پایان نامه با واژگان کلیدی حقوق بشر، حقوق بشری، نظام حقوقی، نظام حقوقی اسلام

دانلود پایان نامه ارشد

ر گرفت. در رابطه با اعلامیه جهانی حقوق بشر در جوامع اسلامی عکس العملهای گوناگونی بروز کرده است که فعلا آنچه که بر عموم متفکرین اسلامی غالب است تنظیم و تدوین اصول و موازین حقوق بشر پذیرفته شده در اسلام و اعلام آنها به عنوان نظام حقوق بشر اسلامی و جا انداختن آن در نظام بین المللی است.(شادان،1385،15) در آثار اسلامی در مورد حقوق بشر متن ویژهای وجود نداشت تا آنکه در سال 1980 کنفرانس کشورهای اسلامی در تهران با استفاده از اصول اسلامی، آیات قرآن کریم، منشور اسلامی حقوق بشر مورد تحقیق و تدوین قرار گرفت و در سال 1990 در کنفرانس قاهره با تغییراتی به تصویب کنفرانس وزیران رسید. مسلما ایدههای بشر در غرب، تماما همان نیست که در اعلامیهی جهانی حقوق بشر منعکس شده است. (منتظری،1383،7) به همین دلیل کنوانسیونها و پروتکلهای متعددی در مواردی مانند حقوق پناهندگان، حقوق کودک، کنوانسیونهای مربوط به اسرا و زخمیان جنگ، ژنوساید و … به تصویب رسید. با این حال میتوان اعلامیهی جهانی را مظهر تفکر حقوق بشری غرب دانست. از طرفی دیگر باید اذعان کرد که این گونه نیست که تمام مباحث حقوق بشری اعلامیه در اعلامیه قاهره متجلی باشد. (جعفری،67،1370) خصوصا آنکه در حیطه مباحث فقهی اسلامی این مبحث کاملا جدید است و از فقهای بزرگ اسلامی کمتر کسی به این مساله توجه جدی نشان داده است و در همین راستا با توجه به نیازی که احساس میشد در این پایان نامه درصدد این هستیم که به بررسی وجوه افتراق اعلامیه جهانی حقوق بشر با نظام حقوقی اسلام بپردازیم و این افتراقات را به خوبی تبیین نماییم، البته برای خارج شدن موضوع از حالت کلی فقط به سه تفاوت مهم در این زمینه که عبارتنداز: آزادی، عدم تبعیض مذهبی و عدم تبعیض براساس جنس میپردازیم، که مسلما با باز شدن این مبحث زوایای زیادی از توجه دقیق اسلام به مساله روشن خواهد شد.
2- سابقهی تحقیق
در مطالعات صورت گرفته و بررسیهای به عمل آمده پژوهشی دقیقا با این عنوان صورت نگرفته است اما موارد مشابه یا نزدیکی بوده که در ذیل به آن اشاره می شود، بیشتر این نوشتهها حاوی دیدگاهی منتقدانه به اسناد و اعلامیههای حقوق بشر میباشند:
حقوق جهانی بشر از دیدگاه اسلام و غرب(1370) توسط علامه محمدتقی جعفری، اسلام و حقوق بشر(1366) نگارش زین العابدین قربانی، فلسفهی حقوق بشر(1377) نوشته عبدالله جوادی آملی و مبانی حقوق بشر(1381) تدوین صادق حقیقت و علی میرموسوی از این دست هستند.
آقای مصطفی دانش پژوه(1390) در مقالهای با عنوان “حقوق بشر اسلامی، امتناع یا ضرورت” به این نتیجه میرسد که حقوق بشر دینی و اسلامی به لحاظ فلسفی ممتنع نیست، بلکه ممکن است و به لحاظ شایستگی و بایستگی نیز نه تنها جواز بلکه ضرورت است و اشاره میکند که این اندیشمندان مسلمان هستند که نخست به کشف، تدوین و تنظیم حقوق بشر اقدام کنند سپس به ارائه آن به جهان معاصر و گفتگویی برای اقناع جهانی تا آنجا که ممکن است بپردازند.
