پایان نامه با واژگان کلیدی بزه دیدگی، جبران خسارت، حقوق ایران، حقوق بشر

دانلود پایان نامه ارشد

اجرایی برخوردار شوند. این امر به ویژه در جرایم جنسی یا قتل می تواند صدمات روحی شدیدی بر اعضای خانواده یا بستگان بزه دیده وارد آورد به گونه ای که احساس کنند خودشان بزه دیده شده اند.
ج-بزه دیده نخستین و ثانویه
بزه دیدگی اصلی 16یا نخستین اثری است که بزه دیده از خود جرم می پذیرد. به عبارت دیگر اثر مستقیم و بدون واسطه جرم بر بزه دیده است. مثلاٌ از دست دادن مال اثر مستقیم بزه سرقت است. ولی بزه دیدگی ثانویه17 یا دومین اشاره به آثار منفی اضافی دیگری دارد که از رهگذر پاسخ گویا واکنش افراد(مانند اعضای خانواده، بستگان و دوستان، یا برخی نهادها مانند پلیس، دادسرا یا دادگاه) به بزه دیده وارد می شود. بزه دیدگی ثانویی اغلب شامل مواردی می شود که شاکی یا بزه دیده ممکن است در مراجع پلیس، مراجع قضائی و اداری در ارتباط با شکایت، اقدام و حضورش درآن مراجع متحمل شود. یعنی در واقع بد اخلاقی ها و بی حرمتی ها که بزه دیده ممکن است در جریان فرایند کیفری متحمل شود و بر بزه دیدگی اولیه که بابت آن در مراجع حضور پیدا کرده است افزوده شود.18
حس بزه دیدگی دومین در مراحل نخستین فرایند جنایی اغلب از نحوه رفتار نامناسب پلیس با آنان برمی خیزد ولی در مراحل بعدی، بزه دیدگان اغلب حضور در دادگاه را به منزله تهدیدی علیه خود و یا نوعی سرگردانی تلقی میکنند. بر پایه تحقیقاتی که تا پایان دهه1990 انجام شده است بیش از یک سوم بزه دیدگان در جهان از شیوه رسیدگی پلیس به شکایت خود ناراضی بوده اند که پایین ترین میزان این نارضایتی به آمریکای لاتین و آفریقا مربوط می شود.
گفتار دوم: مبانی حقوقی حمایت از بزه دیده
در این مبحث با حمایت از بزه دیده در حقوق ایران و در اسناد بین المللی آشنا خواهیم شد.
بند اول: حمایت از بزه دیده در حقوق ایران
هر چنداز دیرباز در حقوق ایران بیشتر به بزه و بزه کار توجه شده است و بزه دیده با کم لطفی رو به رو بوده است ولی در سالهای اخیر با گسترش مباحث مربوط به حمایت از بزه دیده در جهان، در حقوق ایران در جهت حمایت دولت از بزه دیده لایحه ای تحت همین عنوان وضع شده است که با حمایت مالی و معنوی سعی در کاهش آسیب های ناشی از جرم دارد.
حمايتهاي مشمول اين قانون عبارتند از :1- پرداخت هزينه هاي درمان، بيكاري و خسارت
معنوي؛ 2- اعطاء وام و پرداخت هزينه هاي مشاوره حقوقي يا روانشناسي
زيانهاي ناشي از جرايم زير مشمول حمايت پيش بيني شده در اين قانون است:
1. جرايم عمدي يا غيرعمدي كه منتهي به قتل گردد2- جرايم عمدي يا غيرعمدي كه سبب قطع يا از كارافتادگي موقت يا دايم عضو گردد به نحويكه موجب سلب قدرت كار از بزهديده شود 3- تجاوز به عنف و تجاوز ناشي از اغفال دختران تا 18 سال سن4- ساير جرايم در صورتيكه به تشخيص هيأت امنا و تصويب وزير دادگستري جرم مورد نظر سبب شده كه فرد از ادارة زندگي معمولي خود ناتوان شده و اموال و درآمد وي جهت جبران زيان وارده و تداوم زندگي كافي نباشد.
