پایان نامه با واژگان کلیدی سیاست خارجی، وزارت امور خارجه، منافع اقتصادی، ایران و چین

دانلود پایان نامه ارشد

گیری

با بالا گرفتن تحریم‌های غرب علیه ایران، بسیاری از شرکای سابق ایران اندک اندک بارخود بستند و از ایران رفتند. برخی هم ظاهراً رفتند و در خفا با ایران ماندند و برخی دیگر که مشکلی برای تجارت با ایران نداشتند، قیمت معامله با ایران را با این شرایط بالا بردند و در مقام ناز و تنعم قرار گرفتند.
کشورهایی همچون امارات، ترکیه، هند، چین، پاکستان و… که در گذشته با ایران رابطه تجاری داشتند در این ایام تا توانستند هزینه معامله با ایران را بالا بردند و به روش‌های مختلف قصد استفاده از ضعف‌های ایران را داشتند. این تحریم‌ها در حالی که موجب اختلال در وضعیت اقتصادی کشور شد اما برای کشورهای ثالث که همچنان رابطه اقتصادی- تجاری خود را با ایران ادامه دادند سودی هنگفت دست و پا کرد. محور اصلی این سود و منفعت غیرعادلانه هم فروش محصولات نامرغوب برخی کشورها نظیر چین به ایران بود. خریدهای ارزان و سهل از ایران و همچنین واسطه گری مالی به بهانه تسهیل روابط اقتصادی هم از دیگر راه‌هایی بود که کشورهایی نظیر روسیه و هند و چین از آن برای خود کسب سود کردند. برای مثال زمانی که اتحادیه اروپا تحریم‌های نفتی را تصویب کرده و به اجرا گذاشت شرکت‌های باربری و کشتیرانی چین که در زمینه حمل ونقل محصولات پتروشیمی فعال بودند سریعاً واکنش نشان داده و برای ارتباط با ایران اظهار آمادگی کردند و با استفاده از این فرصت سعی کردند عوایدی آنی را نصیب خود کنند. رویترز در آن برهه زمانی گزارش داد که شرکت‌های چینی نانجینگ و سینوچم پس از تصویب این تحریم‌ها از این وضعیت اظهار رضایت کرده و وارد چرخه مبادله با ایران شدند.
در طرح کاهش تحریم‌های ایران پیش بینی شده که چندین میلیارد دلار از وجوه بلوکه شده ایران آزاد شود اما این وجوه به صورت قسطی آزاد تا از مخاطرات سیاسی و دیپلماتیک لغو تحریم‌ها پرهیز شود. حال با توجه به آنچه پیش رو است، گشایش سیاسی اقتصادی ایران و غرب باعث خواهد شد تا زمینه رقابت برای ورود به بازار ایران افزایش یابد و ترکیب شرکای تجاری ایران تغییر کند.
به همین دلیل است که تلاش این روزهای ایران برای حذف تحریم‌ها باعث نگرانی برخی کشورها شده زیرا تحریم تجاری، بانکی و نفتی ایران منجر به کاهش حضور کشورمان در بازارهای مختلف شده و خودبه خود فضا برای رقبای سنتی ایران باز شده است. بر این اساس است که در وحدتی ناآشکار، چین و روسیه به دو متحد استراتژیک تبدیل شده‌اند تا از این وضع سودی دو طرفه ببرند و عواید خود را در تداوم تحریم‌ها بدانند. اینگونه است که این کشورها با توجه به چنین معادلاتی می‌کوشند مانع توافق فوری و آسان میان کشورهای غربی با ایران شوند.
