پایان نامه با واژگان کلیدی جبران خلیل جبران، مکتب کلاسیک، رئالیسم انتقادی

دانلود پایان نامه ارشد

اقطار عربی و اسلامی را شامل میشود. شوقی مبتکر «شعر تمثیلی» یا نمایشی در عرب است و در این زمینه آثاری چون: مرگ کائلوپاترا، مجنون لیلی، قمبیز (کمبوزیا) دارد.
باید توجه کرد که شاعرانی مثل احمد شوقی و ابراهیم حافظ هرچند از شاعران کلاسیک هستند اما موضوعات اشعارشان بیشتر جنبهی عام دارد و همواره در مبارزه میباشند، اینان حتی جانب دین را هرگز فرو نگذاشتهاند، به طوری که شوقی پنج قصیده غرا در مدح رسول اکرم (ص) سروده است.(همان: 19)

3-2-2 رمانتیکها:
دستهی دوم «شاعران رمانتیک» هستند. اگر تقلید و حکومت عقل و منطق را از ارکان اصلی مکتب کلاسیک بدانیم، در برابر آن ابداعف عاطفه و گمان ارکان رمانتیک را میسازند که بدین ترتیب مکتب کلاسیک برونگرا و مکتب رمانتیک به مضمون و آتش احساسس درون درون انسان توجه دارد.
در قرن بیستم با خلیل مطران در مصر و پس از او جبران خلیل جبران در لبنان و بلاد آمریکای شمالی مکتب رمانتیک شناخته میشود. البته این مکتب در غرب از قدیم در آثار نقاشان، مجسمهسازان و دیگر هنرمندان، شناخته شده بود اما اعراب بد از امروالقیس و اکثر شاعران جاهلی و اموی دیگر با این نوع شیوهی بیان برخوردی نداشتند تا ظهور خلیل مطران.
رمانتیسم عرب از غرب تا حد زیادی تأثیر پذیرفته است چرا که خلیل مطران که از پیشروان این عده به شمار میروند خود از درس خواندههای پاریس بود او شیفتهی ادبیات فرانسه و مرید آلفرد دو موسه که یکی از رمانتیکهای بزرگ است بود.
از رمانتیکهای بزرگ یکی جبران خلیل جبران است که در ایران از شهرت ویژهای برخوردار است او در لبنان زاده سد و به جهت فقر همراه با خانوادهاش به بوستن آمریکا مهاجرت کرد. جبران انگلیسی را نکو فراگرفته بود به طوری در نگارش به این زبان بسیار توانا بود. به همین جهت به لبنان برگشت تا عربیش را تکمیل کند. او به نقاشی علاقه شدیدی داشت و نزد نقاش بزرگ معاصر «رودن» در پاریس مدتی شاگردی کرد. جنگ جهانی اول و مصائب آن و همچنین فقر و عدم موفقیت کتابهایش که به عربی نوشته بود اورا ناراحت کرد، به طوری که نخست انجمن «الرابطة القلمیه» تأسیس کرد و سپس نویسندگی به انگلیسی را آغاز نمود جبران در نیویورک درگذشت و ودر شهر زادگاهش «بشری» در لبنان مدفون گردید. از آثار مهمش به انگلیس مجنون نبی، الهة الارض و یسوغع بن انسان میباشد. از کتب عربیش: دمعة و ابتسامة، الاجنحة المکتسره و الارواح المترده است. مجموعه اشعارش «المواکب» نام دارد که قصیدهای طولانی است که از سنن جامعه انتقاد میکند.
این هنرمند ابعاد مختلفی را از شخصیتش در آثارش بروز دا ده است؛ گاهی اندیشههای کاملاً فلسفی ارائه میدهد، گاهی احساسات تند و تخیلی را بر کاغذ میآورد و زمانی از ادراک عمیق و رئالیستی خود مارا با خبر میسازد. گاهی با رمز حکمت و موعظه با مردم سخن میگوید در همهی این موارد یک نکته در اندیشه او روشن است که میگوید باید دوباره به ارزشگذاری امور جاممعه همت گماشت و بسیاری از ازشهای دروغین جامعه را عوض کرد. آثار انگلیسی او در غرب طرفداران فراوانی دارد.
غیر جبران خلیل جبران شاعران بزرگ دیگری در آمریکا و بلاد مهجر بودند که از آن میان میتوان شاعر و ادیب توانا میخائیل نعیمه، یوسف الخال، شاعر طلسمها ایلیا ابو ماضی، الیاس ابو شبکه و بشارة الخوری را نام برد. (همان: 20)

