پایان نامه با واژگان کلیدی سیاست خارجی، انقلاب اسلامی، امام خمینی، امام خمینی(ره)

دانلود پایان نامه ارشد

جایگاه کمک به محرومین به منزله یکی از ارکان دینمداری موجب شده تا رفتارهای حمایتگرانه یکی از شاخصهای فرهنگ اسلامی محسوب شود .
به هرتقدیر یکی از منابع قدرت نرم انقلاب اسلامی ایران که بر محمل آن ارزش ها و پیامهای انقلاب اسلامی به دیگر کشورهای مسلمان قابل انتقال است ، فرهنگ و آموزههای مشترک اسلامی(مثل انفاق ، ایثار ، زکات و صدقات) است که عامل وحدتبخش همه مسلمین جهان فارغ از هرگونه فرقهگرایی و اختلافات مذهبی است(جمالزاده، 1391: 69).
از همین منظر امام خمینیره با اتکای به تفکرات دینی و اندیشه های اسلامی و با محوریت قرار دادن اصولی نظیر اصل حمایت از محرومین و پابرهنگان ، ضمن مدیریت معنوی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران ، نه تنها گستره ایران اسلامی را مدنظر قرار داشتند ، بلکه در جهان اسلام و به بیان جامع تر در سراسر جهان ، از استقبال بینظیری در متن جوامع مستضعف برخوردار بوده اند.(مرادی ، همان : 43)
قدرت نرم ، تمدن ایرانی و حمایتگری
پایه دیگر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران به مباحث حول تمدن و فرهنگ ایرانی نظیر موضوع حوزه تمدنی ایرانی معطوف می گردد. حوزه تمدنی مجموعة مناطق ، مردم و قومیت های رایج در یک منطقه را در برمی گیرد که عناصر آن متعلق به یک تمدن بزرگتر در طول تاریخ بوده‌اند و همگی این عناصر در ایجاد ، شکل‌گیری ، ثمربخشی و باروری آن به درجات مختلف سهیم بوده‌اند. (پهلوان، همان :۱۰ )
البته نظریة حوزة تمدنی ایران درصدد بازسازی یک واحد سیاسی که سرتاسر سرزمین‌های ایرانی را در بربگیرد نیست. چراکه در گذر زمان این کشورها از نظر ساختار قومی ، بافت اجتماعی و سایر مولفه های انسجام بخش از هم متمایز شدهاند و اساسا طبق قوانین بین المللی در مقولة سیاسی واحدی نمی‌گجند. بلکه منظور آن است که همکاری‌های منطقه‌ای باید به گونه‌ای طراحی گردند که به حفظ و پایداری یک مجموعه ، یعنی تمدن ایرانی مدد برسانند. (پهلوان ، همان ) از این منظر مولفه هایی مانند زبان فارسی به عنوان زبان میانجی میتواند عامل محوری هویت بخش در کانون حوزة تمدنی ایران محسوب شود . هرچند که نباید فراموش کرد که اسلام به عنوان دینی که در شکل دادن به زندگی و تمدن در این منطقه نقشی مهّم ایفا کرده است ، نیز عامل اشتراک مهمی در میان مردم حوزة تمدنی ایران به شمار می‌آید.
یکی دیگر از مقولات مهمی که در حوزه تمدنی ایرانی به صورت یک پدیده مشترک قابل بررسی میباشد ، اصل حمایتگری است. بگونهای که کمک به ضعیفان و دستگیری از نیازمندان جزء مشترکات رایج در حوزه تمدن ایرانی بوده است که بعد از ظهور اسلام در میان مردم این منطقه تقویت شده است . شکل گیری گروه جوانمردان ، عیاران در مراحل مختلف تاریخی و نیز حفظ و انتشار رسوم و آیین های سنتی نظیر جشن گلریزان ، موید روحیه حمایتگری در فرهنگ وتمدن ایرانی است .(محمدی ، همان :55)
به هرحال توجه به حمایتگری و کمک به دیگران در درون نظریة حوزة تمدن ایرانی می‌تواند بستری برای جمهوری اسلامی ایران فراهم کند که کشورهای همسایه که دارای پیوندهای مادی و معنوی مستحکمی با یکدیگر بوده و پیشینه ، فرهنگ ، ارزش ها و منافع مشترکی با هم دارند ، بر محور مشترکاتی که به آن تعلق دارند با یکدیگر همکاری نمایند و نتیجه آن تقویت قدرت نرم ایران باشد .
