پایان نامه با واژگان کلیدی توسعه روستا، توسعه روستایی، نواحی روستایی

دانلود پایان نامه ارشد

اجتماعی کل جمعیت روستایی می باشد. نه تنها کشاورزان فقیر و برخی مواقع کارگران بی زمین کشاورزی بلکه همه افراد ساکن در مناطق روستایی البته نامبرده توسعه کشاورزی و خودکفایی در کشاورزی را کلید خودگردانی عمران روستایی پایدار می داند و معتقد است که اگر قرار است برنامه های عمران روستایی پایدار بماند، باید کشاورزی پیوسته حامی و پشتیبان آن باشد وی فراموش کرده است که ضعف وابسته به کشاورزی نیز در دنیای گذشته مکمل اصلی توسعه در این بخش از جامعه کشور بوده است که امروزه به فراموشی سپرده شده و معضل اصلی روستانشینی ما هم از همین جا ناشی می شود (حسین ابری، 1380، صص260-262).
– ویتز: از جمله پیروان مکتب رهووت است که به طرفداران نظریه توسعه همه جانبه روستایی معروف می‎باشد وی توسعه را ثمره مجموعه ای اس فعالیتها می داند که توسط افراد داوطلبی که از امکانات شخصی خویش استفاده می کنند و نیز توسط دولتهایی که به وسیله اعمال قانون از امکانات عمومی استفاده می کنند، آغاز می شود (حامد مقدم، 1370، ص298).
2-2. راهبردهای توسعه روستایی
– استراتژی تکنوکراتیک
تکنوکراتیک از لغت به معنی فن و اسلوب گرفته شده است و می توان آنرا فن محوری معنی نمود طبق این نظر تفکر مشکل اساسی و نهایی توسعه، مشکل مدیریت به معنی عام کلمه است در دیدگاه تکنوکراتیک هدف اصلی افزایش محصول است و جهت نیل به این مقصود در سطح وسیعی از وسایل فنی و سرمایه بر پایه تکنولوژی پیشرفته استفاده می شود. این استراتزی مبتنی بر ایدئولوژی است از این رو بخش خصوصی، بازار و رقابت از اهمیت خاصی برخوردار است، در افزایش تولید کشاورزی، یکپارچگی اراضی مورد توجه قرار می گیرد که می توان آن را در جهت کاربرد مسائل فنی دانست. (پاپلی یزدی و ابراهیمی، 1381، ص61).
– استراتژی اصلاح طلبانه
این شیوه توسعه روستایی به توزیع درآمد در میان بعضی از بخشهای ویژه جامعه به ویژه دهقانان متوسط تاكيد دارد. در این سیستم تلاشهایی به منظور اجاد تعادل میان امر برابری بیشتر در جامعه و رشد تولیدات کشاورزی از طریق دگرگونی د رارئه نهادهای کشاورزی صورت می گیرد. ایدئولوژی همراه با این نوع توسعه روستایی معمولا از انواع ایدئولوژی ملی گرایانه و گاهی نیز مردم پسند است(ازکیا، 1370، ص142).
هدف در این استراتژی توزیع مجدد درآمدو سرمایه و افزایش محصول می باشد. (پاپلی یزدی و ابراهیمی، 1381، ص61).
– استراتژی رادیکال
در لغت به معنی اساسی، بنیادی و ریشه ای و نیز بر طرفداران اصلاحات اساسی یا انقلاب اطلاقمی شود. اهداف استراتژی رادیکال عبارت است از مشارکت بیشتر مردم، برابری اقتصادی و رشد سریعتر (بنی هاشم، 1373، ص22).
سیاستهای توسعه روستایی رادیکال، برای ایجاد برابری و عدالت در جامعه روستایی به راههای زیر تاکید دارند:
– اجرای ریشه ای اصلاحات ارض و در نتیجه کاهش قابل ملاحظه نابرابری درآمد د ربین توده روستایی
– به کارگرفتن ارگانهای دولتی محلی روستاها و شاخه های حزب سیاسی به عنوان ابزار الی برای شناسایی و اجرای طرحها و پروژه های دولتی د رنواحی روستایی(شبیرچیما، 1370، ص86).