البته پارهای از نویسندگان رویکرد مثبتی به حقوق بشر داشته اند که در ذیل به آنها اشاره میشود:
آقای مهدی منتظری(1383) در پایان نامهی خود تحت عنوان”بررسی تطبیقی منشور حقوق بشر با فقه اسلامی” به بررسی ابعاد مختلف حقوق بشری میپردازد و ایشان به این نتیجه میرسند که در زمینه حقوق بشر باید هم نگاهی به سنت و ارزشهای اسلامی خود داشته باشیم و هم نگاهی به تجدد و خواستههای نوین بشری. از همین رو برای اینکه هم تجدد را بپذیریم و هم سنت را پاس داشته باشیم باید به بازخوانی متون دینی پرداخت.
آقای مهدی شادان(1385) در پایان نامهای با موضوع”بررسی و مطالعه تطبیقی حقوق بشر در اندیشه اسلامی و منشور بین المللی حقوق بشر” به بررسی اصل مساله حقوق بشر در تفکرات غربی و اسلامی میپردازد و مبدا و منشا حقوق بشری را در این دو نظام مورد مطالعه قرار میدهد و در نهایت مسالهی مذهب را نقطهی مهمی میداند که به کارشناسان توصیه میکند که در تحلیل حقوق بشر آن را مدنظر قرار دهند.
آقای محمد بروین(2003) در مقالهای با عنوان”اسناد بین المللی حقوق بشر از دیدگاه اسلام” با تکیه بر اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاقین 1966 اینطور نتیجهگیری میکند که به طور کلی مسلمانان از این اسناد حمایت میکنند و آنها را نقطهی شروع خوبی برای بحث و گفتگو تلقی میکند.
خانم مری آن گلندون(1389) در مقالهای با عنوان”مبانی حقوق بشر: کاری نیمه تمام” با مرور مباحث صورت گرفته در بارهی مبانی حقوق بشر در کمیسیون تدوین کننده پیشنویس اعلامیه جهانی حقوق بشر، خاطر نشان میسازد که به دلیل شرایط آن زمان، اعضای کمیسیون بحث چندانی درباره مبانی نظری حقوق بشر انجام ندادهاند، وی همچنین ایده غربی بودن اعلامیه حقوق بشر را رد میکند و آن را حاصل تعامل فرهنگها و سنتهای گوناگون میداند.
3- ضرورت و نوآوریهای تحقیق
امروزه مساله حقوق بشر به عنوان یک اهرم سیاسی قوی و کارآمد در روابط بین المللی مطرح است. در تدوین اعلامیه جهانی حقوق بشر تنها کارشناسان منطقه فرهنگی خاصی دخیل بودهاند و کارشناسان فرهنگهای دیگر به ویژه فرهنگ اسلامی که سهم عمدهای را در پیشرفت تمدن بشری داشته است در این خصوص چندان مشارکتی نداشتهاند. با در نظر گرفتن این موضوع از یک سو و تناقضات قوانین ملی بسیاری از کشورها از سوی دیگر مشکلات زیادی بر سر راه اجرای مفاد اعلامیه و یا بالعکس در راه اجرای قوانین داخلی کشورها بوجود آمده است. درک دقیق زوایای مساله و شناخت مسائلی که در این حیطه وجود دارد میتواند به حل بعضی از آنها کمک نماید. با عنایت به این مطلب که در نظام اسلامی، حقوق بشر و احترام به شان و کرامت انسان از جایگاه ویژهای برخوردار است و از طرفی اختلاف دیدگاهها و همچنین تنوع فرهنگی در بین نظامهای مختلف بویژه، حقوق غرب و نظام حقوقی اسلام و همچنین اسناد بینالمللی در زمینه حقوق، موجب طرح دیدگاههای متفاوت و بعضا متعارفی از دیدگاه اسلامی و اسناد حقوق بشری گردیده است، لذا جنبه نوین بودن آن است که این پژوهش با بررسی وجوه افتراق بین مهمترین سند حقوق بشری(اعلامیه جهانی حقوق بشر) و نظامهای اسلامی، نهایتا راهکارهای نوینی را جهت نزدیک نمودن این دیدگاهها به یکدیگر ارائه نماید.
