پایان نامه با واژگان کلیدی دیپلماسی عمومی، دیپلماسی رسمی، سیاست خارجی، روابط بین الملل

دانلود پایان نامه ارشد

توجه شود . (مشیرزاده ، 1386 :241)
به همین منظور می توان با درنظر گفتن پیامدهای منفی حاصل از نگرش دولت مدرن به موضوعاتی نظیر مفهوم “اخلاق مسئولیت” که دربرگیرنده اعتناء نسبت به همه انسان ها فارغ از اتباع داخلی برای دولت های خاص باشند در جهت ایجاد ادبیات مشترک بین المللی و گفتمان های مشترک در خصوص ابناء بشر تاکید نمود و آن ها را جایگزین مفاهیمی همچون “اخلاق صدقه” یا “کمکهای تسکینی”نمود که به طور سنتی برخی از نظریه پردازان هنجاری در روابط بین الملل در جهت کاهش نابرابری ها و تنها در حد کاستن از آلام شدید انسانی مورد استفاده قرار می دهند .
تا زمانی که عزم بین المللی در جهت حمایت از محرومان صورت نگیرد ، دولت ها صرفا خود را در مقابل مسائل و رفاه مردم خود مکلف می دانند و هیچ الزامی برای کمک به سایر جوامع بوجود نخواهد آمد . اما ایجاد فرهنگ و گفتمان های حمایتگرایی بر حسب تکلیف اخلاقی دولت ها و برخورداری از ماهیت فراملی گرایی می تواند ضمن زیر سئوال بردن خاص گرایی ها و رویه های بیرون گذارانه از جنبه داخلی فراتر رود و به یک الزام بین المللی تبدیل شود.
این درحالیست که در ساختار بین المللی موجود ، سیاست گذاران و به تبع آن ها مجریان سیاست ها بیشترین تمرکز خود را معطوف به چگونگی کنترل و مدیریت تحولات در ساختار قدرت نموده و حمایت از اقشار آسیب پذیر درمراتب کم اولویت قرار گرفته است.

فصل چهارم: رابطه دیپلماسی حمایت و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران
روند تحولات دیپلماسی
موضوع دیپلماسی از جمله مولفه های اصلی در عرصه مناسبات بین المللی و ارتباطات جهانی است که در پی تحولات فرایند جهانی شدن و رخدادهای مهمی نظیر پایان جنگ سرد و شکل بندیهای جدید در قالب اتحادها و ائتلاف های منطقه ای و بین المللی ؛ و نیز رشد چشم‌گیر نقش بازیگران فراملی همچون سازمان ها و بازیگران غیردولتی ، دچار تطور مفهومی گردیده است . به گونه ای که در کنار مفهوم سنتی دیپلماسی می توان به ابعاد جدیدی از دیپلماسی در قالب دیپلماسی عمومی اشاره نمود.
به بیان دیگر مفهوم جدید دیپلماسی از دامنه نسبتاً محدودی که زمانی بر اساس آن عمل می شد فراتر رفته و نمی توان با قائل شدن به قالبی ثابت برای دیپلماسی آن را تنها متعلق به وزرای خارجه و کارمندان خدمات دیپلماتیک دانست. چه بسا طیف وسیعی از کارمندان دیگر وزارتخانه ها یا موسسات ، سازمان های بین المللی و نهادهای مردم نهاد همچون صندوق بین المللی پول ، دبیرخانه سازمان ملل متحد ، شرکت های فراملیتی و یا حتی اشخاص غیر رسمی در حال فعالیت در عرصه دیپلماسی باشند.
خلاصه اینکه گسترش حوزه دیپلماسی و در هم آمیختگی سیاست داخلی و خارجی به ویژه در عرصه بازیگران فراملی سبب شده علاوه بر طیف وسیعی که بطور رسمی مسئولیت دارند ، افراد و موسسات غیردولتی نیز در نقش های متنوعی مانند جایگاه بازیگر و یا در مقام میانجی گر در روابط بین المللی مشارکت فعال نمایند.
