پایان نامه با واژگان کلیدی حکومت اسلامی، به رسمیت شناختن، عمر بن عبدالعزیز، شهرهای اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

داراسلام أو فی دارالحرب.169
یعنی با این که کشور اسلامی با کفار در حال جنگ است، نباید به پیمانی که کفار با فردی از مسلمانان بسته‌اند خیانت شود، چون بنا بر اصل وفای به عقود، این مورد و امثال آن از قاعده غنیمت بودن مال دشمن در حال جنگ استثنا شده است. همچنین فقها معتقدند چنانچه کفار مسلمانی را اسیر کردند و سپس با شرط اقامت در دارالحرب و در امان بودن آزادش نمودند، گر چه بر او اقامت در آن جا واجب نیست، ولی اموال آنان بر وی محترم است و حق تعرض به آن اموال را ندارد.170
ب) وفای به عهد بعد از جنگ: وفای به عهد در قالب آتش بس یا صلح با کفاری که با مسلمانان در جنگ بودند واجب است و نمی‌توان از آن به عنوان تاکتیک استفاده کرد و خدعه نمود؛ از این رو اگر در حین آتش‌بس مسلمانان اموالی را با خدعه و فریب از کفار حربی به چنگ آوردند، باید به آنان برگردانند:
ما یؤخد غیله من أهل الحرب إن کان فی زمان الهدنه اُعید علیهم.171
البته اگر مسلمانی در حال جنگ و بدون امان گرفتن از کفار، از آنان اموالی به چنگ آورد حکم غنیمت را دارد.
همچنین بنا بر اصل وفای به عهد، فقیقان معتقدند فردی که با کشور اسلامی قرار داد ذمه بسته است، چنانچه به دارالحرب بگریزد، در عین حالی که کافر حربی شده، ولی اموال و فرزندان او از هر گونه تعرضی مصون هستند و پس از فوت او در دارالحرب- اگر به کشور اسلامی برای انعقاد مجدد قرارداد ذمه بازنگشت- اموال باقی مانده‌اش بین وارثان تقسیم می‌شود و سهم وارثان حربی، پس از انتقال به آنان، حکم مالی حربی را داشته و امان ندارد.172 و نیز با کفاری که قرارداد صلح بسته شده، بر اساس قرارداد عمل می‌شود و عمل به قرارداد لازم و واجب است.
پس از بیان نظر اسلام و گفتارهای فقیهان در زمینه وفای به عهد با کافر حربی (کفاری که در حال جنگ با مسلمانان هستند) و این مسأله که اسلام حتی نقض عهد را به سبب مصالح جنگی جایز نمی‌داند، روشن می‌شود که احترام و وفای قراردادهای مسلمانان با کفاری که با آنان در جنگ نیستند به طریق اولی لازم است. این قراردادها شامل معاهدات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی فرهنگی و … می‌شود. البته ذکر این نکته لازم است که این قراردادها نباید مخالف مصالح کشور اسلامی و اصول پذیرفته شده اسلام در روابط با کفار باشد؛ بدین معنا که اگر قراردادی مثلاً با اصل «نفی سبیل» مخالف بود و موجب سلطقه کفار بر مسلمانان می‌گردید باطل است. البته تشخیص این مسأله با حاکم مسلمانان است که پس از مشورت با کارشناسان، تصمیم به انعقاد یا عدم انعقاد قرارداد می‌گیرد.

فصل دوم : بررسی حقوق غیر مسلمانان اهل کتاب در جامعه اسلامی

حقوق افراد در قبال حکومت اموری است که حکومت به نفع فرد ملزم به تعهد است، یعنی حکومت متعهد شده است مزایا و امتیازاتی را برای فرد و به نفع او به رسمیت بشناسد. با این وجود حقوق غیر مسلمانان عبارت است از اموری که حکومت به نفع آنان ملزم به رعایت بوده و پشتوانه اعطای آن به ذی حق می‌باشد. برای شناخت بهتر و بیشتر حقوق غیرمسلمانان لازم است این حقوق در ابعاد مختلف از قبیل فرهنگی، مذهبی، اقتصادی، قضایی و اجتماعی مورد بحث و بررسی قرار گیرد.