4- سئوالهای تحقیق
1- آیا نظام حقوقی اسلامی، حاوی قواعد حمایت کننده از حقوق بشری است؟
2- آیا عناصر تشکیل دهنده حقوق بشردر کنوانسیون های بین المللی بویژه در اعلامیه جهانی حقوق بشر با عناصر تشکیل دهنده و یا تامین کننده آن در نظام حقوقی اسلامی دارای وجوه افتراقند؟
5- فرضیههای تحقیق
1- نظام حقوقی اسلام در جهت تکریم مقام و شأن انسانی از اصول و مقررات پیشرفته ای در جهت حمایت از حقوق بشر بهرهمند است.
2- در مواردی بین ارزشهای حقوق بشری مندرج در اعلامیه جهانی حقوق بشر با دیدگاههای اسلامی در این زمینه، تفاوت وجود دارد.
6- اهداف و کاربردهای تحقیق
در نظر داریم با بررسیهایی که انجام میدهیم راهکاری برای نزدیک کردن و در انداختن طرحی برای حل اختلاف میان نظام حقوقی اسلام و حقوق بشر ارائه دهیم و در نهایت رعایت حقوق بشری افراد را تاکید کنیم. از این پایان نامه انتظار میرود که بتواند برای دانشجویان، اساتید، دادگستری و نهادهای حقوق بشری موثر باشد.
7- شیوه انجام تحقیق
نوع مطالعه توصیفی و تحلیل میباشد و روشهای گردآوری هم به صورت کتابخانهای میباشد.
8- طرح تحقیق
این پژوهش از سه فصل تشکیل شده است.
در فصل اول به مفهوم حقوق بشر و تاریخچهی آن میپردازیم، این فصل متشکل از سه بخش میباشد، که بخش اول به معنا و مفهوم حقوق بشر، بخش دوم به ارائهی تاریخچهای از نظام بین المللی حقوق بشر و بخش سوم به تاریخچهای از حقوق بشر در اسلام میپردازد.
در فصل دوم به بررسی اسناد بینالمللی و منطقهای حقوق بشر با نگاهی به مبانی و منابع حقوق بشر میپردازیم. این فصل هم از سه بخش تشکیل شده است، که در بخش اول به بررسی اعلامیه جهانی حقوق بشر و اسناد حقوق بشری بعد از اعلامیه جهانی میپردازیم، در بخش دوم اسناد منطقهای حقوق بشر بررسی میشوند و در بخش سوم به مبانی و منابع نظام حقوقی بشر در دو نظام بین المللی و اسلام میپردازیم.
در فصل سوم بررسی وجوه افتراق اعلامیه جهانی حقوق بشر با نظام حقوقی اسلام با تاکید بر راهکارهای تقریب سازی میپردازیم. این فصل متشکل از چهار بخش میباشد، که در بخش اول مفهوم آزادی بررسی میشود، بخش دوم به عدم تبعیض مذهبی میپردازد، در بخش سوم عدم تبعیض بر اساس جنس بررسی میگردد و در نهایت در بخش چهارم تقریب سازی دیدگاههای حقوق بشری در اسلام با دیدگاههای نظام بین المللی حقوق بشر ارائه میگردد.

