پایان نامه با واژگان کلیدی تعامل سازنده، مخاصمات مسلحانه، کرامت انسان

دانلود پایان نامه ارشد

بر اساس گفت‌وگو بين پيروان اديان به همراه تبادل افکار، انديشه‌ها و مواجهه ديدگاه‌ها با يکديگر است. اين بهترين راه براي ايجاد همزيستي مسالمت آميز و بستر مناسبي براي رشد و تعالي انسان هاست. يکي از مسائل مهم در گفتگوي بين اديان، اهتمام به انتقال دستاوردهاي بين اديان مي‌باشد. گذر از پوسته دين و رسيدن به مغز دين جزء اهداف اصلي انبيا در تبليغ رسالت بوده است. همه انديشمندان واقع‌بين بر اين انديشه‌اند که سلسله ابلاغ رسالت انبيا در طول هم قرار داشته است. انبيا توحيد را عمل کردن بر مبناي فطرت پاک انساني مي‌دانسته‌اند. در جوامع بشري، اديان مختلف که در اعتقادات خود خدا را مد نظر قرار مي‌دهند و درعين‌حال دين خود را داراي کمال مي‌دانند اديان ديگر را تخطئه و انکار نمي‌کنند؛ لذا در اينجا عقل بهتر مي‌داند به جاي پرداختن به اختلافات اديان، به روش‌ها و اهداف اديان بيشتر نظر داشته باشد تا بتواند با بررسي اين اهداف به مطلوب مورد نظر دست يابد.
گفتگوي ميان اديان تنها در بستر شناخت منطقي، عقلاني، نظري و به دور از هرگونه توهين و تحقير امکان‌پذير مي‌باشد. شناخت و معرفت صحيح لازمه تعامل سازندهي بين اديان مي‌باشد. جهاني‌شدن مقوله‌اي انحصاري در زمينه خاصي از فرايندها را شامل نمي‌شود بلکه همه جنبه‌هاي فرهنگي، اقتصادي، نظامي، سياسي، ورزشي و … را شامل مي‌گردد. بشر بر اساس فطرت خود که جهاني بودن انسان است در مسير انتقال و توسعه افکار و انديشه خود در جهان تلاش مي‌کند و بايد اين خصيصه انسان را يکي از آثار جهاني‌شدن دانست، درعين‌حال بايد جهان‌شمولي اديان را مدنظر قرارداد؛ زيرا صلح، عدالت، مبارزه با تبعيض، مخالفت با ظلم و… موضوعاتي است که اديان آسماني آن را دنبال مي‌کنند و همه انسان‌ها نيز به لحاظ فطري و همچنين دارا بودن عقل سليم خواهان اين مواهب مي‌باشند.
جهاني‌شدن در طول هدف انبيا الهي است بايد در نظر داشت که زرتشت، يهوديت، مسيحيت و اسلام هر کدام به دنبال تشکيل حکومت جهاني و ايجاد امت واحده بوده اند. از جهاني‌شدن مي‌توان به عنوان يک فرصت حياتي براي انتقال دستاوردهاي گفتگوهاي بين اديان نام برد.
اسلام نه‌تنها براي معتقدات و آيين پيروان کتاب‌هاي آسماني احترام قايل است، بلکه اصولاً اين حق را براي آنان محفوظ شمرده که بتوانند در چارچوب عقل و برهان در مورد عقايد مذهبي خويش با مسلمانان به گفت‌وگو و بحث بپردازند و به طور آزاد و دور از تعصب از معتقدات خويش دفاع نمايند و در مقام بحث و مجادله نسبت به عقايد اسلامي برآيند.462
رعايت اصول ادب، عفت و نزاکت در بيان، حتي در برابر خرافي ترين اديان بستري براي گفتگوي مسالمت آميز است.
