پایان نامه با واژگان کلیدی حقوق بشر، حقوق شهروندی، سازمان ملل، مجمع عمومی

دانلود پایان نامه ارشد

شود مرتکب یا آمر به حداکثر مجازات محکوم خواهد شد.
ماده 582: هر یک از مستخدمین و مأمورین دولتی، مراسلات یا مخابرات یا مکالمات تلفنی اشخاص را در غیر مواردی که قانون اجازه داده حسب مورد مفتوح یا توقیف یا معدوم یا بازرسی یا ضبط یا استراق سمع نماید یا بدون اجازه صاحبان آنها مطالب آنها را افشاء نماید به حبس از یک سال تا سه سال یا جزای نقدی از شش تا هجده میلیون ریال محکوم خواهد شد.
علاوه بر موارد فوق فصل دهم قانون مجازات اسلامی در مورد تقصیرات مقامات و مأمورین دولتی و مواد 668 و 669 آن در مورد هر نوع تهدید و اکراه نسبت به دیگری می باشد.
همچنین ماده یک قانون مسئولیت مدنی در مورد کسانی که بدون مجوز قانونی به جان یا سلامتی یا مال یا آزادی یا حیثیت یا شهرت تجاری یا به هر حق دیگر تعرض کرده و موجب ضرر مادی و معنوی شوند وارد شده است.
در ماده 100 برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (1388-1384) نیز دولت موظف شده است به منظور ارتقای حقوق انسانی، استقرار زمینه های رشد و تعالی و احساس امنیت فردی و اجتماعی در جامعه، به تهیه و تنظیم « منشور حقوق شهروندی» اقدام نماید. همچنین در ماده 130 همین برنامه، قوه قضاییه نیز در همین راستا موظف به تهیه لوایحی از جمله لایحه« حفظ و ارتقاء حقوق شهروندی و حمایت از حریم خصوصی افراد» در راستای اجرای اصل بیستم قانون اساسی شده است. همچنین تهیه و تنظیم لوایح جایگزین های مجازات های حبس، حمایت از حقوق شهود و متهمان و لایحه حمایت از بزه دیدگان اجتماعی از دیگر وظایف این قوه شناخته شده است.در همین راستا آیت ا… هاشمی شاهرودی رئیس وقت قوه قضائیه، طی بخشنامه 716-83/1-20/1/83 مراجع قضایی، انتظامی و اطلاعاتی کشور بر حفظ کرامت و ارزش والای انسانی و احترام به آزادی های مشروع و حقوق شهروندی و رعایت اصول و ارزش های اسلامی در اقدامات صحیح و عادلانه مسئولان قضایی، انتظامی و اطلاعاتی کشور تأکید کردند.
همانطور که ملاحظه می کنید ما در زمینه حقوق شهروندی خوشبختانه قوانین بسیار خوب و غنی ای داریم لکن در مرحله عمل هنوز با مشکلاتی مواجه هستیم. تقویت حس مسئولیت فردی در جهت آشنایی شهروندان به حقوق فردی اجتماعی خود و احترام به حقوق دیگران و از همه مهم تر ایجاد و تقویت یک نظام نظارتی کارآمد می تواند ما را در جهت رسیدن به جامعه مترقی و عاری از هر گونه تعدی به حقوق دیگران کمک نماید.
3-2- رابطه حقوق بشر با حقوق شهروندی
دیدگاه های متفاوتی در خصوص رابطه حقوق بشر و حقوق شهروندی ارایه شده است.که ما این دیدگاه ها را چهار دسته تقسیم می کنیم:
الف) حقوق بشر اعم از حقوق شهروندی است:
حقوق بشر به دلیل جهان شمولی و فراگیری همه حقوق دیگر را شامل می شود و بنابراین حقوق شهروندی را نیز در بر می گیرد. این دیدگاه از طرفداران بسیاری برخوردار است. بر این اساس حقوق بشر گستره جهانی دارد و همه حقوق انسان را شامل می شود. اما حقوق شهروندی گستره ملی دارد و تنها درون مرزهای جغرافیایی یک کشور معنا دارد و جزئی از حقوق بشر تلقی می شود.
