پایان نامه با واژگان کلیدی عزت نفس، مواد مخدر

دانلود پایان نامه ارشد

و چنين به نظر مي‌رسد كه هنگامي‌كه افراد اعتقاد داشته باشند که از حمايت و دوستي سايرين در محيط كار برخوردارند، توانائي‌آن‌ها جهت مقاومت در مقابل اثرات مخرب فشار افزايش مي‌يابد(صادقی،1387).
در محيط‌هاي اجتماعي و سازماني افراد به برقراري روابط اجتماعي نيازمند هستند. فقدان روابط اجتماعي در درك عامل يا موقعيت استرس زا و عوامل مختلف شغلي، تأثير‌گذار است. به طوري كه بسياري از افراد، پس از مواجهه با استرس و ساير موقعيت‌هاي نامساعد به دنبال جلب وكسب حمايت‌هاي اجتماعي هستند. حمايت‌هاي اجتماعي در زندگي روزمره را مي‌توان به حمايت سازماني، حمايت خانوادگي، حمايت كلوپ‌هاي اجتماعي، حمايت گروه‌هاي مذهبي و حمايت صاحبان حرفه يا مشاغل تقسيم‌بندي كرد(سرمد، 1383).

2-3-6-2)الگوهاي حمايت اجتماعي
– الگوي اثر اصلي
الگوي اثر اصلي بر ارتباطات و پيوندهاي اجتماعي بنيادي، تأكيد فراوان دارد و آن‌ها را به منزله ساختار حمايت اجتماعي مي‌داند. اين ساختار عوامل گوناگونی را در بردارد، مثلاً وضع تأهل، عضويت در سازمان‌هاي اجتماعي، نقش‌هاي اجتماعي و حضور در كليسا، براي نمونه، عضويت درگروه‌هاي اجتماعي نمونه‌اي از حمايت ساختاري است. برپايه اين الگو عضويت در اين گروه‌ها از بهزيستي فرد در برابر فشار رواني محافظت مي‌نمايد.
در يك مطالعه همه‌گيري شناسي، بركين و سيمم رابطه ميان پيوندهاي اجتماعي و ميزان مرگ و مير را بررسي مي‌كردند. در اين مطالعه وضع تأهل، تماس با دوستان و خويشاوندان نزديك، عضويت در كليسا، عضويت در انجمن‌هاي گروهي رسمي و غيررسمي، معيار پيوندهاي اجتماعي شمرده شدند. بررسي نشان داد كه صرف نظر از جنسيت و سن، ميزان مرگ و مير در افرادي كه پیوندها و ارتباط های اجتماعي زيادي دارند، كمتر از ميزان مرگ و مير در افرادي است كه تماس‌ها و ارتباط‌هاي اجتماعي اندك دارند.

– الگوي ضربه‌گيري
الگوي ضربه‌گيري به آن دسته از امكانات ميان فردي اشاره دارد كه با برآوردن نيازهايي كه رويدادهاي رواني فشارزا بر فرد تحصيل نموده‌اند، وي را در برابر اثرهاي منفي فشار رواني، محافظت مي‌كنند. به عبارت بهتر، در اين الگو حمايت كاركردي از حمايت ساختاري اهميت بيشتري دارد. براساس اين الگوچندين نوع حمايت كاركردي وجود دارد:
1-حمايت ابزاري 2-حمایت اطلاعاتی 3- حمایت کارکردی

حمايت ابزاري
كمك‌هاي مستقيمي هستند كه به شكل قرض دادن، هديه دادن، يا ديگر خدمات از سوي ديگران به فرد داده مي‌شود. از آن‌جا كه اين نوع حمايت مستقيماً به حل مشكل فرد مي‌انجامد و يا براي فرد آرميدگي فراهم مي‌كند، مي‌تواند باعث كاهش فشار رواني شود. براي نمونه كسي كه به ما پول قرض مي‌دهد، مقاله را تايپ مي‌كند، يا هنگام بيماري به عيادت ما مي‌آيد، در واقع از ما حمايت ابزاري كرده است (فتي ،1385).
حمايت اطلاعاتي:
اطلاعات ، پيشنهادها و بازخوردهايي است كه ديگران در مورد چگونگي غلبه بر فشار رواني به فرد مي‌دهند. اين نوع حمايت باعث مي‌شود تا فرد مشكلات خود را راحت‌تر تشخيص دهد و بر آن‌ها غلبه نمايد.
حمايت كاركردي:
حمايت از راه محترم شمردن و ارزش نهادن است. اين نوع حمايت نوعي احساس ارزشمند بودن و احترام داشتن را در فرد پديد مي‌آورد. از اين رو عزت نفس نقش بسيار مهمي در كنترل فشار رواني دارد. هوبفول و ليبرين در پژوهش خود دريافتند عزت نفس بالا نقش مهمي در كاهش افسردگي پس از زايمان دارد. كسب احترام و ارزش در ارتباط‌هاي صميمي و اطمينان بخش با ديگران باعث مي‌شود تا به فرد احساس درست داشتن واهميت داشتن دست بدهد(فتي ،1385).

