پایان نامه با واژگان کلیدی سود حسابداری، علم اقتصاد، حسابداری مالی

دانلود پایان نامه ارشد

شده در فوق از جمله معمولترین معیارهای حسابداری سنجش عملکرد می‬باشد، اما برخی از محققین از معیارهای حسابداری دیگری نیز نظیر نسبت فروش به دارائی‬ها (یا میسری ، 2002) و بازده فروش (بوبکری، 2004) در مطالعات خود استفاده کرده‬اند.
2-6 سود؛ مفاهیم، تفاوت هاد، تئوری ها
یکی از مهم‬ترین منابع اطلاعاتی برای ارزیابی عملکرد واحد اقتصادی سود است که شاخص مناسبی برای تصمیمات سرمایه‬گذاران به حساب می‬آید. به رغم کاربردهای وسیعی که برای مفهوم سود ارائه شده ولی بر سر تعریف جامعی از آن توافق کامل وجود ندارد.

2-6-1 مفهوم سود و کاربردهای آن
مفهوم سود از جمله مفاهیم کاربردی در یک واحد اقتصادی است. از این رو، با توجه به اهداف مختلف استفاده کنندگان، تعاریف و روش‬های اندازه‬گیری متفاوتی برای آن ارائه شده است. بکارگیری سود برای اهداف خاصی همچون معیار سنجش کارایی مدیریت، معیار پیش بینی عملکرد آتی شرکت و یا سود تقسیمی در آینده، معیار سنجش میزان موفقیت‬های شرکت، مبنای تعیین مالیات، مبنای تدوین مقررات شرکت جهت تأمین منافع عموم مردم و سرانجام معیار ارزیابی و قضاوت درباره چگونگی تخصیص منابع توسط اقتصاددانان برای سود قابل ترسیم است (کلاید، 2007)
با توجه به اهداف استفاده کنندگان سود می‬توان سه رویکرد ساختاری، تفسیری و رفتاری را مورد توجه قرار داد.

2-6-1-1 مفهوم سود از دیدگاه ساختاری:
در این دیدگاه، عرف، سنت و مقررات، اموری معقول، منطقی و با هم سازگار به شمار می‬آیند که بر پایه مفروضات، مفاهیم و اصولی که حسابداران در عمل به آنها رسیده و ارائه کرده‬اند قرار می‬گیرند. ولی، مفاهیم یا اصولی مانند تحقق بخشیدن به یک رویداد مالی، تطابق، روش تعهدی و روش‬های تخصیص هزینه‬ها را می‬توان فقط از دیدگاه مقررات خاص تعریف کرد، زیرا نمی‬توان نسخه دومی از آنها را در دنیای واقعی مشاهده نمود.( پارسائیان به نقل از هندریكسن، 1385؛380)

2-6-1-2 مفهوم سود از دیدگاه تفسیری:
در این دیدگاه برای ارائه تعریفی از سود بر دو مفهوم اقتصادی تغییر میزان رفاه و حداکثرسازی سود تکیه می‬شود.
هیئت استانداردهای حسابداری مالی نیز به صورت تلویحی به این دو مفهوم در قالب «حفظ سرمایه» و « به حداکثر رساندن سود» اشاره کرده است. حفظ سرمایه یکی از اصلی‬ترین مفاهیم سود است، زیرا این مفهوم بر پایه‬ی تئوری اقتصادی قرار دارد.این دیدگاه مبتنی بر تغییرات ارزش فعلی وجوه نقد مورد انتظار است؛ ولی قیمت فعلی بازار و گزینه‬های مشابه را نیز می‬توان از این دیدگاه توجیه کرد و مدعی شد که اقلام مزبور می‬توانند جایگزین مناسبی برای ارزش جاری باشند (پارسائیان به نقل از هندریكسن،1385؛342)

