پایان نامه با واژگان کلیدی اقتصاد کشور، ایران و چین، درآمدهای نفتی، نظام بین الملل

دانلود پایان نامه ارشد

بازندگان اعمال تحریم‌های نفتی علیه تهران، ایرانیان و شهروندان اروپایی هستند. اروپایی‌ها هزینه‌ای گزافی برای انزوای سیاسی تهران می‌پردازند و اعمال تحریم‌ها برای اقتصاد آنان بسیار زیانبار است. همچنین موضع اروپا در قبال خواسته ایران برای تبدیل شدن به یک قدرت منطقه‌ای صدمات زیادی به آن‌ها وارد می‌کند. در ‌‌نهایت این اروپایی‌ها هستند که مجبور می‌شوند هزینه کاهش منابع انرژی و افزایش قیمت کالاهای مصرفی را بپردازند. باید توجه كرد که افزایش قیمت جهانی نفت، افزایش قیمت تمام فرآورده‌های آن نظیر بنزین و گازوییل به عنوان سوخت اصلی وسایل نقلیه و ماشین‌های صنعتی را همراه دارد. این بدان معناست که هزینه تمام‌شده تولید کالا در کارخانه‌ها افزایش می‌یابد و به تبع آن قیمت برای مصرف‌کننده افزایش قابل توجهی خواهد داشت. رهبران اتحادیه روپا به خوبی می‌دانند که تحریم ایران تنها یک تهدید در روابط دیپلماتیک است که نتیجه‌ای جز ضرر و افزایش قیمت نفت جهانی ندارد. پس با کمی تأمل می‌توان دریافت که بازندگان و برندگان اعمال تحریم‌های نفتی علیه تهران چه کسانی هستند. (جعفری، 1391: 1)
ایران نزدیکی به چین را هم برای کاهش فشارهای سیاسی و اقتصادی غرب دنبال کرده است، هم امیدش این بوده که چین به عنوان عضو شورای امنیت و نیز عضوی از گروه ۵+۱ موضعی بازدارنده و مثبت به سود ایران داشته باشد و هم در برابر انتقادهای حقوق بشری غرب که هر دو کشور را نشانه رفته از حمایت رسمی و غیررسمی پکن برخوردار باشد.
چین اما گرچه برای موقعیت ژئوپلتیک ایران و منابع غنی آن و نیز تداوم دورماندنش از مدار غرب اهمیت کم و بیش بالایی قائل می‌شود، اما اولویت‌های بین‌المللی‌اش همچنان چیز دیگری است. به عبارتی، آن قدر که ایران در مختصات سیاست‌های کنونی‌اش به داشتن روابط ویژه با چین نیازمند است، متقابلاً این امر در مورد چین صادق نیست. (وحیدی، 2014: 1)
با وجود رشد رو به گسترش چین نگرانی از وضعیت هژمونی آمریکا در نظام بین الملل همواره در سیاست‌های این قدرت آسیایی در مقابل آمریکا نمایان بوده است. چین خوب واقف است که برای تبدیل شدن به یک قدرت اقتصادی طی چند دهه آینده و بعد از آن تبدیل شدن به یک قدرت بزرگ سیاسی در عرصه نظام بین الملل نیازمند تنش زدایی در روابط خود با آمریکا به عنوان تنها ابر قدرت سیاست بین المللی است. 
