پایان نامه با واژگان کلیدی سواد رسانه ای، پیام های رسانه ای، انتقال اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

اما هيچ يك از اين ها معادل سواد رسانه اي نيست بلكه صرفا اجزاي سازنده آن محسوب مي شوند. سواد رسانه اي شامل تمام اين توانايي هاي ويژه و نيز چيزهايي ديگر است. اگر فرد خواندن بلد نباشد از رسانه هاي چاپي چيزي زياد دستگيرش نمي شود. اگر در درك آداب ديداري و روايي مشكل داشته باشد نمي تواند از تلويزيون يا فيلم چيزي زياد بفهمد. اگر نتواند از رايانه استفاده كند از آن چه به مرور زمان در مهم ترين رسانه رخ مي دهد بي خبر مي ماند.
در واقع سواد رسانه اي فراتر و عمومي تر از اين توانايي هاي ويژه بوده و عبارت است از مجموعه اي از چشم اندازها يا جنبه هاي فكري كه انسان براي قرار گرفتن در معرض رسانه, فعالانه از آن ها بهره برداري مي كند تا معناي پيام هايي را كه با آن ها رو به رو مي شود تفسير كند. افراد چشم اندازهاي خود را با استفاده از ساختارهاي دانش خود مي سازند و براي ساختن ساختار دانش به ابزار و مواد اوليه نياز دارند. اين ابزار, مهارت هاي انسان و ماده اوليه, اطلاعات به دست آمده از رسانه ها و دنياي واقعي است. استفاده فعالانه از رسانه ها بدان معناست كه فرد از پيام ها آگاه است و به طور خودآگاهانه با آن ها تعامل دارد. به طور سنتي سواد رسانه اي به توانايي تحليل و ارزيابي محصولات رسانه اي و به طور گسترده تر به ايجاد ارتباط موثر از طريق نگارش خوب اطلاق مي شود. طي نيم قرن گذشته سواد رسانه اي شامل توانايي تحليل شايسته و به كارگيري ماهرانه روزنامه نگاري چاپي, محصولات سينمايي و مبادلات رايانه اي شده است(براون,1385,ص44).
كانسيداين سواد رسانه اي را توانایی و قدرت دسترسی، تحليل، ارزيابي و انتقال اطلاعات و پيام‌هاي رسانه‌اي مي داند كه مي‌توان در چارچوب‌هاي مختلف چاپي و غير چاپي عرضه نمود(كانسيداين,1379,صص2و3).
عده اي معتقدند سواد رسانه اي توانايي بررسي و تجزيه و تحليل پيام هايي است كه شخص روزانه در معرض آن ها قرار مي گيرد و لازم است توانايي و مهارت تفكر نقادانه بر محتواي تمام رسانه ها را داشته باشد. سواد رسانه اي سئوالاتي در مورد يك برنامه و اين كه چه نكاتي مهم در آن وجود دارد را مطرح مي كند و به ما مي گويد چه عواملي در توليد يك برنامه مانند انگيزه ها, سرمايه ها, ارزش ها و مالكيت آن مي تواند دخالت كند و اثبات اين نكته كه آگاهي از اين عوامل چگونه مي تواند نوع و كيفيت محتواي يك برنامه را تحت تاثير قرار دهد(پاتر,1385,ص19).
بارون, مدير بخش چند رسانه اي و عضو هيئت مديره آموزشكده زبان انگليسي مونترال, سواد رسانه اي را جزو مولفه هاي باسوادي پنداشته; باور دارد امروزه افراد باسواد بايد:
الف) توانايي رمزگشايي, درك, ارزيابي و كار با اشكال مختلف رسانه را داشته باشند;
ب) بتوانند متن صدا و تصوير را بيافرينند يا تركيبي از اين عناصر را داشته باشند(قاسمي,1385,ص87).