2-6-1-3 مفهوم سود از دیدگاه رفتاری
(عملگرایی): این مفهوم مواردی نظیر فرآیندهای تصمیم‬گیری سرمایه‬گذاران و بستانکاران، واکنش‬های قیمت اوراق بهادار در برابر گزارش دهی سود، تصمیمات مدیریت در مورد هزینه سرمایه و واکنش مدیران و حسابداران در برابر بازخورد اطلاعات را در بر می‬گیرد. یکی از ویژگی‬های رفتاری این است که می‬توان سودهای آتی را پیش‬بینی نمود. اگر سایر عوامل تأثیرگذار با دقت کامل در نظر گرفته شوند، می‬توان با استفاده از سودهای خالص چند دوره، عملیات آینده شرکت را پیش‬بینی کرد (پارسائیان به نقل از هندریكسن،1385؛342)
با این وصف، همه‬ی مفاهیم سود از جنبه‬های عملی و نظری نمی‬تواند در ارائه اطلاعات اثرگذار بر سرمایه‬گذاران و دیگران معقول باشد. به عبارت دیگر، از دیدگاه دنیای واقعی فاقد تفسیر لازم هستند و یا نمی‬توانند بر تصمیمات سرمایه‬گذاران و دیگران اثرگذار باشند. زیرا فاقد هر گونه ویژگی رفتاری هستند.

2-6-2 سود حسابداری و نحو‬ه‬ محاسبه آن
سود حسابداری که با استفاده از سیستم تعهدی تهیه می‬شود، از نظر بسیاری از استفاده کنندگان صورتهای مالی، ابزاری برای سنجش عملکرد شرکت محسوب می‬شود. منظور از سنجش عملکرد شرکت‬ها، ارزیابی کلی وضعیت مالی و نتایج عملیات به منظور اخذ تصمیمات منطقی است. به عنوان مثال، سود حسابداری می‬تواند مبنای اعتباردهی بانک‬ها به شرکت و یا از شرایط ورود به بورس اوراق بهادار قرار گیرد.
هیأت استانداردهای حسابداری مالی24، در بیانیه شماره 6 مفاهیم حسابداری مالی، استفاده از روش تعهدی در حسابداری را الزامی نموده است. بر این اساس، انعکاس آثار معاملات و رویدادهای شرکت لزوماً به معنای ورود و خروج وجه نقد نیست. به عبارت دیگر، در روش تعهدی، اصولی نظیر «تحقق» و «تطابق» به منظور انعکاس درآمدها و هزینه‬ها و محاسبه سود حسابداری مورد استفاده قرار می‬گیرد. در نهایت، موفقیت یک شرکت به توانایی آن در ایجاد جریان‬های نقدی بستگی دارد(هیئت استانداردهای حسابداری مالی، 1985 )
از دیدگاه حسابداری به دلیل ابهامات موجود در مورد میزان جریان‬های نقدی آتی و عدم دسترسی به نرخ تنزیل مناسب، سرمایه بر مبنای خالص دارایی‬های مؤسسه مالی اندازه‬گیری می‬گردد. به عبارتی دیگر سود در حسابداری ناشی از تفاوت بین سرمایه واحد تجاری در آغاز و پایان دوره مالی است. در این مفهوم سرمایه معادل خالص دارایی‬ها بوده و اندازه‬گیری سود تحت تأثیر مبانی اندازه‬گیری دارایی‬ها و بدهی‬ها قرار می‬گیرد. در حسابداری جهت تعیین سود، روش‬های مختلفی همچون حسابداری تعهدی، حسابداری نقدی، حسابداری نیمه تعهدی، تعهدی تعدیل شده و نقدی تعدیل شده به کار می‬رود. بدیهی است استفاده از روش‬های فوق سود و زیانی متفاوت ارائه خواهد داد به همین دلیل طبق اصل تطابق، حسابداران برای شناخت هزینه‬ها از رویکرد «بگذار هزینه‬ها از درآمدها تبعیت کنند» پیروی می‬نمایند. مطابق این اصل هزینه‬های یک دوره از درآمدهای همان دوره کسر می‬گردند تا عملکردی واقعی از نتیجه کار منعکس گردد. از دیدگاه نظری روش صحیح حسابداری برای شناسایی درآمد باید به گونه‬ای باشد که اولاً آن درآمد تحقق یابد یا قابل تحقق باشد و ثانیاً آن درآمد تحصیل گردد. مطابق این دیدگاه چنانچه یکی از شرایط فوق به وقوع پیوندد می‬توان درآمد را شناسایی نمود (تیموری،1380).

