پایان نامه با واژگان کلیدی شهرستان رشت، صنایع دستی، رشد جمعیت

دانلود پایان نامه ارشد

وگرایش به تحصیل در زنان روستایی به مراتب بیشتر از مردان است.

جدول 3-6. جمعیت باسواد ودرصد باسوادی در بخش مرکزی شهرستان رشت
شرح
جمعيت 6 سا له و بيشتر

جمع
جمعيت باسواد
درصد باسوادی

كل
مرد
زن
كل
مرد
زن
كل
مرد
زن
بخش مرکزي
70,871
37,156
33,715
58,832
32,324
26,508
83. 0
86. 9
78. 6
پسيخان
9,280
4,725
4,555
7,420
3,993
3,427
79. 9
84. 5
75. 2
پيربازار
19,681
9,903
9,778
16,305
8,593
7,712
82. 8
86. 7
78. 8
حومه
19,285
9,711
9,574
15,656
8,272
7,384
81. 1
85. 1
77. 1
لاکان
22,625
12,817
9,808
19,451
11,466
7,985
85. 9
89. 4
81. 4

3-2-7. رشد جمعیتی
اگر چه کشورهایی وجود دارند که رشد جمعیت در آنها یا کم و یا درحال کاهش می باشد ولی درمقابل جمعیت بیشتر ممالک به طور سریعی در حال افزایش است و رشد روز افزون جمعیت جهان یکی از مشکلات عمده در زمان حال محسوب می شود.
در برنامه ریزی های روستایی مرتبا با کاهش رشد جمعیت در بیشتر روستاهای کم جمعیت مواجه هستیم که اکثرا به روستاهای پرجمعیت دارای خدمات بیشتر و بهتر، مراکز دهستان و یا به شهرها مهاجرت می‎کنند. روستاهای منطقه مورد مطالعه نیز از این قاعده مستثنا نبوده و با کاهش شدید جمعیت روستایی مواجه بوده و به طوری که در فاصله سالهای 75-1365 از 140337 به 117026 نفر کاهش یافته است. طی دهه گذشته نیز این روند ادامه داشته و این رقم به76574 نفر به علت مهاجرت وکنترل موالید کاهش یافته است و رشد جمعیت نیز در این سالها به ترتیب برابر بوده است (جدول شماره3-6).

جدول 3-7. جمعیت محدوده مورد مطالعه
نام دهستان
1365
1375
1385
درصد رشد جمعيت

جمعیت
خانوار
جمعیت
خانوار
جمعیت
خانوار
65-85
75-85
پيربازار
18551
3624
167733
3647
17339
4774
4/1
42/1
پسيخان
10716
1959
9929
2023
9074
2301
0. 6-
1
حومه
80743
15480
17547
4122
18271
5268
6/12-
6/1
لاكان
11602
2509
18079
3364
16218
4272
4/3
96/2
ماخذ: فرهنگ آبادیهای استان گیلان، 1385

3-2-8. ویژگیهای اقتصادی
اقتصاد به عنوان یک ضرورت از هنگامی که معیشت وگذران زندگی انسان براساس یک نظام پایه ریزی می‎شد، شکل گرفته، طی زمانی طولانی تحول می پذیرد. به طور خلاصه می توان گفت که اقتصاد، علم مربوط به بررسی نتایج فعالیتهای مربوط به تولید، توزیع و مصرف کالا است.
در تحقیق حاضر مراد از اقتصاد همان اقتصاد روستایی است. بنابراین اقتصاد روستایی عبارت است از:
کلیه فعالیتهای فردی و اجتماعی که در محیط روستا به منظور گذران زندگی و تامین رفاه مادی روستائیان به وقوع می پیوندد. بطور کلی فعالیتهای اقتصادی روستاها در3ومحور، کشاورزی، صنعت وخدمات قرار دارد. لازم به ذکر است که در محدوده مورد نظر عمده فعالیتهای اقتصادی روستا در محور اصلی کشاورزی قرار دارد وصنعت در روستاهای مورد نظر بیشتر صنایع وابسته به کشاورزی، ساخت ابزارهای ساده روستایی و صنایع دستی و خدمات بیشتر شامل واحدهای تجاری قرار دارد مانند فروشگاهها و. . . میباشد. براساس مطالعات میدانی در سالهای اخیر کاهش در بین شاغلان کشاورزی دیده می شود و از مهم ترین عواملی که درکاهش شاغلان بخش کشاورزی در محدوده مورد نظر نقش داشته، اختلاف در آمد بین شهرها و روستاها است که این اختلاف سبب مهاجرت سالانه تعداد کثیری از نیروهای فعال نواحی روستایی به سوی شهرها شده است.

