پایان نامه با واژگان کلیدی سیاست خارجی، ایران و چین، ناخودآگاه، علوم اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

می‌گزیند و در آن از خود تحرک نشان می‌دهد و نيزشيوه ي نگرش دولت رانسبت به جامعه‌ی بين المللي، سياست خارجي مي‌گويند. (خوشوقت،1375: 145)
سیاست خارجی در ابتدا مفهومی عینی و دولت محور بوده است که در این خصوص در چارچوب نظریه واقع گرایی قرار می‌گرفت، اما به تدریج به مفهومی چند بعدی در راستای نظریه‌ی لیبرالیسم تبدیل شد که هدفش تأمین صلح و دموکراسی بوده و بر بازیگران دیگری نیز غیر از دولت‌ها تأکید می‌کند. سرانجام نیز در نظریه‌ی سازه انگاری به صورت ذهنی و گفتمانی تبدیل شده است.
براي روشن شدن ادبيات سياست خارجي بايد به مبحث روابط بين الملل برگرديم. نظریه‌های روابط بين الملل از يک لحاظ به دو بخش نظريه-هاي اندرکنش4 و نظریه‌های کنش5 تقسيم می‌شوند. نظریه‌های اندرکنش با روابط بازيگران در عرصه بين المللي سر و کار دارند، درحالي‌که نظریه‌های کنش صرفاً با بازيگر درون نظام بين المللي سر و کار دارند. روابط بين الملل عبارت از مطالعه اندرکنش بازيگران عرصه بين المللي است، و سياست خارجي مطالعه کنش اين بازيگران است. بدين ترتيب، نظريه اندرکنش عرصه بررسي روابط (سياست، اقتصاد و فرهنگ) بين الملل است، درحالي‌که نظريه کنش عرصه بررسي سياست خارجي است.
شاید قابل توجه ترین مساعی در سال‌های اخیر، در مورد پیوند میان ساختارهای داخلی و رفتارهای سیاست خارجی باشد. از منظر کارگزاری، ساختارهای داخلی به صورت عوامل مداخله گر میان کنشگران اجتماعی و رفتارهای دولتی عمل می‌کنند. در این روند اخیراً سازه انگاران بر تأثیر انگاره‌ها و هنجارها در دگرگونی سیاست خارجی تأکید ورزیده‌اند. در حالی که برای مدت زمان طولانی نقش و اهمیت انگاره‌ها در جریان اصلی علوم اجتماعی نادیده گرفته شده بود، ولی از اوایل دهه 1990 مورد توجه صاحب نظران قرار گرفت. تحت این شرایط محققان به این نتیجه رسیده‌اند که تجزیه و تحلیل سیاست خارجی صرفاً در چارچوب بازگر خردمند و انسان به حداکثر رساننده سودمندی که ریشه در منافع مادی دارد، برای ارزیابی رفتارهای سیاست خارجی دولت‌ها، بسیار نارسا و ناقص است. لذا این ضرورت احساس شد تا انگاره‌هایی که دارای آثار علی مستقل بر سیاست خارجی است، مورد توجه قرار گیرد. (قوام، 1388: 241-240)
بنابراین امروزه جهانی شدن مرزهای سیاست خارجی و داخلی را برداشته و یا حداقل کمرنگ نموده است که این امر به میزان زیادی از استقلال نسبی بازیگر سیاست خارجی کاسته است.
در پایان باید متذکر شد که سیاست خارجی به تدوین و اجرا و ارزیابی تصمیم گیری‌هایی مربوط می‌شود که از نظر دولتمردان یک کشور جنبه برون مرزی دارد.