ردینگ, کمیسیونر جامعه اطلاعاتی و رسانه ای اتحادیه اروپا در تعريف سواد رسانه اي می گوید كه در عصر دیجیتالی, سواد رسانه ای برای شهروندان کامل و فعال، بسیار مهم است. توانایی خواندن و نوشتن یا سواد قدیمی دیگر در این دوران کافی نیست و مردم باید آگاهی بیشتر برای ابراز نظرات خود و تفسیر اظهارات دیگران به ویژه در وبلاگ ها، موتورهای جست وجو یا تبلیغات را داشته باشند. وي اظهار مي دارد كه طرح های کمیسیون مزبور سه حوزه را مد نظر قرار می دهد:
الف) سواد رسانه ای برای ارتباطات بازرگانی که دربرگیرنده مسایل مربوط به تبلیغات است;
ب) سواد رسانه ای برای آثار صوتی و تصویری که بخشی از آن به آگاهی از فیلم های اروپایی و افزایش مهارت های خلاقیتی مربوط است;
ج) سواد رسانه ای برای محتواهای آنلاین16.
مساریس می گوید كه سواد رسانه ای، دانایی نسبت به نحوه کارکرد رسانه ها در جامعه است… لوئیس و ژالی معتقدند سواد رسانه ای عبارت است از فهم و درک محدودیت های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و فناورانه خلق، تولید و انتقال پیام ها… روبین معتقد است تمامی تعریف ها بر دانش، آگاهی و عقلانیتي خاص تکیه و تأکید دارند و آن پردازش شناختی اطلاعات است. عمده آن ها بر ارزیابی انتقادی پیام ها متمرکز می شوند در حالی که برخی نیز تبادل و انتقال پیام ها را در بر دارند. پس سواد رسانه ای مقوله ای است راجع به فهم منابع و فناوری های ارتباطی، رمزگان به کار رفته، پیام هایی که تولید شده و گزینش، تفسیر و تأثیر آن پیام ها(باکینگهام،1389,صص16و17).
سيلوربلت, پنج مؤلفة برای تعریف سواد رسانه ای بیان می کند:
الف) به دنبال آگاهی از اثرات رسانه ای بر فرد و جامعه باشیم;
ب) در این فرایند جمعی که بین فرستنده و مخاطب نوعی تعادل متقابل ایجاد می شود، چه نوع فهم و درکی ایجاد می شود;
ج) بحث و مطالعه در حوزه توسعة راهبردهای تجزیه و تحلیل پیام های رسانه ای به سوی مخاطب;
د) محتوای برنامه های تولید شده رسانه ها به مثابه یک متن، چه بینشی نسبت به رسانه در جامعه و در دوره فرهنگ معاصر خود ایجاد می کند;
ه) سواد رسانه ای در رسانه های جمعی با تربیت و ترویج نوعی لذت، فهم و درک، امتنان و ارزیابی محتوایی همراه است.
پاتر در کتاب خود با عنوان سواد رسانه ای, با رویکردی به نسبت متفاوت با سیلوربلت; بنیادهای مفهوم سواد رسانه ای را این گونه بیان می کند كه سواد رسانه ای پیوستاري است نیازمند توسعه و پیشرفت است و چند بعدی؛ و هدف آن اعطای کنترل بیشتر بر تفسیرهایمان است. همة پیام های رسانه ای از جنس تفسیرند… سواد رسانه ای جستجوی ناممکن پیرامون پیام های واقعی یا عینی نیست. چنین پیام هایی وجود ندارند(باکینگهام،1389, صص17و18).
مطابق با تعریف مرکز سواد رسانه ای(CML) سواد رسانه ای چارچوبی برای دسترسی، تحلیل، ارزشیابی و به‌کارگیری رسانه است17.