ارائه حمايتهاي پيشبيني شده در اين قانون منوط به احراز شرايط زير است:
1- جرم در قلمرو زميني، هوايي يا دريايي جمهوري اسلامي ايران و بر عليه تبع ايران واقع شده باشد
2-در صورتي كه محكوم عليه ناتوان از جبران خسارت وارده بوده يا ناشناس و متواري و يا غيرقابل دسترس باشد و بهطريق ديگري جبران خسارت از اموال وي مقدور نباشد.
بند دوم: حمایت از بزه دیده در اسناد بین المللی
الف-اعلامیه اصول بنیادی عدالت برای بزه دیدگان
بخشی از مواد (اعلامیه اصول بنیادی عدالت برای بزه دیدگان و قربانیان سوءاستفاده از قدرت) که به پلیس نیز مربوط بوده و در قطعنامه شماره 34 /40 مجمع عمومی سازمان ملل متحد آمده است، به شرح ذیل می باشد:
1. بزه دیدگان اشخاصی هستند که در پی فعل ها وترک فعل های ناقض قوانین کیفری دولت های عضو، به صورت فردی یا گروهی به آسیب، دردو رنج عاطفی، زیان اقتصادی یا آسیب اساسی به حقوق بنیادی خود دچار شده اند.
2. بر پایه این اعلامیه، گذشته از این که مرتکب عمل، شناسایی، دستگیر، تعقیب یا محکوم شده باشد یا نه، و گذشته از پیوند خانوادگی میان مرتکب و بزه دیده، می توان شخص را بزه دیده دانست. همچنین واژه بزه دیده حسب مورد، خانواده درجه یک و دیگر بستگان بزه دیده مستقیم و اشخاصی را که در جریان کمک به بزه دیدگان مصیبت دیده یا کمک به پیشگیری از بزه دیدگی، آسیب دیده اند؛ در برمی گیرد.
3. مقررات مندرج در این اعلامیه باید بدون هیچ تبعیضی همچون نژاد، رنگ، جنس، سن، زبان، مذهب، ملیت، باور سیاسی یا باور دیگر، آداب و رسوم فرهنگی، دارایی، موقعیت تبار یا خانواده، خاستگاه قومی یا اجتماعی درباره همه اشخاص بکار رود.
4. رفتار با بزه دیدگان باید با همدردی و احترام به شأن آنها همراه باشد.آنها در برابر آسیبی که به آن دچار شده اند، سزاوار دسترسی به سازو کارهای عدالت و جبران خسارت فوری اند،آن گونه که در قوانین داخلی پیش بینی شده است
5. وقتی توانمند ساختن بزه دیدگان در دست یابی به جبران خسارت از راه شیوه های رسمی یا غیر رسمی کارآمد، منصفانه، ارزان و دست یافتنی ضروری است، باید ساز و کارهای قضائی و اجرایی ایجاد یا تقویت شود……
6. برای آسان کردن سازش و جبران خسارت بزه دیدگان باید از ساز وکارهای غیر رسمی حل اختلاف مانند میانجیگری، داوری و…به مناسبت بهره برداری کرد…
7. بزه دیدگان باید در چارچوب ابزارهای حکومتی، داوطلبانه، اجتماع مدار و بومی کمک مادی پزشکی و روان شناسانه و اجتماعی لازم دریافت کنند.
8. بزه دیدگان باید از در دسترس بودن خدمات بهداشتی و اجتماعی و دیگر کمک های مربوط آگاه شوند و دسترسی فوری و آسان به این خدمات برایشان فراهم شود.
9. افسران پلیس، دست اندر کاران دادگستری، مأموران خدمات بهداشتی و اجتماعی و دیگر کارکنان مربوط، برای حساس شدن و توجه به نیازهای بزه دیدگان باید آموزش ببینند و رهنمودهایی برای تضمین کمک رسانی مناسب و فوری دریافت کنند.
