پایان نامه با واژگان کلیدی ملی گرایی، نظام بین الملل، قانونگذاری، ایدئولوژی

دانلود پایان نامه ارشد

امریکایی انجام شد ، اما در حقیقت نزد دولت مردان چین این طور تلقی نگردید و او را نماینده امریکا می دانستند . یا برای نمونه حضور توریستها در یک کشور می تواند به منزله نمایندگان یک کشور تلقی شده و تصویری از دولت و ملت متبوع خود را در صحنه بین المللی ارائه نماید. مبادله دانشجویان ، اساتید و عزیمت مهاجران برای اقامت به کشور دیگر نیز نمونه دیگری از روابط فراملی است. (سیمبر،1391: 50)
دریک تعریف عمومی از روابط فراملی میتوان گفت فراملی گرایی بر روابط ملموس یا غیر ملموسی اطلاق می شود که در بین مرزهای دولتی جریان داشته و حداقل یکی از بازیگران عامل دولت نباشد و بعبارتی بر خلاف مناسبات حاکم در روابط بین الملل که رابطه بین دو دولت مدنظر قرار دارد34 ، فراملی گرایی در برگیرنده تماسها ، ائتلاف ها و مبادلات در ورای مرزهای دولت ها می باشد که ارکان سیاست گذاری خارجی اصلی حکومت ها کنترلی بر آن ها ندارند . Keohane, Nye,1972 :291))
در واقع این نوع از روابط در بردارنده طیف وسیعی از پدیده های فراملی است که از شرکت های چندملیتی تا جنبش های انقلابی ، اتحادیه های صنفی و شبکه های اجتماعی تا کارتل های حمل و نقل هوایی و فعالیت های ارتباطی در ماورای مرزها کشیده شده است که در برخی از موارد سازمان های کاملا داخلی نیز می توانند فعالیت های فراملی داشته باشند . یعنی در بخشی از مبادلات جهانی ، اعم از ارتباطات ، تحرک افراد ، اشیاء و سرمایه فعالیت کنند. (مشیرزاده ، 1386: همان)
این موضوع درحالیست که شرکت های چندملیتی و نهادهای غیردولتی بین المللی را می بایست در زمره بازیگرانی برشمرد که امروزه در بسیاری موارد همچون گروه های فشار عمل می کنند و دولت ها نمی توانند حضور ، علایق و مطالبات آن ها را حتی در تصمیم گیری های ملی نادیده بگیرند. فلذا طبق این منظر صلاحیت قانونگذاری دولت ها نیز تحت الشعاع پارامترهای جدیدی قرارگرفته که متعاقب آن مفهوم سنتی اعمال حاکمیت ملی در امر قانونگذاری متحول گردیده و اقتدار دولت ها را در سطوح مختلف تدوین قوانین و مقررات حقوقی نسبت به گذشته کاهش داده است. به حدی که وقوع این شرایط نوپدید استحکام سنتی حاکمیت ها را با چالش های جدی روبرو ساخته و در پی آن مناسبات گسترده فرهنگی ، سیاسی ، حقوقی ، اقتصادی ، علمی ، فنی ، زیست محیطی و توسعه سازمان های بین المللی و غیره به انحاء مختلف استقلال مطلق و سنتی دولت ها را متاثر نموده است. (درخشه و سرخیل ،همان : 79 )
خلاصه اینکه شکل گیری صدها سازمان منطقه ای و فرامنطقه ای و افزایش فعالیت سازمان های مردم نهاد و شرکت های فراملیتی ، شبکه ای از مناسبات به هم تنیده اقتصادی ، سیاسی ، فنی و فرهنگی را ایجاد کرده که برآیند آن گسترش حوزه پیوندهای مشترک میان ملت ها و محدود کردن حوزه صلاحیت انحصاری دولت ها بر تعاملات است. بگونه ای که اغلب دولت ها با عضویت در سازمان های بین المللی حتی بخشی از صلاحیت های قانونگذاری ، اجرائی و قضایی خود را به این نهادها واگذار می کنند.