از دیدگاه برن، متخصص آموزش سواد رسانه‌ای و نویسنده کتاب سواد رسانه‌ای در مدارس, سواد رسانه ای آمیزه‌ای از سه حوزه ‌وابسته به هم است:
الف) حوزه فرهنگی که در آن افراد شکل و محتوای مختلف فرهنگ رسانه‌ای را تجربه می کنند;
ب) حوزه خلاقیت که در آن مهارت‌های خلاقانه‌ افراد نظیر مهارت‌های بیانی، ارتباطی و مشارکت جویانه در استفاده از رسانه در حوزه عمومی مطرح می‌شود؛
ج) حوزه انتقادی که در آن افراد مهارت‌های انتقادی را در تحلیل و ارزیابی خروجی‌های رسانه کسب می‌کنند و در نهایت به تصمیم‌گیری عاقلانه‌ مبنی بر این که چه باوری از رسانه داشته باشند، منجر می‌شود18.
از نظر شكرخواه سواد رسانه اي قدرت درك فعاليت رسانه ها و نحوه معني سازي از پيام هاي رسانه اي است, به اين منوال كه شيوه هاي ساماندهي پيام هاي رسانه اي و نحوه استفاده از آن ها را مورد توجه قرار مي دهد. مخاطبي كه داراي مهارت سواد رسانه اي است از اهداف و سياست هاي رسانه هاي مختلف آگاه است و از محتواي پيام ها به شيوه اي آگاهانه و فعالانه استفاده مي كند. اين فرد نقش صدا, موسيقي و ساير جلوه هاي ويژه و نيز جذابيت بصري براي القاي فضا و معني در تلويزيون, سينما, روزنامه ها, مجله ها, راديو, ويدئو, تابلوهاي محيطي و بازي هاي رايانه اي را مي داند و اين كه عناصر مزبور چگونه مي توانند اثراتي متفاوت از خود در ذهن مخاطب به جاي بگذارند(شكرخواه,1380,ص79).
محسنيان راد سوادی را که بر اساس آن، مخاطب فرا می گیرد در شرایط انبوه شدن پیام ها در سپهر ارتباطی، چگونه به آسانی پیام های مورد نیاز خود را پیدا کند، سواد رسانه ای مي نامد، بدین معني مخاطب با فراگیری سواد رسانه ای می آموزد رسانه مورد نظر کدام پیام را با هدف خبررسانی منتشر می کند و کدام پیام را به قصد پروپاگاندا19.

2-2-2- رويكرد هاي سواد رسانه اي
سواد رسانه اي مفهومي ميان رشته اي است كه مي توان رويكردهاي آن را از منظرهايي گوناگون مورد بررسي قرار داد اما هيچ يك از اين رويكردها به تنهايي كليت مفهوم سواد رسانه اي را بيان نمي كنند لذا لازم است سواد رسانه اي را با تمام ابعاد و جنبه هاي مختلف آن در نظر گرفت.

2-2-2-1- رويكرد نشانه شناختي
اين رويكرد(كه حبيبي نيا از آن با نام رويكرد زيبا شناختي ياد مي كند) مطالعه زبان, قواعد و واژگان به كار رفته در فيلم يا تلويزيون را مورد توجه قرار مي دهد. در اين رويكرد به اين موضوع پرداخته مي شود كه عناصر كليدي مانند نور, صدا و ميزانسن چگونه معاني و مفاهيم خاص و مختلف را با خود همراه يا منتقل مي كنند. رمزها و قواعدي كه پيام ها از طريق آن ها منتقل مي شوند, شامل چه مواردي است و اجزا و عناصر اصلي داستان مانند شخصيت پردازي, نقاط كشمكش بحران, و درگيري چگونه مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرد(حبيبي نيا,1385,ص15).