برداشتن تحریم‌ها از ایران، جایگاه چین به عنوان شریک برجسته تجاری ایران کماکان حفظ می‌کند اما از سهم آن در تجارت خارجی با ایران به واسطه بهبود روابط اقتصادی با سایر کشورها کاسته خواهد شد. از این رو احتمال دست یابی غرب و تهران به توافق هسته ای، هشداری برای چین است که ممکن است در بازار ایران با مشکلاتی روبه رو شود. چینی‌ها پس از تحریم‌ها توانستند به شرکای اصلی تجاری ایران تبدیل شوند.
شرکت لیون در مالکیت گروه چینی”سامر لی” فعال در صنعت لوله سازی، یکی از مهم‌ترین شرکت‌هایی است که از سال 2012 و پس از شدت گرفتن تحریم‌ها، تاکنون با ایران همکاری می‌کند. پس از آنکه شرکت‌های بزرگ غربی به دلیل تحریم‌های نفتی و مالی علیه تهران، فعالیت‌های خود را در ایران متوقف کردند شرکت چینی لیون وارد این کشور شد.
گروه سامر لی که مقر اصلی آن در شانگهای چین است در این باره گفتته است: در صورت برداشتن تحریم‌ها قصد داریم در بازار ایران باقی بمانیم. برداشته شدن تحریم‌ها به این معنی نیست که چینی‌ها ایران را ترک می‌کنند بلکه عکس آن، فعالیت‌ها در ایران راحت تر انجام خواهد شد. شرکت ما به دنبال افتتاح دفتر نمایندگی دائمی در تهران است.
هم اکنون فضای خوشبینی میان 1200 شرکت حاضر در نمایشگاه نفت تهران درباره رفع تحریم‌ها و بازگشت شرکت‌های غربی به ایران وجود دارد. همه به بازار انرژی ایران نگاه می‌کنند. ایران چهارمین دارنده ذخایر بزرگ نفت جهان و دومین ذخایر بزرگ گاز جهان است. انتظار می‌رود بازار ایران پذیرای تولیدات جایگزین چین باشد.
وزارت امور خارجه باید با تنوع‌بخشی به روابط ایران با شرق و غرب سیاست خارجی کشور را از یک‌سویه بودن نجات دهد تا منابع تجاری، اقتصادی، صنعتی ایران در بستر طبیعی خود قرار گیرد و حقوق مردم شریف ایران اعم از مصرف‌کننده یا تولیدکننده محفوظ ماند. چین برای بازسازی صنایع خود و برای حرکت به‌سوی «قدرت اول جهان» شدن، نیاز فراوانی به تأمین انرژی دارد. نیاز چین برای واردات نفت به بیش از چهار میلیون بشکه در روز رسیده که به دومین واردکننده نفت در جهان تبدیل شده است. پیش‌بینی می‌شود تا سال 2020 چین به هفت میلیون بشکه نفت در روز احتیاج پیدا کند بدین سبب، چین تا برآورده شدن نیازش به انرژی، به ایران به‌عنوان کشور دارای اولویت می‌نگرد.
البته مؤلفه ای که تداوم روابط ایران و چین را سبب می‌شود، مخالفت هردو کشور با یکجانبه گرایی های امریکا است. چین قدرتی تجدیدنظر طلب در سلسله مراتب جهانی و قواعد آن به حساب می‌آید که با وجود روابط و همکاری‌های گسترده و پرحجم تجاری و اقتصادی با آمریکا، هدف کلانِ فروریختن هژمونی آمریکا را دنبال می‌کند.