از نظر چینی‌ها روابط دو جانبه چین و آمریکا یکی از مهم‌ترین روابط دو جانبه در جهان است و با انواع مسائل جهانی و روابط بین الملل ارتباط دارد. چینی‌ها در ارزیابی‌های استراتژیک خود به آمریکا به عنوان عاملی بسیار مؤثر و قوی می‌نگرند و چگونگی ارتباط با آن ابرقدرت در جهت مصالح امنیتی و دفاعی خود را در رأس توجه قرار داده‌اند. محققان چینی، استراتژی آمریکا در دوران پس از جنگ سرد را ادامه استراتژی گذشته آمریکا می‌دانند که هدف آن برتری بی رقیب بر جهان و جلوگیری از ظهور یک رقیب دیگر است. آمریکا خود را واجد صلاحیت قانونگذاری و کلانتری جهان می‌داند و یکی از راه‌های رسیدن به این امر آن است که از پدید آمدن قدرت‌هایی که بتوانند در صحنه بین الملل در برابر این کشور تبدیل به وزنه ای مهم شوند جلوگیری کند. اما به نظر می‌رسد که اینک پس از یک دوره آرامش نسبی در روابط دو کشور،‌ موضوعات اقتصادی و امنیتی به تنش میان دو کشور افزوده است. (آفتاب، 1385: 1)
انتخاب استراتژیک چین و روابط ویژه آن با قدرت‌های بزرگ از جمله ایالات متحده امریکا و قدرت‌های اروپایی از یک سو و ویژگی ژئواستراتژیک ایران و منابع آن سبب شده که پکن بازی محتاطانه‌ای را در مناسباتش با دو طرف دنبال کند؛ هم این‌جا و آن‌جا در رعایت تحریم‌ها و اعمال فشار بر ایران همکاری مستقیم یا غیرمستقیمی با غرب داشته باشد و هم مناسباتش با ایران را در سطحی نگه دارد که برای گسترش آن در صورت کاهش تنش‌ها بر سر مناقشه هسته‌ای شانس‌های معینی باقی باشد.
به‌ویژه برای چین مانند روسیه، مهم است که ایران تام و تمام به مدار کشورهای غربی وارد نشود و سیاست‌های امنیتی، انرژی واقتصادی آن در هماهنگی یا همکاری با آمریکا و اروپا قرار نگیرد.
در روابط خارجی چین، هنوز هم همکاری‌های اقتصادی و توسعه مسالمت‌آمیز کشور از اولویت اصلی برخوردارند. در همین راستا، حجم قابل توجهی از روابط اقتصادی خارجی چین با ژاپن، اتحادیه اروپا و ایالات متحده امریکاست. از این رو این کشور در روابط با ایران همواره ملاحظات اساسی کشورهای غربی نسبت به ایران را مدنظر قرار داده است.
چین با توجه به قدرت روزافزونی که پیدا می‌کند و به رغم کشاکش و قدرت‌نمایی‌هایی که در قلمروهای آبی همجوار علیه کشورهایی مانند ژاپن نشان می‌دهد، یا تمرکزی که بر بسط قدرت نظامی و فضایی خود دارد، تغییر و تحول در نظام بین‌الملل و تأمین نظرات و منافع خویش در این زمینه را همچنان در درون این نظام و با همکاری با قدرت‌های بزرگ دنبال می‌کند. این در حالی است که ایران به عنوان منتقد نظم بین‌المللی کنونی این تصور را دارد که می‌تواند با تاختن به آن و به چالش‌کشیدن آن به هدفش برسد.
به‌عبارت دیگر، هماهنگی چین با نظم بین‌المللی و همکاری با قدرت‌های غربی، با رویکرد کم‌وبیش تقابل‌آمیز ایران با نظام بین‌الملل که در برخی از دولت‌ها پر رنگ‌تر می‌شود، سازگاری ندارد. این امر در کنار چالش‌های بعضاً خصمانه‌ای که در مناسبات ایران با اسرائیل و برخی از قدرت‌های غربی وجود دارد، محدودیت‌های محسوسی در مسیر توسعه روابط ایران و چین ایجاد کرده است.
از اوایل سال ۲۰۱۳، در پی اجرای دور جدیدی از تحریم‌های آمریکا علیه ایران و منع کشورهای خریدار نفت ایران از پرداخت ارز در برابر این خرید، چین نیز در همین چارچوب عمل کرده و سود بیشتری هم برده است.