2-3. اهدف و ضرورتهای توسعه روستایی
برنامهریزی روستایی میتواند هدف های مختلفی را دنبال کند. برای تعیین و اجرای هر برنامه نیز باید اهداف روشن، صریح، مشخص و قابل دست یابی باشند. هدف غایی در برنامه ریزی روستایی بهتر کردن شرایط زندگی با طرح و اجرای برنامه هایی است که بتوانند تولید را افزایش داده و شبکه توزیع و مصرف را صلاح کنند، امکانات و شرایط زندگی را مساعدتر نمایند، روابط اجتماعی را سالم ر سازند، مشکلات ناشی از مهاجرت، افزایش بی رویه جمعیت، بیکاری، عدم تامین اجتماعی و. . . را حل نمایند. بنابراین برنامه ریزی روستایی خود به بخشهای مختلفی تقسیم می شود که می توان به صورت کلی از برنامه ریزی اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی نام برد. بدون تردید دگرگون شدن و بهتر شدن شرایط اجتماعی و تغییر سیستم فرهنگی (مادی و معنوی) و وضع تولیدی و اقتصادی جامعه بر هم تاثیر متقابل خواهند داشت. یعنی اهداف اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی به یکدیگر وابستگی دارند. در زندگی اجتماعی روستا شش جزء یعنی تولید، توزیع و مصرف، اداره، آموزش و ترویج عمران اجزای فعال جامعه روستایی هستند که هر یک از این اجزا، ارتباط خاصی با یکدیگر دارند و مجموع این ارتباطات شبکه فعالیت نظام اجتماعی و اقتصادی جامعه روستایی را پدید می آورند. پس هدف غایی در برنامه ریزی روستایی اصلاح این روابط است تا بتوان از امکانات مادی و انسانی حداکر استفاده را برای بالا بردن سطح تولید و بهتر شدن سطح مصرف جامعه و عقلایی و قتصادی تر شدن شبکه توزیع برد. بنابراین هدف کلی برنامه ریزی روستایی توسعه است. به عبارت دیگر هدف کلی از برنامه ریزی روستایی برقراری شرایطی است تا توسعه جامعه روستایی را میسر گرداند (کامران، 1374، ص27). با توجه به ویژگیهای فضاهای روستای و جایگاه و نقش آنها اهمیت و ضرورت برنامه ریزی توسعه روستایی در کشور با موارد زیر د رارتباط می باشد:
1) بعد انسانی توسعه روستایی
علی رغم کاهش مستمر نسبت جمعیت روستایی هنوز هم بخش عمده ای از جمعیت کشور در نواحی روستایی زندگی می کنند. جامعه روستایی کشور ویژگیها، امکانات و نیازها و مسایل و مشکلات خاص خود را دارد و به همین دلیل برنامه ها و طرحهای خاص خود را می طلبد. مردم ساکن در نواحی روستایی در طول تاریخ به دلایل مختلف از منافع حاصل از توسعه کشور سهم ناچیزی داشته و نسبتا محروم مانده‎اند. بنابراین به لحاظ انسانی لازم است جامعه روستایی متناسب با جامعه شهری از فرصتها برخوردار گردد.
2) روستا و کشاورزی
ارتباط تنگاتنگ بین روستا و فعالیت کشاورزی و به عبارتی نقش نواحی روستایی در تولید محصولات کشاورزی از دیگر ضرورتهای برنامه ریزی توسعه روستایی در کشور محسوب می شود. متاسفانه علی رغم پیوستگی بسیار زیاد بین جامعه روستایی و فعالیت کشاورزی در برنامه های توعه کشور به این پیوستگی توجه چندانی نشده است. و به ویژه تحت تاثیر نظام برنامه ریزی و مدیریت بخشی برنامه های توسعه روستایی و توسعه کشاورزی جدا از یکدیگر تدوین و اجرا شده است. بنابراین حتی اگر صرفا از منظر کشاورزی به نواحی روستایی بپردازیم توسعه این نواحی برای پایداری تولید و تامین نیازهای غذایی و صنعتی کشور در راستای دستیابی به امنیت غذایی پایدار اهمیت بسیاری دارد (رضوانی، 1383، صص2-4).