2-6-3 سود اقتصادی و نحوه‬ محاسبه آن
تعریف مفهوم اقتصادی سود عموماً به اقتصاددانانی همچون هیکس (1939) نسبت داده می‬شود: «هدف محاسبه سود در امور خاص این است که به مردم نشان دهیم چه مقدار آنها می‬توانند مصرف کنند بدون آن که نیازمند شوند. به نظر می‬رسد سود یک فرد به عنوان حداکثر مقداری است که فرد می‬تواند در طول هفته مصرف کند و همچنان در پایان هفته به خوبی اول هفته که شروع کرده باشد.» اگرچه تعریف هیکس بر سود فردی تأکید دارد، اما این مفهوم می‬تواند به عنوان مبنایی برای تعیین سود تجاری با عوض کردن واژه‬ی مصرف کردن با توزیع کردن قرار گیرد. بنابراین، سود تجاری تغییر خالص دارایی‬ها در نتیجه فعالیت‬های تجاری در طول دوره‬ی حسابداری خواهد بود. به عبارت دیگر، سود تجاری تغییر خالص دارایی‬ها به استثنای سرمایه‬گذاری‬های مالکان و توزیع سود بین آن‬ها است. لازم به ذکر است که این مفهوم تعیین سود از سوی حسابداران با عنوان حفظ سرمایه نام گرفته است (بارکر25، 2008؛7).
به منظور بررسی مفهوم سود اقتصادی و نحوه‬ی محاسبه‬ی آن ابتدا دو جزء اساسی در این تعریف یعنی کمیابی و هزینه فرصت تشریح می شود.
کمیابی:26 ساده‬ترین و جامع‬ترین تعریف از علم اقتصاد، علم تخصیص بهینه منابع كمیاب است.كمیابی مهم‬ترین موضوع علم اقتصاد است. فقط علم اقتصاد است كه به موضوع كمیابی می‬پردازد. اگر كمیابی نبود علم اقتصاد هم به وجود نمی‬آمد. كمیابی به این معناست كه امكانات محدود در برابر خواسته‬های نامحدود قرار دارد. مثلاً درآمد یک فرد محدود است ولی تمایل به خرید كالاها و خدمات زیادی را دارد، بودجه كشور محدود است ولی نیازها و خواسته‬های زیادی در جامعه وجود دارد. به دلیل نامحدود بودن خواسته‬های بشر و محدودیت امکانات تولیدی ناگزیر مسأله «انتخاب» مطرح می‬شود.
با توجه به محدودیت منابع، انتخاب یک گزینه موجب از دست رفتن گزینه‬های دیگر می‬شود که در اقتصاد از آن به «هزینه فرصت» یاد می‬شود )منکیو،27 2008؛3)
هزینه فرصت:28 اقتصاددانان به دلیل نامحدود بودن نیازهای بشر و محدودیت منابع، به دنبال بهترین روش برای تخصیص منابع هستند؛ كه این مهم با «هزینه فرصت» به بهترین وجه تبیین می‬شود. هزینه فرصت از جمله مفاهیمی است که در پروژه‬های اقتصادی مطرح می‬شود و هدف اصلی از طرح آن نیز بررسی تخصیص بهینه منابع موجود است. پس می‬توان گفت هزینه فرصت یکی از مفاهیم کلیدی است که در نظریه‬پردازی درباره سرمایه‬گذاری نقش محوری دارد.
هزینه فرصت که به آن عباراتی چون هزینه اقتصادی، هزینه واقعی یا قیمت سایه‬ای نیز اطلاق می‬شود، همان هزینه‬ای است که برای فرصت‬های از دست رفته پرداخت می‬شود، یعنی اگر انتخاب اولیه صورت نمی‬گرفت، انتخا‬ب‬های دیگری با ارزش‬های متفاوت وجود داشت، که می‬توانست صورت بگیرد. هزینه فرصت ارتباط تنگاتنگی با فرآیند تصمیم‬گیری و انتخاب دارد. فرد تصمیم‬ گیرنده به هنگام تصمیم‬گیری، در ذهن خود فرصت‬هائی را که با تصمیم خود از دست می‬دهد ارزیابی کرده و آنگاه به انتخاب دست می‬زند )منکیو،2008؛270)
سود اقتصادی: سود اقتصادی و ارزش فعلی(خالص) دو روی یك سكه هستند كه سود اقتصادی یكی از اجزای تشكیل دهنده تئوری اقتصادی و ارزش فعلی سنگ بنای اقتصاد مالی می‬باشد. سود اقتصادی از زمان مارشال29 (1890)
از جمله مفاهیم اساسی تئوری اقتصادی بوده است. سود اقتصادی بیانگر مازاد سود حاصل از یك سرمایه‬گذاری است که بیشتر از میزان سود بهترین جایگزین از دست رفته است (رآو،30 1992؛87).
به عبارت دیگر، سود اقتصادی حاصل از یک سرمایه‬گذاری، تفاوت بین سود به دست آمده از سرمایه‬گذاری انجام شده و سود بهترین گزینه از دست رفته است که از آن به هزینه فرصت یاد می‬شود. از سود اقتصادی به تعابیر مختلفی همچون « سود مازاد قابل تحقق31»، «درآمد مازاد32»، «سود غیرعادی33» ، «سود فوق‬العاده34» و «سود باقیمانده35» یاد شده است. همچنین عناوین دیگری مثل «ارزش افزوده اقتصادی36» ، « ارزش افزوده نقدی37» ، و « ارزش افزوده سهامداران38» نیز در معنای سود اقتصادی به کار رفته است )مگنی39 2007؛ 165)
تحلیل‬های جریان نقدی تنزیل شده از قرن هجدهم شناخته و به کار گرفته شده است. ارزش فعلی خالص، تابعی از نرخ تنزیل است. این نرخ را می‬توان بر مبنای «مدل قیمت‬گذاری دارایی‬های سرمایه‬ای40 «به دست آورد. مفهوم سود اقتصادی و ارزش فعلی خالص یکی است و اغلب سود اقتصادی در قالب عبارت ارزش فعلی پنهان می‬شود. بنابراین، حداکثرسازی سود اقتصادی همان حداکثرسازی ارزش فعلی بوده و تمام سعی و تلاش بنگاه‬ها صرف حداکثرسازی ارزش فعلی جریان نقدی خالص می‬شود. همچنین قانون ارزش فعلی خالص مبنای تئوری نئوکلاسیکی سرمایه‬گذاری را تشکیل می‬دهد (دیکسی و پیندیک41 ، 1994؛5)