3-2-8-1. اشتغال
شناخت جنبه های گوناگون روستا و طبقه بندی اشتغال در آن به مراتب پیچیده تر از حوزه های شهری است. تفاوت اشتغال و بطور کلی فعالیت اقتصادی روستاها با فعالیت اقتصادی شهری به عنوان نمونه از جنبه های زیر قابل توجه است:
الف) زمان و طول مدت فعالیت
ب) نوع و ویژگی فعالیت
ج) در آمد حاصل از فعالیت اقتصادی
آنچه آشکارا باعث تمایز فعالیت روستایی نسبت به فعالیت شهری است، تعدد فعالیت در روستاها به ویژه روستاهای سنتی است. کار در مزرعه، نگهداری از دام و تامین علوفه، تهیه مواد لبنی، صنایع دستی، بازاریابی تولیدات زراعی و خانوادگی و مانند آن اشتغال در میان خانواده های روستایی را بصورت منفرد و در چهار چوبی مشخص ناممکن می سازد. علاوه بر این، درغالب موارد، سهم اشتغال اعضای خانوار در این گونه امور نیز حد معینی ندارد و همه به نوعی در انجام آنها دخالت دارند. البته این به آن معنا نیست که در روستا تقسیم کار وجود ندارد. بلکه بیشتر به این معناست که در میان اعضای خانواده امور گوناگون پیوستگی زیادی به هم دارند و هر عضو ممکن است انجام وظایف مختلفی را بر عهده داشته باشند.
عدم تنوع اشتغال در جامعه روستایی شدیدا به چشم می خورد. اشتغال در بخشهای صنایع و خدمات کمتر از بخش کشاورزی است، همچنین کم کاری و بیکاری فصلی در روستاها امری متداول است.
درمحدوده مورد نظر به واسطه افزایش هزینه های کشت محصول که عمدتا برنج می باشد انگیزه به کشت کمتر شده و با توجه به این مطلب که منطقه مورد نظر از جنبه توریستی مورد نظر زمین خواران می باشد، نوعی تمایل به فروش زمین های زراعی و مهاجرت به شهر درآنها مشاهده که سبب اشتغال کاذب وعمدتا دستفروشی گردیده و با مقایسه میزان رشد جمعیت و رشد اشتغال می توان به وضوح دریافت که میزان رشد منفی اشتغال از رشد منفی جمعیت بیشتر بوده، یعنی بیانگر این نکته است که روز به روز بر شمار افراد بیکار در روستاها افزوده می شود.

3-2-8-2 . توزیع شغلی
اصولا اختلاف زیادی بین سکونتگاههای روستایی و شهری به خصوص درکشورهای پیشرفته وجود ندارد. برخی از شهرهای کوچک که به علل خاصی در انزوا قرار دارند ولی در عین حال اغلب مشاهده می شود که ارتباط وسیعی بین این شهر ها و روستاهای حاشیه آن برقرار است. این ارتباط شرایطی را به وجود می‎آورد که فرهنگ شهری و روستایی در هم می آمیزد. در چنین ارتباطاتی عده ی زیادی وجود دارند که ظاهرا در روستاها زندگی می نمایند ولی به طور کلی دارای نظام اقتصادی شهری هستند، بنابراین تعیین یک شاخص شهرنشینی برای چنین مردمی مشکل می باشد. جمعیت روستاهایی که معیشت کشاورزی ندارند، یعنی نواحی بدون مزرعه از سال 1920به وجود آمد و رشد یکنواختی یافت و مردمان این روستاها دارای معیشت غیرکشاورزی از قبیل کارگری معادن، کارگری، کار در هتل ها، گاراژها، کارخانه ها، سازمانهای خدماتی، فروشگاه ها و ادارات بوده و در حال حاضر جمعیت این قبیل روستاها افزون تر نیز گردیده است. این شیوه شاید قابل اعمال در بسیاری ازکشورها منجمله ایران باشد، زیرا در ایران کلیه جمعیت روستایی اگر چه در روستاها زندگی می کنند. ولی معیشت آنها متکی به بهره برداری از زمین نمی‎باشد.
در محدوده مورد مطالعه خاصه روستاهایی که مراکز دهستان می باشند و یا روستاهای پیرامون شهر رشت مثل فخب و. . . معیشت آنها متکی به بهره برداری از زمین نمی باشد و اکثرا به کار درکارخانه ها و مشاغل دیگر و دستفروشی روی آورده اند و برمشکلات شهر از جمله بار ترافیکی شهر می افزایند.
3-2-8-2-1. کشاورزی
قبل از قرن نوزدهم دگرگونی کشاورزی به میزان نوآوری و ابتکار شمار اندکی کشاورز و صاحبان صنایع دستی روستایی بستگی داشت، اما با تقاضاهای جمعیتهای صنعتی شدیدا در حال رشد تحقیقات سیستماتیک بیشتر به کار گرفته شد که در ابزار ماشینی، در انواع محصول، در مواد غذایی حیوانی و در کودهای شیمیایی موجب بهبود گردید (فشارکی، 1373، 41).
بخش عمده فعالیتهای اقتصاد روستایی کشاورزی است که شامل:زراعت، باغداری، بهره برداری از جنگلها و علفزارها، دامداری، صید و شکار و پرورش ماهی و طیور و زنبورداری است. خاکهای حاصلخیز منطقه به کمک اقلیم بسیار مرطوب برای کشت و زرع (برنجکاری)شرایط مناسبی را فراهم آورده است.
در حال حاضر تامین آب برنج زارها بیشتر متکی به کانال ها و سدهای جدید الاحداث هستند که از سفید رود منشعب شده اند. طبق اطلاعات موجود اراضی زیر کشت محدوده مورد مطالعه (بخش مرکزی شهرستان رشت)14582هکتار می باشد. از دیگر محصولات منطقه مورد نظر می توان به سیب زمینی، حبوبات، سبزی و صیفی، توت فرنگی و. . . اشاره نمود. پس از برنج که مهمترین محصول زراعی این محدوده می باشد. 96. 5 درصد از سطح زیرکشت منطقه ر ابه خود اختصاص داده و پس از آن حبوبات با 1. 5 درصد و سبزی و صیفی 1در صد در رتبه های بعدی سطح زیرکشت منطقه قرار دارند.
براساس آمارهای بدست آمده، کشت محصول برنج درروستاهای بخش مرکزی شهرستان رشت برابر با سطح زیر کشت 14582 وتولید 67830 تن در هکتار می باشد. در این محدوده کشت محصولات دیگری همچون، ذرت دانه ای، سیب زمینی، کلزا، سویا، ذرت علوفه ای، شبدر، سورگم، حبوبات، گوجه فرنگی، سبزی وصیفی صورت می گیرد که در این میان سطح زیر کشت(هکتار) ذرت دانه ای(5/113)، حبوبات(160) وسبزی وصیفی(200) و ذرت علوفه ای(150) نسبت به سایر محصولات بیشتر، اما در زمینه تولید (تن)همین محصولات، ذرت دانه ای(1040)، ذرت علوفه ای(3750)، گوجه فرنگی(5/143) وسبزی وصیفی(2000) تولید را به خود اختصاص داده اند که باز انتظار می رود که سطح تولیدات افزایش یابد. درمورد سایر محصولات مثل سویا و کلزا نیز همین انتظار می رود.
جدول 3-8 . سطح زیر کشت –تولید وعملکرد درهکتار محصولات کشاورزی
نوع محصول
بخش مرکزی