مبحث دوم: اهانت مانع تساهل و بردباري مذهبي
از اصول گفتگوي تمدن و تعامل سازنده پيروان دين، پيشگيري از توهين به مقدسات يکديگر است. توهين به مقدسات از سوي اديان ديگر باعث ايجاد محدوديت‌ و عامل محروميت از آزادي مذهبي و از بين رفتن حلم و کرامت پيروان اديان در روابط و معاشرت‌هاي اجتماعي است و بستري براي نقض و سرکوب کردن آزادي‌هاي مذهبي پيروان اديان و نفي همزيستي مسالمت‌آميز است.
مبحث سوم: اخلال در نظم، امنيّت و وحدت ملي
از بنيادي ترين مسئوليت‌هاي جامعه اسلامي در برابر اديان، گسترش امنيّت و حمايت از کساني است که در تابعيت حکومت اسلامي بوده اند. قوانين اسلامي تعرّض و آزار را به هر شکل منع کرده، تجاوز به شخصيت، جان، عرض و مقدسات را جايز نمي‌داند.463
اسلام از هر فرصتي بهره مي‌گيرد تا با برقراري رابطه دوستي با پيروان ديگر اديان، بر مشترکات ديني – مذهبي تأکيد نمايد. صلح مبناي روابط طبيعي اسلام با ديگر ملل دانسته شده و با تأکيد بر وحدت بشري و برابري همه انسان‌ها در وظايف و حقوق مي‌گويد: اسلام سياست صلح‌جويانه را به مسلمانان توصيه کرده تا هم بر روابط خودشان با يکديگر حاکم باشد و هم بر روابطشان با ديگر ملت ها. بدين لحاظ، صلح به عنوان حالت اصلي رابطه ميان انسان‌ها، زمينه همکاري و آشنايي شان را فراهم مي‌آورد.464
انسان در پرتو آزادي مذهبي و احترام به مقدسات، آرامش روحي رواني دارد و توهين، امنيّت رواني را به هم مي‌ريزد. توهين و ناسزا به مقدسات انسان‌هايي که به مقدسات خود عشق مي‌ورزند و با آن‌ها زندگي مي‌کنند، ايجاد يک جنگ رواني خطرناک است و زيان‌هاي زيادي به بار مي‌آورد. احترام متقابل بين صاحبان انديشه، اساسي ترين اصل براي ايجاد محيطي امن و آسوده، به شمار مي‌آيد. احترام به اديان و پيروان آن‌ها چنانچه همراه با اعتراف به واقعيت آنان باشد ارزشمند خواهد بود.
پيروان اديان آسماني از احترام برخوردارند، واقعيت وجودي آنان به رسميت شناخته‌شده و آزار و اذيت ايشان جايز نيست. اسلام هرگز به دنبال براندازي آنان نبوده است. رعايت همين اصول احترام متقابل بين صاحبان انديشه در اديان توحيدي، گامي به سوي اتحاد بين اديان به شمار مي‌آيد.465
همزيستي مسالمت آميز و زندگي توأم با آرامش و امنيت آرزوي همه انسان‌ها و واقعيتي است که دنياي معاصر بيش از هر زمان ديگر بدان نيازمند است. اديان و پيروان نيک انديش آن‌ها همواره در طول تاريخ به عنوان مناديان صلح و آرامش براي نيل به اين حقيقت پيشگام بوده اند. در اين ميان، اسلام نيز همزيستي مسالمت آميز در کنار ديگر اديان آسماني را به رسميّت شناخته و به نيکي از آن دفاع نموده است. از نظر اسلام، صلح و تعامل ميان انسان‌ها با آراء و انديشه‌هاي گوناگون ارزشمند تلقّي گرديده است. ازاين‌رو، دعوت به اصول مشترک، پرهيز از تعصبات مذهبي، دوري گزيدن از تحميل عقايد و احترام به حقوق اديان از جمله نکاتي است که قرآن بدان‌ها سفارش نموده است. اسلام در عين توجه به حقوق انساني همه انسان‌ها، بر به حق بودن خويش نيز اصرار ورزيده و راه‌هاي نفوذ و حاکميت غيرمسلمانان بر مسلمانان را بسته است. رعايت اصول همزيستي مسالمت آميز در زندگي با حضور پيروان اديان تنها در سايه کرامت انساني ممکن است. اسلام براي تحقق زندگي اجتماعي مسالمت آميز و ايجاد اتحاد و همبستگي بين جامعه مسلمانان با غيرمسلمانان در داخل قلمرو اسلامي، گفتگوي بين اديان را پيشنهاد نموده است که مهم ترين تأثير آن بر روابط بين مسلمانان و ديگران، قطع مخاصمات مسلحانه بين آن‌ها و ايجاد روابط صلح‌آميز است.466 براي برقراري وحدت ملي نياز است.
