پایان نامه با واژگان کلیدی عرصه عمومی، دولت پهلوی، حکومت اسلامی، حوزه عمومی

دانلود پایان نامه ارشد

شاه بود که به انقلاب سفید معروف است. و در روز6بهمن رفراندومی در کشور برای حمایت از فرمان 6 مادهای شاه برگذار شد. و زنان رایهای خود را در صندوقهای جداگانهای که در مراکز انتخاباتی برایشان تدارک دیده شده بود ریختند. در 8 اسفند1341 به زنان ایران حق رای و حق انتخاب شدن داده شد. در 26شهریور 1342 انتخابات سراسری برگذار شد و6 زن به نمایندگی مجلس انتخاب شدند. در سال 1344 نیز برای نخستین بار یک زن به مقام وزارت رسید. (سانارساریان،1384:122تا129)
با وجود اینکه در دولت پهلوی با گسترش سازمانهای زنان و دخالت دادن زنان در امور اجتماعی و سیاسی و دادن حق رای به زنان مواجه بودیم اما دولت پهلوی نیز به رغم ادعای آزادی زنان از همان دوگانگیهای رنج میبرد که سایر ایدئولوژیها.(صادقی،1389:29)
شاه به اینکه پست و مقامهای دولتی هر چه بیشتر برروی زنان و مردان در ایران گشوده شده است مباهات میکرد و ایران را با غرب و به ویژه امریکا مقایسه میکرد؛ برای مثال تاکید میکرد که تعداد کارکنان دختر در ایران که تمبر میفروشند بیشتر از تعداد دختران در اکثر دفاتر پستی در ایالات متحده است. و در جای دیگری شاه بیپرده اظهار میکند که مناسبترین نوع خانواده آن است که شوهر ریاست خانواده را به عهده داشته باشد.( سانارساریان،1384: 140)
«او در مصاحبه اش با اوریانا فالاچی در مهر ماه1352به صراحت دیدگاههایش را در مورد جنبش حقوق زنان بیان کرد:
هیچ کس نمی تواند در من تاثیر بگذارد، چه رسد به یک زن. زنان در زندگی یک مرد وقتی مهم هستند که زیبا و جوان باشند و زنانگیشان را حفظ کنند… شما از نظر قانون مساوی هستید اما این حرف مرا ببخشید از نظر توانایی نه…
شما زنان هرگز میکل آنژ یا باخ نداشتهاید. شما هیچ وقت حتی یک آشپز بزرگ نداشتهاید…..شما هیچ چیز بزرگ و فوق العادهای عرضه نکرده اید، هیچ چیز.»
شاه در پاسخ به پرسش بتی فریدان که چرا او از آرمان های زنان حمایت می کند پاسخ داد چون مترقی هستم.(سانارساریان،1384:141)
در واقع شاه همچون پدرش به دنبال مدرن کردن جامعه ایران بود بدون آنکه از اندیشه مدرنیته و مفاهیم گفتمان مدرنیته آگاهی و شناخت داشته باشد. او بدون باور یا شناخت مدرنیته از مفاهیمی که در گفتمان مدرنیته باعث حفظ قدرت سلطنتش میشد استفاده میکرد. دال مرکزی در گفتمان پهلوی برای نشان دادن ترقی و پیشرفت عنصر زن بود.
در دوره پهلوی از دهه سی به بعدگروه اپوزیسیون مذهبی نیز زن را دال مرکزی در گفتمان اسلامگرایی قرار داد و با هویت اسلامی دادن به زنان و پیاده کردن احکام و قوانین اسلام با اخلاق اسلامگرایی به وسیله زنان به بازنمایی حکومت اسلامی ایدهآل خود پرداخت. فاطمه صادقی در کتاب زنان، قدرت و مقاومت در ایران پس از انقلاب ایران در رابطه با اسلامگرایی و جنسیت مینویسد: جنسیت و نوع نگاه خاص به زنان در کانون نظریههای اسلامگرا قرار دارد و از دیگر اشتراکات گفتارهای اسلامگرا محسوب میشود. دلیل این تمرکز بر جنسیت این است که اسلامگرایی گفتاری است که داعیهی ایجاد مدینه فاضله اسلامی بر اساس آموزهای دینی و اخلاقی دارد. بنابراین همچون هر آموزهی اخلاقی دیگری، مناسبات جنسیتی و جنسی بین افراد در کانون توجهی آرای اسلامگراست.
