پایان نامه با واژگان کلیدی قرآن کریم، علامه جعفری، آیات و روایات، صراط مستقیم

دانلود پایان نامه ارشد

مربوط به مسائلی كه در خانة پيامبر| در جريان بوده مي‏داند.
پس از جنگ جمل برخي از رجال بصره از اميرالمؤمنين دليل مخالفت عايشه با آن حضرت را جويا شدند، حضرت دليل اصلي مخالفت او را حقد و كينه‏اش نسبت به خودش دانسته و علل اين كينه‏توزي را بيان داشت؛ از آن جمله فرمود:
يكي از آن‌ها اين بوده كه رسول‌الله مرا بر پدر عايشه برتر مي‏دانست و در مواقف خير مرا بر پدرش مقدم مي‏داشت و همين امر موجب بغض او نسبت به من شده است.
دومين علتش اين بوده كه هنگامی‌که رسول خدابین يارانش پيمان اخوت برقرار كرد، بين پدر عايشه و عمر‌بن‌خطاب عقد اخوت برقرار نمود و مرا براي برادري خويش برگزيد؛ اين مسئله موجب غيظ عايشه گرديد و نسبت به من حسادت ورزيد.
سومين عاملش اين بود که خداوند متعال [به پيامبر|] وحي كرده بود تا همه درب‌های خانه‏هاي اصحاب را كه به مسجد باز مي‏شد ببندد، جز درب [خانه] من؛ وقتي رسول خدا| درب خانه پدر او و رفيقش را بست و درب خانه مرا به داخل مسجد باز گذارد… اين ماجرا دشمني [عايشه] را نسبت به من برانگيخت.
سپس حضرت به شكست جناب ابوبكر در گشودن درب قلعه خيبر و فتح آن به دست خويش و لغو مأموريت ابوبكر براي قرائت آيات سوره برائت در عهدنامه برائت از مشركين و نصب خويش از سوي خداوند براي انجام اين مأموريت اشاره نمود و سرانجام حسادت عايشه نسبت به حضرت خديجه را به‌عنوان ششمين عامل دشمني او با خود و حضرت فاطمه÷ دانسته و دو مورد از برخوردهاي شخصي خويش با عايشه را به‌عنوان حقد و حسد عايشه نسبت به خويش برشمرد.180
ازاین‌رو عايشه در عين مخالفتش باعثمان و اصرار شديدش بر عزل او، وقتي خبر بيعت مردم با علي را شنيد، تغيير موضع داده و خواهان گرفتن انتقام خون خليفه مظلوم شد.181 به همين بهانه از مدينه تا بصره آمد و در جنگ جمل حضور فعال پيدا كرد و بسياري از اهالي بصره وقتي حضور عايشه را در سپاه طلحه و زبير ديدند، به آن‌ها پيوستند و تا زماني‌ كه پاهاي شتر عايشه قطع نشد، همچنان به مبارزه علیه سپاه علي ادامه دادند؛ تا جايي كه هزاران تن كشته و مجروح شدند و بادل‌هایی پر از بغض و كينه علي به خانه‏هايشان رفته و تا پايان حكومت آن حضرت روي خوش به آن بزرگوار نشان ندادند؛ به نقل اسكافي همه اهالي بصره بغض علي را در دل داشتند.182
4) اصرار بر احکام الاهی
عامل دیگر كينة برخي از مردم نسبت به امیر مؤمنان، صلابت و شدت عمل آن حضرت در اجراي احكام الهي است. وقتي پاي احكام خدا و حیف‌ومیل بيت‏المال و گفتگو و مدارا با دشمنان اسلام و اجراي حدود الهي به ميان مي‏آمد، علي از خود سرسختي و صلابت نشان مي‏داد. و همین امر موجب ناراحتی و خشم بعضی نسبت به آن حضرت می‌شد، ازاین‌رو پيامبر| خطاب به كساني كه علي را به خاطر جديّت و شدّت عملش در اجراي احكام الهي سرزنش مي‏كردند، می‌فرمود:
«إرفعوا ألسنتكم عن علي‌بن أبيطالب، فإنه خشن في ذات الله عزّوجلّ، غير مداهن في دينه؛183 زبان‏هايتان را از ملامت كردن علی (علیه الاسلام) بن ابیطالب نگاهداريد، او در اجراي حكم خداي عزوجل خشن است و در دين خويش اهل تساهل نيست».