2-11- عوامل مؤثر بر سیاستگذاری خارجی:
گرچه تصميم گيرندگان نقشي اساسي را در فرايند سياستگذاري خارجي ايفا می‌کنند، نبايد تصور کرد که هدف‌ها و منافع ملي بدون مقدمه از اذهان سياستگذاران تراوش کرده، به‌صورت سیاست‌ها و جهت گیری‌های خاصي به‌مورد اجرا در می‌آیند؛ بلکه عوامل ديگري در به وجود آمدن آن‌ها دخيل می‌باشند از جمله:
2-11-1- ارزش‌ها و اعتقادات
سيستم اعتقادي يک دولت، از اين لحاظ حائز اهميت است که طرحي نسبتاً روشن از کارکرد نظام بين المللي و نيز موقعيت يک دولت در قبال ساير دولت‌ها به دست می‌دهد. بر همين اساس، برخي از رفتارهای بين المللي مورد طرد و انکار واقع می‌شود و پاره اي ديگر به گونه اي مورد تفسير مجدد قرار می‌گیرد که با نظام اعتقادي و ارزشي حاکم بر جامعه سازگار باشد. اين واقعيت را نيز نبايد ناديده گرفت که نظام اعتقادي، در بسياري از موارد محدوديت-هاي بسياري در عرصه انتخاب راه حل‌های گوناگون در سياست خارجي، به وجود می‌آورد. آثار اين محدودیت‌ها را مي-توان در انعقاد قراردادها و عضويت در اتحادها و ائتلاف-ها مشاهده کرد.
2-11-2- زمینه‌های تاريخي و فرهنگي
اين عامل گاه به صورت خودآگاه و گاه به صورت ناخودآگاه، مستقيم و غير مستقيم، تصميم-گيرندگان سياست خارجي را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد.
2-11-3- تصوير کلي از سياست بين‌المللي
مقصود از اين عامل، درک يک سياست گذار از واقعیت‌ها و شرايط محيط بين‌المللي، متعارض بودن يا نبودن خواست‌ها و منافع ديگران با داده‌هاي سياست خارجي، و مطلوب بودن رفتارهاي گوناگون بازيگران مختلف سياست بين المللي است. به ديگر سخن آن که سياست‌گذاران در برخي از موارد به صورت ناخودآگاه، اوضاع بين المللي را آن‌طور که دل‌خواه آنان است می‌بینند و نه آن گونه که واقعيت دارد.
2-11-4- برداشت‌ها
سياست گذاران خارجي درباره هر مسئله بين المللي، داراي فرض‌هايي هستند و اين فرض‌ها طيف گسترده اي از دوستي و خصومت و اعتماد و عدم اعتماد را تشکيل مي-دهد.
2-11-5- مشکلات داخلي و افکار عمومي
گاه سياست گذاران به سبب وجود يک سلسله مسائل و بحران‌هاي داخلي و به‌منظور انحراف افکار عمومي، سياست‌هاي اتخاذ می‌کنند که هدف از آن‌ها منحرف کردن افکار از مسائل داخلي به مسائل خارجي است. اين وضعيت ممکن است شرايطي به‌وجود آورد که دولتي، مجبور به جهت گيري خاصي در سياست خارجي شود و در نتيجه به سوي استراتژي جديدي سوق داده شود.
2-11-6- نيازهاي داخلي
جهت تأمین نيازهاي داخلي اعم از اقتصادي و تکنولوژيک، فرهنگي و امنيتي، بسياري از موارد، هدف‌ها، تصميمات و اعمال سياست خارجي، در راستاي برآورده شدن آن‌ها قرار می‌گیرند.
2-11-7- ساختار نظام بين الملل
ساختار نظام بين المللي، محدودیت‌ها و نيز امکاناتي براي سياست گذاري به وجود می‌آورد. به‌عنوان مثال در زماني که جهان در فضاي دو قطبي به سر مي‌برد، کشورها به ناچار در يکي از دو بلوک قرار می‌گرفتند و تعداد اندکي به سختي درگروه عدم تعهد قرار می‌گرفتند. بايد به اين نکته نيز اشاره کرد که بسياري از تصمیم‌ها و داده‌های سياست خارجي ، واکنشي است نسبت به رفتار ساير بازيگران بين المللي. (قوام، 1372: 135)

فصل سوم:
پیشینه روابط ایران و چین

3-1- پیشینه تاریخی روابط ایران و چین
ایرانی‌ها و چینی‌ها در دو سوی آسیا و به فاصله هزاران فرسنگ توانسته بودند در روزگاران گذشته با وسایل ابتدایی سفر با یکدیگر مناسبات فرهنگی و بازرگانی برقرار نمایند. از این رو اگرچه روابط جدید ایران و جمهوری خلق چین به 40 سال پیش باز می‌گردد ولی در واقعیت امر ایران و چین دو کشور با حوزه تمدنی منحصر به فرد خود از هزاران سال پیش با یکدیگر ازتباط داشته‌اند.
