پایان نامه با واژگان کلیدی مذاهب خمسه، مذاهب اسلامی، نکاح و طلاق

دانلود پایان نامه ارشد

ایشان……………………………………………………… 75
2-2-5-1- فتوا به عدم وقوع طلاق لفظی…………………………………………………………………….. 75

2-2-5-2- بررسی دلایل دکتر احمد السایح از دیدگاه قائلان به مستحب بودن
شاهد بر طلاق……………………………………………………………………………………….. 76
2-2-6- حکم حضور شهود در ملحقات طلاق…………………………………………………………………. 78
2-2-7- نظر مفسران درباره آیات 1و2 سوره طلاق…………………………………………………………… 79
2-2-8- حکم رجوع از شهادت و آثار ناشی از آن در مذاهب خمسه………………………………….. 82
2-2-8-1- حنفیه…………………………………………………………………………………………………….. 83
2-2-8-2- مالکیه…………………………………………………………………………………………………….. 84
2-2-8-3- شافعیه……………………………………………………………………………………………………..85
2-2-8-4- حنابله…………………………………………………………………………………………………….. 86
2-2-8-5- امامیه…………………………………………………………………………………………………….. 87

فصل سوم: بررسی و ترجیح……………………………………………………………………………………………….. 90
3-1- شیوه شرعی طلاق و حکمت حضور شهود………………………………………………………………… 91
3-1-1- شیوه درست و شرعی طلاق……………………………………………………………………………… 91
3-1-2- حکمت حضور شهود در طلاق………………………………………………………………………….. 92
3-2- وجود شاهد و رعایت مقاصد شارع و بیان قول راجح…………………………………………………… 94
3-2-1- وجود شاهد و رعایت مقاصد شارع……………………………………………………………………. 94
3-2-2- ارجحیت واجب بودن اشهاد در طلاق………………………………………………………………… 96
نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………… 101
فهرست منابع و مأخذ………………………………………………………………………………………………………….. 103

مقدمه
خدایا جهان پادشاهی توراست زما خدمت آید، خدایی توراست
حمد و سپاس، فقط شایسته خداوندی است که آدمی را به گوهر عقل و خرد، و جامعه بشری را به زیور علم آراسته کرد و ما را بر شریعت پاک و جاودان اسلام قرار داد تا از بندگان صالح و شاکر او باشیم، و درود به فرستادهی او محمد مصطفی(ص) که مایه فخر و مباهات کائنات وجهانیان است.
از اهداف و حکمتهای خداوند منان در تشریع طلاق، از بین بردن مشکلاتی است که توسط زوجین و اطرافیان آنها قابل حل نبوده و به خاطر عدم توافق اخلاقی و نفرت از یکدیگر و یا عوامل خارجی غیر قابل تحمل برای آنها، به خاطر جلوگیری از زیان و نگرانی بیشتر چارهای جز طلاق وجود ندارند. در این هنگام شریعت اسلام احکام و آداب مربوط به طلاق را پیش روی زوجین قرار داده، که از جمله این احکام شهادت دادن دو مرد عادل بر اجرای صیغهی طلاق است، حکمت اشهاد در طلاق به خاطر اهتمام ورزیدن به امر ازدواج است تا نظم و به هم پیوستن تدبیر منزل و از هم گسستن آن باید در مقابل مردم صورت بگیرد. دوم اینکه تا نسب‏ها مشتبه نشوند و در هم نیامیزند و زوجین بعد از آن توافق نکنند و طلاق را مهمل نسازند.