2-2-2-2- رويكرد اجتماعي – فرهنگي
يكي از مهم ترين و قديمي ترين نكاتي كه در زمينه رسانه ها و تاثيرات آن ها بيان مي شود اين است كه رسانه ها افراد را وادار به انجام فعلي خاص مي كنند. به ديگر سخن بين آن چه ديده و شنيده مي شود و آن چه انديشيده شده و انجام مي گيرد, نوعي ارتباط وجود دارد كه در اين زمينه مي توان به تاثير تبليغات بر مخاطبان اشاره كرد. منع پخش تبليغات در مورد برخي از كالاها و خدمات و يا تاكيد ويژه بر تبليغ كالا و خدمات ديگر, هر دو بر رفتار مخاطبان تاثير مي گذارد. يكي از موضوعات قابل بحث كه مورد توجه بسياري از خانواده هاست, پرداختن بيش از حد برخي شبكه هاي ماهواره اي به مسئله خشونت و استفاده از كلام و تصاوير مبتذل در فيلم ها و سريال هاست كه البته اين شامل شبكه هاي اينترنتي در بعدي وسيع تر نيز مي شود. ديدگاه هايي مختلف در مورد پيام هاي بي حد و مرز رسانه ها وجود دارد, به طوري كه در بسياري از كشورها براي محافظت افراد به خصوص نوجوانان در برابر تصاوير غير اخلاقي تصميماتي در زمينه قوانين محدود كننده اتخاذ شده است كه گر چه امكان پذير ولي بسيار نامطمئن و گذراست. استدلال سواد رسانه اي اين است كه مصرف پيام رسانه ها همراه با تفكر منتقدانه به توليدات رسانه اي بهتر منجر مي شود. در اين زمينه شهروندان, دانش آموزان و همه افرادي كه تحت آموزش سواد رسانه اي قرار مي گيرند با تكنيك هاي اقناع كننده آگهي هاي تبليغاتي آشنا مي شوند و به طور دقيق مي دانند كه آگهي دهندگان براي تشويق افراد به مصرف كالاها از چه شگردهايي استفاده مي كنند(حبيبي نيا,1385,ص17).

2-2-2-3- رويكرد سياسي
در نظام هاي دموكراتيك يكي از مهم ترين اهداف تعليم و تربيت, آموزش و پرورش شهروندان مسئول است. مسئول بودن شهروندان بيش از مشاركت صرف در راي گيري هاست. شهروندان مسئول, قدرت تصميم گيري آگاهانه دارند و با استفاده از تفكر منتقدانه به تجزيه و تحليل مسايل مختلف مي پردازند. سواد رسانه اي, مهارت تفكر انتقادي براي درك موضوعات پيچيده را در جامعه مدرن فراهم مي كند. اين پيچيدگي ها اغلب به وسيله رسانه ها بيش از حد ساده مي شوند. در يك گزارش خبري تلويزيوني تصوير آن چنان بر واقعيت موجود محدود و متمركز مي شود كه معني و مضمون آن از بين مي رود. اين رويكرد به تجزيه و تحليل محتواي پيام ها و چگونگي خبرسازي رسانه ها و نيز نقش و عملكرد رسانه ها در جريانات سياسي و مواردي از اين نوع مربوط مي شود. استفاده از فناوري هاي جديد و تكنولوژي مدرن تنها محدود به رسانه هاي تفريحي و فيلم ها نيست بلكه كاربرد وسيع آن را در بخش هاي خبري به خوبي مي توان ديد. به همين منظور براي جلب اعتماد مخاطبان نسبت به اطلاعات ارائه شده از صحنه آرايي ها و تكنيك هايي خاص استفاده مي شود(حبيبي نيا,1385,صص18و19).

2-2-2-4- رويكرد اقتصادي
اين رويكرد از افراد مي خواهد نسبت به توانايي هاي خود به هنگام تماشاي برنامه هاي تلويزيون آگاهي يافته از آن بهره مند شوند و با قرار دادن خود به جاي كارگردان, نويسنده, بازيگر و ديگر عوامل توليد و حتي منتقدان برنامه به پردازش و گزينش اطلاعات از منظر اهداف تجاري بپردازند. امروزه صاحبان رسانه ها براي دست يابي به اطلاعات مورد نياز به تحليل و ارزيابي پيام ها از طريق وسايل الكترونيكي با قابليت ها و توانمندي هايي منحصر به فرد نياز دارند. عناصر سواد رسانه اي به ويژه مهارت هاي تكنيكي مرتبط با نحوه توليد و طراحي پيام كه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی سلسله مراتب، استقلال عمل Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی سواد رسانه ای، پردازش اطلاعات، زیبایی شناختی