البته این نوع نگرش موسع به روابط و ارتباطات انسانی در نظام بین الملل به مرور در میان متفکرین پرورش یافته است . برای نمونه فرگوسن و منزباخ (2004) ضمن پرداختن به نظریه فراملی گرایی بر فرا رسیدن عصر پسابین الملل 35بمعنی گذر از عصر روابط میان دولتی و ورود به دورانی جدید اشاره دارند . (مشیرزاده، همان : 36) آن ها با اضافه کردن مفهوم هویت های جدید به دامنه بحث فراملی گرایی معتقدند در جهان پسا بین الملل طیفی وسیع از جوامع سیاسی حضور دارند که وجود هویت های متفاوت را منعکس می سازند که هر یک در حوزه ای خاص دارای اقتدار هستند. (مشیر زاده ، همان : 35 )
در همین زمینه می توان به رابطه معنوی میان مقلدین دینی و مراجع تقلید اشاره نمود که اگرچه ممکن است تابعیت سیاسی یکسانی نداشته باشند و در کشورهای متفاوتی زندگی نمایند ، اما در عین حال ارتباطی خارج از مرزبندی های سیاسی و فراتر از معادلات دیپلماتیک میان مراجع دینی و مقلدین ها شکل می گیرد که در قالب ایجاد یک نوع هویت دینی می تواند طیف وسیعی از جوامع را بخصوص در کشورهای مسلمان تحت تاثیر قرار دهد و در نتیجه دیگر شهروندی (بمعنی تابعیت دولتی خاص) همچون گذشته تنها ملاک تعیین کننده نبوده و هویت هایی همچون هویت دینی در کنار هویت شهروندی در عصر پسا بین الملل مطرح می باشد.
درهمین چشم انداز ظهور و بروز شرکت های چند ملیتی ، سازمان های خیریه و گروه های بشردوستانه و حتی گروه های تروریستی و جریان های افراطی ، از جمله دیگر مصادیق بازیگران فراملی بشمار می آیند که موقعیت انحصاری دولت ها را از میان برده اند و ضمن ایجاد و تقویت هویتهای جدید موجب تاثیرگذاری بر معادلات داخل و خارج از کشورها میگردند. برخی از ویژگی های مفهوم هویت از منظر ارتباطات فراملی عبارتند از:
ایجاد هویت های جدید بیانگر بهم ریختن شالوده ملی هویت هاست .
شکل بندی هویت های جدید نیز همانند هویت های گذشته یکپارچه و ثابت نیستند.
هر تعریفی از خود چند بعدی و سیال است و لذا رتبه بندی هویت ها برای هر فرد متفاوت با دیگری خواهد بود .
با توجه به ایجاد هویت های جدید ، معیار تفاوت ها و شباهت ها نیز متحول می شود.
هویت ها مرزهای روانی را مشخص می سازند و لذا بر خلاف معیار سرزمینی ، هویت ها می توانند با هم متداخل یا متقاطع باشند.
فراملی گرایی و ناکارآمدی سیستماتیک در عرصه جهانی شدن
صورت بندی و ساختار قدرت جهانی در نظام بین الملل معاصر و از جمله تقسیم کار بین المللی مبتنی بر آن به نحوی استقرار یافته که طبق آن همواره منافع ، نیازها و امنیت دول پیشرفته و صنعتی اهمیت و محوریت داشته است و لذا برحسب همین شاکله ، (خواسته یا ناخواسته) بخش مهمی از فشارها ، تهدیدها و چالش های دولت های توسعه یافته متوجه دولت ها و کشورهای کمتر توسعه یافته گردیده است . به بیان دیگر نظام کنونی که بر پایه منفعت محوری دولت ها و نه انسان ها شکل گرفته ، طوری عمل می نماید که در هنگام تزاحم میان منافع کشورهای توسعه یافته با دولت های کمتر توسعه یافته ، حیات ، امنیت و حتی موجودیت نظام سیاسی دولت های ضعیف در معرض خطر قرار می گیرد .
