پایان نامه با واژگان کلیدی بقاع متبرکه، عوامل فرهنگی، آداب و رسوم

دانلود پایان نامه ارشد

وسیعی رادر خود دارد که می تواند درتبیین نکات موثردرمدیریت کارآمد نقش به سزایی را ایفا می کند.تمام مدیران، درهمه سطوح ودرانواع سازمانها، مسئول فراهم نمودن شرایطی هستندتاافراد بتوانند بهترین مشارکت رادراهداف گروه داشته باشند و مدیران، هنگامی می توانند وظایف خودرابه خوبی انجام دهندکه درک کاملی ازعوامل بیرونی،نظیرعوامل اقتصادی، تکنولوژی اجتماعی،سیاسی واخلاقی که درعملکردشان تاثیرخواهدگذاشت راداشته باشند (رحمانی و نصرآبادی ، 1392). در عرف‌ تشیع‌ مراد از امامزاده‌، فرزندان‌ یا فرزندزادگان‌ ائمه‌ اطهار(ع‌) است‌ و اصطلاحاً به‌ مدفن‌ و مزار متبرک‌ آنان‌ اطلاق‌ می‌گردد. از آنجا که کارکرد امامزادگان متنوع و متعدد می باشد و شامل کارکردهای مذهبی، تاریخی، هنری، روانشناسی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است (اصغری، 1392). همچنین اعتبار امام زاده ها در ایران به طوریکه وجودشان در بسیاری از موارد دلایل عمده تأسیس اولیه یا توسعه بعدی شهرها به شمار می آمدند. اینکه امامزادگان زائران خود را از شهر، پسکرانه ها یا شهر های مجاور پذیرا هستند و توریسم مذهبی را رونق می دهند (کاستا3 ، 1996).گردشگری مذهبی امروزه یک انگیزه مشترک برای سفر به حساب می آید. این نوع ابنیه از نظر تاریخی، هنری، مذهبی و اجتماعی در معماری اسلامی ایران نقش اساسی داشته اند و در هر منطقه با توجه به شکل و عملکرد بنا، با اسامی گوناگونی چون قبه، مزار، مشهد، مقبره، مدفن، روضه، مقام، بقعه، آستانه، گنبد و امامزاده خوانده می شوند؛ “این بناها را به منظور گرامی داشت یاد و خاطره ی شخص متوفی که اغلب از فرزندان و نوادگان ائمه(ع) و بزرگان دینی، ادبی و علمی بوده-است، در محل دفن وی می ساختند”(هلین براند،1386: 317).
داشتن ارتباط با انسان‌های بزرگ و اسوه، یکی از بهترین راه‌ها و شیوه‌های تربیتی به شمار می‌رود. از سوی دیگر، تأثیر معنوی و اِشراف ارواح بزرگ بر دیگران نیز قابل انکار نیست.انبیا و اولیای الهی، بهترین الگوهایی هستند که انسان‌ها می‌توانند از ارتباط با آنان، در مسیر رشد و تکامل خود، بهره برند. این ارتباط، در قالب «زیارت» مطرح شده است.استقبال انسان‌ها از اماکن زیارتی در تمامی ادیان آسمانی و بشری و نیز اشتیاق مسلمانان به زیارت اماکن و مزارات مقدّس، بر کسی پوشیده نیست. برای نمونه، تنها از میان ایرانیان، سالانه میلیون‌ها زائر به مکان‌های زیارتی سفر می‌کنند و بهره معنوی می‌گیرند .از آنجا که زیارتگاه ها بزرگترین پایگاه تبلور آموزه های دینی و آسمانی است، نقش اساسی و عظیمی در تأمین راهبردی بنیادی در حرکت تاریخ بشر داشته، دارند و خواهند داشت. مکان های زیارتی مهمترین پایگاه ترسیم و تنظیم حرکت تاریخ در آینده بشریت است و به عنوان مرکز ثقل و کانون اصلی تحولات جهانی و مدیریت فرهنگی بشریت، ظرفیت ها و قابلیت های خود را آشکار خواهد ساخت. ( موسوی و نیلی ، 1392). دورکهایم قویاً این واقعیت را مورد تأکید قرار می دهد که ادیان هرگز فقط یک موضوع اعتقادی نیستند. همه ادیان متضمن اعمال تشریفاتی و شعایری منظمی هستند که در آن گروهی از مومنان گرد هم می آیند. در مراسم تشریفاتی جمعی، حس همبستگی گروهی تأیید و تقویت می شود. تشریفات افراد را از امور مربوط به زندگی اجتماعی نامقدس دور کرده به قلمرویی متعالی وارد می کند، که در آن اعضای گروه خود را در ارتباط با نیروهای عالی تر احساس می کنند (توسلی ،1380).