اسلام ناب، مکتب وحدت و زندگي مسالمت‌آميز است؛ توهين و دشنام را نمي‌پسندد و مورد انزجار خداوند قرارگرفته است.467 نگاه اسلام به حقوق بشر- مسلمانان و غيرمسلمانان- نگاهي عميق و ژرف است؛ بايد نسبت به همه انسان‌ها احترام و تسامح داشت. هنگامي که خداوند مردمان را به دادگري فرمان داده، آن را با نيکوکاري (احسان) مقارن ذکر کرده است.468
بنا بر قاعده “کلما حکم به العقل حکم به الشرع” تعارضي ميان احکام عقل و شرع وجود ندارد. در اينجا نيز عقل به‌خوبي قباحت اهانت به مقدسات ديگر اديان را مي‌پذيرد و آن را موجب جريحه‌دار شدن احساسات مذهبي بشريت و به‌تبع آن تزلزل و اختلال در آرامش فکري و روحي آنسان مي‌داند و به شدت، اين عمل قبيح را نکوهش مي‌کند. در خصوص ميزان و کيفيت مجازات اهانت کننده بايستي از ادله ديگر استنباط احکام کمک گرفت و به استناد مقدمات عقلي صرف نمي‌توان حکم اهانت کننده را مشخص نمود.
عقل حکم به اين موضوع مي‌دهد که آنچه نزد مولا داراي احترام است و به شکلي احترام آن، احترام مولا محسوب مي‌شود، اگر مورد اهانت واقع گردد، مولا محق است که او را عقاب کند469 و عقاب نيز بي‌دليل ممکن نخواهد بود؛ زيرا مولاي حکيم، فعل قبيح انجام نمي‌دهد. عقاب بي‌دليل قبيح است و از او صادر نخواهد شد، پس دليل بر عقاب، انجام حرام يا ترک واجب است که آن نيز حرام است. پس‌ازاين طريق، نتيجه بر عدم جواز توهين به مقدسات اديان گرفته مي‌شود و اين طريق، طريق إنّي يا “برهان إنّ” است.470

فصل چهارم:
رابطه اهانت به مقدسات با آزادي بيان، آزادي عقيده و آزادي سياسي

آزادي، گذشته از اين که مورد توجه عقلا و هر انساني مي‌باشد، برداشت‌هاي غلط و ناصحيحي از آن مي‌شود. چندي است توهين به مقدسات الهي اديان به بهانه آزادي رواج يافته است. عدم اهانت به مقدسات مذهبي امري طبيعي و حتي ضروري خواهد بود؛ زيرا تعدّي به مقدسات در هر دين موجب جريحه‌دار شدن افكار و احساسات عمومي پيروان آن مي‌گردد. همگان مي‌بايست از حق عدم هتك حرمت و شرافت برخوردار باشند، لكن در مواردي افراد از محدوده آزادي خود خارج‌شده از آزادي‌هاي موجود سوء استفاده مي‌نمايند و به اين وسيله به حرمت و شرافت سايرين تعرّض روا مي‌دارند.
در اين بخش به بيان آزادي، انواع آن و رابطه اهانت به مقدسات با آزادي پرداخته مي‌شود.