مبحث اول : حقوق و آزادی‌های فرهنگی – مذهبی اهل کتاب
حقوق فرهنگی- مذهبی عبارت از حقوقی است که حکومت برای افراد به جهت داشتن عقاید و آیینی که دارند به رسمیت شناخته است، مانند حق انجام عبادت، آزادی عقیده و آیین و داشتن معبد.
گفتار اول : به رسمیت شناختن ادیان سه گانه اهل کتاب
اهل کتاب، مسیحیان و یهودیان و زرتشتی‌ها، می‌توانند با انعقاد قراردادی با دولت اسلامی همچون دیگر شهروندان مسلمان از حقوق مختلف خود بهره‌مند گردند. در ایات بسیاری از اهل کتاب با احترام یاد شده و حتی به پیامبر سفارش شده که به اهل کتاب بگوید نقاط مشترکی با مسلمانان دارند و همه به سوی نقاط مشترک گام بردارند:
«قل یا أهل الکتاب تعاولا إلی سواء بیننا و بینکم أن لا تشرک بالله شیئاً و لا یتخذ بعضنا بعضاً أرباباً من دون الله».173 با این توضیح که خداوند به مسلمانان هم می‌فهماند که می‌توانید با اهل کتاب معاشرت داشته باشید و سیره عملی پیامبر نیز گواه بر این مطلب است. به رسمیت شناختن دین آنان بدین معنا است که می‌توانند با داشتن چنین عقیده‌ای در کشور اسلامی زندگی کنند و از حقوق یک شهروند برخوردار باشند.174
گفتار دوم : آزادی عبادی
بند اول : آزادی در انجام عبادت
اهل کتابی که در کشور اسلامی زندگی می‌کنند، می‌توانند آزادانه به عبادت بپردازند و معابدی برای خود داشته باشند و مسلمانان نمی‌توانند متعرض عبات آنها گردند. در تاریخ می‌خوانیم هنگامی که نمایندگان مسیحیان نجران در مسجد النبی به حضور پیامبر اسلام رسیدند، پیش از آن که وارد مذاکره شوند اظهار کردند که وقت نماز آنان رسیده است. پیامبر اجازه داد که نماز خود را در مسجد بخوانند و آنان در حالی که رو به مشرق ایستاده بودند نماز به جای آوردند.175 عباد از ضروریات هر دینی است و نمی‌توان گفت که اسلام به اهل کتاب اجازه سکونت در کشور اسلامی را داده است ولی اجازه انجام عبادت یا داشتن عبادتگاه را نداده است. در این جا بحث را با سخنانی از امام خمینی (ع) در مصاحبه با خبرگزاری یونایتدپرس پی می‌گیریم. ایشان در جواب این سؤال که آیا جمهوری اسلامی شما اجازه خواهد داد تا مذاهب دیگر به طور آزاد و آشکار به انجام امور مذهبی‌شان بپردازند، می‌گویند:بله تمام اقلیت‌های مذهبی در حکومت اسلامی می‌توانند به کلیه فرایض مذهب خود آزادانه عمل نمایند و حکومت اسلامی موظف است از حقوق آنان به بهترین وجه حفاظت کند.176 همچنین در جمله‌ای دیگر می‌گویند: همه اقلیت‌های مذهبی در اسلام محترم هستند و همه گونه آزادی برای انجام فرایض مذهبی خود دارند.177
بند دوم : حق داشتن معبد
آزادی در انجام عبادت لازمه‌اش حق داشتن معبد و پرستشگاه در کشور اسلامی است. حال این سؤال مطرح است که آیا اهل کتاب می‌توانند در کشور اسلامی عبادتگاه داشته باشند یا خیر؟
فقیهان در جواب به این سؤال، معابد اهل کتاب را به دسته تقسیم کرده‌اند:
1. معابدی که قبلاً در شهرها وجود داشته، سپس اسلام به آن منطقه گسترش یافته است و اکثریت آنان مسلمان شده‌اند یا شهر به دست مسلمانان افتاده است، به این گونه معابد هیچ تعرضی نمی‌شود. صاحب جواهر با استفاده از گفته علامه حلی در منتهی‌المطب، دلیل بر این حکم را علاوه بر احادیث، عمل اصحاب می‌داند و می‌گوید:
إنّ الصحابه فتحوا کثیراً من البلاد عنوه و لم یهدموا شیئاً من الکنائس و کتب عمر بن عبدالعزیز إلی عمّاله أن لا تهدموا بیعه و لا کنیسه و لا بیت نار.178
دلیل دیگر اجماع بر عدم تعرض به چنین معابدین است. پس در عدم تعرض به این معابد، بین مسلمانان اختلافی نیست و حتی اگر خراب شود در بازسازی آن‌ها می‌توانند اجیر شوند.