فصل اول
مفهوم و تاریخچه حقوق بشر

حقوق بشر مفهومی است که جهانیان آن را قبول دارند و همهی دولتها داعیهدار این هستند که تقریبا تمامی ابعاد حقوق بشر به نحو احسن در بین مردمانشان در تمامی شئونات بشری اجرا میشود. حقوق بشر به خودی خود مورد استقبال برای همه و خوشایند هست. تاریخ همواره شاهد این بوده که حقوق بشر توسط دولتها نقض و کمتر به شخصیت انسانی بشر توجه شده و این انسان بوده است که در طول تاریخ مورد ظلم و ستم واقع شده است و حتی در مقاطع زمانی طولانی حق اعتراض به حقوق پایمال شدهی خود را نیز نداشته است. تا اینکه اعلامیه جهانی حقوق بشر متولد شد و این مفهوم بیشتر در عرصهی جهانی خودنمایی کرد و همگان را متوجه خود نمود. به دنبال آن، اسناد بین المللی دیگری از جمله میثاقین پدیدار گشته که به عنوان مکملی برای این اعلامیه محسوب میشوند. اعلامیه حقوق بشر یکی از کاملترین اسنادی است که در زمینه حقوق بشر تدوین شده و این سند چکیدهای از اعلامیهها، تعالیم دینی و نظریات حقوقدانان سابق است. با این حال، این اعلامیه حالت افراط به خود گرفته چرا که تعالیم مذهبی فراتر از این اعلامیه حرکت میکنند، هم در نوع حقوق انسانی و هم در نحوه تفسیر آن و هم در چگونگی اجراء آن.
در این راستا جهان سوم در تدوین، تصویب و حتی اجرای این اعلامیه نقشی نداشتهاند و بلکه این اعلامیه را تامین کننده منافع غربیان و از طرفی یک نوع سلطه برای استعمار جدید میدانند چون از دیدگاه آنها ملاحظات قابل توجهی در تدوین و اجرا آن رعایت نشده، بنابراین نمیتواند خیلی کارساز باشد.
در زمان تصویب اعلامیه(1948) از میان 58 عضو وقت سازمان که اعلامیه را امضاء کردند 48 کشور غربی بودند. مبانی حقوق بشر در عصر حاضر، بویژه بعد از اینکه در میثاقها و اعلامیههای مشخصی چون اعلامیه حقوق بشر فرانسه، آمریکا، انگلستان، اروپا و اعلامیه جهانی حقوق بشر تبلور یافت، از بالاترین مراجع برای قانونگذاری، سیاستمداران و دست اندرکاران امور اخلاقی و تربیتی به حساب میآید. پذیرفتن بالادستی و حاکمیت مبانی حقوق بشر، اکنون یک اصل اساسی و حتی شرطی برای همنوایی با تمدن و بهرهمندی از برکتهای مشروعیت بین المللی است. این اعلامیه در ذات خود پیامد و ثمره فلسفی خردگرا و مبادی قانون طبیعی و نتیجه جنگهای ویرانگر میان عقل و دین در غرب است.
در فصل اول این پژوهش سعی بر بررسی مفهوم حقوق بشر و در ادامه تاریخچهای از آن داریم. این نوشتار از سه بخش تشکیل شده است. بخش اول شامل معنا و مفهوم حقوق بشر میباشد، در بخش دوم به ارائهی تاریخچهای از نظام بین المللی حقوق بشر خواهیم پرداخت که در نهایت منجر به اعلامیهی جهانی حقوق بشر شده است و در بخش سوم تاریخچهای از حقوق بشر در اسلام را بیان میکنیم.
بخش اول: معنا و مفهوم حقوق بشر
در بخش اول این نوشتار که شروع پژوهش حاضر میباشد، در ابتدا به تبیین مفهوم حقوق بشر پرداخته و در ادامه به موضوعاتی مانند تعریف، ماهیت، فرهنگ، قرائت حقوق بشر و ارزشهای حقوق بشری خواهیم پرداخت و در نهایت نسبت مدرنیسیم و حقوق بشر مطرح میشود.
گفتار اول: معنای حقوق بشر
در این گفتار به بررسی معنای حقوق بشر در یک نگاه کلی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی حقوق بشر، مجازات اعدام، نظام حقوقی اسلام، فقه اسلامی Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی حقوق بشر، سازمان ملل متحد، مجمع عمومی، حقوق اقتصادی