پایان نامه با واژگان کلیدی سیاست خارجی، انقلاب اسلامی، دیپلماسی عمومی، کمیته امداد

دانلود پایان نامه ارشد

برای انتقال مفاهیم ، الگوها و دستاوردهای انقلاب اسلامی برخوردار است .
البته دیپلماسی حمایت جمهوری اسلامی ایران در صورتی به کامیابی و موفقیت شایسته خواهد رسید که رویکردی فرهنگی-اجتماعی به حمایت و کمکرسانی برون مرزی اتخاذ نماید و در اعمال دیپلماسی عمومی از پیوستهای اجتماعی همچون رفتارهای حمایتگرانه بهره گیرد. رویکردی که بر معرفی اندیشه ، فرهنگ و تمدن اصیل ایرانی استوار باشد و ضمن تکیه بر حکمت نظری و عملی اسلام ، توانایی جریان سازی فکری و ارزشی در اجتماع داشته باشد و پویایی تمدن اسلامی را بر اساس پیوند عقلانیت و معنویت به تدریج متجلی سازد . در چنین وضعیتی می توان موفقیت های هر چه بیشتری را برای جمهوری اسلامی ایران انتظار داشت که طی آن بر اقتدار نظام جمهوری اسلامی ایران در عرصه بین المللی افزوده شود.(سیمبر، به نقل از سایت فارس نیوز ،1393)
در چنین حالتی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ايران با طرح و ارائه ارزش های خود در قالب مدلها و الگوهای حمایتی این فرصت را در اختیار دارد تا افكار عمومى ملل محروم و مستضعف را مخاطب قرار داده و به تقویت ابعاد گوناگون قدرت نرم خود مانند تقویت روابط انسانی بر اساس مصالح بشری و یا تبلیغ و تالیف قلوب نسبت به جمهوری اسلامی ایران دست یابد و نه تنها سیاست ها و هنجارهای برخاسته از اندیشههای غربی را به چالش بکشد ، بلکه جهت تغيير و تحول در نظام بين الملل گام برداشته و به سمت هنجارسازی و تبدیل ارزش هاى مورد نظر به هنجارهای بین المللی پیش رود .
علاوه بر دستاوردهای فوق الذکر ، بهره گیری از دیپلماسی حمایت تاثیرات غیر مستقیمی نیز در پیشبرد سایر وجوه دیپلماسی عمومی جمهوری اسلامی ایران به همراه دارد . رفتارهای حمایت گرانه به دلیل ارتباطاتی که با عموم جامعه و اجتماع برقرار می کند ، این فرصت فراهم میشود تا ضمن ایجاد انواع ارتباطات فراملی (رسمی و غیر رسمی) در حوزه انسان دوستانه ، شرایط مناسبی جهت گسترش فعالیتها و تعاملات در سایر حوزه ها مانند ایجاد همکاریهای تجاری و اقتصادی مشترک بوجود آید تا در خلال آن سایر شرکتها و سازمانهای فرامرزی به فعالیت خود بپردازند.
توضیح بیشتر در خصوص نتایج و مزایای دیپلماسی حمایت در سیاست خارجی میتوان به دو دسته از نقشها و کارویژهای دیپلماسی حمایت اشاره نمود :
از طریق مدیریت و راهبری سازمان های دیپلماتیک و رسمی کشور.
از طریق نهادها و موسسات غیردولتی امدادرسانی و بصورت کمکرسانی های خودجوش که در راستای سیاستهای کلان کشور و طی هماهنگی با دستگاه سیاست خارجی صورت میپذیرد .
در شیوه اول ، ارکان و سازمانهای زیرمجموعه دولت ها تحت مدیریت دستگاه دیپلماسی رسمی اقدام به کمکهای حمایتی در خارج از کشور میکنند و یا اینکه سازمان های حمایتی مرتبط را به انجام اقداماتی در راستای سیاست های خارجی خود موظف مینمایند. تاسیس و فعالیت مرکز دیپلماسی عمومی در وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در همین قالب قابل تعریف است . یادآوری این نکته لازم است که در این شیوه مسئولیت هماهنگیها و برنامهریزی به صورت مستقیم برعهده دستگاه سیاست خارجی است و در صورت عدم مدیریت ، چالشهای فراوانی برای دولتها بوجود خواهد آمد.