4-2-2 رئالیستها:
پس از رمانتیکها رئالیستها ظهور کردند. به طور خلاصه میتوان دو عامل اساسی را باعث فروپاشی رمانتیکها و ظهور رئالیستها در شعر معاصر عرب دانست این دو عامل عبارتند از: جنگ جهانی دوم و مسأله فلسطین. جنگ جهانی دوم و اثرات نامطلوب آن از جهت تورم و فقر در جامعه عرب باعث شد تا گروهی از جوانان عرب به مارکسیسم روی آوردندو آن را راه چارهای برای دردهای جامعه بدانند. گروهی نیز به جمعیت «اخوانالمسلمین» گرویدند جمعیت اخوان المسلمین در سال 1928 به رهبری «حسن البناء» تأسیس شد و هدفش همبستگی مسلمانان مصر و ترویج دین در میان روشنفکران عرب بود. اما این جمعیت نتوانست مسأله ناسیونالیسم عرب را کمرنگ کند بعدها اقدانات جمال عبدالناصر برای مقابله با خطر صهونیسم تنها از طریق طرح عروبه (عربیت) و الوطن العربی مطرح گردید.
پس از جنگ و رخداد تراژدی فلسطین، شاعران عرب از پیلهی خویشتن بدر آمدند و غصههای شخصی جایش را به دردهای مشترک و واقعی داد و برای نخستین بار در شعر عرب مسأله « تعهد» مطرح شد و ادبیات ملزم و متعهد مورد توجه قرار گرفت و ادبیات رمانتیک و برج عاج نشینی متروک و منفور گردید.
قیام 1952 مصر به سرکردگی افسران، به رهبری ژنرال نجیب و عبدالناصر مهمترین رخداد سیاسی در جان عرب است که در همهی شئون کشورهای عربی تأثیر گذاشت، ادبیات پس از قیام مصر، ادبیات رئالیست و اجتماعی است که بیانگر زندگی مردم عادی مثل کشاورز، کارگر و صنعتگر میباشد و از احساسات و عواطف و زندگی اجتماع سخن میگوید.
پس از سقوط دولت عثمانی و تکه تکه شدن مستملکات آن، همواره استعمار غرب کشورهای عربی را مورد رنج و آزار قرار داده است و روشنفکران و شاعران و نویسندگان متعهد عرب کوشیدهاند تا با ایجاد اتحاد میان اعراب آنان را دربرابر هجوم استعمار غرب و انگلیس یکپارچه و هماهنگ کنند.
شکست اعراب از اسرائیل در ژوئن 1967 آخرین و غافلترین شاعران عرب را هم بیدار کرد. نزار قبانی که تا آن زمان به شاعر زن و غزل مشهور بود ناگهان از سر سوز دل، شعر «هوامش علی دفترالنکسته» (حاشیهای بر دفتر شکست ) را منتشر کرد که یکی از بهترین اشعار وطن دوستانه عرب است. پس از این شکست بسیاری از اعراب که تا آن موقع اسرائیل را جدی نگرفته بودند با تمام وجود خطر صهونیزم را احساس و به خود لرزیدند.
رئالیسم یا واقع گرایی در شوروی شامل سه دوره بوده است:
1-رئالیسم ابتدایی، که واقعیت محیط اجتماعی را به صورت ظاهری و سلبی ترسیم میکند بی آنکه به جدال و مبارزات درون آن و حرکت تطور آن بیندیشد.
2-رئالیسم انتقادی، که پایهگذار آن مارکسم گورکی بود. در رئالیسم گورکی از یأسها و بدبینیهای رئالیسم خام یا ابتدایی خبری نیست بلکه قهرمانان نویسنده از جامعه و محیط خود جلوتر هستند و به آینده امیدوارند.
3-رئالیسم اشتراکی یا سوسیالیستی، در حقیقت دنباله رئالیسم انتقادی است در کتاب مکتبهای ادبی نوشته رضا سید حسینی، رئالیسم اشتراکی اینگونه تعریف شده است که این رئالیسم بر اصل قدرت خلاقیت کار استوار است و هنر در واقع میدان بروز خلاقیت کار میباشد.
در حقیقت رئالیسم سوسیالیستی حرکت تطور جامعه را مد نظر دارد و تمامی کوشش خود را در فعال کردن این حرکت بکار میبرد. (همان: 21)