تحریم‌های یادشده به چین به عنوان وارد کننده نفت از ایران فرصت داده تا درآمدهای نفتی این کشور را در بانک‌های خود مسدود کند و ایران صرفاً برای خرید کالا از چین فرصت استفاده از این درآمدها را داشته باشد. در واقع در شرایط کنونی کشورهای خریدار نفت ایران، به جای پول نفت، کالا به ایران می‌دهند و در واقع اقدام به مبادله پایاپاى یا تهاترى با ایران مى‌کنند. در این چارچوب مقادیر هر چه بیشتری از کالاهای کم‌کیفیت یا بی‌کیفیت چینی نیز به بازار ایران راه یافته است. (وحیدی، 2014: 2)
چین و روسیه در ظاهر همواره از متحدان استراتژیک ایران بوده‌اند. اما در هنگام مطرح شدن مساله هسته‌ای ایران هیچ‌گاه به طور کامل از ایران حمایت نکردند. کما اینکه هر دو کشور دارای حق وتو در سازمان ملل بودند و در هنگام تصویب قطعنامه‌های تحریم‌های بین المللی علیه ایران از حق وتو خود استفاده نکردند. شاید عدم حمایت این کشور‌ها از ایران را بتوان از زبان مشاور سابق رئیس دومای روسیه فهمید.
رجب صفر اف رئیس مرکز مطالعات استراتژیک این کشور در گفتگو با یکی از رسانه‌های داخلی گفته بود که اکثر سیاستمداران روس تحریم بیشتر ایران را به نفع روسیه می‌دانند.
برای مردم ایران اینکه کشورهای روسیه و چین از تحریم بیشتر ایران سود می‌برند امر پیچیده‌ای نیست کما اینکه در چند سال اخیر اجناس بی‌کیفیت چینی بازار ایران را اشباع کرده‌اند. از خودرو گرفته تا سوزن ته گرد را می‌توان در بازار ایران پیدا کرد.
تا قبل از سبک شدن تحریم‌ها چین همیشه مشتری اول ایران در خرید نفت بود. البته در آن زمان قرار نبود چینی‌ها به سبب تحریم‌های بین المللی پولی بابت خرید نفت به ایران پرداخت کنند و ایران می‌توانست ما به ازای نفت خود کالاهایی را خریداری کند که در نیرو گاهای اتمی خود و صنعت نفت قابل استفاده نباشد و البته یک خط اعتباری فاینانس برای سرمایه گذاری در طرح‌های صنعتی ایران و مشارکت چینی‌ها البته بدون حضور رقیب خارجی. (لاله، 1393: 1)

5-5-2- منافع ایران:
5-5-2-1- چشم انداز روابط اقتصادی ایران و چین
ازسال ۱۳۸۵ پس از طی یک دوره نزولی، نرخ تورم سالیانه در ایران روند صعودی به خود گرفت به گونه‌ای که از سال ۱۳۸۹ و پس از حذف رایانه برخی اقلام اساسی از جمله سوخت، شیب افزایش ناگهانی تورم در ایران آغاز گردید. طبق آمار رسمی در پایان سال ۱۳۹۱ نرخ تورم به بیش از ۴۰ درصد و در پایان سال ۱۳۹۲ به بیش از ۳۴ درصد رسیده است. علاوه بر اثرات انکارناپذیر حذف یارانه‌ها، اعمال تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا بر خریداران نفت ایران و اعمال محدودیت بر فعالیت‌های کشتیرانی و بیمه کشتی‌ها نیز مزید بر علت گشته است. برخی از کارشناسان معتقدند علاوه بر موارد فوق، کاهش ارزش ریال در برابر ارزهای خارجی که در اواسط سال ۱۳۸۹ اتفاق افتاد، باعث افزایش تورم پنهان، به میزان حداقل دو برابر نرخ رسمی آن شده است. (عباسی و آقاربی، 1393: 1)
ایران قبلاً دچار یک شوک اقتصادی شده بود و تولیدات ما به علت تحریم به شدت کاهش پیداکرده و این روند باعث رشد منفی در اقتصاد شده بود اما حالا رشد اقتصادی را تجربه کرده و اوضاع اقتصادی با بهبود شرایط، روندی رو به رشد دارد.
لغو تحریم‌ها در بخش‌های حمل ونقل بخصوص کشتیرانی باعث رشد بسیاری در این زمینه شده و همچنین موجب شده سهم صادرت نفت ما افزایش یابد. مهم‌ترین تأثیر این رشد در بالا رفتن میزان تولید ناخالص داخلی GNP است اما این به معنای رشد مداوم اقتصادی و ورود به عرصه رونق و بهبودی کامل نیست.