برای نمونه در دوران جنگ سرد که یک فضای به شدت ایدئولوژیکی و امنیتی بر محیط بین المللی غلبه داشت ، تاکید بر امنیت دولت ها از طریق افزایش قدرت و توان نظامی ( خرید تسلیحات و به کارگیری علم و تکنولوژی در صنایع نظامی و تولید سلاح های پیشرفته تر) در اولویت قرار گرفت و بدین ترتیب ، بخش مهمی از اقتصاد کشورهای پیشرفته (اعم از کاپیتالیستی و سوسیالیستی) در پیوند با صنایع نظامی و تجارت اسلحه تعریف شد . در چنین فضایی سیاست بین المللی بگونه ای سوق یافت که رونق اقتصادی کشورهای صادرکننده اسلحه با تقویت فضای تشنج ، جنگ و منازعه ، اغلب از مسیر کشورها و مناطق جهان سوم تامین گردید و این معادله بگونه ای تعبیه شده بود که اگرچه دامن زدن به جنگ و خشونت برای کشورهای پیشرفته به خروج از بحران و احیا و تقویت اقتصاد آن ها کمک می کرد ، اما در کفه دیگر ترازو موجب تشدید توسعه نیافتگی در کشورهای جهان سوم می شد و شکاف و فاصله میان کشورهای شمال و جنوب را عمیق تر می نمود .( فرانك ،1383 : 322 )
هرچند باید افزود که این تعارضات کارکردی منحصر به دوره جنگ سرد نبوده و بقای منازعات و خشونت ها در نظام بین الملل در بسیاری از این کشورها به شکل یک ویژگی زندگی ملی تبدیل شده است . نویسنده کتاب “افسانه توسعه” دراین باره می نویسد با وجود پایان جنگ سرد که باعث جنگ های داخلی و خشونت های محلی بر محور ایدئولوژی بود ، نبردهای مسلحانه و عملیات تروریستی در جهان سوم حتی چند برابر شده و به تمام قاره ها گسترش یافته است ، که با مبارزه ایدئولوژیکی سابق جهانی ارتباط ندارند بلکه (آفریده های انفجار جمعیت و بیکاری ، موضوعات اجتماعی ، قومی ، مذهبی و فرهنگی هستند ) و با وخیم شدن ناکار آمدی اقتصاد کشورهای ضعیف در برابر سیاست های جدید جهانی تشدید شده اند (اسوالدو ، 1384 : 7-146)
البته انتقادها در خصوص نقائص و ریشه یابی ضعف سیستماتیک نظام بین الملل را می توان در بسیاری از رخدادهای پس از جنگ جهانی دوم نظیر ضعف عملی در سازوکار شورای امنیت سازمان ملل در جلوگیری از جنگ های ویتنام ، دو کره ، خلیج فارس و یا شکل گیری سازمان های امنیتی خارج از سازمان ملل مثل پیمان ورشو و ناتو ملاحظه نمود .
در همین چارچوب باید اضافه کرد که اگرچه از دهه 1950 تا کنون ، نهادهای بین المللی( مانند بانک جهانی و سازمان تجارت جهانی) از لحاظ اندازه و حوزه فعالیت گسترش زیادی یافته اند؛ اما با وجود آزادسازی اقتصادی و افزایش تجارت بین الملل و گردش سرمایه ، این نهادها به کاهش نابرابری در بین کشورها کمک نکرده و در مواقعی اوضاع را بدتر کرده اند. Dutt , Amitava 2009, pp.323-337))
لذا با وجود تقویت علائم جهانی شدن ، در بسیاری از کشورهای توسعه یافته ، نابرابری در آمدی در سال های اخیر افزایش یافته است . برای مثال در آلمان و فرانسه با وجود آنکه تجارت خارجی از سال 1970 افزایش چشمگیری یافته است؛ اما سطح نابرابری درآمدی ثابت باقی مانده و یا کاهش یافته است. ( babones and vonada 2009 : 5)
چنانچه ملاحظه می شود بخش قابل توجهی از ساختار و سازوکارهایی که متناسب با وضعیت و ویژگیهای نظام پس از وستفالیایی طراحی شده با نیازها و الزامات دوره گذار کنونی (چه در بعد قوانین ، تضمین ها ، ساختارها و سازوکار و اقدامات) تناسب و همخوانی نداشته و پاسخ گوی تحولات و معادلات نوظهور نمیباشند. بعلاوه بروز درگیری ها و منازعات مختلف (نظیر پیدایش گروه تروریستی داعش ) و ناکارآمدی سازوکارها و نهادهای بین المللی موجود در پیشگیری ، کنترل و پوشش دادن عوارض این قبیل منازعات تاییدی بر این مدعاست.