حضرت زهراء سلام‌الله علیها نیز جدیّت امیر مؤمنان در اجرای حدود الهی را علت کنار زدن آن حضرت از خلافت می‌شمارد.184
وقتي نجاشي، يكي از شعراي سپاه آن حضرت در صفين، در ماه مبارك رمضان شرب خمر کرد، در ملأعام شلاق زد، این اقدام قاطعانه موجب خشم بسياري از دوستان يمني نجاشي از آن حضرت شدند.
طارق بن عبدالله نهدي، يكي از بزرگان يمني كوفه، به حضرت گفت: « يا اميرالمؤمنين ما كنّا نري أنّ أهل المعصية و الطاعة و اهل الفرقة و الجماعة عند ولاة العدل و معادن الفضل سيّان في الجزاء، حتي رأيت ما كان صنيعك بأخي الحارث، فأوغرت صدورنا؛185 اي امیر مؤمنان ما گمان نمي‏كرديم عصيانگران و فرمان‌برداران و تفرقه‌افکنان و وحدت طلبان نزد واليان عدالت‌پیشه و معادن فضل، در كيفر مساوي باشند؛ تا اينكه برخورد شما با برادر حارثي خود را ديدم؛ شما سينه‏هايمان را از غيظ و كينه به جوش آورده‏اي». به دنبال اين ماجرا، او به‌اتفاق نجاشي به معاويه پيوست.186
بنابراين يكي از مشكلات اساسي حكومت امیر مؤمنان دشمني‏هاي قومي و قبيله‏اي و يا برجای‌مانده از زخم شمشير آن حضرت در جنگ‏هاي صدر اسلام و يا حسادت‏هاي شخصي و جديت علي در اجراي عدالت بوده كه در تنها ماندن آن حضرت در اجراي سياست‏هاي حكومتي و حتي برپايي برخي از جنگ‏هاي داخلي زيان‌بار، نقش فراوان داشته است.

5) تعصب:
تعصب از ماده عصب به معنای پی‌هایی است که عضلات را به یکدیگر وصل می‌کند.
تعصب و لجاجت حجاب ضخیمی در مقابل دیدگان عقل انسان‌ها فرومی‌کشد و به آن‌ها اجازه نمی‌دهد واقعیت‌ها را ببیند بنابراین بر عقاید و دیدگاه‌های خود اصرار می‌ورزند هرچند دلایل قطعی بر بطلان آن اقامه شود.
قرآن کریم داستان بسیاری از انبیاء ازجمله حضرت نوح (ع) و حضرت ابراهیم (ع) و دیگر انبیاء الهی را بیان می‌کند که بت‌پرستان براثر تعصب‌های بی‌جا از بت‌ها ومعبودهای دروغین و ساختگی خود دست برنمی‌داشتند و در برابر نصایح و مواعظ و خیرخواهی انبیاء الهی به مخالفت برمی‌خاستند و از دعوت آنان به آئین یکتاپرستی سرپیچی می‌کردند و به تعبی قرآن انگشتان خویش را در گوشه‌ای خود قرار داده تا صدای حق را نشنوند.187و رد برابر منطق رسای حضرت ابراهیم که از پرستش عکس‌ها و مجسمه‌های بی‌روح (تمایل) سؤال کرد گفتند:«ما پدران و نیکان خویش را دیدیم که این‌ها را پرستش می‌کنند و ما به سنت نیاکانمان وفاداریم.»188
شهید مطهری (ره) یکی از ریشه‌های خطائ را از منظر قرآن کریم مسئله تقلید کورکورانه و پیروی از آباءو نیاکان معرفی می‌کند ومی نویسد:
قرآن می‌فرماید هر مسئله‌ای را با معیار عقل بسنجید نه اینکه هر چه نیکان شما انجام دادند آن را سند یا آنکه آن را به‌طورکلی طرد کنید چه‌بسا مسائلی هست که درگذشته مطرح‌شده است و در همان موقع هم غلط بوده اما مردم آن را پذیرفته‌اند و چه‌بسا مسائل درست که در زمان‌های دور عرضه‌شده است اما مردم به دلیل نادانی از قبول آن خودداری کرده‌اند در پذیرش این مسائل باید از عقل و اندیشه مدد گرفت نه اینکه کورکورانه به تقلید پرداخت قرآن اغلب پیروی از آباءو اجداد را در مقابل عقل و فکر قرار می‌دهد.189
در سقیفه براثر حاکم شدن همین تعصبات قومی و قبیله‌ای بسیاری از اصحاب پیامبر (صلی الله علیه وآله) خدا لغزیدند و با ایجاد تفرقه و شکافی که در امت اسلامی به وجود آوردن‌اند ضربات جبران‌ناپذیری و شکننده‌ای را بر پیکره اسلام وارد کردند.