دستاوردهای دیپلماسی حمایت بر قدرت نرم جمهوری اسلامی
در فضای نوین روابط بین‌الملل که دولت‌ها نقشی متفاوت در عرصۀ جهانی پیدا کرده‌اند، کمک به مردم و حمایت از بی‌بضاعتان می‌تواند به تقویت جایگاه کشور حامی در افکار عمومی جهانی و نیز ارائۀ چهره‌ای جذاب‌تر بیانجامد که هر دو از عوامل اصلی قدرت نرم کشورها هستند.(سلیمی، 1392 :228). در بررسی و تبیین تاثیرات کمک رسانی جمهوری اسلامی ایران به محرومین در قالب رفتارهای حمایتگرانه و دیپلماسی حمایت می توان به موارد ذیل اشاره نمود.
بسط ارزشها و آرمان های دینی-ملی
چنانچه هر نظام حکومتی از هماهنگی بیشتری با ملت خود بر محور ارزش ها و هنجارهای پذیرفته شده برخوردار باشد ، از قدرت نرم بیشتری برخوردار خواهد بود (جی لنون، 1388: 13) . با این فرض میتوان چنین استدلال کرد که:
اولا تبیین و بسط ارزش ها و آرمان های مبتنی بر حمایتگری و نوع دوستی یکی از تکالیف ذاتی دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است که مطابق آن دستگاه دیپلماسی ایران موظف به اشاعه آموزهها و باورهای برآمده از انقلاب اسلامی و نیز فرهنگ و تمدن ایرانی خواهد بود . در حقیقت انتقال و بسط ارزشهایی همچون نوع دوستی ، انفاق ، ازخود گذشتگی و حمایتگری به کشورهای دیگر و بویژه کشورهای مسلمان در اولویت ذاتی سیاست خارجی ایران قرار دارد و لذا دیپلماسی حمایت به منزله مسیر و شیوه بسط و انتقال این باورها جایگاه ویژه ای در تحقق اهداف بین المللی ایران مییابد .
ثانیا دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در جهت منافع ملی و برای تقویت قدرت نرم خود میبایست بر مبنای هماهنگی بیشتر با ارزش ها وهنجارهای دینی-ملی خود به بسط آن ها در سایر جوامع و کشورها بپردازد تا هم مطابق با پایههای فکری و سازنده خود گام برداشته شود و هم با بسط این باورها در سایر مناطق ، موجبات تقارب و تشابه فرهنگی-اجتماعی آن ها با ایران را تقویت کند. به بیان دیگر چنانچه هنجارها و ارزش های انقلاب اسلامی نظیر الگوها و مدلهای مبتنی بر رفتارهای حمایتگرانه به شیوه های مناسب به جوامع هدف منتقل گرددند در این صورت به دلیل تسری مولفهها ، الگوها و باورهای انقلاب اسلامی در سایر مناطق ، موجبات تامین منافع ملی ایران فراهم میشود. لذا از این دریچه نیز دیپلماسی حمایت به منزله یکی از بهترین شیوه های تبادل مدلها و بسط باورها (در جهت همسان سازی سایر جوامع با ایران) ، زمینه اشاعه قدرت نرم این کشور در بطن سایر جوامع را بوجود میآورد.