در نظم اخلاقی ایدهآل اسلامگرایان یکی از راهکارها برای تنظیم بهینهی مناسبات بین زن و مرد تفاوت و تقابل میان حوزهای خصوصی و عمومی است. چنان که معتقدند در یک اجتماع سالم حوزه عمومی در کنترل مردان و حوزه خصوصی جای زنان است. این جدایی بین زن و مرد به دلیل جلوگیری از اختلاط بین آن دو و زمینهی ایجاد گناه و فعل حرام است. در این گفتارها حساسیتی نسبت به تبعیض در عرصه خصوصی و عمومی وجود ندارد. برعکس سلسله مراتب بین زن و مرد هم در حوزه عمومی و هم در حوزه خصوصی امری طبیعی و اخلاقی و مطابق با نوامیس کیهانی انگاشته میشود. تاکید بر این دوگانگی و تقابل میان عرصه عمومی و خصوصی مانع از آن نیست که مردان در اجتماع و سیاست نیز بر زنان برتری نداشته باشند. در واقع براساس ایدهآل اسلامگرایان مردان در هر دو حوزه دست بالا را دارند و برتر از زنان هستند.(صادقی، 1389: 25و26)
مجله مکتب اسلام اولین مجله اسلامی بود که به نمایندگی از اسلامگرایان، همزمان با تلاش حکومت پهلوی برای نشان دادن ترقی و پیشرفت کشور به جامعه بین المللی به وسیله مشروعیت دادن ورود زنان به سیاست و عرصه عمومی، پادگفتمانی در مقابل گفتمان غالب شد و خواستار بازگشت زنان به خانه و حجاب زنان و تفکیک جنسیتی در عرصه عمومی شد. میبینیم که در هر دو گفتمان زن سوژه سیاسی شده است.
3-1-2 . آغاز به کار مجلّه
در سال 1338بحث داغی در مورد حق رای زنان در مجلس درگرفت و علماء از تظاهرات برنامه ریزی شده دولت در روز زن جلوگیری کردند. و تقریباً در همین دوره بود که مجله مکتب اسلام توسط گروه اسلام گرا و گروهی از طلاب در قم تأسیس شد.
مجله مکتب اسلام در دهه 1330 در قم توسط چندین نفر از طلّاب پیش‌رو و زیر نظر سید محمد حسین طباطبائی و سید کاظم شریعتمداری منتشر می‌شد. آقای علی دوانی در زندگانی آیت الله بروجردی، ص۳۴۷ تاریخ انتشار اولین شماره را بهمن ۱۳۳۷ ذکر کرده است
در دوره نخست آقایان: ناصر مکارم شیرازى، سید مرتضى جزائرى، مجدالدین محلاتى، حسین نورى، واعظ زاده خراسانى، عبدالکریم موسوى اردبیلى، سید موسى صدر، على دوانى، حسین حقانى، جعفر سبحانى و شمار دیگرى از فضلاى حوزه نقش داشتند و شماره اول آن در آذرماه 1337 انتشار یافت.
3-1-3 . خط مشی
در سالهاى پیش از انقلاب اسلامی ایران، مجله مکتب اسلام، تنها نشریه دینى – حوزوى بود که مى‏کوشید تا اندیشه‏هاى نوى مذهبى را که در قم پدید مى‏آمد و البته متأثر از جریان‏هاى نوگراى اسلامى تهران بود عرضه کند.
موضوع زن در اسلام نیز یکى از مسائلى بود که در مکتب اسلام مورد توجه قرار داشته و به مناسبت‏هاى مختلف از حقوق زن، آزادى زن، انتخابات و زن و مسائل دیگر در آن سخن به میان آمده است.