5-2-2 سمبولیستها:
گروه چهارم شاعران رمزگرا یا سیمبولیست هستند. البته تعیین دقیق اینکه مثلاض نزار قبانی و نازکالملائکه در کدام مکتب جای دارند چندان ساده نیست چراکه افزون بر حال و هوای رمانتیک، میتوان اشعار سوررئال را هم در دیوانهای آنان پیدا کرد لذا در اینجا ما وجه غالب را در نظر میگیریم و اینکه خود نقادان عرب این تقسیم بندیها را قبول دارند.
شاعران سمبولیست از گروه نوپردازان هستند که بیشتر به مسائل اجتماعی پرداختهاند. شعر اینان آمیزهای از تصوف و اگزیستانسیالیسم است اینان به زبان اهمیت بسیار میدهند و از اساطیر و رموز برای بیان افکارشان سود میجویند. مشهورترین این شاعران که برخی از آنان عقاید اشتراکی نیز دارند عبارتند از: بدر شاکر السیاب، عبدالوهاب البیاتی، صلاح عبدالصبور، خلیل حاوی و ادونیس.
این شاعران بزرگ هم اکنون از پرچمداران شعر نو و اندیشه پیشتاز در میان عربها هستند، برخی چون بیاتی و ادونیس در اروپا و شوروی نیز سخت مورد توجه هستند و جوایزی نیز دریافت کردهاند. (همان)