در همین چارچوب حمایت از محرومین و مستضعفین در سیاست خارجی ایران اصلی است که برای تحقق آن میتوان به شیوه ها و طرق متعدد اقدام نمود. در واقع حمایتگری از جنبه های گوناگونی اعم از مادی و معنوی (کمکهای مادی ، اقتصادی ، فنی یا از راه مدیریت حمایت ها در عرصه های بین المللی و یا جذب حمایت رسانهای و ایجاد امید و انگیزه در آن ها) در عرصه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران صورت میپذیرد که برای نمونه عبارتند از:
ارائه مدلهایی از فقرزدایی و توانمندسازی در قالب الگوی توسعه و پیشرفت و اخلاقیات صحیح اسلامی برای جهان(رمضانی، 1388: 69).
تأکید بر فرهنگ و تمدن ایرانی-اسلامی به عنوان کشوری با سابقه تمدنی کهن و غنی؛ حمایتگری یکی از اجزای فرهنگ و تمدن ایرانی محسوب می شود که این تمدن همواره در شکل دهی به تمدن بشری نقش آفرین بوده است و می تواند عاملی در تعاملات سیاست خارجی مورد تاکید قرار گیرد.
برقراری نشست های بینالمللی و عمومی با موضوع حمایت از همنوعان میتواند ضمن عرضه و تبادل تجربیات ، به ایجاد تصویری صحیح از جمهوری اسلامی ایران و تقویت قدرت نرم کمک کند.
نشست ها و برقراری روابط فرهنگی و علمی مثل تبادل استاد و دانشجو، برقراری ارتباط با شخصیت های بزرگ علمی، فرهنگی و دینی دیگر کشورها هم میتواند در اشاعه گفتمان انقلاب مؤثر واقع شود. با اين حال نمايش کارآمدي انقلاب اسلامي در تمام زمينه ها ميتواند به عنوان مهم ترين راهبرد در راستاي صدور انقلاب که همان صدور اسلام است مورد توجه قرار گيرد(مجرد، 1386، 91).
به هرتقدیر تأکید بر عناصر سازنده قدرت نرم انقلاب اسلامی (همچون فرهنگ حمایتگری و روحیه کمک به همنوع) و تبیین آرمان های سیاست خارجی نظیر الهام بخشی به مستضعفین یکی از موثرترین شیوهها درعرصه بین المللی است . جمهوری اسلامی با بکارگیری از قدرت نرم و ابزارهایی چون فرهنگ ، آرمان و یا ارزش های اخلاقی به صورت غیر مستقیم بر منافع یا رفتارهای دیگر کشورها اثر میگذارد(گوهری مقدم و جاودانی مقدم، 1391: 5) .
از سوی دیگر موضوع اشاعه ارزشها و آرمانها از طریق رفتارهای حمایتگرانه یکی از مقولات مهم بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است که علاوه بر ابعاد نظری میتواند از حیث میدانی نیز مورد بررسی قرار گیرد . برای سنجش عملیاتی موضوع ، سئوالی با این مضمون در پرسشنامه گنجانده شده است .(جدول نمودارآماری شماره پنج)
در بررسی تحلیلی موضوع میتوان گفت باتوجه به میزان بالای شناخت پاسخدهندگان یعنی حدود 90% (بر اساس پاسخ مخاطبین به سئوال یک پرسشنامه) و همچنین ازآنجایی که اکثر جامعه آماری پرسشنامه از میان کارشناسان و دست اندرکاران سیاست خارجی انتخاب شدهاند که بعضا شاهد فعالیتها و عملکرد رفتارهای حمایتگرانه در خارج از کشور بودهاند لذا نتیجه آراء میتواند شاخصی نسبی برای تبیین میزان اثرگذاری رفتارهای حمایتگرانه بر ترویج ارزشهای انقلابی بشمار آید.

چنانچه ملاحظه میشود بیش از 52.5 % (5+12نفر) مخاطبین معتقدند که رفتارهای حمایتگرانه زیاد یا خیلی زیاد موجب اشاعه ارزشها وآرمانهای دینی-انقلابی در عرصه سیاست خارجی شده است.
