و ایجاد شفافیت حقوقی.
بطور کلی موضوعات اساسی منشور درخصوص ترانزیت (مفاد 7منشور و بندهای آن ) دولت های عضو را ملزم می سازد که کلیه اقدامات ضروری به منظور تسهیل ترانزیت انرژی و نیز همکاری در جهت تقلیل آثار ناشی از وقفه های تأمین انرژی را به عمل آورند. اقدامات تهسیل کننده ترانزیت باید بریک مبنای غیر تبیعض آمیز و بدون تحمیل هیچ نوع تأخیر، محدودیت ها ومطالبات غیر متعارف صورت پذیرد.
کشورهای ترانزیتی نیز متعهدند که حتی درصورت داشتن اختلاف با کشور دیگری در خصوص ترانزیت، از اقدام به عملی که موجب قطع یا کاهش انتقال محموله های ترانزیتی موجود شود ،خودداری نمایند .درصورت بروز اختلاف ،کشورها از این امکان برخوردارند که به شیوه مصالحه و سازش سریع و ویژه متوسل شوند و درصورت عدم دستیابی به یک توافق ،یک نفر میانجی را مأمور نمایند تا برای مدّت دوازده ماه تصمیمات موقت تعیین نماید.
منشور درتعریف ازترانزیت مقرر می دارد:”الف:حمل از طریق قلمرو یک طرف متعاهد یا به تسهیلات بندری در قلمروش یا از تسهیلات مزبور برای بارگیری یا تخلیه مواد و محصولات انرژی که مبداء آن قلمرو دولت دیگری است به مقصد قلمرو دولت ثالث مادامی که دولت دیگر یا دولت ثالث طرف متعاهد باشد.
ب:حمل مواد و محصولات انرژی از طریق قلمرو یک طرف متعاهد که مبدأ آن طرف متعاهد دیگری است به مقصد قلمرو طرف متعاهد دیگر مگر این که دوطرف متعاهد ذیربط به گونه ای دیگر تصمیم بگیرند و تصمیم خود را بایک مدخل مشترک در ضمیمه Nثبت نمایند.”
شایان ذکر است که موضوع ترانزیت در اوراسیا بویژه برای کشورهای تولید کننده انرژی و محصور درخشکی که درحوزه های دریای خزر وآسیای مرکزی قرار دارند ، مایه نگرانی بود. از این رو ، کشورهای عضو منشور انرژی برآن شدند تا مذاکراتی را پیرامون یک سند حقوقی جدید بنام “پروتکل ترانزیت” را که هدف آن ارائه جزئیات بیشتر درباره مسائل خاص عملیاتی مرتبط با ترانزیت انرژی است،آغازکنند .متأسفانه ،بعلّت عدم توافق اتحادیه اروپا و فدارسیون روسیه بر سر تعداد معدودی از مسائل ،هنوز به حالت ناتمام باقی مانده است.
کشور ایران بدلیل داشتن موقعیت سوق الجیشی و نیز دارابودن منابع عظیم انرژی در این خصوص از اهمیت ویژه ای برخوردار است. ایران با ذخایر عظیم نفت و گاز از گذشته تا به حال مورد توجه شرکتها و دولت های غربی بوده است.بویژه اینکه ایران علاوه براینکه کشوری تولید کننده در زمینه نفت و گاز می باشد، از لحاظ اقتصادی نیز بهترین و امن ترین مسیر انتقال و ترانزیت انرژی محسوب می گردد.باوجود تحوّل های بسیار متنوع و دگرگونی های بسیار در سطح بین المللی ،هنوزنقش ایران به عنوان یکی از مناطق نادر ژئوپلیتیکی در جهان مورد توجه است . از سویی دیگر ایران به عنوان یک کشور تولید کننده تمایل به انتقال انرژی بویژه گاز به کشورهای اروپایی دارد.