فراملی گرایی و شکل گیری جامعه جهانی نوین
طی دهه های اخیر ، جنبه های گوناگون جامعه بین المللی دچار تحولات بنیادینی گردیده و همه عرصههای زندگی فردی و اجتماعی انسان ها دستخوش تغییرات چشمگیری شده است. انفجار اطلاعات ، انقلاب در تکنولوژی ، ارتقاء و گسترده شدن نهادهای بین المللی – منطقه ای ، رشد فزاینده دنیای مجازی و توجه به شبکه های اجتماعی ، همگی از جمله مولفه هایی هستند که بیانگر پیدایی اضلاع جدیدی در هندسه تعاملاتی جامعه جهانی می باشند که در آن اشکال جدیدی از ارتباطات جهانی که تمرکز خاصی نسبت به ورود و نقش آفرینی بازیگران غیر دولتی به عرصه های روابط فراملی وجود دارد ، در حال ظهور و بروز می باشند. برخی از مهم ترین ویژگی ها و شاخصه های در حال تحقق در این هندسه جهانی که مسامحتا می توان تحت عنوان “جامعه جهانی نوین” از آن یاد کرد عبارتند از :
از درون نظام بین المللی فعلی که بر پایه نظام دولت- محور36 برقرار است ، به تدریج منظومه ارتباطی جدیدی در حال ترسیم است که به رغم تمایزات جغرافیایی ، فرهنگی ، اقتصادی و سیاسی ملت ها ، نوعی جامعه بشری نوین بر پایه مشترکات انسانی در حال تکوین است.(هولمز ، 1389 : 395 )
یکی از شاخصه های برجسته جامعه جهانی نوین ، شیوع نوعی از باورهای مشترک و فرهنگ رفتاری در قالب ” اخلاق جهانی37″ است که با گسترش آن ضمن افزایش آگاهی و حساسیت بشر نسبت به وجود منافع مشترک در میان همه جوامع ، متعاقباٌ توسعه فزاینده “حقوق جمعی و مشترک” که به اصطلاح” حقوق همبستگی38″ نامیده می شود را به همراه خواهد داشت و نسل سوم حقوق بشر39 که در برگیرنده حقوقی نظیر حق توسعه ، حق برخورداری از محیط زیست سالم ، حق برخورداری از صلح و حق بر میراث مشترک بشریت است در مسیر اولویت های جهانی قرار می گیرد .(درخشه و سرخیل، 1393 : 49)
همزمان با تغییر دامنه مفهومی و کارکردی”حاکمیت” ، موضوعات مرتبط با دولت-محوری همچون مرزبندی های سیاسی کم رنگ شده و در گامهای نخست مفهوم” شهروندی” که بیشتر ناظر بر حقوق افراد نسبت به دولت هاست در برابر مفهوم”تابعیت” که ناظر بر تکالیف افراد در مقابل دولت هاست در ارجحیت قرار می گیرد و به تدریج در تکمیل این فرایند و در

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی جهانی شدن، حقوق شهروندی، ایدئولوژی، لیبرالیسم Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی حقوق انسان، حقوق انسانی، شاخص های فقر، محیط زیست