3-1-4 . نسل دوم
پس از نسل نخست، و اندک زمانى پس از استعفاى آقایان سید موسى صدر، محمد واعظ زاده، سید مرتضى جزائرى، مجدالدین محلاتى و موسوى اردبیلى، مجله در اختیار آقایان آیت الله مکارم و آیت الله سبحانى قرار گرفت. طبعا آنان نسل جدیدى از شاگردان خود را تشویق به نگارش مقاله براى مجله کردند. همکاران جدید عمدتاً عبارت بودند از: عباسعلى عمید زنجانى، زین العابدین قربانى، سید هادى خسروشاهى، على حجتى کرمانى، حسین حقانى، محمد مجتهد شبسترى، و رضا گلسرخى.. (www.emam-sadr.com)
مقاله‌هایی که در مجله مکتب اسلام چاپ می‌شد هر کدام از برجستگی‌های قابل توجهی برخوردار بود و در رشته‌ها و موضوع‌های مختلف (عقاید و مذاهب، تاریخ تحلیلی اسلام، شرح حال بزرگان، توحید از دیدگاه قرآن، اقتصاد در مکتب اسلام و…) عنوان می‌گشت و در مجموع، یک منبع پر ارزش اسلامی را تشکیل می‌داد. اما در این میان مقاله «اقتصاد در مکتب اسلام» سید موسی صدر از درخشندگی و نوآوری خاصی برخوردار بود، این مقاله پر محتوا در ده شماره، از شماره سه تا دوازده (بهمن ماه ۱۳۳۷ تا آذرماه ۱۳۳۸) سال اول مجله مکتب اسلام به طور مسلسل چاپ شده بود و پس از چندی به خاطر اهمیت آن به صورت کتابی مستقل در آمد. این اولین و آخرین اثر قلمی وی در آن مجله بود. سید موسی صدر پس از آن به خاطر برنامه مسافرتی که در آینده نزدیک به عتبات عالیات داشت از عضویت در مجله استعفا داد و بدین ترتیب همکاری او با دوستان مطبوعاتی در مجله مکتب اسلام نیز به پایان رسید.
آقای علی دوانی در کتاب زندگی آیت الله بروجردی در ص۳۵۴ و همین طور آیت الله سید رضا صدر برادر بزرگ سید موسی استعفای سید موسی صدر را اختلاف دیدگاهی وی با دوستان دیگر، ذکر می‌کنند که البته مسافرت وی به لبنان و اقامت وی در آنجا هم به یقین نقش عمده‌ای در این باره داشته است.
اعضای هیأت مؤسس و تحریریه مجله عبارت بودند از آقایان: سید موسی صدر، علی دوانی، جعفرسبحانی، مجدالدین محلاتی، ناصرمکارم شیرازی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، حسین نوری همدانی، محمد واعظ‌زاده خراسانی، سید مرتضی جزایری. این آقایان اعضای مؤسس و اصلی به شمار می‌آمدند که پس از مدتی، شش تن از آنان استعفا داده و شخصیت‌های دیگری دعوت به کار شده و هیأت فرعی مجله را تشکیل دادند.
 در تجدید نظری که در سال 44 در اساسنامه شد، تأکید شد که این مجله از آغاز زیر نظر آیت الله شریعتمداری بوده است. همچنین قید شده بود که در صورتی که «مجله نتوانست مطابق این اساسنامه به حیات خود ادامه دهد… تمامی اموال و دارایی مجله بلافاصله خود بخود به دارالتبلیغ اسلامی حوزه علمیه قم منتقل می‏گردد.»