علاوه بر نقش شاخص‌سازی امام زادگان در امر فرهنگ این مراکز باید در مقام عمل نیز در کانون توجّهات مردم قرار گیرند؛ به گونه‌ای که بتوانند طیف وسیعی از نیازهای فرهنگی جامعه را تحت پوشش قرار داده و مدیریت کنند؛ تنها در اینصورت است که این بقاع متبرّک به جایگاه واقعی خود دست‌یافته و می‌توانند به‌مثابه یک قطب فرهنگی عمل کنند. بی‌تردید نیازهای فرهنگی به لحاظ گونه‌شناسی و نیز حساسیت از تنوع بالایی برخوردارند که پاسخ به آنها نیازمند مدیریت هوشمند، دقیق و هنرمندانه است. با توجه به مباحث مطرح شده و کارکردهای فرهنگی بقاع و لزوم مدیریت هر چه بهتر این اماکن برای پاسخگویی بهتر به ارزشها و جایگاه ویزه این اماکن این پژوهش درصدد است تا با شناسایی عوامل فرهنگی در ابعاد ( ارزش ها، هنجار ها، هنر و میراث فرهنگی، باورها، مذهب) مؤثر بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه به ارائه راهکارهایی دراین طریق بپردازد.

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق
وجود امامزادگان برای این که مردم در کنار آنان با آرامش زندگی کنند .امامزادگان باید محلی برای تربیت و پاسخگویی به نیازهای معنوی همه به ویژه جوانان باشد. تبدیل بقاع متبرکه به قطب فرهنگی می تواند چشم اندازی منطقی و سازنده در جهت غایت نهایی آرمیدگان در آن باشد. امامزادگان می توانند با حفظ کارکردهای فرهنگی خود حافظ ، تولید کننده و گسترش دهنده ارزش و هنجارهای فرهنگی اسلامی شده و ضمن احیای آداب و رسوم و نگهداری از اماکن تاریخی و فرهنگی به سبب معماری بی نظیر خود باعث افزایش گردشگر مذهبی می گردد .همچنین زیارت امامزادگان نقش مهم و تعیین کننده ای در سلامت روانی افراد و بازسازی معنوی آنان دارد.بقاع متبرکه وامامزادگان مصداق بارز آثار فرهنگی و تاریخی هستند که خود نیز دارای آثار فرهنگی متعدد می باشند لذا ضمن حفظ و نگهداشت ابنیه این بقاع به عنوان اثر فرهنگی باید در جهت تقویت آثار فرهنگی آن نیز کوشید .اهمیت این بقاع از آنجا واضح تر میشود که مورد حمله مخالفان مذهب تشیع قرار گرفته و منحرفان و گروه‌های تکفیری قصد تخریب آن را دارند .از طرفی تقویت آثار فرهنگی بقاع متبرکه مبارزه با جنگ نرم و تهاجم فرهنگی است .تهاجمی که جامعه هدف آن جوانان میباشد . با تقویت این آثار ، بقاع به مکانی برای پر کردن اوقات فراغت جوانان میگردد. قرار گرفتن جوانان در محیط معنوی بقاع باعث حفظ ارزشها و جایگزینی ارزشهای قوی و تنظیم هنجارهای شخصی و اجتماعی آنان می گردد .