کلیات مربوط به معاهده منشور انرژی و ترانزیت
آنچه همکاری بین المللی دولت ها را درسطح جهانی توجیه می نماید،منافع متقابل آنهاست. همانطور که می دانیم بسیاری از کشورهای صنعتی وارد کننده انرژی می باشند .از طرفی مناطق خاصی درجهان وجود دارد که سرشار از منابع انرژی می باشند.بویژه در منطقه اوراسیا که در بردارنده منابع عظیم هیدروکرن است که بیشتر درکشور فدراسیون روسیه و درکشورهای حاشیه دریای خزر و آسیای میانه وجود دارد. این کشورها،برای دستیابی به توسعه ،تولید درازمدت،سیستم حمل ونقل و ظرفیت پالایش،چشم امید به جلب سرمایه گذاری دربخش انرژی خود دوخته اند .بعبارت دیگر بسیاری از اقتصادهای درحال گذار ،برای حمایت از نوسازی زیرساخت های انرژی ازجمله تولید و انتقال انرژی ونیز بهبود کارآئی آن نیاز به جریان های سرمایه ای دارند.لذا به منظور تشویق انتقال متقابلا سودمند سرمایه و انرژی با یکدیگر همکاری کنند. این همکاری ها بیشتر در قالب معاهدات چند جانبه نمود پیدا می کند.بنابراین می توان گفت،تأسیس هر معاهده بین المللی نشان دهنده وجود نیاز بشر به موضوعات مندرج درآن می باشد.به عبارت دیگر خلاء حقوقی موجود دریک دوره زمانی خاص موجب ایجاد نوعی خاصی از تفکّر و به دنبال آن ایجاد طرح هایی برای دستیابی به یک اجماع جهانی می شود. بنابراین ضرورت بررسی تاریخی شکل گیری یک معاهده بین المللی و تلاش هایی که برای دستیابی به آن صورت می پذیرد،نه تنها می تواند چگونگی و کیفیت یک معاهده بین المللی و تلاش هایی که برای دستیابی به آن صورت می پذیرد ،نه تنها می تواند چگونگی و کیفیت یک معاهده بین المللی را نمایان سازد ،بلکه کمکی است درجهت شناخت نیاز بشر دریک دوره زمانی خاص.معاهده منشور انرژی نیز مستثنی از این قاعده نبوده است.

معاهده منشور انرژی
معاهده منشور انرژی یک معاهده چند جانبه بین المللی است که درسال 1994 به امضاء رسید.منشور شامل اهداف وموضوعات مختلف در زمینه انرژی است . منشور چارچوبی حقوقی و قانونی در خصوص مسائل مختلف در زمینه انرژی فراهم آورده است .همانطور که ماده 2 منشور مقرر می دارد.”
این معاهده چارچوب حقوقی را به منظور ارتقای همکاری درازمدت در زمینه انرژی مبتنی برجنبه های هم تکمیل کننده و منافع متقابل و اصول منشور ایجاد می کند”.
همچنین مطابق ماده 3 منشور می توان گفت هدف آن ایجاد بازارهای بین المللی انرژی به منظور ارتقای دسترسی به بازارهای بین المللی مبتنی بر شرایط بازرگانی و توسعه بازار باز و رقابتی برای مواد و محصولات انرژی می باشد.آنچه منشور را از سایر معاهدات مربوط به حوزه انرژی متمایز می نماید،گستردگی موضوعاتی است که منشور به دنبال حمایت و یا تحقق آن است.به عبارت دیگر منشور به جنبه های مختلفی از انرژی که شامل سرمایه گذاری ،تجارت ،ترانزیت ،رقابت ،کارایی و محیط زیست می باشد، می پردازد .در واقع منشور یک اجماع جهانی اقتصادی بین کشورهایی بافرهنگ ،اقتصاد و پیشینه قانونی مختلف ایجاد می کند،اما همه آنها در توافقشان برای رسیدن به اهداف زیر متحد گردیده اند:
-بهبود بازارهای انرژی باز و تضمین مواد و محصولات انرژی ؛
-ترغیب و تشویق به سرمایه گذاری و تجارت در بخش های انرژی؛
-کمک به کشورها دراقتصاد و توسعه استراتژی انرژی شان و ایجاد یک چارچوب قانونی برای انرژی و بهبود و مدرنیزه کردن صنایع انرژی شان.220
لذا به منظور شناخت بیشتر منشور در این مبحث به تاریخچه ،اهداف و ویژگیهای منشور و همچنین ارکان و ساختار تشکیلاتی آن پرداخته می شود.