براساس منابع موجود در زمان سلطنت مهرداد دوم  (اشک نهم 124-76 قبل از میلاد) روابط دو کشور برقرار شد. و سفیر چین در اواخر سده دوم قبل از میلاد به ایران سفر کرد. در نتیجه مسافرت فرستاده ویژه امپراطور چین، دولت اشکانی تسهیلات کافی را برای تجارت جهانی چین به وجود آورد. و از این تاریخ جاده ابریشم به‌عنوان مسیر اصلی تجرات و سیاسیت بین شرق و غرب آسیا  به ایفای نقش منحصر به فرد خود پرداخت به گونه ای که امروزه نیز این جاده محور برخی از سیاست‌های تجاری و سیاسی آسیا می‌باشد.
علیرغم فراز و نشیب‌های فراوان در تاریخ ایران و چین و حکومت‌های متعدد، حفظ و توسعه روابط دو جانبه دو کشور از اصول خدشه ناپذیر سیاست خارجی ایران و چین بوده است. (سرکنسولگری ایران- شانگهای، بی تا: 1)
در دوره ساسانيان روابط دو کشور توسعه و گسترش بيشترى مى‌يابد. هنگامى که دولت ساسانى رو به زوال مى‌رود آخرين شهريار آن از امپراطور چين کمک مى‌خواهد و فرزندان وى به چين رفته و در همانجا ماندگار مى‌شوند.
به هر حال در اواخر دوره ساسانيان که همزمان با حکومت سلسله قدرتمند تاتگ در چين بود روابط ميان دولتين توسعه بيشترى يافت. اگر چه دودمان ساسانى در تند باد حوادث نيمه اول سده هفتم ميلادى از ميان رفت اما رشته‌هاى محکم ارتباط دو ملت ايران و چين از هم نگسست. ايرانى‌ها و اعراب از طريق دريا و خشکى به چين رفته و در آنجا مساجد متعددى بنا کردند و به تبليغ اسلام پرداخته و توانستند پيروان زيادى پيدا نمايند. مبادلات تجارتى نيز افزايش قابل توجهى يافت. عده‌اى را نيز عقيده بر اين است که آيين مقدس اسلامى نخستين بار توسط ايرانيان به چين راه يافت و به همين جهت اسلامى چينى از همان آغاز رنگ ايرانى پيدا کرد به‌طوری که کلمات و اصطلاحات فارسى در ميان مسلمانان رواج دارد.
در باب مناسبات تجارى ميان مردم ايران و چين بايد گفت عليرغم حوادث و رويدادهاى غير منتظره سده‌هاى هفتم و هشتم ميلادى هرگز اين ارتباط قطع نگرديد و به جاى جاده ابريشم که مدتى آماده عبور کاروان‌هاى عظيم تجارتى ميان شرق و غرب نبود راه دريايى با وجود خطرات فراوانى که در برداشت در آغاز دوره اسلامى فعاليت بى‌نظيرى داشت.
اگرچه دو ملت در سده‌هاى اخير تحت استعمار بودند و آزادى لازم براى تماس با يکديگر و تقويت روابط نداشتند، اما باز هم روابط دو کشور تا حدى برقرار بود و در سال‌هاى اخير مجدداً شاهد تجديد مناسبات ميان دو ملت هستيم. (آفتاب، بی تا: 1)
3-2- مناسبات ایران و چین در دوران اسلامی
روابط ایران اسلامی با چین با پیروزی‌هایی که مسلمین در ترکستان و ماوراءالنهر به دست آوردند رفته رفته توسعه و گسترش یافت. ایرانی‌ها و اعراب از طریق دریا و خشکی به چین رفتند. در آنجا مساجد متعدد بنا کردند و به تبلیغ دین خود پرداختند و پیروان زیادی پیدا کردند. مبادلات تجارتی به تدریج رو به فزونی گذاست. ابریشم و پارچه‌های زربفت و دیبای چینی به وسیله‌ی مسلمین به اقصی نقاط دنیای آن روز برده می‌شد. کشتی‌های عظیم و غول پیکر چینی با صدها مسافر وارد بنادر خلیج فارس می‌شد.