10. در خدمات رسانی به بزه دیدگان باید به کسانی که به دلیل ماهیت آسیب وارد شده یا عواملی مانند آنچه در ماده 3 آمده، نیازهای ویژه ای دارند، بیشتر توجه شود.19
ب-اصول و قواعد بین المللی ناظر بر عملکرد پلیس
سازمان ملل متحد در مورد استاندارد های رفتاری مبتنی بر حقوق بشر برای نیروهای مسلح در اسناد و اعلامیه های خود 20مقررات و اصولی را مقرر کرده است. برخی از این مقررات که در حمایت از بزه دیده می باشد عبارتند از:
1. قوانین بین المللی حقوق بشر برای همه حکومتهاو نهادهای وابسته به آنهااز جمله نهادهای انتظامی از جمله پلیس الزام آور است.
2. مأموران نهاد های انتظامی از جمله پلیس، باید استانداردهای بین المللی حقوق بشر را بشناسند و بکار برند.
3. نهادهای انتظامی باید در همه حال قانون را رعایت و از آن پیروی کنند.
4. نهادهای انتظامی باید در همه حال وظایف محول شده را بر اساس قانون، برای خدمت رسانی به جامعه با حمایت از افراد در برابر رفتار های غیر قانونی و با نهایت مسؤولیت پذیری و حرفه ای گری انجام دهند.
5. نهادهای انتظامی نباید آلوده به هیچ نوع از فسادی شوند.آنها باید با جدیت در برابر این فسادها بایستند و با آن مقابله کنند.
6. نهادهای انتظامی باید ضمن التزام به شرافت انسانی، آن را پاسداری کنند و از حقوق انسانی همه افراد دفاع نمایند.
7. نهادهای انتظامی باید نقض اصولی را که جهت ارتقای حقوق بشر تنظیم شده اند؛ همچنین تخلف از قوانین را گزارش دهند.
8. نیروهای پلیس باید برای حفظ امنیت عمومی و حقوق همه افراد آماده و مجهز باشند.
9. اعتبار و آبروی همه افراد باید از تعرضات غیر قانونی در امان باشد.
10. شکنجه و سایر رفتارهای غیر انسانی و تحقیرآمیز مطلقاً ممنوع است.
11. زندگی خصوصی کودکان باید محترم شمرده شود و پرونده های آنها را در جای امن نگهداری نمود.
12. هیچکس را نمی توان خودسرانه دستگیر و یا بازداشت کرد.
13. با قربانیان و شهود باید با شفقت رفتار نمود.
14. حریم خصوصی و امنیت قربانیان باید حفظ شود.
15. تأخیرهای بی مورد در پیگیری مسائل قربانیان باید از بین برود.
16. نهادهای انتظامی باید در برابر کل جامعه، پاسخگو باشند.
17. خشونت علیه زنان حتی زمانی که درون خانواده اتفاق می افتد، یک جرم کیفری محسوب می شود و باید با آن مانند سایر جرایم برخورد کرد.
18. همه داوطلبان استخدام در سازمان پلیس باید دارای شخصیت روحی و جسمی مناسب باشند.
19. عملیات تجسس و تحقیق، باید فقط از طریق قانون و با دلایل موجه انجام شود.
20. مأمورینی که از انجام دستورات خودسرانه مافوق خود سرباز میزنند، باید مشمول معافیت شوند.
21. صحنه جرم باید به دقت بررسی شود و مدارک جرم با حساسیت جمع آوری و نگهداری شود.
22. تحقیقات باید به سرعت، به شیوه ای شایسته، عمیق و بی طرفانه صورت گیرد.

مبحث دوم: آسیب های ناشی از جرم
به طور کلی هر جرمی که رخ می دهد علاوه بر متحمل شدن آسیب های روحی و روانی بزه دیده آسیب های مهلکی بر اجتماع و اقتصاد می گذارد؛ لذا باید بیمار گونه راهکاری روبه روی مقابله با این پدیده بکار برد که مهمترین آنها نقش پلیس در کاهش آسیب های ناشی از جرم است.
