پایان نامه با واژگان کلیدی تاريكى، ذكر، شماست،، اينها

دانلود پایان نامه ارشد

برنگردانيدم مگر اين كه خود برگردانيده مى‏شد و من در آن احساس سنگينى نمى‏كردم و گويى كسى مرا در اين كار يارى مى‏كرد، و اينها جز فرشتگان نبودند، واژه‏هاى حيّا و ميّتا بنا بر اين كه حال از ضمير مجرور به، در جمله فمن ذا أحقّ به مى‏باشند منصوبند. همچنين در باره اين كه چه كسى وارد قبر شود، تا جسد مقدّس پيامبر(ص) را در لحد گذارد اختلاف شد، على(ع) فرمود: جز من و عبّاس كسى درون قبر نشود، و پس از آن اجازه داد فضل بن عبّاس و اسامة بن زيد نيز به قبر در آيند، در اين ميان ناله انصار بلند شد و خواستند از آنان نيز يك تن به قبر پيامبرخدا(ص) در آيد، از اين رو أوس بن خولى كه از مجاهدين بدر بود نيز وارد قبر شد، توضيح داده مى‏شود واژه ضريح كه در خطبه آمده گاهى بر مطلق قبر اطلاق مى‏شود، و در اين صورت هم لحد و هم غير آن را شامل مى‏گردد.(ابن ابي حديد؛1426: 10/1 و 7)
2- امّا درباره اين كه خانه و اطراف آن هم صدا با فرشتگان به شيون درآمده عبارت خانه مجاز محليه مي باشد که منظور اهل خانه بوده است و گروهى از فرشتگان فرود مى‏آمدند، و دسته‏اى ديگر به آسمان بالا مى‏رفتند، و تا آن گاه كه پيامبر(ص) به خاك سپرده شد صداى آهسته آنان كه بر آن حضرت نماز مى‏گزاردند از گوش على(ع) قطع نشده است.
3- عبارت گوش من از آواي آهسته آنان جدا نمي شد کنايه از همراه بودن است. در هر حال ذكر اين فضيلتها در اين جا به منزله صغراى قياس ضمير از شكل اوّل است كه به وسيله آن استدلال فرموده است به اين كه كسى نسبت به پيامبر(ص) از او شايسته‏تر نيست، و تقدير كبرا اين است كه هر كس در ارتباط با پيامبر خدا(ص) اين چنين باشد سزاوارتر به اوست، و در نتيجه آشكار مى‏شود كه هيچ كس از او نسبت به رسول اكرم(ص) احقّ و شايسته‏تر نيست، و منظور از اين حقانيّت، سزاوارتر بودن او از نظر منزلت و داشتن مناسبت با پيامبراست، براى اين كه در حيات آن بزرگوار، او برادر و وزيرش بود، و پس از مرگ نيز او وصىّ و جانشينش مى‏باشد، بنابراين منظور آن حضرت اين نيست كه ذاتا و شخصا ازديگران سزاوارتر است، بلكه مراد، احقّ و شايسته‏تر بودن او از نظر نسبت با رسول خداو احراز جانشينى اوست.( موسوي؛1376: 3/1و7)
4- بين مَلَأٌ يَهْبِطُ وَ مَلَأٌ َيعْرُجُ تضاد وجود دارد. همچنين بين حَيّاً وَ مَيِّتاً تضاد وجود دارد.
قسمت سوم: وَ لْتَصْدُقْ نِيَّاتُكُمْ فِي جِهَادِ عَدُوِّكُمْ- فَوَالَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ إِنِّي لَعَلَى جَادَّةِ الْحَقِّ- وَ إِنَّهُمْ لَعَلَى مَزَلَّةِ الْبَاطِلِ- أَقُولُ مَا تَسْمَعُونَ وَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَ لَكُمْ(پس با بينش و اعتقاد خود به جنگ بشتابيد و يقين شما در نبرد با دشمن خويش درست، و خالى از هر شكّ و شبهه باشد، سوگند به آن كه جز او خدايى نيست من بر طريق حقّ هستم، و آنان بر لغزشگاه باطل قرار دارند، مى‏گويم آنچه را مى‏شنويد، و براى خود و شما از خداوند درخواست آمرزش مى‏كنم)).(دشتي؛ 1387 : 295)
لغات:
* جَادَّةِ : طريق
* مَزَلَّةِ : لغزشگاه
سيماي ادبي:
1- امام(ع) پس از ذكر فضيلت و سوابق موقعيّت خود، به شنوندگان دستور مى‏دهد كه با دلايل و براهينى كه دارند به سوى نبرد با دشمن خويش بشتابند منظور از بصائر عقايد آنهاست مبتنى بر اين كه آنها بر حقّند و دشمن آنها بر باطل است .امام(ع) با سوگند به پروردگار اين عقيده آنها را تأييد، و تأكيد مى‏كند كه در آنچه دستور مى‏دهد بر مقتضاى حقّ و بر طبق آن است، و دشمن آنها بر پرتگاه باطل و لغزشگاه انحراف است، تشبيه بليغ اضافي مي باشد. اين كه فرموده است: من بر جادّه حقّم،(تشبيه بليغ اضافي)است. اين كه فرموده است: من بر جادّه حقّم، براى اين است كه مردم را به سوى خود بكشاند، و ذكر اين كه دشمن بر لغزشگاه باطل قرار دارد به منظور اين است كه از دشمن بيزارى جويند، زيرا باطل بر خلاف حقّ راه روشنى كه به دانشى راست و برهانى درست برسد ندارد
2- بين جَادَّةِ الْحَقِّ- مَزَلَّةِ الْبَاطِلِ هم مقابله وجود دارد.