در دیگر سو، آموزه‌های اصیل انقلاب اسلامی همچون ظلم ستیزی، حمایت از محرومان عالم، جنبش‌های آزادیبخش و به ویژه گروه‌های مبارز فلسطینی، مبارزه با استعمار و… به طور طبیعی جمهوری اسلامی ایران را به مخالفان جهان دو قطبی و سپس هژمونی آمریکایی پیوند می‌داد.
با توجه به آنچه گفته شد، ایران و چین یکدیگر را به عنوان دو کشور همسو در اهداف کلان و درازمدت بین المللی می‌نگرند و می‌کوشند تا حد امکان موضع بین المللی همدیگر را در برابر یکجانبه گرایی آمریکا و نیز متحدان غربی این کشور تقویت کنند. در این پیوند، همکاری و همراهی چین و ایران بر سر حمایت از دولت سوریه در برابر مخالفان داخلی و جبهه غربی- عربی ضد دمشق در سال‌های گذشته نمودی از این مدعا است.
البته همراهی بین المللی چین با ایران همواره مرتبط با دیگر مؤلفه‌های روابط خارجی پکن بوده است. به عنوان مثال، در کشاکش اختلافات تهران با غرب بر سر پرونده فعالیت‌های هسته ای صلح آمیز ایران، حمایت‌های چینی‌ها از موضع کشورمان مشروط و غیر مطلق بوده است. به همین دلیل، چین همگام با روسیه، به رغم تلاش برای کاهش شدت و حدت فشارها و قطعنامه‌های بین المللی علیه ایران، در همراهی با دیگر اعضای شورای امنیت به قطعنامه‌های ضد ایرانی رأی مثبت داد.
همچنین، اهمیت روابط راهبردی با آمریکا و دیگر کشورهای غربی و نیز منافع اقتصادی چین سبب شد تا این کشور در جریان تحریم‌ها نیز تا حد قابل ملاحظه ای به خواست جبهه ضد ایرانی تن در دهد. رفتارهای چین در جریان اختلافات هسته ای جمهوری اسلامی ایران با غرب حتی سبب شد برخی ناظران به وجه المصالحه شدن تهران بین پکن و غرب اشاره کنند یا دست کم از تنزل جایگاه ایران از یک شریک راهبردی به برگی برنده برای چین در روابط با اروپا و آمریکا سخن به میان آورند.
در این پیوند، برخی کارشناسان بر این باورند که بر خلاف سیاست‌های اعلانی چین مبنی بر اهمیت شراکت راهبردی و همراهی بین المللی با تهران و نیز حمایت از حقوق و مواضع جمهوری اسلامی ایران در عرصه جهانی، برای چینی‌ها منافع اقتصادی به مراتب اهمیت و اولویت بیشتری دارد. از همین رو در سال‌های اخیر، همیاری بین المللی چین با ایران برای گذر از سد تحریم‌ها تا حدی بوده که به منافع اقتصادی این کشور لطمه چندانی وارد نسازد.
اما تحولاتی که از سال 2014 و در نتیجه توافق در مذاکرات در سطح روابط ایران با غرب رخ داده، نگرانی ایران را نسبت به از دست دادن همکاری با چین تا حدودی رفع کرده است؛ چراکه در پی رفع تحریم‌ها و ورود و سرمایه گذاری کشورها و شرکت‌های اروپایی و امریکایی، تعداد شرکای تجاری ایران افزایش یافته و ایران برای تأمین سرمایه و کالاهای مورد نیاز خود همچون دوران تحریم، به چین وابسته نخواهد بود.