از پیامبر (صلی الله علیه وآله) اکرم روایت‌شده است که فرموده‌اند:
«من کان فی قلبه حبه من خردل من عصبیه بعثه الله یوم القیامه مع اعراب الجاهلیه»
«هر کس در قلبش به‌اندازه دانه خردلی عصبیت وجود داشته باشد مبعوث می‌شود در روز قیامت با اعراب جاهلیت190»
از بررسی آیات و روایات استفاده می‌شود که یکی از عوامل گمراهی و انحطاط و عقب‌افتادگی مردم و فاصله گرفتن آنان از معنویات و صراط مستقیم الهی در پیروی و اطاعت بی‌چون‌وچرا و کورکورانه از سران و حاکمان و نیاکان خود بوده است . البته این موضوع اختصاص به عصر خاصی ندارد و در هر عصری و زمانی در بین ملت‌ها وجود داشته و در عصر حاضر نیز که عصر انفجار اطلاعات و عصر رسانه است و به‌صورت پیچیده‌تری وجود دارد و تنها راه عبور از آن پذیرش بندگی خدا ورها شدن از وابستگی به غیر خداوند است.

6) بدعت
بدعت در لغت به معنای کار نو وبی سابقه تعریف‌شده است ازاین‌رو خداوند بدیع السماوات یعنی خدا آسمان‌ها و زمین را بدون هیچ الگوی قبلی و بی‌مانند به وجود آورد.
در اصطلاح زبان عربی بدعت یعنی«ادخال مالیس فی الدین، فی الدین»یعنی وارد نمودن چیزی که از دین نیست در دین و این از گناهان کبیر شمرده می‌شود« قُلْ ما کُنْتُ بِدْعاً مِنَ الرُّسُلِ وَ ما أَدْری ما یُفْعَلُ بی وَ لا بِکُمْ إِنْ أَتَّبِعُ إِلاَّ ما یُوحى إِلَیَّ وَ ما أَنَا إِلاَّ نَذیرٌ مُبینٌ»
بگو، من اولین پیامبر (صلی الله علیه وآله) نیستم و نمی‌دانم که سرانجام کار من با شما چه خواهد شد. تنها ازآنچه به من وحى می‌شود، پیروى می‌کنم و غیرازآنکه مردم را بابیان و دلیل روشن آگاه کنم و ) از کیفر اعمال
) قبیح ( بترسانم، وظیفه‌ای ندارم.)191
پس از ظهور بدعت نوبت به ظهور فتنه و آشوب می‌رسد چون طبیعی است که بدعت‌ها هراندازه
زیرکانه و عوام‌فریب باشد با اصل دین ناسازگار است.