برای تقریب ذهنی این موضوع در فضای رسانه ای بیش از سایر حوزه ها چهره عینی یافته است و تاثیر رسانه ها بر محیط و سازوکار دیپلماسی به یک اصل انکارناپذیر تبدیل گردیده است. تا جاییکه وسایل ارتباطی می توانند هم مورد استفاده رهبران سیاسی قرار گیرند و حتی مانعی برای تحقق اهداف محسوب شوند و در مواقعی نیز به منزله یک مذاکره کننده در بحران های بین المللی ظاهر شوند.
یکی دیگر از مصادیق بارز در زمینه بسط ساختاری دیپلماسی مربوط به توسعه شرکت های چند ملیتی و سازمان های منطقه ای و شبه منطقه ای مانند سازمان امنیت و همکاری اروپا(OSCE)74 ، اپک(OPEC) ، آسه آن((ASEAN)75 است که با برخورداری از ساختارهای فرامرزی ، خواستار نفوذ بر اعضاء و دولت های عضو می باشند و حتی در صددند با گسترش فعالیت های دیپلماتیک خود در صحنه های مختلف ، محدودیت هایی مانند تحمیل عوارض گمرگی را که به وسیله دولت های ملی به وجود می آید برطرف نمایند.
خلاصه آنکه دیپلماسی جدید پدیده ای روبه رشد در مسیر شکل گیری جامعه جهانی نوین بشمار می آید که در قالب آن سازمان های غیر دولتی ، مردم عادی ، گروه های فشار ، انجمن های تخصصی و نظایر آن خواستار نقش آفرینی بیشتر در مسائل بین المللی هستند که طبق آن موضوعات مربوط به حقوق بشر و کمک های بشر دوستانه ، مسائل زیست محیطی ، بحران دیون ، نابرابری های اقتصادی بین المللی ، فشار جمعیت ، پدیده مهاجرت و سایر پارادوکس های جهانی شدن بقدری در هم تنیده اند که ملت- کشورها در قالب دیپلماسی سنتی و شیوه های سابق به تنهایی نمی توانند با آن ها مواجه گردند .
درهمین چشم انداز می توان گفت در درون دیپلماسی جدید حرکتی عمده با عنوان دیپلماسی عمومی در حال تقویت است که ترجمان تلاش ها و مساعی جمیله جامعه مدنی جهانی برای حل بحران های عمده در عرصه بین الملل به شمار می رود . عبارت دیپلماسی عمومی در حوزه مطالعات روابط بین‌الملل عمدتاً برای توصیف جنبه های نوظهور دیپلماسی که تعامل میان کنشگران تازه وارد را در کنار دولت ها در بردارد مورد استفاده قرار می گیرد و شامل اقداماتی است که برای تعامل و ارتباط با دیگر ملل و اندیشه ها بکار رفته و هدف از آن ایجاد ، استقرار و استمرار روابط طولانی مدت میان فرهنگ ها ، ارزش ها و سیاست های یک نظام با جوامع دیگر است .( دهقانی فیروز آبادی ، 1387 : 219)
در تبیین رابطه دیپلماسی عمومی با سیاست خارجی باید گفت که دیپلماسی عمومی در جهت کاربرد ابزارهای بین فرهنگی و ارتباطات بینالمللی در سیاست خارجی است و به گونهای فراگیر شامل دیپلماسی فرهنگی و رسانهای می شود. لذا دیپلماسی عمومی در میان بقیه ابزارهای سیاست خارجی بیشترین تأثیرپذیری را از مؤلفههای هویت ملی و فرهنگی دارد. ( آشنا ، 1384 : 6)
با این رویکرد دیپلماسی عمومی را می‌توان برنامه‌ای منسجم و بلند مدت برای ارائه چهره‌ای موجه از سبک زندگی ، فرهنگ ، هنجارها و ارزش های یک کشور قلمداد کرد که از آن طریق درصدد به حداقل رساندن هزینه های ناشی از مخالفت ها و کمک به رشد تمایلات به آن کشور است. لذا دیپلماسی عمومی معطوف به ارتباطات فراملی ناظر بر منافع ملي يك كشور می باشد که از طريق ارتباط با مردم خارج از مرزهاي سیاسی و جغرافيايي آن برقرار می گردد .