6-2-2 جماعت و مجلۀ آپولو:
در نيمۀ نخست سدۀ بيستم كه حوادث شگرف و شگفتي در گوشه و كنار جهان، به‌ويژه اروپا روي داد، در سرزمين‌هاي عربي، به‌ويژه كشور مصر، نيز رويدادهاي بسياري در حوزه‌هاي سياسي، اجتماعي و ادبي به وقوع پيوست. در همين دوره انجمن‌ها و جمعيت‌هاي ادبي و هنري متعددي در حوزه ادبيات عرب شكل گرفت. دو جمعيت صاحب نام و تأثيرگذار بر جريان ادبيات معاصر عرب، به‌ويژه شعر معاصر، در همين كشور مصر به منصه ظهور رسيدند. نخست «جماعت ديوان» تحت تأثير خليل مطران و با همياري ابراهيم عبدالقادر المازني. اين جماعت مانند «جمعيت دانشكده»عليه سنت‌هاي شعر كلاسيك، به‌ويژه «عمود الشعر» عصيان كردند و ديگر مانند سنت‌گرايان معتقد نبودند كه اسلاف، بر و بوم سخن را رفته‌اند و «ليس في‌الامكان، ابدع مما كان». اگرچه «جماعت ديوان»، مفاهيم و مضامين جديدي را وارد شعر كردند؛ اما در صورت و فرم بيروني هم‌چنان از چارچوب سنت تخطي نكردند.
در اوايل دهۀ سي تحت ‌تأثير ادبيات اروپايي جمعيت شعري پيشروي به نام «جماعت آپولو» در شهر قاهره شكل گرفت. در سپتامبر 1932 م. گروهي اديب و شاعر و منتقد گردهم آمدند و اساس اين مكتب ادبي را بنيان گذاشتند و با الهام از اساطير يونان نام آپولو را براي آن اختيار كردند. خبر تأسيس آن، اول بار به‌وسيله شاعر رمانتيك مصر، دكتر احمد زكي ابوشادي(1892 – 1955م)، مؤسس اصلي جمعيت منتشر شد. اين جمعيت كه اعضاي اوليه آن عبارت بودند از:
احمد محرم، ابراهيم ناجي، علي محمود طه، كامل كيلاني، احمد ضيف، احمد الشايب، محمود ابوالوفاء و حسن كامل الصيرفي، در نخستين جلسه احمد شوقي را به عنوان رئيس جمعيت برگزيد. هنوز يك ماه از اين انتخاب نگذشته بود كه مرگ او را در ربود و خليل مطران جايگزين او شد. دكتر ابوشادي در تمام مدت، دبير اين جمعيت بود.
اين جمعيت از همان آغاز براي نشر سروده‌ها و آثار خود به انتشار مجله‌اي به نام آپولو اهتمام كرد. در شماره نخست مجله (آوريل 1933)، محورهاي فعاليت‌هاي جمعيت بدين شرح اعلام شد: 1. اعتلاي شعر عرب و جهت دادن به شاعران. 2. حمايت از نهضت‌ها و جريان‌هاي هنري و ادبي در حوزه شعر. 3. ارتقاي زندگي شاعران در سطوح مختلف مادي، ادبي و اجتماعي و دفاع از كرامت انساني آنان.
ابوشادي در همين شماره «دبستان آپولو را دبستان تعاون، انصاف و اصلاح و نوآوري» وصف مي‌كند(ابوشادی، 1933: 19) و هدف اصلي آن را هدايت شاعران از ظلمت به نور و گسترش افق شعر عربي و گشودن قيدوبندهاي سنت به ويژه «عمود الشعر» از پاي شاعران و آشنا كردن آن‌ها با ادبيات جهان و جريان‌هاي فكري جديد آن و پوشاندن لباس نو بر قامت شعر و جستن معاني و مضامين تازه مي‌داند. وجه غالب فعاليت‌هاي اين نشريه، نوآوري و تجدد در حوزه شعر بود. نسل جوانِ آن از همه در نوآوري و تجدد گستاخ‌تر بودند و بيشتر متأثر از وضعيت سياسي و انقلاب 1919. اين جمعيت مي‌خواست هم وحدت رمانتيك شعر و هم وحدت موضوعي آن را محقق کند.(الکتانی، 1982: 430-432). اين نشريه تا سال 1935 م. به‌طور مرتب منتشر مي‌شد. كوچيدن ابوشادي از قاهره به اسكندريه در اين سال باعث توقف آن شد. صداي اين مجله و جمعيت آپولو، از صداهاي ماندگاري است كه آن را هنوز مي‌توان از ديواره زمان شنيد. نويسندگان و شاعران آن، اگرچه به عرصه‌هاي ديگر روي آوردند؛ اما همچنان به اصول و مبادي آن جمعيت وفادار ماندند. هنوز ردپاي اين جمعيت و مجله را مي‌توان در حوزه‌هاي مختلف ادبيات عرب مشاهده كرد.
ديري نپاييد كه اين مجله شهره آفاق شد و بسياري از شاعران صاحب نام كشورهاي عربي مانند ابوالقاسم الشابي از تونس و ايليا ابوماضي و الياس ابوشبكه از لبنان و محمدمهدي جواهري از عراق به اين جمعيت پيوستند.
از فعاليت‌هاي جنبي مجله، نشر ديوان‌هاي شاعران نوآوري مانند ابوشادي و ابراهيم ناجي و پژوهش‌هاي انتقادي مانند «روادالشعر في مصر» از مختار الوكيل و «أدب الطبيعه» از مصطفي عبداللطيف السحرتي بود. از همان بدو انتشار اين نشريه نشانه‌ تيرهاي انتقادي شديدي قرارگرفت. اين انتقادها بيشتر متوجه ناتواني شاعران مجله در رعايت «عمود الشعر» و ترجمه و اخذ معاني از شعر اروپايي بود. ابوشادي اين انتقادهاي تند را بي‌جواب نمي‌گذاشت و همچنان در نيل به اهداف مجله مي‌كوشيد و تا اندازه‌اي نيز توفيق مي‌يافت(قدوسی، 1972: 508). از جمله در گسترش شعر آزاد

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی شعر معاصر، سازمان ملل، قانون گذاری Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی جنگ جهانی دوم، روشنفکران، ناسیونالیسم