5- 02 خطبه 198
5- 2- 1 موضوع: و من خطبة له(عليه‏السلام) ينبه على إحاطة علم اللّه بالجزئيات، ثم يحث على التقوى، و يبين فضل الإسلام و القرآن‏.
قسمت اول: يَعْلَمُ عَجِيجَ الْوُحُوشِ فِي الْفَلَوَاتِ- وَ مَعَاصِيَ الْعِبَادِ فِي الْخَلَوَاتِ- وَ اخْتِلَافَ النِّينَانِ فِي الْبِحَارِ الْغَامِرَاتِ- وَ تَلَاطُمَ الْمَاءِ بِالرِّيَاحِ الْعَاصِفَاتِ-وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً نَجِيبُ اللَّهِ- وَ سَفِيرُ وَحْيِهِ وَ رَسُولُ رَحْمَتِهِ ((خداوند ناله و فرياد حيوان‏هاى وحشى را در بيابانها، و گناهان بندگان را در خلوتها، و آمد و رفت ماهيها را در ژرفاى درياها، و تلاطم امواج آب را بر اثر تندبادها مى‏داند، و گواهى مى‏دهم كه محمّد(ص) برگزيده خدا و آورنده‏وحى او، و پيك رحمت اوست.))
لغات:

* النِّينَانِ: جمع نون به معناى ماهى بزرگ

* عَجِيجَ: فرياد
* الْعَاصِفَاتِ: تندبادها

سيماي ادبي:
1- آغاز اين خطبه در بيان اين است كه علم خداوند به جزئيّات موجودات با همه كثرت و اختلافى كه دارند احاطه دارد، و اين كه فرموده است: خداوند فرياد حيوانات وحشى را در بيابانها كه بر اثر خشكسالى و بى‏گياهى ناله، و گويى به درگاه او استغاثه مى‏كنند مى‏داند براى اين است كه گوشزد كند انسان سزاوارتر است به اين كه به درگاه او التجا كند، و به او پناه برد، همچنين ذكر اين كه خداوند بر گناهانى كه بندگان در پنهانى انجام مى‏دهند، و آمد و شد ماهيها در پهنه و ژرفاى درياها آگاه است، بدين منظور است كه مردم از ارتكاب گناه در خلوت به گمان اين كه مكان امنى براى اين كار است دورى جويند. پس از اين به رسالت پيامبرگرامى(ص) گواهى مى‏دهد، و سپس به تقوا و پرهيزگارى سفارش مى‏كند و در تأكيد اين مطلب به ذكر صفاتى از حقّ تعالى مى‏پردازد كه توجّه به آنها باعث ترس و هراس از نافرمانى خداوند و موجب رو آوردن و پناه بردن به اوست، از جمله اين كه خداوند سبحان مبدأ آفرينش و مرجع‏بازگشت انسان در معاد حسّى و عقلى است چنان كه فرموده است “وَ هُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ” و ما درباره اين مطلب مكرّر توضيح داده‏ايم، ديگر اين كه خداوند است كه خواستهاى شما را برآورده مى‏كند، و آرزوهاى شما به او باز مى‏گردد و رو به سوى او داريد زيرا حقّ تعالى منتها و مقصد همه موجودات است و همه به او بازگشت دارند، ديگر اين كه