تمایز دیپلماسی رسمی و دیپلماسی عمومی
بطورکلی دیپلماسی به دو حوزه دیپلماسی رسمی و دیپلماسی عمومی قابل تفکیک است که طی آن دیپلماسی رسمی توسط وزارت خارجه و نهادهای رسمی یک کشور پیگیری می شود و در برابر آن دیپلماسی عمومی در اشکال ارتباطات غیر رسمی همچون برقراری مناسبات ورزشی ، رسانه ای ، تعاملات فرهنگی مانند همایش های فرهنگی ، تبادل اساتید و دانشجو ، توریسم میان کشورها صورت می پذیرد . در واقع دیپلماسی عمومی می‌تواند زمینه را برای به نتیجه رسیدن دیپلماسی رسمی فراهم کند.( زیبا کلام ، نقل از ایسنا ، شنبه ۲۰ مهر ۱۳۹۲)با این حال میان دیپلماسی عمومی و دیپلماسی رسمی تفاوتهای جدی وجود دارد.
نخستین ریشه این تمایز به حوزه ارتباطی آن ها باز می گردد . زیرا دیپلماسی عمومی صرفاً با دولت ها سروکار ندارد بلکه مخاطب خود را در میان افراد و سازمان های غیردولتی میجوید. بعلاوه دیپلماسی عمومی متضمن مشارکت بسیاری از اجزاء و عناصر غیردولتی جامعه است و بنابراین فعالیت های دیپلماسی عمومی میتواند معرف دیدگاه های متفاوتی باشد که از سوی افراد و سازمان های خصوصی یک کشور مطرحاند. در حالیکه دیپلماسی رسمی به روابط یک دولت با دولت دیگر مرتبط است و الزاما بیانگر دیدگاه های رسمی یک کشور به شمار میرود. بنابراین دیپلماسی عمومی بر حسب چهار ویژگی ذیل از دیپلماسی رسمی متمایز می گردد :
غیررسمی بودن .
شیوههای غیر سیاسی برای تحقق اهداف .
فراگیر بودن مخاطبان (مخاطبان دیپلماسی عمومی ، گروه های هدف خاص و یا عموم مردم جامعه ، افراد و سازمان های غیر دولتی هستند که برقراری ارتباط با آن ها نیز نیازمند مهارت های خاصی است در حالی که مخاطبان در دیپلماسی رسمی دولت ها هستند .)
تنوع ابزار و امکانات دیپلماسی عمومی .
البته تفاوتهای دیگری نیز میان دو نوع دیپلماسی عمومی و رسمی در میان نظرات متفکرین ذکر شده است . مثلا برخلاف اینکه در دیپلماسی رسمی ، وجود ابهام و یا پنهان کاری ویژگی مهمی به شمار می رود ، اما از مهم ترین ویژگی های دیپلماسی عمومی ، شفافیت و تلاش برای انتشار اطلاعات است . همچنین موضوعات و مسائل دیپلماسی رسمی در ارتباط مستقیم با سیاست ها و رفتار دولت های دیگر است ، اما در دیپلماسی عمومی مسئله اصلی بر نگرش و رفتار افکار عمومی خارجی متمرکز است . ضمن آنکه بازیگران و کارگزاران دیپلماسی عمومی و نحوه رفتار آن ها با دیپلماتها نیز تفاوت دارند .