علامه جعفری در تفسیر نهج‌البلاغه به نقل از امام علی (علیه الاسلام) می‌نویسد دو عامل مهم بدعت‌گذاری در
اسلام عبارت‌اند از: 1. جهل و بی‌اطلاعی شخص بدعت‌گذار درباره اصول اسلام 2. هوی و هوس و تمایلات خودمحورانه
امام علی (علیه الاسلام) در خطبه 50 نهج‌البلاغه می‌فرماید:
«الإمام علی (علیه السلام): إِنَّمَا بَدْءُ وُقُوعِ الْفِتَنِ أَهْوَاءٌ تُتَّبَعُ وَ أَحْکَامٌ تُبْتَدَعُ یُخَالَفُ فِیهَا کِتَابُ اللَّهِ وَ یَتَوَلَّى عَلَیْهَا رِجَالٌ رِجَالاً عَلَى غَیْرِ دِینِ اللهِ فَلَوْ أَنَّ الْبَاطِلَ خَلَصَ مِنْ مِزَاجِ الْحَقِّ لَمْ یَخْفَ عَلَى الْمُرْتَادِینَ وَ لَوْ أَنَّ الْحَقَّ خَلَصَ مِنْ لَبْسِ الْبَاطِلِ انْقَطَعَتْ عَنْهُ أَلْسُنُ الْمُعَانِدِینَ وَ لَکِنْ یُؤْخَذُ مِنْ هَذَا ضِغْثٌ وَ مِنْ هَذَا ضِغْثٌ فَیُمْزَجَانِ فَهُنَالِکَ یَسْتَوْلِی الشَّیْطَانُ عَلَى أَوْلِیَائِهِ وَ یَنْجُو الَّذِینَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ الْحُسْنى‏.»192
«حضرت می‌فرماید: همانا منشأ وقوع فتنه‌ها و فسادها، پیروی از خواهش‌های نفسانی و احکامی است که برخلاف شرع صادر گردد، کتاب خدا با آن خواهش‌ها و حکم‌ها مخالف است و گروهی از مردم دیگران را بر خواهش‌ها و  حکم‌های برخلاف دین یاری و پیروی می‌کنند. پس اگر باطل با حق در هم نمیشد، راه حق بر خواهان آن پوشیده نمی گردید و اگر حق در میان باطل نهان نمی بود، دشمنان نمی توانستند از آن بدگویی کنند، ولیکن چون قسمتی از حق و قسمتی از باطل فراگرفته و در هم می‌گردد پس آنگاه شیطان بر دوستان خود تسلط پیدا می‌کند و کسانی که لطف خدا شامل حالشان گردیده است نجات یابند.»
انگیزه‌ی بدعت در دین خدا چیست؟ 
همواره در گستره‌ی تاریخ عدّه‌ای بودهاند که سعی در بدعت‌گذاری در دین خدا داشته و عقاید یا کارهایی را به‌دروغ به دین خدا نسبت داده‌اند. بدعت‌گذاران اساساً دین را قبول ندارند و از دین جز به‌عنوان نردبان ترقی و پیشرفت خود برداشت دیگری ندارند آن‌ها تا وقتی با دین کنار می‌آیند که لطمه‌ای به پیشرفت مادّی آن‌ها نزند، اما وقتی دیدند راه آموزه‌های دینی در مسیری است که منافع شخصی آن‌ها چنین راهی را بر نمی تابد، خود را در سر یک‌دو راهی مهم می‌بینند. اگر بخواهند همچنان عوام‌فریبانه دم از دین بزنند، از دنیای خود می‌مانند و اگر بخواهند به دنیا و ریاست خود بچسبند، در انظار عمومی متهّم به بی‌دینی میشوند. لذا برای حل این تعارض دست به تحریف دین زده و با بدعت گذاری، مسیر دین را به همان سویی می کشانند که اهداف دنیایی آن ها قرار دارد. در این صورت به هر دو هدف خود خواهند رسید. 
کلام امام علی (علیه الاسلام) در رابطه با بدعت گذاران
قال علی (علیه السلام): إنَّ أَبْغَضَ الْخَلائِقِ إِلَى اللَّهِ رَجُلانِ رَجُلٌ وَکَلَهُ اللهُ إِلَى نَفْسِهِ فَهُوَ جَائِرٌ عَنْ قَصْدِ السَّبِیلِ مَشْغُوفٌ بِکَلامِ بِدْعَةٍ وَ دُعَاءِ ضَلالَةٍ فَهُوَ فِتْنَةٌ لِمَنِ افْتَتَنَ بِهِ ضَالٌّ عَنْ هَدْیِ مَنْ کَانَ قَبْلَهُ مُضِلٌّ لِمَنِ اقْتَدَى بِهِ فِی حَیَاتِهِ وَ بَعْدَ وَفَاتِهِ حَمَّالٌ خَطَایَا غَیْرِهِ رَهْنٌ بِخَطِیئَتِه… ‏. دشمن‌ترین خلایق در نزد خداوند دو گروه هستند، مردی که خداوند او را به سبب عصیان و نافرمانی به خود واگذاشته، پس از راه راست منحرف گردیده و به سخن بدعت آور و دعوت مردم به ضلالت و گمراهی دل داده است. پس این مرد سبب فتنه و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی تاریخ صدر اسلام، رسول خدا (ص)، دوران جاهلیت، امام حسن (ع) Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی قرآن کریم، افکار عمومی، حقوق بشر، جامعه اسلامی