3) توسعه روستایی و حفظ محیط زست
لزوم حفظ محیط زیست و بهره برداری بهینه از منابع طبیعی از دیگر ضرورتهای برنامه ریزی توسعه روستایی است. روستاییان به دلیل شیوه زندگی و نوع معیشت خود بهره برداران اصلی و مستقیم منابع طبیعی (مانند اراضی، آب، خاک، جنگل و مرتع )هستند. به هر حال هر گونه اقدام برای حفظ محیط زیست و منابع طبیعی از طریق بیابان زدایی، کنترل فرسایش خاک، جلوگیری از تخریب مراتع و حتی جنگلها عمدتا از طریق توجه به روستاها و در چهارچوب برنامه های توسعه روستایی موفقیت آمیز خواهد بود (مومنی، 138، ص255).
4) توسعه روستایی و اقتصاد ملی
نواحی روستایی به ویژه از طریق تولیدات کشاورزی و صنایع دستی نقش مهمی در اقتصاد ملی دارند. در واقع بخش کشاورزی با حداقل سرمایه گذاری ریالی و ارزی بالاترین نقش را در اقتصاد ملی داشته است. بنابراین نقش مهم نواحی روستایی در اقتصاد ملی به ویژه از طریق تولیدات کشاورزی ایجاب می نماید که برای تداوم و افزایش این نقش مخصوصا در زمینه امنیت غذایی پایدار نواحی روستایی به عنوان عرصه مهم این فعالیت مورد توجه بیشتر قرار گیرد.
5) توسعه روستایی و حفظ میراث فرهنگی
بسیاری از آثار و بناهای باستانی و تاریخی کشور در نواحی روستایی قرار دارند علاوه بر این روستاییان مهمترین حافظان آداب و سنن فرهنگ بومی کشورند در این فرهنگ دانش بومی نیز نهفته است که با بهره گیری مناسب از آن و همچنین تلفیق بهینه آن با دانش جدید می توان زمینه بهره برداری معقول و منطقی از منابع را فراهم آورد. روستاها به دلیل آنکه از نقاط شهری به طور نسبی دور بوده اند میراث فرهنگی را بهتر حفظ کرده اند و به همین دلیل از ذخایر فرهنگی کشور ما محسوب می شوند. بنابراین از طریق توسعه روستایی و حفظ روستاها نه تنها امکان حفظ ذخایر فرهنگی وجود دارد بلکه امکان تعالی آن نیز وجود داشته و می تواند بر طرف کننده نقایص هویت فرهنگی شهر باشد.
6) پیوستگی توسعه شهری و توسعه روستایی
با توجه به اصل مکمل بودن فضاها و مکانها توسعه ملی و توسعه شهری بدون توسعه روستایی معنی و مفهوم نخواهد داشت. سکونتگاهها امروزه به صورت نظامهای باز عمل می کنند. به ویژه سکونتگاههای شهری و روستایی به دلیل روابط متنوع و گسترده ای که با یکدیگر دارند، به شدت تحت تاثیر یکدیگرند و به یکدیگر وابستگی و نیاز دارند. در نتیجه برنامه ریزی توسعه روستایی در فرایند توسعه ملی و شهری ضروری و اجتناب ناپذیر است (رضوانی، 1383، صص6-8).