اما در شیوه دوم دستگاه سیاست خارجی کشور بر اساس وظیفه ذاتی خود صرفا در نقش تسهیل کننده و حلقه واسط برای فعالیت سازمان های غیردولتی متبوعشان در سایر نقاط عمل مینماید که طی این روش موسسات دستورات خاصی از طرف حکومت دریافت نمیکنند و لذا بر مبنای مسئولیت و ماهیت حمایتگری خود در جهت سیاستهای بشردوستانه نظام در سطح فراملی عمل میکنند و چون مستقل از دولت و حاکمیت هستند، تأثیرگذاری آن ها بیشتر است.(مرادی ، همان: 91)

در واقع به دلیل سنخیت رفتارهای حمایت گرانه با اهداف و مبانی جمهوری اسلامی ایران ، دستگاه سیاست خارجی میتواند بیشترین بهره وری را از این بخش دیپلماسی حمایت ببرد چراکه در این حالت اولاً متولیان و کارگزاران امور حمایتی همان نهادهای غیردولتی و سازمان های حمایتی فراملی میباشند که از شرایط و موقعیت غیردیپلماتیک (نظیر نیروی انسانی غیردولتی ، هزینه و بروکراسی غیردولتی) برخوردارند و ثانیاً این نهادها علاوه بر داشتن دانش و تخصص لازم در عرصه فعالیتهای انسان دوستانه ، با ملاحظات و محدودیتهای دیپلماتیک و سیاسی کمتری مواجه خواهند بود و در مقابل به واسطه شاکله غیر رسمی و موضع حمایت از همنوعان ، از قدرت عمل بیشتری برخوردار می شوند.
به هرتقدیر فارغ از اینکه دیپلماسی حمایت طبق رویکردهای فرهنگی و دیپلماسی فرهنگی بررسی شود یا بر حسب ابعاد اجتماعی و اعمال شیوههای امدادرسانی مورد توجه قرار گیرد باید به این نکته راهبردی توجه داشت که رفتارهای حمایتگرانه و دیپلماسی حمایت از طریق ایجاد شبکه گسترده اجتماعی سبب شکل گیری قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران گردیده و موجب تقویت دیپلماسی عمومی میشود .
موضوع حمایتگری از جنبههای ذیل با پایه های قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران ارتباط دارد :
قدرت نرم ، انقلاب اسلامی و حمایتگری
قدرت نرم ، جذابیت های فرهنگی و حمایتگری
قدرت نرم ، زیست جهان مشترک و حمایتگری
قدرت نرم ، تمدن ایرانی و حمایتگری
دیپلماسی حمایت موجب ایجاد زمینه و فضای مناسب جهت گسترش آرمان ها و ارزش های انقلاب اسلامی در بعد فرامرزی می باشد. بعلاوه از آنجا که قدرت نرم بر موضوع “جذابیت و کشش” تاکید دارد ، لذا انواع جذابیت های فرهنگی ، ایده ها و الگوهای اجتماعی و مانند آن ها در درون قدرت نرم قابل احصاء میباشد که در نتیجه مولفههای مشترکی همچون فرهنگ کمک به همنوع یا حمایت از ضعیفان ، جزء منابع مهم قدرت نرم به حساب می آید .
به بیان دیگر یکی از منابع قدرت نرم انقلاب اسلامی ایران که بر محمل آن ارزش ها و پیامهای انقلاب اسلامی به دیگر کشورهای مسلمان قابل انتقال است ، فرهنگ و آموزههای مشترک اسلامی(مثل انفاق ، ایثار ، زکات و صدقات) است که عامل وحدتبخش همه مسلمین جهان فارغ از هرگونه فرقهگرایی و اختلافات مذهبی است(جمالزاده، 1391: 69).