منابع و مآخذ

کتب
1. آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی، 1382.
2. آذری، مصطفی و دیگران، تحريم اقتصادي: آثار و پيامدها، سياست‌ها و راهكارها، تهران: موسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد، 1387.
3. آقابخشی، علی اکبر و افشاری راد، مینو، فرهنگ علوم سیاسی، تهران: چاپار، 1375.
4. توحیدی‌فرد، محمد، ضمانت اجراهای کیفری منشور ملل متحد، تهران: وزارت امور خارجه، 1381.
5. خوشوقت، محمدحسين، تجزيه و تحليل تصميم گيري در سياست خارجي، تهران، وزارت امورخارجه، 1375.
6. زهرانی، مصطفی، نظریه‌های تحریم اقتصادی، تهران: وزارت امور خارجه، 1377.
7. سریع القلم، محمود، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران؛ بازبینی نظری و پارادایم ائتلاف، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، 1379.
8. شریعتی نیا، محسن، درآمدی بر روابط ایران و چین، تهران: معاونت پژوهش‌های سیاست خارجی مرکز تحقیقات استراتژیک، 1388
9. علیخانی، حسین، تحریم ایران، شكست یك ‌سیاست، ترجمه محمد تقی‌نژاد، تهران: دفتر مطالعات‌ سیاسی و بین المللی،1380.
10. قوام، عبدالعلی، روابط بین الملل (نظریه‌ها و رویکردها)، تهران: سمت، ۱۳۸۸.
11. قوام، عبدالعلی؛ اصول سیاست خارجی و سیاست بینالملل، تهران، انتشارات سمت، چاپ دوم، 1372.
12. لی، چین پین، کارآمدی ارتباطات تحریم: موضوعات و بازیگران، ترجمه نبی سنبلی و محمدجواد رضایی، تهران: وزارت امور خارجه، 1376.
13. مجتهدزاده، پیروز، ایده‌های ژئوپولیتیک و واقعیت‌های ایرانی، تهران، 1378.
14. مقتدر، هوشنگ، مباحثي پيرامون سياست بين لملل و سياست خارجي، تهران، انتشارات دانشکده علوم سياسي و اجتماعي، 1358.
15. نف، استیون، جنگ اقتصادی در حقوق بین الملل معاصر: بررسی سه مکتب فکری بر اساس روش تاریخی، ترجمه شهرام پیشکاری، تهران: وزارت امور خارجه، 1376.
16. هالستی، کی.جی، مبانی تحلیل سیاست بین الملل؛ ترجمه بهرام مستقیمی و مسعود طارم سری، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، 1372.
17. هوفباور، گری و الیوت، کیمبرلی، تحریم‌های بین المللی و سیاست خارجی، موفقیت مشروط، ترجمه شهرام پیشکاری، تهران: وزارت امور خارجه، 1376.
18. هوهن فلدان، آیگناتس زایدل، حقوق بین الملل اقتصادی، ترجمه سید قاسم زمانی،‌ مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی، تهران، 1379.
19. واعظی حسن، ایران و آمریکا، تهران: سروش، چاپ 3، 1381.
20. Nossal, Richard, Rain dancing: sanctions in Canadian and Australian foreign policy, Toronto: university of Toronto press, 1994.

مقالات
1. ایروانی، امیرسعید، «تحریم‌ها و مجازات‌های بین المللی»، معاونت پژوهش‌های سیاست خارجی مرکز تحقیقات استراتژیک، بهمن 1385.
2. ترابی، مهرنوش و وصالی، ساناز، «آثار و تبعات تحریم بانک‌ها در اقتصاد»، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره 1960، 12 آذر 1388.
3. حدادی، مهدی، «تحریم‌های بین المللی، ابزار سیاست ملی یا ضمانت اجرایی بین المللی»، مجله اندیشه‌های حقوقی، بهار و تابستان 1382، شماره 3.
4. حریری، مجیدرضا، «کاهش ٧درصدی هزینه مبادلات تجاری»، شبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی، 15 فروردین 1394.
5. خالقی، آرمان، «تنوع شرکای تجاری ایران با لغو تحریم‌ها»، شبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی، 15 فروردین 1394.
6. رضایی، علیرضا، «چین و موازنه نرم در برابر هژمونی ایالات متحده آمریکا در عرصه نظام بین الملل»، راهبرد توسعه، شماره 16، زمستان 1387.
7. روزنامه دنیای اقتصاد، «موانع غیر مالی سد راه تولید»، شماره 3452، 19 فروردین 1394.
8. زهرانی، مصطفی، «تحریم اقتصادی، از نظر تا عمل»، مجله سیاست خارجی، سال 11، شماره 1، بهار 1376.
9. سلیمی بروجنی، مجید، «اقتصاد ایران پس از لغو تحریم»، خبرآنلاین، 20 فروردین

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد صاحب نظران، ارتکاب جرم Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی تحریم اقتصادی، شورای امنیت، حقوق بین الملل، اتحادیه اروپا