7) توسعه روستایی و ملاحظات سیاسی و امنیتی
از لحاظ سیاسی روستاها در حفظ و تغییر حکومتها نقش مهمی دارند و همچنین بهبود وضع زندگی روستاییان و نیز تثبیت جمعیت فضاها و نقاط روستایی به ویژه د رفضاهای خاص مانند سرحدات مرزی، حواشی دشت کویر، دشت لوت و مناطق شرقی و جنوبشرقی کشور نقش موثری د رحفظ امنیت کشور خواهند داشت (مومنی، 1382، ص254).
توسعه نيافتگی د ر مناطق مرزی کشور امنیت این مناطق را تهدید می کند و ناامنی مناطق مرزی ناامنی را به داخل کشور منتقل می سازد. در تامین امنیت پایدار کشور به ویژه در فضاهای مسئله دار، راهبرد ساماندهی و توسعه نواحی روستایی جایگاه ویژه ی دارد (رضوانی، 1383، ص8).
8) تنوع نواحی روستایی
تنوع ویژگیهای طبیعی، اجتماعی و اقتصادی و فضایی – کالبدی کشور باعث شده که هر یک از نواحی روستایی ویژگیها و امکانات و استعدادها و نیز تنگناها و محدودیتهای معینی داشته و به همین ترتیب هر یک با قرار داشتن در سطح معینی از توسعه و سازمان یافتگی، اولویتها و نیازهای خاصی داشته باشند. این وضعیت به طور کلی لزوم برنامه ریزی روستایی به ویژه در سطح محلی را ایجاب می کند (نوری، 1377، صص101-102).
9) برنامهریزی روستایی و ساماندهی جمعیت
لزوم ساماندهی و توزیع بهینه جمعیت در سطح کشور در راستای بهره برداری مناسب از منابع و امکانات کشور و به عبارتی آمایش سرزمین از دیگر نکاتی است که اهمیت برنامه ریزی توسعه روستایی را روشن می سازد. در وضع موجود استقرار جمعیت درکشور به شکل موزونی نیست این موضوع در مناطق روستایی و در نقاط شهری مصداق دارد. د رهمین زمینه جابه جایی جمعیت نیز د رمحیط روستایی باید نظم یابد و حفظ جمعیت نیز باید طبق قاعده باشد. نگه داشتن جمعیت د رفضاهای روستایی تجهیز نشده به ویژه آبادیهای کوچک و پراکنده دشوار و در برخی از مناطق حتی غیر ممکن است (یدقار، 1378، ص8).
10) مسایل و مشکلات روستاها و نواحی روستایی
مشکلات و مسایل نواحی روستایی کشور بسیار است و هر ناحیه روستایی مشکلات خاص خود را دارد. با وجود این نواحی روستایی کشور در مجموع با مسایل و مشکلاتی مواجه اند که توجه به آنها علاوه بر اینکه ضرورت برنامه ریزی توسعه روستایی را ایجاب می نماید، اولویتهای موجود در این مسیر را منعکس می‎سازد و می تواند در اتخاذ راهبرد مناسب برای توسعه روستایی مفید باشد از جمله مهمترین این مسایل عبارتند از: فقر در نواحی روستایی، نابرابری در درون جامعه روستایی، مهاجرتهای روستایی، تخلیه روستاها، آسیب پذیری محیطی روستاها، بیکاری و مسئله اشتغال در نواحی روستایی، محرومیت در نواحی روستایی و نابسامانی نظام استقرار در روستاها (رضوانی، 1383، صص25-12).
2-4. اهداف توسعه روستایی
کشورهای جهان با توجه به جنبه های اقتصادی و فرهنگی خاص جامعه خود اهداف ویژه ای را برای برنامه ریزیهای توسعه ای انتخاب می نمایند. لذا مسیر حرکت و اهداف توسعه روستایی نیز در هر یک از کشورها شکلی خاص به خود میگیرد. توسعه ای که در مناطق روستایی به دنبال آن هستیم باید

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی توسعه روستا، توسعه روستایی، توسعه روستائی Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی توسعه روستا، توسعه روستایی، املاک غیر