ایران به تدریج از شرایط شوک بیرون آمده و اگر اقتصاد کشورمان بتواند یک رشد مداوم چندین ساله داشته باشد می‌توان گفت وارد رونق اقتصادی شده است.
کشورمان در اوایل سال 1360 رشد ۲۲ درصدی را تجربه کرد اما در سال بعد صادرات نفت ما نزدیک صفر شد و این آمار کاملاً تغییر یافت.
رشد ۴ درصدی اقتصاد کشور را یکی از مهم‌ترین دستاوردهای نرم شدن تحریم‌ها است و این رشد نشان می‌دهد بخش‌های اقتصادی کشور که قبلاً به دلیل تحریم‌ها رشد آن به صفر رسیده بود حالا اندکی با بهبود روبرو شده اما هنوز وارد رونق نشده و از رکود بیرون نیامده است.
به ویژه اینکه در چندین ماه گذشته بازار نفت قیمت‌های نزولی را تجربه کرده است و این امر نیز مشکلاتی را در اقتصاد کشور ایجاد کرده که نباید آن را ازنظر دور داشت.
به هر شکل اقتصاد ایران همیشه از نوسانات درآمدهای نفتی و دیگر عوامل خارجی مانند تحریم‌ها آسیب خورده و برای کاهش این نوع آسیب‌های برون زا، «پایداری رشد» در اقتصاد ایران ازجمله دغدغه‌هایی است که باید با جدیت دنبال شود و به طور حتم تکیه بر توان کارشناسی و ایجاد یک همگرایی میان مسئولین اجرایی و کارشناسان اقتصادی می‌تواند گامی مؤثر در همین راستا باشد. (پژویان، 1393: 1)
علاوه بر نرخ بالای تورم در کشور، رشد منفی اقتصادی در یکی دو سال گذشته و افزایش فزاینده نرخ بیکاری، کشور را در حالت رکود تورمی قرار داده است. برای برون‌رفت از این وضعیت راه‌کارهای مختلفی ارائه شده است. در حال حاضر یکی از راه‌هایی که توسط دولتمردان پی‌گیری می‌شود مذاکره برای کاهش تحریم‌های اعمال شده می‌باشد. در نوامبر سال ۲۰۱۳ میلادی در مذاکرات ژنو، ایران و گروه ۱+۵ به یک توافق اولیه در زمینه برنامه هسته‌ای و کاهش تحریم‌ها دست پیدا کردند. بر اساس این توافقات بخشی از تحریم‌های صنعت پتروشیمی، صنعت نفت و کشتیرانی لغو گردید. همچنین محدودیت‌های تجارت طلا تسهیل گردید و بخشی از دارایی‌های بلوکه شده ایران به کشور بازگردانده شد. در پی این اقدامات موجی از امیدواری در بین اقتصاددانان و تجار کشور به وجود آمد که در کوتاه مدت باعث شد که نرخ تورم از ۴۲ درصد در سال ۱۳۹۱ به حدود ۳۴ درصد در سال ۱۳۹۲ کاهش یابد. (عباسی و آقاربی، 1393: 2)
باید اذعان کرد که موفقیت روحانی در کاهش میزان تورم، تثبیت نرخ ارز رایج در ایران، و احیای بخش بانکی موجب بهبود اوضاع اقتصادی این کشور شده است. در عین حال، افزایش تولید خودرو و واردات اقلامی که برای تولید تجهیزات دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد، حاکی از آن است که کاهش تحریم‌ها علت اصلی رشد اقتصادی اخیر ایران بوده است. (باشگاه خبرنگاران، 1393: 1)
صنایع هواپیمایی و پتروشیمی احتمالاً اولین بخش‌هایی هستند

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی اتحادیه اروپا، اقتصاد ایران، تحریم ایران، تحریم نفت Next Entries دانلود پایان نامه درمورد رفتار انسان، زنان معتاد، ارتکاب جرم، اراده آزاد