تا توانی پا منه اندر فراق
ابغض الاشیاء عندی الطلاق

الف) بیان مساله
اصل در اعتبار عقود و سایر اعمال شخصی نیت است و محل نیت قلب است که راهی جز زبان بر آن نیست و یکی از آفات زبان دروغ است، در اینگونه موارد موضوع شهادت و شاهد گرفتن در عرف بشری به میان آمده، که شریعت اسلام نیز آن را تقریر و تشریع فرموده و احکامی برای آن وضع کرده است. شهادت؛ عبارت است از گواهی دادن صادقانه یکی بر اعمال دیگری که براساس رویت شخصی و حضورعینی و یقین آور شاهد باشد نه براساس حدس و گمان.1
بدیهی است هرچه اهمیت موضوعی بیشتر باشد؛ لزوم شهادت در آن بیشتر است و همچنین هرچه امکان علنیکردن موضوعی کمتر باشد یا از مواردی باشد که غالبا در حوزه شخصی و خصوصی افراد صورت میگیرد و صورت قانونی بر آن مترتب میشود و امکان دعوی در آن وجود دارد؛ لزوم شهادت در آن بیشتر است. در حوزه احوال شخصیه، در چند مورد شهادت مطرح است و تقریبا تمام مذاهب اسلامی بر لزوم شهادت در آنها اتفاق نظر دارند مانند عقد نکاح، رجعت و نسب و حضانت و نفقه و وصیت و غیره. اما در مورد لزوم شهادت در طلاق که به اطمینان اهمیت آن از سایر موارد کمتر نبوده و حتی به دلایلی بیشتر است؛ در میان مذاهب اسلامی اختلاف وجود دارد. در قرآن به صراحت آمده است که « فَإذا بَلَغنَ أجَلَهُنَّ فَأمسِکُوهُنَّ بِمَعرُوفٍ أو فارقُوهُنَّ بِمَعروُفٍ وَ أشهَدوا ذوی عَدلٍ مِنکُم وَ أقیموا الشَهادَة للهِ ذَلِکُم یوعَظ بِهِ مَن کان یومنِ بِاللهِ وَ الیومَ الاخرَ وَ مَن یَتق اللهِ یجعل لَه مَخرِجا » يعني: « پس چون عدهی آنها به سر رسید، یا به شایستگی نگاهشان دارید یا به شایستگی از آنان جدا شوید و دو تن مرد عادل را از میان خود گواه گیرید و گواهی را برای خدا به پا دارید؛ این است اندرزی که به آن کس که به خدا و روز باز پسین ایمان دارد داده میشود. و هرکس از خدا پروا کند خدا برای او راه برون شدنی قرار می دهد ». اما جالب است که حتی برخی از علماء نوشتهاند که علمای امت اسلامی بر عدم لزوم وجود شاهد بر طلاق و استحباب آن اجماع دارند.2

اختلاف نظر در این مورد به عصر صحابه و تابعین برمیگردد. ابن عباس و عمران بن حصین و ابن سیرین و سعید بن مسیب و شیعهی امامیه و ابن حزم در آن قائل به وجوب شدهاند.3 مذاهب اربعه در آن قائل به استحباب شدهاند.4
با توجه به اینکه نکاح و طلاق؛ جهت حفظ نسب تشریع شده و نسب یکی از ضروریات خمسه میباشد؛ و از آنجا که براساس قاعده لاضرر و لاضرار؛ هر ضرری مرفوع و مردود است؛ و با توجه به الزامات و مشکلات مربوط به طلاق در روزگار ما؛ لزوم بازنگری در این موضوع مهم؛ محرز و آشکار است.
ب) سوالات تحقیق
1. حضور شاهد برای وقوع طلاق لازم است؟ به عبارت دیگر حکم طلاق بدون شاهد چیست؟
2. امر به گرفتن شاهد از نظر مذاهب خمسه حق است یا تکلیف؟
3. رجعت از طلاق بدون گرفتن شاهد جایز است؟
4. لزوم یا عدم لزوم شاهد در طلاق آیا فقط شامل طلاق میشود یا شامل انواع مختلف مشبهات طلاق مانند خلع هم میشود؟
5. میزان تشابه دیدگاههای فقهای مذاهب خمسه و موارد افتراق آنها در باب شاهد در طلاق کدامند؟
ج) اهداف تحقیق :
. شناخت نظر مشهور مذاهب خمسه در مورد حکم شاهد در طلاق و بیان ادله ایشان
. بیان کشف آرای خلاف نظر مشهور در مذاهب خمسه و بیان ادله ایشان
. مقارنهی آرای موافقان و مخالفان وجوب شاهد در طلاق و بیان رای راجح آنها براساس معیارهای اصولی
. حکم رجوع از شهادت در طلاق و آثار ناشی از آن در مذاهب خمسه