ب) حقوق بشر مساوی حقوق شهروندی است:
حقوق شهروندی همان حقوق بشر و در واقع برداشتی دیگر از حقوق فطری و طبیعی انسان هاست. در این دیدگاه حقوق شهروندی مساوی مفهوم حقوق بشر است و مصادیق این دو مفهوم نیز کاملاً با یکدیگر منطبق هستند.
ج) حقوق شهروندی اعم از حقوق بشر است:
حقوق شهروندی به دلیل گستردگی در عصر جدید فراتر از حقوق بشر است؛ و علاوه بر حقوق بشر حقوق دیگری را نیز شامل می شود که لازمه زندگی در عصر جدید و با پیشرفت تکنولوژی و فناوری اطلاعات است. بر اساس این دیدگاه، حقوق بشر صرفاً به طیفی از حقوق کلی انسان مانند حق حیات ، حق آزادی، حق بیان و … خلاصه می شود اما حقوق شهروندی علاوه بر فراگیری این حقوق به سطوح جزئی تر حقوق انسان ها نیز ورود پیدا می کند و مجموعه ای از حقوق اعم از کلی و جزئی را شامل می شود.
د) حقوق بشر جدا از حقوق شهروندی است( نسبت تباین):
حقوق شهروندی به مجموعه حقوقی اشاره دارد که زیر مجموعه حقوق بشر قرارنمی گیرند و این دو مفهوم موضوعی مجزا را شامل می شوند.
یکی از نویسندگان معاصر که حامی این دیدگاه است در کتاب خود تحت عنوان « خشونت،حقوق بشر، جامعه مدنی» چنین آورده است:
« نهاد دارنده حقوق بشر، جهانوند و نهاد دارنده حقوق شهروندی، شهروند است. رویکرد حقوق بشر، همه انسان ها و اجتماع های انسانی و موسسه های اجتماعی است، رویکرد حقوق شهروندی ، اجتماعی است که فرد به عنوان شهروند به آن تعلق دارد و معمولاً اینجا دولت مورد خطاب قرار می گیرد. موضوع حقوق بشر، مصونیت جسمی و شخصی و وجدانی فرد است. موضوع حقوق شهروندی، حقوق شهروند در مشارکت برای سامان دهی به اجتماعی است که در آن می زید.»39
این نویسنده ، جدایی حقوق بشر و حقوق شهروندی را نظری می داند و معتقد است از طریق این تفکیک می‌توان در برابر نسبیت باوری فرهنگی، که منکر جهانی بودن حقوق بشر است و این حقوق را تابع ویژگی‌های فرهنگی می سازد، ایستاد.اگر چه خود به صراحت اعتراف می کند که: « با وجود این روشنگری مفهومی باید اعتراف کرد که تفکیک حقوق بشر و حقوق شهروندی کار پیچیده ای است.» چنان که وی حتی معتقد است در اعلامیه های حقوق بشر نیز این دو در هم آمیخته اند.40
ولی از دیدگاه دیگر، به نظر می رسد این دو اگر چه از لحاظ مفهومی با یکدیگر متفاوت هستند ولی در مصادیق همپوشانی دارند. حقوق بشر، حقوق جهان شمول، بنیادین و مطلق است. یعنی همه انسان ها از آن برخوردارند و در عین حال غیر قابل سلب و غیر مشروط است. در حالی که حقوق شهروندی مستلزم رابطه فرد با جامعه سیاسی و دولت است و در چارچوب دولت محقق می گردد.