4-1-تاریخچه منشور
اولین جرقه های ایجاد چنین معاهده ای به اوایل دهه 90 بر می گردد که مقارن با پایان جنگ سرد و ایجاد تغییرات اساسی در سیاست اروپا و جهان بود.بعداز فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نخستین طرح دراین خصوص توسط نخست وزیر سابق هلند رودلبرز221ارائه گردیدکه درآن به تسهیل تجارت و گسترش همکاری بین بخشهای اروپای غربی،اتحاد جماهیر شوروی سابق و ملل اروپای شرقی می پرداخت .این طرح در جلسه شورای اروپایی در دوبلین222 در ژوئن 1990 به تائید رسید تا بازارهای باز و رقابتی محصولات و مواد انرژی را توسعه بخشد.
این طرح بادرک وابستگی موجود میان بخشهای انرژی اروپای شرقی و غربی ،موردحمایت قرار گرفت. آن ها دریافته بودند،تسهیلات انتقال اقتصادی در تطابق با شرایط غربی می باشدو بخش های انرژی اروپای شرقی و شوروی نیاز مبرمی به کسب سرمایه،بازار،دانش فنی و بازسازی چارچوب قانونی و سازمان یافته دارد.همزمان که کشورهای اروپای غربی سرگرم فراهم آوردن چنین سرمایه و سرمایه گذاری تکنولوژی و مهارت بودند،از سویی دیگر با توجه به امنیت منبع انرژی نگران تضمین دسترسی به بازارهای بالقوه غنی انرژی شرقی بودند.223
طرح پیشنهادی رودلبرز منجر به ایجاد یک سازمان بین المللی انرژی موسوم به منشور انرژی اروپا224 شدکه در دسامبر 1991 در لاهه به امضای 49 کشور و اتحادیه اروپا رسید.225اگرچه این طرح از اروپا نشأت گرفته بود،اما کشورهای دیگری چون آمریکا و ژاپن نیز وارد صحنه شدند تاحداقل دسترسی بالقوه خود به بازارهای انرژی را تضمین نمایند.منشور انرژی اروپا وارد صحنه شدند تا حداقل دسترسی بالقوه خود به بازارهای انرژی را تضمین نمایند. منشور انرژی اروپا یک تعهد سیاسی به منظور همکاری در بخش انرژی می باشد،بر مبنای موضوعات و موارد زیر تشکیل یافته است:

-توسعه بازارهای باز و کارآمد انرژی ؛
-ایجاد شرایطی که جریان سرمایه گذاری و مشارکت در سرمایه گذاری خصوصی را تهییج خواهد کرد؛
-عدم تبعیض میان شرکاء؛
-احترام به حق حاکمیت سیاسی (دولتی )بر منابع طبیعی شان؛
-شناسایی اهمیت عوامل موثر بر طبیعت و …226
منشور تقریبا تمامی جنبه های مربوط به حوزه انرژی را دربر می گیرد و به طور عمیقی به آن می پردازد.والد و اندرو اسپید 227اظهار داشته اند:”تا این تاریخ معاهده منشور انرژی بزرگترین تلاش برای تشکیل ساختار بین المللی هم در زمینه سرمایه گذاری و هم تجارت می باشد”.228
تاکنون کشورهای زیادی علاوه بر اتحادیه اروپا229به عضویت این معاهده در آمده اند .همچنین سایر کشورها بعنوان ناظر در این معاهده حضور دارند.
تابه امروز امضاءکنندگان منشور کشورهای زیر می باشند:230
آلبانی،ارمنستان،اتریش،استرالیا،آذربایجان،بلاروس،بلژیک ،بوسنی و هرز گوین ،بلغارستان ،کرواسی،قبرس،جمهوری چک،دانمارک ،استونی ،جامعه اروپا،فنلاند،فرانسه،گرجستان،آلمان،یونان،مجارستان،ایسلند،ایرلند،ایتالیا ،ژاپن ،قزاقستان،قرقیزستان ، لتونی،لیختن اشتاین،لیتوانی،لوکزمبورگ،مالت،مولداوی،مغولستان،هلند ،نروژ،لهستان،پرتقال، رومانی،فدراسیون روسیه،اسلوواکی،اسلوونی،اسپانیا،سوئد،سوئیس،تاجیکستان،جمهوری سابق یوگسلاوی،مقدونیه،ترکیه،اکراین،ترکمنستان،انگلستان،ازبکستان.
از این میان کشورهای استرالیا،بلاروس،ایسلند،نروژ

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی حقوق بین الملل، مرجع داوری، قراردادهای نفتی، قانون حاکم Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی سازمان تجارت جهانی، سازمان ملل متحد، معاهده منشور انرژی، ایالات متحده آمریکا