2-6-4 مقایسه سود اقتصادی و سود حسابداری
به منظور درک تفاوت بین سود اقتصادی و سود حسابداری لازم است تا هدف از تعریف این دو مفهوم بررسی شود. سود حسابداری با توجه به هدف آن یعنی ارائه گزارش عملکرد شرکت، تعریف می‬شود. بنابراین احتساب هزینه‬های ضمنی در ترازنامه معقول به نظر نمی‬رسد.
هنگامی که یک حسابدار گزارش درآمد، هزینه و سود بنگاه را ارائه می‬دهد، هیچ‬گاه هزینه‬های ضمنی از قبیل هزینه فرصت گزینه‬های از دست رفته را بررسی نمی‬کند، زیرا مغایر با اصول پذیرفته شده حسابداری است. در مقابل، هدف از تعریف سود اقتصادی ارائه یک معیار «تصمیم‬گیری» برای بنگاه اقتصادی و همچنین سرمایه‬گذاران است.
از آنجایی که تحلیل رفتار واحد اقتصادی لازمه بررسی سودآوری آن است، تحلیل هزینه- فایده از اهمیت بالایی برخوردار خواهد بود. با این وصف، معیار تصمیم‬گیری در تحلیل ساختار بازار و تداوم فعالیت یک بنگاه یا متوقف ساختن آن، مبتنی بر تحلیل هزینه- فایده و نهایتاً مثبت یا منفی شدن سود اقتصادی است (آنوما42، 2008).
همچنین، دیدگاه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی ارزش بازار، ارزش دفتری، ارزش افزوده Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی حسابداران، سود حسابداری، بهای تمام شده