در سالهای نخست این مجله، سنگین‏ترین مقالات، از آن مرحوم علامه طباطبائی بود که ضمن مقالاتش، به معرفی اسلام، برخورد اسلام با نیازمندی‏های روز و مسائل مختلف اجتماعی و جواب به شبهات مطرح شده در مطبوعات می‏پرداخت. سری مقالات ایشان تحت عنوان «اسلام به احتیاجات واقعی هر عصری پاسخ می‏دهد» و «مقررات ثابت و متغیر در اسلام» در سال دوم این مجله، تلاشی برای طرح این نظریه بود که اسلام می‏تواند در جهان معاصر مبنای زندگی جدیدی قرار گیرد. (http://www.hawzah.net/fa/Default)
پس از شرح این مقدمات و معرفی نشریه مکتب اسلام به تحلیل متون این مجله از زمان تاسیس آن تا سال42 به کمک شاخصهای آورده شده پرداخته میشود. و از سال 42 تا50 در جدول دیگری به ادامه تحلیل میپردازیم. در واقع با توجه به اهداف خود نشریه که در شماره دوم داعیه زندگی جدیدی با حکومت اسلامی دارد این تقسیم بندی صورت گرفته است. چرا که از سال 42به بعد تحت تاثیر شرایط اجتماعی و سیاسی کشور نحوه بازنمایی زنان در عرصه عمومی و سیاست با مبنا قرار دادن اخلاق اسلام سیاسی و به کمک قوانین و احکام اسلامی در این نشریه تغییر میکند. که به آن در فصل بعدی خواهیم پرداخت.
سلسله مقالاتی که از سال 1337 تا 1342در رابطه با سوژگی زن در مجله مکتب اسلام به رشته تحریر در آمده ، تحت تأثیر مذهبیهای این دوره پادگفتمانی است در مقابل گفتمان غالب حکومت پهلوی. برنامههای اصلاحی محمدرضا شاه مثل شرکت دادن زنان در انتخابات مجلس و فعالیتهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی زنان از سوی علماء و مردم سنتی و مذهبی نوعی سیاست ضد اسلامی تعبیر میشد. به کمک کدهای آورده شده در جدول شماره یک نشان داده شده است که بنیادگرایان اسلامی در دوره اول چاپ نشریه بر این اعتقادند که آزادی زن و حضور زن در سیاست و نمایندگی مجلس و حق رای دادن به زنان آغازیست برای از بین رفتن عفت و از هم پاشیدن خانوادها و سقوط کشور. و فقط زنان فاسد خواستار آزادی هستند. در این دوره شاهد هیچ سوگیری مستقیم یا حتی غیر مستقیمی نسبت به حکومت پهلوی یا دولت وقت از سوی اسلامگرایان نیستیم. و حتی ادبیات سیاسی نیز دیده نمیشود. در این فصل از تاریخ ایران اسلامگرایان از حضور زنان در اجتماع و ظهور زن فاسد و احتضار عفت و عصمت عمومی که بیشتر منسب به زنان است بیمناکند و حتی برای حفظ عفت عمومی تهدید به جهاد نیز میکنند.
در ادامه به تحلیل شاخص‌های شش گانه مورد نظر در این پژوهش با توجه به مقالات نشریه مسجد اعظم خواهیم پرداخت:
3-2 وضع چطور بوده است

سلسله مقالات نشریه مکتب اسلام تا سال 42 دغدغه اصلی خود را بر عدم حضور زنان و دختران در سیاست و اجتماع قرار داده است. در جدول شماره یک ستون الف گذشتهای که نویسندگان مکتب اسلام ترسیم کردند جامعهای عاری از فساد و بیبندو باری است. چون زنان در اجتماع و عجیبتر از آن در سیاست که عرصه مردانه محسوب میشود حضور نداشتند. زنان تمام عمر خود را در خانه بودند و اینگونه عفت و عصمت در جامعه حکمفرما بود. با حضور زن در خانه و عدم مطالبه حقوق خود(که ناشی از عدم آگاهی او بود)زن تحت اوامر شوهرش بود و اینگونه بنیان خانواده محکم بود.
3-2-1 سیاست عرصه بازی مردان بود
حضور زنان در سیاست براي علما كه در وهله نخست به زنان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی هویت جنسی، هویت جنسیتی، ساختار زبان، هویت اجتماعی Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی شرکت در انتخابات، زنان و دختران، اجتماعی و سیاسی، عرصه عمومی