2-3-7)پيامدها ( عوارض) فشار عصبي و رواني
2-3-7-1) پيامدهاي فردي
فشارعصبي داراي پيامدهاي نيز مي‌باشد. همان‌طور كه پيش از اين گفته شد، اگر فشار عصبي مثبت باشد، ممكن است نتيجه آن فعاليت، جديت و انگيزش بيشتر باشد. البته آن‌چه بيشتر مورد توجه مي‌باشد، پيامدهاي منفي فشار عصبي است. همان‌طور كه ملاحظه مي‌شود بيشتر اين عوامل از درون وابسته هستند. به عنوان مثال استفاده از مشروبات الكلي يكي از پيامدهاي فردي فشار عصبي است. هر پيامد برحسب عامل ايجاد كننده اوليه خود دسته بندي شده است(مورهد، 1385).

2-3-7-2)پيامد فيزيولوژيكي
بيشتر كساني كه روي موضوع تنش يا فشار رواني كار مي‌كردند، ابتدا به نشانه‌هاي فيزيولوژيك توجه مي‌نمودند. اصولاً اين بدان سبب بود كه آن موضوع به وسيله كساني كه در علوم پزشكي و بخش بهداشت كار مي‌كردند، مورد توجه و تحقيق قرار مي‌گرفت. تحقيقات مزبور نشان مي‌دهد كه، تنش يا فشار رواني مي‌تواند موجب اختلال در سوخت و ساز بدن ( متابوليزم) شود، ضربان قلب را بالا ببرد و باعث افزايش فشار خون گردد، سردرد بياورد و فرد را مستعد حمله‌هاي قلبي كند(رابینز،1376).
الف : بيماري‌هاي فشار عصبي در دستگاه اعصاب
ـ سردردهاي شديد همراه با احتقاق مغزي و سرگيجه يا ميگرن و پيشاني
ـ تيك‌هاي عصبي دست و پا و پلك و چشم
ـ لكنت زبان بويژه هنگام عصبانيت
ـ ‌عصبانيت و تندخويي
ـ لرزش عضوي
ـ فلج‌هاي دست و پا و يا بقيه بدن
ب: بيماري‌هاي فشار عصبي در دستگاه گردش خون
ـ انفاركتوس قلبي ( سكته قلبي)
ـ اسپاسم شراين كرونر يا گرفتگي شديد عروق قلبي
ـ ازدياد فشار خون در اثر ازدياد رنين
ج: بيماري‌هاي فشار عصبي در دستگاه گوارش
ـ ‌از بين رفتن لثه
ـ اسپاسم مري
ـ زخم معده
ـ زخم اثني عشر
ـ كوليت مزمن يا ورم مزمن روده
ـ ‌اسهال يا يبوست متناوب
ـ بي‌اشتهايي اشتهاي كاذب
د : بيماري‌هاي فشار عصبي روي پوست
ـ اگزما يا سودا
ـ ‌پوزيس نوعي بيماري جلدي كه براثر آن روي پوست بدن لكه‌هاي پوسته‌دار ايجاد مي‌شود.
ـ كهير
ـ آکنه يا جوش غرور جواني(صادقی،1387).