دیگر سخن آنکه با عنایت به ماهیت انقلاب اسلامی ایران که انقلابی مبتنی بر فرهنگ دینی و بسط ارزشهای انسانی بوده است طبیعی بنظر می رسد که دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی بالقوه از امکان نفوذ و اثرگذاری ویژه ای در میان بیش از یک میلیاد مسلمان دارا باشد. بنابراین چنانچه مشترکات فرهنگی و اسلامی بمنزله بنیادهای قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران به حساب آیند ، تکیه بر این آموزهها و هنجارهای مشترک و ارزشهای مقبول انسانی سبب میشود تا انقلاب اسلامی ایران دارای قدرت فوق العاده ای در جلب و جذب مسلمانان و حتی غیر مسلمانان با پیام معنویت گرایی واخلاق گرایی و توجه به کرامت انسانی شود.
اما پایه دیگر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران به مباحث حول تمدن و فرهنگ ایرانی نظیر موضوع حوزه تمدنی ایرانی معطوف می گردد. حوزه تمدنی مجموعة مناطق ، مردم و قومیت های رایج در یک منطقه را در برمیگیرد که عناصر آن متعلق به یک تمدن بزرگتر در طول تاریخ بوده‌اند و همگی این عناصر در ایجاد ، شکل‌گیری، ثمربخشی و باروری آن به درجات مختلف سهیم بوده‌اند.
در همین رابطه یکی از مقولاتی که در حوزه تمدنی ایرانی به صورت یک پدیده مشترک قابل بررسی میباشد ، اصل حمایتگری است. بگونهای که کمک به ضعیفان و دستگیری از نیازمندان جزء مشترکات رایج در حوزه تمدن ایرانی بوده است که بعد از ظهور اسلام در میان مردم این منطقه تقویت شده است . شکل گیری گروه جوانمردان ، عیاران در مراحل مختلف تاریخی و نیز حفظ و انتشار رسوم و آیین های سنتی نظیر جشن گلریزان ، موید روحیه حمایتگری در فرهنگ وتمدن ایرانی است .(محمدی ، همان :55)
یعنی توجه به حمایتگری از منظر حوزة تمدن ایرانی می‌تواند بستری برای دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران فراهم کند که کشورهای همسایه که دارای پیوندهای مادی و معنوی مستحکمی با یکدیگر بوده و پیشینه ، فرهنگ ، ارزش ها و منافع مشترکی با هم دارند ، برای اینکه در برابر معادلات جهانی و سیاست قدرت مسلط تمدن غرب یکسره منفعل نبوده و از خود هویتی مجزا را نشان بدهند ، بر محور مشترکاتی که به آن تعلق دارند با یکدیگر همکاری نمایند.
بسط ارزشها و آرمان های دینی-ملی
علاوه بر مباحث نظری ، نتیجه تحقیقات میدانی نیز موید این مطلب است . بگونهای که جدول نموداری شماره پنج پرسشنامه موضوع اشاعه ارزشها و آرمانها از طریق رفتارهای حمایتگرانه را مورد بررسی قرار داده است و برای سنجش عملیاتی موضوع ، سئوالی با این مضمون در پرسشنامه گنجانده شده است .(جدول نمودارآماری شماره پنج)
در بررسی تحلیلی موضوع میتوان گفت با توجه به میزان بالای شناخت پاسخدهندگان یعنی حدود 90% (بر اساس پاسخ مخاطبین به سئوال یک پرسشنامه) و همچنین ازآنجایی که اکثر جامعه آماری پرسشنامه از میان کارشناسان و دست اندرکاران سیاست خارجی انتخاب شدهاند که بعضا شاهد فعالیتها و عملکرد رفتارهای حمایتگرانه در خارج از کشور بودهاند لذا نتیجه آراء میتواند شاخصی نسبی برای تبیین میزان اثرگذاری رفتارهای حمایتگرانه بر ترویج ارزشهای انقلابی بشمار آید.