2. معابدی که در اراضی صلح ساخته می‌شود. فقیهان شیعه معتقدند اگر با اهل آن سرزمین چنین صلح کرده‌اند که زمین از آنان باشد و خراج بدهند و یا در صلح‌نامه شرط احداث معبد را لحاظ کرده‌اند، می‌توانند معبد بسازند، ولی اگر در صلح‌نامه زمین از آن مسلمانان اعلام شده، چنانچه در صلح‌نامه شرط نکرده باشند، نمی‌توانند معبد بسازند. به اعتقاد صاحب جواهر اگر امام مصلحت دید که در صلح نامه بپذیرد که قسمتی از زمین مختص مسلمانان را برای ساختن معبد در اختیار اهل کتاب قرار دهد مجاز به انجام آن است، همان طور که اگر صلاح ببیند می‌تواند همه آن را در صلح‌نامه به اهل کتاب واگذار کند،179 اما نظر ابن ادریس در سرائر که آوردن چنین شرطی را موجب بطلان عقد صلح می‌داند، صحیح نیست، چون گر امام مصلحت مسلمانان را در موردی ببیند، موظف است آن را در راستای مصلحت انجام دهد.
3. معابد تازه تأسیس در شهرهای اسلامی. فقها بر این اعتقادند که در شهرهایی که به دست مسلمانان ساخته شده یا در جنگ به دست آنان فتح شده است، چون اراضی از آن مسلمانان است، اهل کتاب نمی‌توانند در آنجا معبد بسازند، چرا که پیامبر اکرم (ص) از ساختن کنیسه و معبد در کشور اسلامی نهی کرده‌اند.180
صاحب جواهر این عدم جواز را موکول به شرط در قرارداد ذمه کرده است، یعنی اگر در قرارداد ذمه در این شرط لحاظ شده، جایز نیست، البته درباره اجازه ساختن معبد اضافه می‌کند:
بل لعلّ فی الإذن فهم به اعانه علی الإثم.181 محقق کرکی در جامع المقاصد ذیل کلام حلی که گفته است: چنانچه در صلح نامه از ساختن معبد سخنی به میان نیامده و مطلق گذاشته شده، احتمال دارد که با ساختن معبد قرارداد ذمه نقض شود، می‌نویسد از آنجا که ماندن اهل کتاب در کشور اسلامی بدون انجام عبادتشان ممکن نیست یعنی قبول نمی‌کنند، پس نمی‌توان از ساختن عبادتگاه جلوگیری کرد همچنان که از ساختن مسکن نمی‌توان آن را باز داشت. التبه علامه حلی نیز در ادامه گفته خود به عنوان طرف دوم احتمال می‌افزاید. اجازه زندگی دادن به آنان در کشور اسلامی قرینه حالیه است که اجازه انجام عبادت به آنها داده شده و از آن جا که برای عبادت نیاز مبرم به معبد دارند، پس بر اساس قرارداد ذمه گر چه قید هم نشده می‌توانند معبد بسازند.182 اما به اعقتاد اکثریت قریب به اتفاق فها، احداث معبد برای اهل کتاب در کشور اسلامی ممنوع است.