گفتار اول: مفهوم و آسیب های ناشی از جرم
این گفتار در بند اول به تعریف آسیب های ناشی از جرم و در بند دوم به اقسام آسیب های ناشی از جرم پرداخته شده است.
بند اول: تعریف آسیب های ناشی از جرم
منظور از آسیب های ناشی از جرم هر نوع ضرر و زیان و خسارت و صدمه به جان، مال، ناموس، آبرو و روح آدمی که در اثر جرم، بزه دیده متحمل می شود.
ضرر و زیان عنوان خاص قانونی است ولی تعریف نشده است و در آیین دادرسی کیفری به تقسیم ضرر پرداخته شده است. ضررجزایی ضرر ناشی از جرم است که مثال های آن در ذیل عنوان شده است:
• ضرر بدنی: آسیب های ناشی از ضرب و جرح در بدن مثل شکستگی
• ضرر حیثیتی: مثل اهانت
• ضرر شرفی: مثل زنا
• ضرر مالی: مثل مسروقه شدن اموال شخص

بند دوم: اقسام آسیب های ناشی از جرم
الف.آسیب مادی
تعریف آسیب مادی در ترمینولوژی حقوق اینطور آمده است: ضرر مادی، ضرر مالی و بدنی است که در مقابل ضرر معنوی قرار می گیرد. ضرر مادی به صورت ضرر موجود، ضرر آینده و ضرر محتمل الوقوع دیده می شود. در ذیل تعریف دو نوع ضرر مادی، یعنی ضرر جسمانی و مالی خواهد آمد.
1. آسیب جسمانی
آسیب های جسمانی عبارت است از ضرری که به حیات انسان یا سلامت او وارد می آید.این نوع ضرر ممکن است به صورت ایراد ضرب و جرح بر بدن، ایجاد مریضی، نقص عضو، از کارافتادگی دایم و موقت و بالاخره مرگ متجلی گردد. این نوع آسیب از جهتی شبیه آسیب مادی و از جهت دیگر همانند آسیب معنوی است.
این گونه آسیب ها را در دو بخش زیان های ناشی از ورود لطمه به جسم و سلامت شخص بزه دیده و خسارات ناشی از مرگ وی مورد بررسی قرار می دهیم.
• آسیب های ناشی از ورود صدمه به جسم و سلامت بزه دیده
هنگام ارتکاب جرم یا به محض کشف آن، بزه دیدگان احتمالا شماری از واکنش های جسمانی را نسبت به آن رویداد تجربه می کنند. از جمله اینها عبارت است از: افزایش ترشح آدرنالین در بدن، افزایش ضربان قلب، تنفس سریع، تکان، ریختن اشک، بی حسی، احساس یخ زدگی و خشکی دهان21.
پس از ارتکاب جرم، بزه دیدگان ممکن است تأثیرهای جسمی مختلفی را متحمل شوند؛ از جمله: بی خوابی، اختلال در اشتها، خمودگی، سر درد، کشیدگی عضلانی، تهوع و کاهش غریزه جنسی. ممکن است چنین واکنش هایی تا مدت ها پس از ارتکاب جرم باقی بماند.
آسیب های وارد بر چهره متداول ترین شکل از ضرب و جرح ها می باشد. بزه دیدگان ممکن است آسیب های جسمی مختلفی از جمله ساییدگی و کوفتگی، شکستگی بینی، استخوان گونه یا استخوان آرواره و آسیب یا از دست دادن دندان ها را متحمل شوند.22
ماده 5 قانون مسؤولیت مدنی آسیب هایی را که در اثر لطمه به جسم و سلامت بزه دیده ممکن است به بار آید پیش بینی نموده است.

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی نظم و امنیت، شخص حقوقی، ترک فعل، سازمان ملل Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی جبران خسارت، استاندارد سازی، به رسمیت شناختن، عدالت کیفری