بخش عمده حقوق شهروندی، همان حقوق بشر است که ظرف معینی پیدا کرده است. در این دیدگاه تکالیف متقابلی نظیر پرداخت مالیات توسط شهروند موضوعیت دارد . پس حقوق بشر بیشتر به حقوق توجه دارد، در صورتی که حقوق شهروندی به تکالیف و مسئولیت ها نیز توجه دارد.41
بنابراین: اولاً حقوق شهروندی مجموعه وسیعی از حقوق سیاسی ، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است که در کنار آن تکالیف و وظایف شهروندان در قبال دولت را مورد توجه قرار می دهد؛ و برخورداری از دادرسی عادلانه و یا حقوق متهمین بخش کوچکی از این حقوق را تشکیل می دهند.
ثانیاً در حقوق شهروندی، تکالیف و وظایف شهروندان نیز مورد توجه است، به طوری که در برخی از کشورها نظیر انگلستان، انجام وظیفه اعضا هیئت منصفه پس از انتخاب، وظیفه شهروندی محسوب می شود.42
همچنین به لحاظ اهمیت مشارکت شهروندان با دولت در امر مقابله با جرم، اعلام جرائم در برخی از موارد، توسط قانون گذار فرانسه، وظیفه شهروندی محسوب گردیده و امتناع از انجام آن تحت عنوان جرائم علیه عدالت قضایی، جرم تلقی گردیده است.43
به علت همین اختلاف نظر در مفاهیم حقوق شهروندی و بشر و قرابت نزدیک در مصادیق این دو، می توان در ذیل مباحث حقوق شهروندی به برخی از مصادیق حقوق بشر در عرصه ملی پرداخت.
از سوی دیگر اصطلاح« حقوق بشر» از سوی مجامع حقوق بشری به ویژه کشورهای غربی در جهان امروز دستاویزی برای سلطه، اعمال نظر و دخالت در امور داخلی دیگر کشورهاشده است.
4-2- اسناد بین المللی ناظر به حقوق بشر و شهروندی
حقوق بشر، از ابتدای تاسیس سازمان ملل متحد در سال 1945 و در منشور ملل متحد، مورد توجه قرار گرفته است. برای مثال می توان به ماده 13 این منشور اشاره کرد که یکی از وظایف مجمع عمومی را کمک به تحقق حقوق بشر عنوان کرده است. هم چنین در ماده 55 منشور نیز تحت عنوان همکاری اقتصادی و اجتماعی بین المللی، احترام جهانی و موثر حقوق بشر و آزادی های اساسی را از اموری می داند که سازمان ملل آن را تشویق می کند. پس از تشکیل سازمان ملل، شورای اقتصادی و اجتماعی که یکی از 7 رکن اصلی سازمان است مطابق ماده 68 منشور در فوریه 1946 اقدام به تأسیس کمیسیون حقوق بشر کرد.
این کمیسیون توانست پس از 2 سال بحث و بررسی در تاریخ 10 دسامبر 1948 اعلامیه جهانی حقوق بشر را به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد برساند. این سند که مشتمل بر یک مقدمه و 30 ماده است، سندی الزام آور نیست. به همین دلیل با تلاش هایی که برای تصویب اسناد الزام آور بین المللی صورت گرفت در 16 دسامبر 1966 دو میثاق بین المللی « حقوق مدنی و سیاسی» و « حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی» به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسید.
میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی که مشتمل بر یک مقدمه و 53 ماده است در 23 مارس 1976 لازم الاجرا گردیده است. این سند مشتمل بر 6 بخش است. بخش اول مشتمل بر، به رسمیت شناختن حق خودمختاری ملت هاست. در بخش دوم دولت های طرف میثاق متعهد شده اند تا میثاق را بدون هیچ گونه تبعیضی درباره تمام افراد در قلمرو تابع حاکمیتشان اعمال کنند. بخش سوم مشتمل بر حقوق و ازادی های فردی و اجتماعی است و بخش چهارم به تشکیل کمیته حقوق بشر و وظایف آن می پردازد. در بخش پنجم مقرراتناظر بر تفسیر میثاق بیان شده است؛ و در بخش ششم مقررات امضا و تصویب و لازم الاجرا شدن این سند مورد بررسی قرار گرفته است.