تحول در کارکرد دیپلماسی
دیپلماسی به طور سنتی با مدیریت تعاملات میان دولت ها و روابط دولت ها با سایر بازیگران سر و کار دارد . اما در پی تحولات رخ داده در نظام بین المللی ، نقطه تمرکز و محتوای دیپلماسی نیز دچار تغییر شده و دیگر مانند گذشته تمرکز فقط بر سیاست علیا نیست . توضیح بیشتر اینکه در درک سنتی از روابط بین الملل ، کنش های دولت ها تحت تأثیر عوامل محسوس قدرت قرار داشت و متعاقب آن محتوای دیپلماسی نیز معطوف به مسائلی مانند جنگ و صلح بود (وحیدی ، همان : 369-368). ولی دیپلماسی در عصر حاضر ، حوزه های گسترده تری از موضوعات اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، علمی ، حقوقی و عوامل سنتی سیاسی و نظامی را در بر می گیرد و به عبارتی موضوعات سیاست سفلی از اهمیت بیشتری در دستور کار دیپلماسی برخوردارشده اند .(سیمبر ، همان : 132)
در شرایط جدید ، موضوعات فراملی متنوعی همچون انواع مسائل حقوق بشری و کمک های بشردوستانه ، خطرات محیط زیستی ، مهاجرت های غیرقانونی ، تروریسم بین الملل ، جرایم سازمان یافته ، جریانات افراطی فراملی و سایر بحران ها و چالش های فراسوی جامعه بین المللی قرار گرفته اند که دیپلماسی رسمی به تنهایی و از طریق روش های موجود در آن نمی تواند با آن ها مقابله کند .
بر همین منوال در وضعیت جدید بین المللی کارکردهای نوینی نیز برای دیپلماسی شکل گرفته است که اهم آنها عبارتند از : کمک به اجرای مقررات بین المللی ، نمایندگی منافع بازیگران مختلف دولتی و خصوصی ، تسهیل سازی در برقراری روابط نهادهای ملی و فراملی ، هماهنگی فعالیت بازیگران مختلف در راستای منافع ملی ، اولویت دهی به سیاست اقناع سازی و تصویرسازی ، افزایش انعطافها در موضوعات سیاست خارجی ، مدیریت بحران های موجود (وحیدی ، همان : 375- 374)
این امر در حالی است که در محیط جدید بین المللی ، همراه با توسعه جریان های فراملی و افزایش نقش بازیگران غیر دولتی ، بسیاری از وظایفی که قبلا در انحصار دستگاه دیپلماسی محسوب میشد به تدریج از این وضعیت خارج شده و توسط بازیگران جدید انجام می شود . لذا در حالی که دولت ها هنوز به عنوان مهمترین بازیگران عرصه سیاست بین الملل می باشند ولی در عین حال آن ها مجبورند بسیاری از وظایف و مسئولیت های خود را با سایر بازیگران غیر دولتی ، فراملی و فروملی در عرصه های مختلف تقسیم کنند (بیات ، 1385 : 125 -123)
در خصوص تحول در ابزار و شیوه های دیپلماسی نیز باید گفتهمگام با گسترش دامنه دیپلماسی و بروز تحولات مفهومی در آن ، ابزارها ، شیوه ها و نحوه اجرا و هدایت دیپلماسی نیز توسعه یافته است . در شرایط جدید بین المللی (که با ظهور کنشگران نوپدید همراه با منافع مختلف و مرزهای نامعین مصادف گردیده است) ، جایگاه و نقش سابق دولت ها در مدیریت ، راهبری و اجرای انحصاری موضوعات و مسائل سیاست خارجی تغییر نموده است و متعاقبا ابزار و شیوه های اعمال نیز دستخوش تغییراتی گردیده اند.
برای نمونه با گسترش وسایل ارتباطی جدید و افزایش امکان تعاملات ، نقش و جایگاه دیپلمات ها نیز تغییر کرده و مثلا بر یکی از مسئولیت های پیشین دیپلمات ها یعنی جمع آوری اطلاعات و ارسال آن ها تأثیر زیادی گذاشته است . بعلاوه پیش از وقوع تحولات گسترده در فناوری های اطلاعاتی ، سفرا و نمایندگان دیپلماتیک از اعتبار و استقلال نسبی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی کمک رسانی، افغانستان، تغییر نگرش، جهانی شدن Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی سیاست خارجی، دیپلماسی عمومی، ملی گرایی، روابط دیپلماتیک