2-3-7-3)پيامدهاي رواني
پيامدهاي رفتار فشار عصبي بستگي به سلامت جسماني ـ‌ رواني فرد دارند. هنگامي‌كه اشخاص در محيط كار با فشار عصبي شديدي مواجه هستند ممكن است دچار افسردگي ، پرخوابي ، يا بي‌خوابي شوند. و ممكن است باعث بروز مشكل خانوادگي و ناراحتي‌هاي جنسي نيز بشود(مورهد، 1385). موارد فشار رواني كه در زندگي روزانه و زندگي اداري و شغلي افراد پديد مي‌آيند. عمدتاً شامل ناكامي و اضطراب و كشمكش دروني است كه هر يك از آن‌ها به موانع و مشكلات گوناگوني وابستگي دارد كه در راه رسيدن به هدف پديد مي‌آيد.
الف: ناكامي:
ناكامي چيزي است كه مانع رسيدن شخص به هدف مي‌شود، بدين معني كه راه شخص براي رفتاري كه موجب رسيدن به هدف است، مسدود مي‌گردد. هرگاه هنگام صبح بخواهيد به محل كار خود برويد و اتومبيل‌تان روشن نشود، شما دركوشش خود ناكام شده‌ايد. معمولاً افراد مختلف در برابر ناكامي واكنش‌هاي گوناگون از خود نشان مي‌دهند. و اين واكنش‌ها، نماينده‌ي وضع و ساختمان رواني و شخصيتي آنان است. رفتار افراد ممكن است جنبه‌ي تجاوزكارانه يا دفاعي و يا محافظه‌كارانه داشته باشد. واكنش فرد به ناكامي بستگي به تصوير ذهني وي از موقعيت و وضعيت دارد. اگر موقعيت پيش آمده به سبب خطاي فرد نباشد، وي احساس گناه نمي‌كند اما اگر مانع پديد آمده تصوير شخصيتي فرد را مورد تهديد قرار دهد به طوري كه وي احساس بي‌كفايتي يا گناه كند در اين صورت رفتار وي جنبه دفاعي به خود مي‌گيرد. به طوري‌كه رفتار افراد در اين مواقع قابل پيش‌بيني نيست، ولي هرگاه فرد راه چاره‌ي مناسبي براي حل مشكل برگزيند، رفتاري سازنده از خود نشان داده است. مديران با كفايت در صورت امكان به كاركنان خود كمك مي‌كنند تا بر ناكامي‌ها پيروز شوند و اين امر تنها از راه برطرف كردن تهديدهاي شغلي و نشان دادن راه چاره‌هاي درست امكان پذير است(علوی ، 1370).
ب ـ اضطراب:
اضطراب نوعي فشار رواني است كه با ناكامي بستگي زياد دارد. در اين حالت به جاي اين كه فرد به اتفاقات كنوني واكنش نشان دهد. نگران وضع آينده مي‌شود. هرگاه شخصي تصور ناكامي آينده خويش را داشته باشد، دچار اضطراب مي‌شود. از آن‌جا كه هيچ‌كس نمي‌تواند آينده را پيش‌بيني كند و هميشه عدم اطمينان از پيش‌آمدهاي آينده وجود دارد، بنابراين اضطراب نيز به طور طبيعي موجود است. دانستن اين نكته نيز سودمند است كه اضطراب ملايم خود مي‌تواند انگيزه‌اي براي پيشبرد كارهاي آينده باشد. كارمندان يك سازمان با اين احساس تا حدودي با همكاران خود به رقابت مي‌پردازند، از استعدادهاي خود استفاده مي‌كنند و بر فعاليت خويش مي‌افزايند. در بسياري از موارد نگراني از اين كه چه پيش خواهد آمد، سبب رفتار مؤثر، كارآيي بيشتر و شكوفايي حس خلاقيت كاركنان مي‌شود. با وجود اين، پيامد اضطراب‌هاي شديدتر، مي‌تواند براي شخص وخيم باشد. اشخاصي كه دچار اضطراب‌هاي نسبتاً شديد مي‌باشند، اغلب نسبت به‌ آينده نامطمئن و از نظر حالت رواني ترسان و محتاط مي‌شوند.
ج ـ كشمكش دروني:
آخرين نوع فشار رواني، حالتي است كه هنگام انتخاب يا تصميم‌گيري پديد مي‌آيد اين حالت از فشار رواني را كشمكش دروني مي‌نامند كشمكش دروني يا تعارض هنگامي رخ مي‌دهد كه چند راه ممكن براي رسيدن به هدف در پيش است و شخص بايد يكي از راهها را انتخاب نمايد. و بر آن اساس رفتاري از خود نشان دهد. در واقع كشمكش دروني آن گاه ظاهر مي‌شود كه شخص در برابر دو يا چند راه ممكن قرار گيرد و انديشه‌اي در پس هر يك از آن‌ها وجود داشته و شخص نداند كه كدام راه را برگزيند. كشمكش خود به عنوان يك نيروي انگيزشي به فعاليت مي‌پردازد. فردي كه دچار كشمكش دروني است براي كاهش ناراحتي خود كوشش مي‌كند كه موقعيت را تغيير دهد(علوی ، 1370).
2-3-7-4)پيامدهاي رفتاري
پيامدهاي رفتاري فشار عصبي واكنش‌هائي هستند كه ممكن است باعث ايجاد آسيب به فرد يا ديگران شوند. يكي از اين نوع رفتارها سيگار كشيدن است. نتايج تحقيقات به عمل آمده نشان مي‌دهند اشخاص هنگامي‌كه دچار فشار عصبي مي‌شوند تمايل به كشيدن سيگار پيدا مي‌كنند. شواهدي نيز در دست است كه نشان مي‌دهد بين اعتياد به الكل و مواد مخدر با فشار عصبي رابطه‌اي وجود دارد. البته اين ارتباط چندان زياد نيست. حادثه آفريني، خشونت بهم خوردن اشتها نيز از جمله پيامدهاي رفتارهاي فشار عصبي مي‌باشند(مورهد، 1385). پيامدهاي رفتاري به صورت تغيير در ميزان توليد، غيت و جابه‌جايي كاركنان و نيز به صورت تغيير در عادت غذا، افزايش مصرف دخانيات سرعت در حرف زدن پديدار مي‌گردد(رابینز،1376).
2-3-7-5)پيامدهاي سازماني
بديهي است آن‌چه كه تاكنون تحت عنوان پيامدهاي فردي مورد بررسي قرار گرفت، مي‌تواند برسازمان نيز اثر بگذارد. به هر حال فشار عصبي پيامدهاي ديگري نيز دارد كه اثر مستقيم‌تري بر سازمان دارد.
عملكرد ـ كناره‌گيري ـ طرز تلقي‌ها از پيامدهاي مستقيم فشار عصبي بر سازمان هستند. كاهش عملكرد در مورد كارگران اجرايي به صورت كيفيت ضعيف كار و افت بهره‌وري متجلي مي‌گردد و در مورد مديران به معني تصميم‌گيري غلط و يا برهم خوردن روابط كاري با ديگران به دليل عصبانيت و ناسازگاري باشد. و مهم‌ترين انواع كناره‌گيري عبارتند از غيبت و استعفا و در مورد طرز تلقي‌ها رضايت شغلي، روحيه، تعهد سازماني همزمان با انگيزش فرد است.پيامد نهايي فشار عصبي كه هم بر اشخاص و هم بر سازمان‌ها اثر مي‌گذارد، واماندگي است(مورهد، 1385).
الف: واماندگي
يك احساس تحليل رفتگي است و هنگامي به وجود مي‌آيد كه فرد احساس مي‌كند، فشارهاي خيلي زيادي را تحمل مي‌كند. و منابع رضايت نيز خيلي كم مي‌باشد.( شكل 2-8) چگونگي بروز درماندگي در فرد را نشان مي‌دهد.نخست اشخاصي كه داراي اشتياق بالا بوده وانگيزش شديدي براي انجام كار دارند، در شرايط ويژه‌اي اولين قربانيان حالت واماندگي مي‌باشند. آن ها بويژه هنگامي‌كه سازمان نوآوري آن‌ها را ناديده گرفته و يا محدود كرده است و دائماً به فكر منافع خود مي‌باشد، آسيب مي‌بينند. در چنين موقعيتي فرد احتمالاً بيش از اندازه خود را درگير شغل خود مي‌كند. به عبارت ديگر، ممكن است فرد همزمان با تلاش براي تحقق انتظارات سازمان، موضوع‌هاي مورد نظر خود را نيز جامعه عمل بپوشاند.
محتمل‌ترين اثرات اين حالت بروز خستگي، سرخوردگي و درماندگي ناشي ازحجم الزامات خارج از تحمل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی تعارض نقش، ارباب رجوع Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی هوش سازمانی، استرس شغلی، مقابله با استرس