به هر حال می‌توان گفت که به طور جدی نمی‌توان اهل کتاب را از ساختن معبد باز داشت، چرا که این احتمالات نیز خالی از وجه نیست، البته اگر روایات صحیحه‌ای بر ممنوعیت ساخت معباد اهل کتاب وجود داشته باشد گریزی از آن نیست و ظاهراً از نظر عامه فقیهان چنین برداشت می‌شود.
بند سوم : آزادی در مرمت و تعمیر معابد
مسأله دیگر این است که مرمت و تعمیر معابد و همچنین بازسازی معابد مخروبه در بلاد اسلامی جایز است یا خیر؟ درجواب باید گفت که تعمیر و مرمت معابد به اعتقاد فقها جایز نیست و حتی مسلمانان مجازند در تعمیر آن‌ها اجیر شوند؛ اما اگر معبد خراب شد یا برای بازسازی تخریب کردند، آیا می‌توانند به جای آن معبدی نو بسازند یا خیر؟ اکثر فقها آن را جایز دانستند. محقق در شرایع می گوید:
و إذا انهدمت نیسه ممالهم استدامتها جاز إعادتها.183 و شهید ثانی در مسالک معتقد است بر بازسازی معبد، احداث صدق نمی‌کند، چون گذشت سالیان متمادی باعث تخریب معبد می‌شود و بازسازی در ادامه همان معبدی است که بقای آن اجازه داده شده، چرا که اقرار مسلمانان بر بقای معبد اقتضا دارد که اعاده و بازسازی آن نیز جایز می‌باشد و به علاوه وجود معبد یکی از ضروریات ادیان است و هنگامی که به اهل دینی اجازه سکونت در جایی داده شد، اجازه ساختن معبد نیز داده می‌شود، البته احداث معبد جدید در کشور اسلامی به اعتقاد شهید ثانی از این حکم استثنا شده است.
بند چهارم : طهارت یا نجاست معابد اهل کتاب
این معابد را بعد از این که اهل آنها کوچ کردند و هیچ فردی از آنان در آن جا نماند، می‌توان به عنوان مسجد گرفت. اما از احکام مسجد، وجوب طهارت آن است، حال حکم چنین معابدی که مسجد شده‌اند، چیست؟ ابتدا درباره طهارت یا نجاست این گونه اماکن در زمانی که اهل کتاب از آن استفاده می‌کنند بحث می‌کنیم. صاحب جواهر می‌گوید: ادله ظهور دارد در این که ما باید به معتقدات اهل کتاب اقرار داشته باشیم، یعنی چنانچه به اعتقاد آنان مسأله‌ای صحیح است ما هم حمل بر صحت کنیم و معابد نیز در زمانی که آنان استفاده می‌کنند هر گونه که تطهیر می‌شود آن را صحیح بدانیم. اما زمانی که معبد به مسجد تبدیل شد، اگر به عدم طهارت محلی از آن یقین داشته باشیم لازم است آن جا را تطهیر کنیم؛ در غیر این صورت حکم به طهارت معبد می‌شود. در روایتی از امام صادق نیز اجازه سجده بر زمین معبد داده شده است:
سألت أبا عبدالله (ع) عن البیع و اکنائس یصلی فیها. قال (ع): نعم و سأته هل یصلح نقضها مسجداً؟ فقال (ع): نعم.184بنابراین که واژه «مسجد» در روایت را سجده‌گاه لحاظ کنیم نه محل عبادت، با این وجود حکم به طهارت معبد شده است.
بند پنجم : اقامه نماز در معابد اهل کتاب
بحث را با این

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی امام علی (ع)، حکومت اسلامی، سیره پیامبر (ص)، مسجد الحرام Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی حقوق سیاسی، مسجد الحرام، منطقه حجاز، حقوق عمومی