قوی‌ترین کارهای فرهنگی در محور و برنامه مساجد و بقاع متبرکه و سایر اماکن مذهبی قرار دارد و جامعه موفق جامعه‌ایی است که در قالب فرهنگی در این اماکن به فعالیت بپردازد و استفاده از مساجد و اماکن مذهبی در واقع راهکاری برای مقابله با جنگ نرم و تهاجم فرهنگی است. نقش راهبردی اماکن مذهبی در تبیین اهداف جریان‌های مشکوک و شبهه برانگیز فرهنگی، اجتماعی و سیاسی داخلی و انسجام بخشی در مقابله با تهاجمات خارجی و بارورسازی نیروی انسانی متعهد برای دفاع از اسلام، انقلاب و تمامیت ارضی کشور و حتی رفع مشکلات اجتماعی بی بدیل است.با توجه به این که امامزادگان و بقاع متبرکه از مهمترین مکانهای فرهنگی محسوب می گردند لذا با مدیریت صحیح فرهنگی آنان که لازمه آن شناسایی عوامل موثر فرهنگی می باشد که بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه تاثیر گذارند. میتوان به عملکرد و کارکردهای امامزادگان و بقاع مسیری صحیح و پر رونقتر بخشید. علاوه بر نقش شاخص‌سازی امام زادگان در امر فرهنگ این مراکز باید در مقام عمل نیز در کانون توجّهات مردم قرار گیرند؛ به گونه‌ای که بتوانند طیف وسیعی از نیازهای فرهنگی جامعه را تحت پوشش قرار داده و مدیریت کنند؛ تنها در اینصورت است که این بقاع متبرّک به جایگاه واقعی خود دست‌یافته و می‌توانند به‌مثابه یک قطب فرهنگی عمل کنند. چنانچه نیازسنجی فرهنگی جامعه بطور دقیق و پاسخگویی به آن به موقع صورت گیرد می‌توان ادّعا کرد که این مراکز به اهداف کوتاه مدّت خود – جذب حداکثری مردم – برای تحقق اهداف بلندمدّت‌تر تبدیل شدن به قطب فرهنگی نزدیک شده‌اند. همچنین مناسک اساسا برای حفظ انسجام گروهی اند و برای کارکرد درست زندگی اخلاقی به اندازه خوراک برای حفظ زندگی جسمانی اهمیت دارند و از طریق همین مناسک، گروه خود را تایید و حفظ می کند(همیلتون، 1390: 178). در گذشته، جوامع متفرق و پراکنده شیعی زیر بار ظلم و ستم و محدودیت های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی، تبعیض ها و بی عدالتی ها، در معرض از دست دادن هویت و ماهیت اصلی خویش و خروج از مذهب آباء و اجدادی یا از دست دادن آن بودند. اماکن متبرکه به موازات حفظ امنیت فیزیکی باورمندان خویش، با تقویت باورداشت ها و عقاید دینی در جریان زیارت و مراسم و مناسک مذهبی، از بی هویتی، سرخوردگی و سوق یافتن به دامان غیر ممانعت به عمل می آورند. بدین ترتیب ارزش کاربردی این اماکن مقدس و متبرکه در انسجام بخشی و تعلق خاطر یافتن پیروان آشکار می گردد. زیرا بستر جغرافیایی و بودباش شیعیان نیز خود تا حدود زیادی به وجود این اماکن بستگی داشت. بسیاری از روستاهای بزرگ و شهرها، ظهور و رشد خود را مدیون اماکن مذهبی هستند. دهکده بی بی حکیمه در جنوب کهگیلویه و روستای پیشوای ورامین از این نمونه اند(خسروی، 1385: 58). با توجه به جایگاه بقاع متبرکه در میان مردم و نفوذ اعتقادی بالای امامزادگان در روح و اندیشه همگان مدیریت صحیح و کار آمد نقشی اساسی در تحقق اهداف والای فرهنگی و اجتماعی و سیاسی در جامعه دارد. در همین راستا شناخت عوامل فرهنگی تاثیر گذار بر مدیریت بقاع از حیث کارکردهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آنها اهمیت بسزایی دارد. لذا تحقیق پیرامون شناسایی مولفه های فرهنگی موثر بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه از ضروریات لازم برای رسیدن به اهداف فوق می باشد.