مبحث اول: آزادي و اقسام آن
آزادي از مفاهيم بسيار مأنوس و رايجي است که مي‌توان آن را از جهتي جزء سلسله مفاهيم بديهي معرفي کرد؛ اما اگر با تأمل و نگاه تحليلي به آن نگريسته شود، چهره‌اي ناشناخته به خود مي‌گيرد. به همين دليل تعاريف مختلفي از آن ارائه‌شده که با تتبع در تعاريف آزادي، مواردي از قبيل قدرت و نيرويي که آدمي براي انجام يا ترک عمل خاصي از آن برخوردار است،471 دنبال کردن مصلحت خويش بدون آسيب رساندن به مصالح ديگران،472 رها شدن از بردگي و اطاعت غير خدا،473 نبودن غل و زنجير و رداع و مانع به معناي امنيّت داشتن پس از ابراز عقايد و انديشه‌ها،474 استقلال انسان از هر چيز جز قانون اخلاقي475 و … در سخنان بزرگان به چشم مي‌خورد.
جايگاه آزادي بسيار رفيع است چنانکه خلاقيت و نوآوري انسان در سايه آزادي ظهور مي‌کند.476 اگر جامعه‌اي آزادي فرد را محدود کند، افراد جامعه را کم عقل، کم جرأت و کم استعداد بار مي آورد.477 رشد و شکوفايي استعدادهاي قوي و همه جانبه انسان در شرايطي امکان‌پذير است که اولاً افراد بتوانند از تمام امکانات و فرصت‌هاي موجود استفاده کنند ثانياً هيچ مانعي در پيش روي نداشته باشند ثالثاً از هر گونه دغدغه و نگراني رها باشند.
آزادي يکي از بزرگ‌ترين و متداول ترين آرمان ها و آرزوهاي بشر بوده است.478 بشر در طول تاريخ به دنبال کشف حقيقت بوده و رقابت آزاد تنها راه دستيابي به حقيقت است، بنابراين کشفي صورت نمي‌گيرد مگر اينکه فعاليت و تلاش آزاد باشد.
کمالات معنوي نيز با آزادي قابل حصول است. “انسان بايد آزاد باشد تا به کمالات خويش برسد”479 انسان تنها موجودي است که خود راه خود را انتخاب مي‌کند.
آزادي گوهر انسانيت است و سرشت آدمي، بزرگ‌ترين هديه خدا به انسان است. “ملتها در طول تاريخ براي بدست آوردن آزادي قيام کرده‌اند. فلسفه همه قيام‌ها، رهايي از عبوديت پادشاهان و قدرتمندان خود سر بوده است و پيشواي آزادي پيامبران بوده اند.”480
سخنان حضرت علي7در موارد متعددي نيز حاکي از آن است که آن حضرت براي انسان آزادي و اختيار قائل است، ايشان با استناد به برخي آيات قرآن481 به بندگان خدا هشدار مي‌دهد که شيطان شما را نشانه رفته است و قسم‌خورده شما را گمراه نمايد و دين و دنيايتان را نابود سازد.482 اين سخنان در شرايطي معنا پيدا مي‌کند که انسان از آزادي عمل برخوردار باشد، اگر چنين نباشد بشارت و تهديد براي عواقب کردار بندگان امري باطل خواهد بود.
آزادي در حوزه‌هاي مختلف اقسامي دارد که به برخي از آن‌ها اشاره مي‌شود:
1. آزادي انسان در برابر خداوند
انسان در گستره ي پهناور عالم هستي يکي از مخلوقات خداوند است و همانند ساير موجودات تحت سيطره کامل خداوند قرار دارد، همه هستي در دست اوست، ذات انسان نسبت به خداوند، فقر و نياز محض است و مستقل از هيچ نيست و هيچ ندارد. احدي در مقابل ارادهي پروردگار از کوچک‌ترين اختياري برخوردار نيست و کسي در برابر او هويت و وجود مستقلي ندارد که بتواند بر خلاف مشيت او حرکت کند هر تصميمي که بخواهد مي‌تواند در مورد مخلوقاتش بگيرد و کسي را ياري

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی مصلحت و مفسده، وجود خداوند Next Entries پایان نامه با کلید واژگان شهر فشرده، فرم فشرده، توسعه شهر