در خصوص تبیین مصداقی بسط ارزشها و آرمانهای انقلاب اسلامی در سایر مناطق و جوامع محروم میتوان به موضوع تاثیر رفتارهای حمایتگرانه کمیته امداد امام خمینی(ره) به عنوان تنها نهاد حمایتی ایرانی در کشور فقرزده آفریقایی کومور اشاره نمود. کمیته امداد امام خمینی(ره) از سال 1386 در این کشور محروم حضور یافته است و با ایجاد دفتر رسمی به ارائه خدمات بشردوستانه در اشکال مختلف نظیر ایجاد کارگاههای آموزشی به ارائه و ترویج طرحها و الگوهای حمایتی برگرفته از آموزهها و توصیه های دینی همچون اکرام ایتام ، زکات ، انفاق و صدقات پرداخته است و از این طریق به بسط و انتقال فرهنگ اسلامی-ایرانی مبادرت نموده است.
برای سنجش میزان اثربخشی و نشر مولفه های فرهنگی در کشور مسلمان کومور می توان به بررسیهای میدانی انجام شده در قالب نظرسنجی علمی اشاره نمود که از طریق تهیه و تدوین پرسشنامهای با عنوان”بررسی تاثیرات فعالیتهای دفتر کمیته امداد امام خمینی(ره) کومور؛ از دیدگاه جامعه کومور” توسط این نهاد حمایتی در دو مقطع زمانی 1388 و 1392 به صورت مجزا انجام شده است. در این نظرسنجی که جامعه آماری آن مشتمل بر 252 نفر از مدیران و کارکنان بخش دولتی ، شخصیتهای دینی و ملی ، اساتید و دانشجویان ، مددجویان ومربیان وسایر مشاغل (آزاد) بالای 15 سال و باسواد کوموری بوده و به صورت تصادفی انتخاب شده اند ، این سئوال مطرح گردیده است که ” آیا حضور ایران در کمور در بهبود فرهنگ یتیم نوازی و مساعدت به نیازمندان در سطح جامعه تاثیرداشته است؟”(موصلی ، 1388 : 60)
پرسش مذکور از آنجا که نقش جمهوری اسلامی ایران را در بسط فرهنگ رفتارهای حمایتگرانه و مساعدت از نیازمندان از منظر افراد کوموری مورد توجه قرار داده حائز اهمیت است. بویژه آنکه کشورهای مختلفی نظیر فرانسه ، ایتالیا ، انگلیس و ایالات متحده تلاش دارند از طریق گسترش و تبلیغ عناصر فرهنگی خود در این کشور استعمارزده به سیاست همسان سازی فرهنگی پرداخته و زمینههای توسعه نفوذ و تقویت قدرت نرم خود را فراهم نمایند.(موصلی ، همان : 39) این در حالی است که تکیه بر مولفه های فرهنگی همچون حمایتگری هم به دلیل انتشار الگوها و نشانههای فرهنگ اسلامی-ایرانی و هم به دلیل اینکه اکثر جامعه کوموری را مسلمانان تشکیل می دهد میتواند نقطه اشتراک و مرکز پیوندی میان دو جامعه ایران و کومور محسوب شود .

آیا حضور ایران در کمور در بهبود فرهنگ یتیم نوازی ومساعدت به نیازمندان در سطح جامعه تاثیرداشته است؟
ردیف
گزینه ها
فراوانی
درصد
1
بلی-به میزان زیاد
84
33/3
2
بلی-در حدمتوسط
98
38/9
3
بلی-ولی به میزان پایینی
50
19/8
4
خیر- هیچگونه تاثیری نداشته است
8
3/2
5
عدم پاسخ
12
4/4
6
جمع کل
252
100
جدول شماره 11- منبع: گزارش بررسی تاثیرات فعالیتهای دفتر کمیته امداد امام خمینی(ره) کومور،1388
در تحلیل پاسخهای بدست آمده ملاحظه می شود بیش از 72% (3/33+9/38 ) از پرسش شوندگان در حد متوسط به بالا معتقدند که حضور ایران در کمور باعث بهبود فرهنگ یتیم نوازی و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی دیپلماسی عمومی، زیست جهان، انقلاب اسلامی، سیاست خارجی Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی کمیته امداد، امام خمینی(ره)، امام خمینی، دیپلماسی عمومی