در مورد مناسبات تجاری میان مردم ایران و چین در این دوره، علی رغم حوادث و رویدادهای عجیب و غیر منتظره‌ی سده‌های هفتم و هشتم میلادی، هرگز این ارتباط قطع نگردید. بازرگانان ایرانی و سغدی و خوارزمی همواره خواهان آن بودند که خلفا سیاست آزاد و سازگارتری در تبادل کالا در پیش گیرند. اگر راه ابریشم برای مدتی آماده‌ی عبور کاروانهای عظیم تجارتی میان شرق و غرب نبود در عوض راه دریایی با وجود خطرات فراوانی که در بر داشت در آغاز دوره‌ی اسلامی فعالیت بی نظیری داشت. دریانوردان ایرانی از امواج سهمگین دریاها و اقیانوس‌ها نهراسیده و هزاران کیلومتر راه پر مخاطره را از لنگرگاه ایران تا چین می‌پیمودند و خود را به مقصد می‌رساندند. آن‌ها اگر می‌توانستند حتی یک بار به چین بروند و سالم بازگردند کافی بود که ثروت و دارایی آن‌ها به حدی فزونی گیرد که از مال دنیا بی نیاز گردند.
در زمان خلفای اموی که سیاست تبعیض نژادی خود را به شدت اعمال می‌کردند گروهی از ایرانیان بار سفر بستند و ترک دیار نمودند و به سوی چین و هند رفتند. از طرف دیگر چون با آل علی (ع) بد رفتاری می‌شد دسته ای از شیعیان از خراسان کوچ کرده و به چین رفتند و در جزیره ای که در برابر بندری قرار داشت رحل اقامت افکندند. بازرگانان مسلمان ایرانی و غرب در شهر کوانگ – چو نفوذ و اقتدار زیادی به دست آورده بودند. آن‌ها در تجارت و داد و ستد مهارت زیادی داشتند و بیشتر امور تجاری بندر را قبضه کرده بودند. جمعیت آن‌ها به تدریج به قدری زیاد شد که برخی از مورخان چین از قدرت آن‌ها سخن گفته و ترس و بیم خود را از این بابت ابراز داشتند. مرکز اصلی مسلمانان در چین، سین کیانگ بود و اغلب آن‌ها ایرانی بودند. هنوز هم اسامی فارسی از قبیل اصفهانی و خراسانی دارند. (آذری، 1367: 63)
تنها دولتی که در خطه‌ی شرق و قلمرو سامانیان، از استحکام سیاسی و اقتدار نظامی برخوردار بوده و می‌توانست مناسبات سیاسی ـ اقتصادی داشته و گاه با آشفتگی روابط به برخوردهای نظامی نیز منجر شود، امپراتوری چین بود. اما در هیچ یک از منابع و مآخذ چینی و متون رسمی تاریخ چین، به سلسله‌ی سامانیان اشاره نشده است و چنین به نظر می‌رسد که طرفین هیچ گاه با یکدیگر ارتباط و پیوندی نداشته‌اند. (هروی، 1389: 129)
سلطان محمود غزنوی که از جهت سیاسی و نظامی بر قسمت خاورمیانه ای راهابریشم تسلط یافته بود، نخستین پادشاه ایرانی بعد از اسلام است که با چین و ماورای ترکستان مناسبات دوستانه برقرار کرد.
بعد از حمله مغول به ایران (سال 616 هجری قمری)

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی سازمان ملل، سازمان ملل متحد، حقوق بین الملل، شورای امنیت Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی روابط سیاسی، سازمان ملل، سازمان ملل متحد، ایران و چین