فرموده است: و إليه مرامى مفزعكم يعنى در ترس و وحشتهاى خود به او پناه مى‏بريد، و اين جمله مانند اين است كه گفته مى‏شود فلان مرمى قصدى يعنى در مشكلات پناه من به اوست، همچنان كه خداوند متعال فرموده است:”إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْئَرُونَ” پس از اين امير مؤمنان(ع) صفات و آثارى از تقوا به شرح زير بيان مى‏كند كه انسان وادار مى‏شود به اين فضيلت رو آورد و آن را پناه خود گرداند بين القلوات والخلوات والغامرات جناس وسجع متوازي وجود دارد.
قسمت دوم: فَإِنَّ تَقْوَى اللَّهِ دَوَاءُ دَاءِ قُلُوبِكُمْ- وَ بَصَرُ عَمَى أَفْئِدَتِكُمْ وَ شِفَاءُ مَرَضِ أَجْسَادِكُمْ-وَ صَلَاحُ فَسَادِ صُدُورِكُمْ- وَ طُهُورُ دَنَسِ أَنْفُسِكُمْ وَ جِلَاءُ غِشَاءِ أَبْصَارِكُمْ- وَ أَمْنُ فَزَعِ جَأْشِكُمْ وَ ضِيَاءُ سَوَادِ ظُلْمَتِكُمْ فَاجْعَلُوا طَاعَةَ اللَّهِ شِعَاراً دُونَ دِثَارِكُمْ- وَ دَخِيلًا دُونَ شِعَارِكُمْ وَ لَطِيفاً بَيْنَ أَضْلَاعِكُمْ- وَ أَمِيراً فَوْقَ أُمُورِكُمْ وَ مَنْهَلًا لِحِينِ وُرُودِكُمْ- وَ شَفِيعاً لِدَرَكِ طَلِبَتِكُمْ وَ جُنَّةً لِيَوْمِ فَزَعِكُمْ- وَ مَصَابِيحَ لِبُطُونِ قُبُورِكُمْ- وَ سَكَناً لِطُولِ وَحْشَتِكُمْ وَ نَفَساً لِكَرْبِ مَوَاطِنِكُمْ- فَإِنَّ طَاعَةَ اللَّهِ حِرْزٌ مِنْ مَتَالِفَ مُكْتَنِفَةٍ- وَ مَخَاوِفَ مُتَوَقَّعَةٍ وَ أُوَارِ نِيرَانٍ مُوقَدَةٍ((همانا تقوا و پرهيزگارى داروى بيمارى دلهايتان، و بينايى براى كورى قلبهايتان، و بهبودى براى بيمارى بدنهايتان، و درمان تباهى سينه‏هايتان، و پاكيزه كننده آلودگى جانهايتان، و زداينده تاريكى چشمانتان و ايمنى براى ترس دلهايتان و روشنى در برابر سياهى تيرگيهايتان مى‏باشد. پس فرمانبردارى خداوند را پيراهن زير قرار دهيد نه جامه‏رو، بلكه آن را زير پيراهن جزء بدنتان قرار دهيد و ميان دنده‏هايتان جا دهيد، و بر كارهايتان فرمانروا گردانيد و آن را براى ورود به آبشخورتان، و واسطه براى رسيدن به درخواستهايتان، و سپر براى ترس و بيمتان، و چراغ درون گورهايتان، و آرامش براى طول وحشت و هراستان، و گشايشى براى اندوه منازل سخت خويش قرار دهيد، زيرا فرمانبردارى خداوند نگهدارنده از مهلكه‏هايى است كه از هر سو احاطه دارد، و وسيله ايمنى از مواقف هراسناكى است كه انتظار آنها مى‏رود، و گرمى آتش كه زبانه مى‏كشد)).
لغات:

* جَأْشِ: دل
* مَنْهَلَ :آبشخور
* مَخَاوِفَ مُتَوَقَّعَةٍ :بيمهايى كه مورد انتظار است.
* سَكَن: آرامش
* أُوَارِ: گرمى آتش

سيماي ادبي:
1- درمان درد دلهاى شماست، و در عبارت تقوي و پرهيزکاري داروي بيماري دلهايتان بينائي براي کوري قلبهايتان و بهبودي براي بيماري بدنهايتان و…تشبيه جمع به کار رفته است زيرا مشبه تقوي را براي چند جيز به کار برده است.
2- بينايى براى كورى دلهاى شماست، مراد رهايى چشمهاى دل از كورى نادانى است و استعاره مکنيه مي باشد.
3- درمان بيمارى بدنهاى شماست، زيرا پرهيزگارى مستلزم كاستن در خوردن و آشاميدن، و بسنده كردن به اندازه نياز است، چنان كه آن حضرت در آن جا كه ويژگيهاى پرهيزگاران را بر شمرده كم خوردن را يكى از صفات آنان ذكر فرموده است، و ما مى‏دانيم پرخورى چه بيماريهاى بسيارى كه در بدن انسان به وجود مى‏آورد. از اين رو آن بزرگوار فرموده است: المعدة بيت الأدواء يعنى شكم خانه همه دردهاست.(ابن ابي حديد؛1426: 10/9 و 12)
4- موجب اصلاح تباهى سينه‏هاى شماست، منظور زدودن زنگار كينه، حسد، پليدى و نيّات بدى است كه بر خلاف دستورهاى خداوند در دلها جاى دارد، و تقوا مستلزم نفى و ترك همه اينها و پاكيزه شدن دل از اين صفات است، زيرا مبدأ اينها و همه بديها دوستى دنيا و دلبستگى به لوازم پوچ آن است، و آن كه تقوا را پيشه خود ساخته از اينها بر كنار مى‏باشد. در اينجا استعاره مصرحه ميباشد زيرا کينه مانند تباهي وزنگار است.
5- پاك كننده آلودگى جانهاى شماست، يعنى تقوا جانهاى شما را از آلودگى و پليدى صفات زشتى كه مايه نابودى شماست پاكيزه مى‏كند، اين سخن همانند گفتار پيش آن حضرت است كه فرموده است تقوا داروى دلهاى شماست ليكن اين دو تعبير با يكديگر فرق دارد، زيرا در آن جا كه داروى دلها گفته شده به اعتبار اين است كه صفات زشت مانند بيماريهاى زيانبارى است كه انسان را دچار نابودى مى‏سازد، و تعبير دوّم از نظر اين است كه خويهاى ناپسنديده به منزله آلودگيها و پليديهايى است كه مانع ورود انسان به بهشت قدس خداوند و جايگاه صدق مى‏گردد. در اينجا بازهم استعاره مصرحه ميباشد چون خوهاي ناپسند مثل آلودگي است.
6- زداينده تاريكى چشمهاى شماست، اين معناى جمله: وَ جِلَاءُ غِشَاءِ أَبْصَارِكُمْ مى‏باشد، واژه عشاء براى تاريكى كه عارض ديده باطن مى‏شود، و صفات زشتى كه مانع ادراك حقايق مى‏گردد استعاره مصرحه شده است، اين كلمه باغين نقطه دار نيز روايت شده و مراد از آن تاريكى اوهام ناشى از نادانى است كه از آن به پرده غفلت تعبير مى‏شود، بنابراين تقوا كه نفس را براى وصول به درجات كمال آمادگى و شايستگى مى‏دهد زداينده اين تاريكى و روشنى بخش چشم باطن انسان است، اين كه امام(ع) تقوا را جلاى(روشنى) چشم خوانده از باب مجاز، و از قبيل اطلاق نام مسبّب بر سبب است.(بحراني؛ 1374: 3/808-804)
7- روشنى سياهى تاريكيهاى شماست [اين ظاهر معناى جمله وَ ضِيَاءُ سَوَادِ ظُلْمَتِكُمْ مى‏باشد- مترجم‏] واژه ظلمت كه بر تاريكى اطلاق مى‏شود براى نادانى و غفلت دل استعاره مصرحه شده، و چون تاريكى سياهى را به همراه دارد با ذكر آن استعاره مذكور

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی نهج البلاغه Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی آرامش خاطر