سطح زیر کشت(هکتار)
تولید(تن)
شلتوک
14582
67830
ذرت دانه ای
113. 5
1040
سیب زمینی
2
5
کلزا
30
36
سویا
25. 4
10. 6
ذرت علوفه ای
150
3750
شبدر
13
195
سورگم
40
800
حبوبات
160
320
گوجه فرنگی
41
143. 5
سبزی وصیفی
200
2000
جمع کل
54415
115219
ماخذ: سازمان جهاد کشاورزی شهرستان رشت- 1385

محصولات باغی و سطح زیر کشت هر کدام از محصولات در روستاهای بخش مرکزی شهرستان رشت براساس آمار موجود در سازمان جهاد کشاورزی شهرستان رشت عبارتند از:
باغات گردو (باسطح زیر کشت5/3 هکتار)، آلو وگوجه (30)، مرکبات(11)، انار ترش(3)، انجیر(5/13)، موز(. 0. 2)، کیوی (5/1)، توت فرنگی(8) وسایر باغات (15) وکل محصولات (7/85هکتار ) سطح زیر کشت دارند. محصولاتی که دارای سطح زیر کشت بیشتری هستند بالطبع انتظار می رود که تولید بیشتری نیز داشته باشند. مقدار تولید هر کدام از این محصولات به شرح جدول (3-9) می باشد.

جدول 3-9. سطح زیر کشت وتولید انواع محصولات باغی محدوده مورد مطالعه
نوع محصول
بخش مرکزی

سطح زیر کشت(هکتار)
تولید(تن)
گردو
3. 5
10. 5
آلو وگوجه
30
180
مرکبات
11
77
انارترش
3
18
انجیر
13. 5
30
موز
2.
2
کیوی
1. 5
30
توت فرنگی
8
40
سایرباغات
15
75
جمع کل
85. 7
462. 5
ماخذ: سازمان جهاد کشاورزی شهرستان رشت -1385

تصویر3-2. نمایی از باغات چای در دهستان لاکان –روستای نارنج کل

تصویر3-3. محصولات باغی در دهستان لاکان- روستای نارنج کل

3-2-8-2-2. صنعت
صنعت به هر شکل که باشد، اعم از سنگین، سبک، صنایع کوچک و صنایع دستی می تواند در توسعه هر کشوری دخالت نماید و این تاثیر زمانی زیاد می شود که صنعت مراحل تعالی را پیموده و به شکوفایی برسد. صنایع کوچک روستایی و صنایع دستی دو صنعت مورد توجه در روستاهاست.
کوچاندن صنعت به روستا می تواند این مزیت را داشته باشد که در بلند مدت، توزیع اقتصادی بین جوامع شهری و روستایی، شکل عادلانه تری به خود بگیرد. استقرار صنعت در روستا می تواند با جذب و به کارگیری نیروی کار در مشاغل غیرکشاورزی، از نسبت زمین به کار بکاهد و در نهایت موجب افزایش خود

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی پوشش گیاهی، بخش مرکزی شهر، جامعه روستایی Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی مکان مرکزی، توسعه روستا، خدمات آموزشی