در کنار تصویب میثاق حقوق مدنی و سیاسی، یک پروتکل الحاقی نیز تنظیم شد. هدف از تدوین این پروتکل اختیاری، ممکن ساختن طرح شکایت افراد خصوصی از دولت های متبوعشان است.
دومین پروتکل اختیاری میثاق نیز، دسامبر 1989 به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید.هدف از این پروتکل لغو مجازات اعدام است. این پروتکل مشتمل بر یک مقدمه و 11 ماده است.
« میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی» نیز که در کنار میثاق حقوق مدنی و سیاسی به تصویب رسید مشتمل بر یک مقدمه و 31 ماده است. این میثاق شامل 4 بخش است. در بخش اول خودمختاری ملت ها به رسمیت شناخته شده است. بخش دوم ناظر بر برابری است و مقرر می دارد کلیه افراد بدون هیچ گونه تبعیضی از اصول مندرج در میثاق برخوردارند. بخش سوم ناظر بر حقوق و آزادی های فردی و اجتماعی است و شامل حق کار، آزادی انتخاب شغل و …. می شود. بخش چهارم نیز که مهم ترین بخش میثاق است، ناظر بر نحوه اجرا و اعمال آن است.
از اسناد دیگر مرتبط با حقوق بشر و حقوق شهروندی، می توان به اعلامیه کنفرانس جهانی حقوق بشر وین در سال 1993 و هم چنین اعلامیه اسلامی حقوق بشر قاهره در سال 1990 اشاره کرد.
همین طور در مورد حقوق زنان به کنوانسیون رفع هر گونه تبعیض علیه زنان 1979، کنوانسیون حقوق سیاسی زنان 1952، کنوانسیون مربوط به تابعیت زنان متأهل 1957، کنوانسیون مربوط به رضایت برای ازدواج، حداقل سن برای ازدواج و ثبت ازدواج 1962 و اعلامیه کنفرانس جهانی زن 1995 در پکن اشاره کرد.
در مورد حقوق کودکان نیز می توان به اعلامیه جهانی حقوق کودک 1959، کنوانسیون حقوق کودک 1989، قواعد مربوط به حداقل استانداردهای سازمان ملل برای دادرسی جوانان 1985 اشاره کرد.
در حیطه امور قضایی نیز می توان به مقررات مربوط به حداقل قواعد رفتار با زندانیان 1955،کنوانسیون منع شکنجه و رفتار یا مجازات خشن غیر انسانی یا تحقیر آمیز 1984، تصمیمات مربوط به حمایت از حقوق محکومین به مجازات اعدام 1984، اعلامیه مربوط به اصول عدالت برای قربانیان جنایت و سوء استفاده از قدرت 1985، قواعد مربوط به حداقل استانداردهای سازمان ملل برای دادرسی جوانان 1985، اصول اساسی استقلال قضایی 1985 و اصول اساسی مربوط به رفتار زندانیان 1990 اشاره کرد.
در مورد اسناد مربوط به حقوق بشر و شهروندی نیز می توان به کنوانسیون جلوگیری از کشتار جمعی و مجازات آن 1948، کنوانسیون بین المللی رفع هر گونه تبعیض نژادی 1965، کنوانسیون مربوط به وضع پناهندگان 1967، بیانیه ریو پیرامون محیط زیست و توسعه 1992، اعلامیه کنفرانس جهانی تغذیه 1992، اعلامیه کنفرانس جهانی اسکان بشر 1996 استانبول، کنوانسیون منع و مجازات جرم نژاد پرستی 1973، کنوانسیون بین المللی ضد آپارتاید در ورزش 1985، کنوانسیون مربوط به وضعیت افراد بی خانمان 1954، کنوانسیون تکمیلی لغو بردگی، تجارت برده و سازمان ها و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی حقوق شهروندی، حقوق بشر، قانون اساسی، حقوق انسان Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی جامعه اسلامی، حکومت اسلامی، فقهای امامیه، طبقات اجتماعی