د) پیشینه تحقیق
پیشینهی بحث شهادت در طلاق به امتداد تاریخی مبحث نکاح و طلاق است. در تمام کتب فقهی که موضوع طلاق آمده است میتوان این موضوع را دنبال کرد به خصوص در کتب اصلی مذاهب خمسه مانند: 1.المبسوط سرخسی و بدائع الصنائع کاسانی در مذهب حنفی؛ 2. حاشیه دسوقی در مذهب مالکی؛ 3. نهایه امام رملی و تحفه ابن حجر هیتمی در مذهب شافعی؛ 4. المغنی ابن قدامه، و الشرح الکبیر مقدسی در مذهب حنبلی؛ 5. المکاسب شیخ انصاری و آثار صاحب جواهر در مذهب امامیه. اما در عصر حاضر که بررسی اختصاصی مباحث فقهی در کتب مخصوص مرسوم شده است به قدر وسع و کوشش خود این دو کتاب را یافتهام. اول، « مستجدات فقهیه فی قضایا الزواج و الطلاق » که پایان نامهی کارشناسی ارشد آقای اسامه عمر الاشقر است و فقط به صورت مختصر و بدون بیان ادله و نظر مذاهب به اهمیت شهادت در طلاق در عصر حاضر توجه داشته است. دومین کتاب در این مورد « وسائل الاثبات فی الشریعه الاسلامیه فی المعاملات و الاحوال الشخصیه » رساله دکتری محمد الزحیلی است که او هم به همین بسنده کرده است که شهادت را به عنوان یکی از ادله اثبات دعوا در معاملات و احوال شخصیه در نظر گرفته و بیان کرده است که شهادت میتواند در طلاق یکی از ادلهی اثبات باشد. اما اینکه کتاب یا رساله ای به صورت تک نگاری که در برگیرنده باب شاهد در طلاق بوده و به صورت تطبیقی در مذاهب خمسه باشد؛ یافت نشده است.
ه) ضرورت انجام تحقیق
با توجه به اینکه بحث شهادت در طلاق موضوع مهمی است و باید بیشتر به آن توجه نمود اما در جامعه امروزی کمتر به آن بها و ارزش داده شده است، سعی بر این است که در این تحقیق اهمیت این موضوع را آشکار کرده و آن را به عنوان یکی از ادلهی اثبات به شمار آورد. همچنین، اینکه روش و هدف اسلام در محدود کردن دائرهی طلاق مخفی نمیماند و بسیاری از تدابیر شرعی از این حیث است که طلاقی را که در نتیجهی غضب یا احساس زودگذر است را محدود کند و با توجه به اینکه شاهد گرفتن، برای طلاق جایز است اثر این شاهد گرفتن در پایداری زندگی زناشویی محقق میشود و منجر به کاهش بیهودگی این کار میشود. در پیرامون این بحث جزئیات متعدد آن را

بررسی میکنیم، تا اینکه به رأی راجحی که مناسب با مقاصد شریعت اسلامی باشد و حکمت خداوند متعالی را محقق میکند در محافظت از پایداری خانوادهی مسلمان برسیم.

و) روش انجام تحقیق :
روش انجام شده در این تحقیق مبتنی بر روش تحلیلی _ توصیفی است. به این صورت که اطلاعات لازم را از منابع معتبر فقهی؛ قرآن؛ سنت؛ اجماع علماء و کتب مذاهب خمسه جمع آوری شده، و پس از تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات و مقایسه، حکم فقهی بیان میشود.

ز) ساختار تحقیق :
تحقیق حاضر شامل مقدمه و سه فصل است. فصل اول تحت عنوان کلیات و تحلیل مفاهیم، که شامل سه بخش است: در بخش اول به تعریف حکم و تحلیل مفهوم شهادت، در بخش دوم به بررسی مفهوم طلاق و در بخش سوم به اقسام طلاق و ارکان آن پرداخته میشود. پس از بیان مفاهیم مقدماتی و کلیات موضوع، به بیان آرای فقهای مذاهب اسلامی در خصوص حکم حضور شهود در طلاق و بیان ادلهی فقهاء که مباحث فصل دوم را تشکیل میدهد، و شامل پنج بخش است، در بخش اول، حکم حضور شاهدان در رجوع از طلاق از نظر مذاهب خمسه و بیان ادله ایشان، در بخش دوم، حکم حضور شاهدان در طلاق از نظر مذاهب خمسه و بیان ادله ایشان، در بخش سوم، بررسی کردن دلایل موافقان و مخالفان از دیدگاه یکدیگر، در بخش چهارم، نظر مفسران درباره آیات ال و دوم سوره طلاق، در بخش پنجم، حکم رجوع از شهادت در طلاق و آثار ناشی از آن در مذاه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی حل اختلاف، حکم طلاق Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی احوال شخصیه، ترک فعل، مذاهب اسلامی