1-4- اهداف تحقیق
شناسایی مولفه های فرهنگی موثر بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه
1-4-1 اهداف فرعی
شناسایی مولفه های فرهنگی موثر از بعد ارزشها بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه
شناسایی مولفه های فرهنگی موثر از بعد هنجارها بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه
شناسایی مولفه های فرهنگی موثر از بعد باورها و اعتقادات بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه
شناسایی مولفه های فرهنگی موثر از بعد هنر و میراث فرهنگی بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه
شناسایی مولفه های فرهنگی موثر از بعد آداب و رسوم بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه
شناسایی مولفه های فرهنگی موثر از بعد مذهب بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه
شناسایی عوامل فرهنگی موثر بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه با توجه به عوامل جمعیت شناختی

1-4-2- سوال ها
سوال اصلی
عوامل فرهنگی موثر بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه کدامند؟
سوالهای فرعی
عوامل فرهنگی موثر از بعد ارزشها بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه کدامند؟
عوامل فرهنگی موثر از بعد هنجارها بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه کدامند؟
عوامل فرهنگی موثر از بعد آداب و رسوم بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه کدامند؟
عوامل فرهنگی موثر از بعد هنر و میراث فرهنگی بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه کدامند؟
عوامل فرهنگی موثر از بعد مذهب بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه کدامند؟
عوامل فرهنگی موثر از بعد باورها و اعتقادات بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه کدامند؟
عوامل فرهنگی موثر بر مدیریت کارآمد بقاع متبرکه با توجه به عوامل جمعیت شناختی کدامند؟

1-5- تعاریف نظری، اصطلاحات و مفاهیم
آداب و رسوم4 : «آداب و رسوم هر جامعه از تعدادی ارزش های مطلوب ، مطابق فرهنگ آن جامعه تشکیل شده است و شامل شیوه های زندگی، عادات و رسوم خاص یک ملت ، مردم می شود» (گرانپایه، 1377 : 184)
ارزشها5 :« عبارت است از مقاصد و اهداف مطلوبی که افراد جامعه برای دستیابی به آنها فعالیت می کنند تا بدین وسیله نیازها و خواسته های خود را برآورده سازند» (قلی زاده، 1387: 110)..
باورها6 : باورها مفاهیمی کلی و مبهم درباره جهان و ماهیت جامعه هستند که مردم درستی آنها را به عنوان واقعیت قبول دارند از آنجا که خاستگاه آنها تجربه ها، سنت ها و یا روش های علمی می باشد می توانند تاثیر نیرومندی بر رفتار داشته باشند ( رنجبر و ستوده،1386 : 49).
عوامل فرهنگی7: «عوامل تشکیل دهنده یک فرهنگ یعنی تمامی خصوصیات متمایز کننده یک جامعه یا گروه اجتماعی، این عوامل ممکن است معنوی،فکری،مادی یا احساسی باشد» (پهلوان ،1382 :178).
میراث فرهنگی8 : «هر پديده اي (اعم از منقول و غيرمنقول، مادي و معنوي) كه قدمتي دارد و حامل پيام انسانی است. چيزي از انسان های گذشته براي عرضه دارد« (حجت، 1380: 81).
مذهب:9 «در اصطلاح عل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی توزیع فراوانی، بقاع متبرکه، آداب و رسوم Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی بقاع متبرکه، آداب و رسوم، اهل بیت (ع)