چنانچه ملاحظه میشود بیش از 52.5 % (5+12نفر) مخاطبین معتقدند که رفتارهای حمایتگرانه زیاد یا خیلی زیاد موجب اشاعه ارزشها وآرمانهای دینی-انقلابی در عرصه سیاست خارجی شده است.
در خصوص تبیین مصداقی و ارائه نمونه مشخص در خصوص تاثیر رفتارهای حمایتگرانه بر بسط ارزشها و آرمانهای انقلاب اسلامی در سایر مناطق و جوامع محروم میتوان به موضوع تاثیر رفتارهای حمایتگرانه کمیته امداد امام خمینی(ره) به عنوان تنها نهاد حمایتی ایرانی در کشور فقرزده آفریقایی کومور اشاره نمود. کمیته امداد امام خمینی(ره) از سال 1386 در این کشور محروم حضور یافته است و با ایجاد دفتر رسمی به ارائه خدمات بشردوستانه در اشکال مختلف نظیر ایجاد کارگاههای آموزشی به ارائه و ترویج طرحها و الگوهای حمایتی برگرفته از آموزهها و توصیه های دینی همچون اکرام ایتام ، زکات ، انفاق و صدقات پرداخته است و از این طریق به بسط و انتقال فرهنگ اسلامی-ایرانی مبادرت نموده است.

برای سنجش میزان اثربخشی و نشر مولفه های فرهنگی در کشور مسلمان کومور می توان به بررسیهای میدانی انجام شده در قالب نظرسنجی علمی اشاره نمود که از طریق تهیه و تدوین پرسشنامهای با عنوان”بررسی تاثیرات فعالیتهای دفتر کمیته امداد امام خمینی(ره) کومور؛ از دیدگاه جامعه کومور” توسط این نهاد حمایتی در دو مقطع زمانی 1388 و 1392 به صورت مجزا انجام شده است. در این نظرسنجی که جامعه آماری آن مشتمل بر 252 نفر از مدیران و کارکنان بخش دولتی ، شخصیتهای دینی و ملی ، اساتید و دانشجویان ، مددجویان ومربیان وسایر مشاغل (آزاد) بالای 15 سال و باسواد کوموری بوده و به صورت تصادفی انتخاب شده اند ، این سئوال مطرح گردیده است که ” آیا حضور ایران در کمور در بهبود فرهنگ یتیم نوازی و مساعدت به نیازمندان در سطح جامعه تاثیرداشته است؟”(موصلی ، 1388 : 60)
پرسش مذکور از آنجا که نقش جمهوری اسلامی ایران را در بسط فرهنگ رفتارهای حمایتگرانه و مساعدت از نیازمندان از منظر افراد کوموری مورد توجه قرار داده حائز اهمیت است. بویژه آنکه کشورهای مختلفی نظیر فرانسه ، ایتالیا ، انگلیس و ایالات متحده تلاش دارند از طریق گسترش و تبلیغ عناصر فرهنگی خود در این کشور استعمارزده به سیاست همسان سازی فرهنگی پرداخته و زمینههای توسعه نفوذ و تقویت قدرت نرم خود را فراهم نمایند.(موصلی ، همان : 39) این در حالی است که تکیه بر مولفه های فرهنگی همچون حمایتگری هم به دلیل انتشار الگوها و نشانههای فرهنگ اسلامی-ایرانی و هم به دلیل اینکه اکثر جامعه کوموری را مسلمانان تشکیل می دهد میتواند نقطه اشتراک و مرکز پیوندی میان دو جامعه ایران و کومور محسوب شود .
آیا حضور ایران در کمور در بهبود فرهنگ یتیم نوازی ومساعدت به نیازمندان در سطح جامعه تاثیرداشته است؟
ردیف
گزینه ها
فراوانی
درصد
1
بلی-به میزان زیاد
84
33/3
2
بلی-در حدمتوسط
98
38/9
3
بلی-ولی به میزان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی کمیته امداد، امام خمینی(ره)، امام خمینی، دیپلماسی عمومی Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی سیاست خارجی، انقلاب اسلامی، دیپلماسی عمومی، ملی گرایی