پایان نامه با واژگان کلیدی اجتماعی و سیاسی، انقلاب مشروطه، اخوان ثالث

دانلود پایان نامه ارشد

اين نگراني كه مبادا اميني موقعيت او را به خطر اندازد باعث شد كه شاه به آمريكا برود، او در مهماني رسمي كندي توانست آنها را متقاعد كند كه دولت آمريكا به جاي اميني با خود شاه طرف باشند. توافق با دولت به اصطلاح ليبرال آمريكا عملا محمدرضا را به مطلق العناني در حكومت رساند. محمدرضا پس از بازگشت از آمريكا هويدا را به نخست وزيري منصوب نمود و نخست وزيري هويدا بيش از 12 سال طول كشيد. در اين دوره (1940) به بعد محمدرضا به يك سري اقداماتي دست زد كه زمينه را براي نطق تاريخي امام و قيام خونين 15 خرداد 42 فراهم نمود و عملا تمامي جامعه ايران را رو در روي حكومت قرارداد و زمينه سقوط سلطنت پهلوي را در سال هاي بعد فراهم نمود. به چند نمونه از اقدامات محمدرضا اشاره مي گردد.
1. انقلاب سفيد 2. تغيير تاريخ به تاريخ شاهنشاهي 3. جشن هاي دو هزار و پانصد ساله (كه گفته مي شود تمامي امكانات آن را از پاريس آورده بودند) 4. سركوب شديد نيروهاي سياسي معترض و معارض دولت. اين دوره دوره مطلق العناني محمدرضا پهلوي بود. و اگر دولت با چالشي مواجه بود اعتراض هاي مردمي بود، ديگر كسي در سطح اركان قدرت مزاحم شاه نبود و غربي ها هم او را ژاندارم منطقه مي دانستند.

5-3-2 کودتای 28 مرداد:
با آغاز جنگ جهاني دوم كشورهاي استعمار زده جهان سوم شاهد ظهور و رشد حركتهاي ضد استعماري بودند در ايران نيز در پي حمايت رضاخان از نيروهاي آلمان و عدم توجه وي به تهديدات و تذكرات روسيه و انگلستان اين دو كشور ضمن اشغال خاك ايران او را از حكومت عزل و فرزندش محمدرضا را كه فردي سست اراده و بي توجه بود بر تخت نشاندند درچنين شرايطي جامعه ايران نيز به رهبري علما وروشنفكران وارد جريانهاي ضد استعماري شدند و حركتهايي را آغاز كردند. با ورود نيروهاي آزادي خواه مذهبي و ملي به مجلس و دولت كه در واقع نتيجه حمايت همه جانبه مردم بود اين حركتها رشدي مضاعف يافتند. فعاليتهاي ضد استعماري ايران با ملي شدن صنعت نفت وارد مرحله جديدي گرديد چرا كه مردم توانستند با اتحاد و همدلي يكي از بزرگترين پيروزيهاي خود را در سالهاي حضور استعمار انگلستان بدست آورند اين موفقيت كه حاصل اتخاذ سياست واحد نيروهاي ملي و مذهبي بود براي حكومت پهلوي نيز گران آمد تا جاییكه محمدرضا كه موقعيت خود را در خطر مي ديد مخالفتهاي خود را با اقدامات مصدق بيشتر نمود كه اين امر در نهايت منجر به استعفاي مصدق شد. (احمدی، 1379: 29)
در يك جمعبندي مي توان اهداف مهم كودتا را چنين دانست:
1. براندازي جنبش هاي ضد استعماري 2. رفع خطر كمونيست در ايران3. حفظ منافع عظيم استعماري در ايران و منطقه.
4. با توجه به اهميت سياسي ايران و واقع شدن در منطقه مهم سياسي و نظامي ادامه روند در ايران مي توانست منجر به سقوط دولت پهلوي گردد و اين به معناي سقوط و از دست رفتن بازارهاي تسليحاتي آمريكا در ايران و منطقه بود چنانچه بعد از كودتا مي بينيم كه آمريكا، ايران را به عنوان پليس منطقه قرار داد لذا او را به خريد سلاحهاي مدرن تشويق نمود از سوي ديگر زنگ خطري براي ساير كشورهاي منطقه به صدا در مي آورد و آنان را مشتري توليدات نظامي خود مي نمود. اگر چنين حكومتي به رهبري شخصيتهاي مذهبي و ملي كنار گذارده مي شد. انتخاب و جايگزين آن هزينه زيادي براي استعمارگران در بر داشت. .(کاتوزیان، 1372: 19)

6-3-2 انقلاب 1357 و سقوط پهلوی:
اولين موضوع در جهت تبيين علل و عوامل اصلي انقلاب اسلامي درک و شناختي صحيح از مفهوم انقلاب، عوامل و شرايط لازم براي وقوع اين پديده و ويژگي هاي منحصر به فرد انقلاب اسلامي مي باشد :
در اصطلاحات سياسي و اجتماعي انقلاب1داراي تعاريف متعدد و مختلفي است(ابوالحمد، 1376: 346)؛ از ديدگاه «تدا اسکاچپل » : «انقلاب سياسي با تغيير حكومت بدون تغيير در ساختار اجتماعي همراه است، اما انقلاب اجتماعي عبارت است از انتقال و دگرگوني سريع و اساسي حكومت و ساختارهاي اجتماعي و تحول در ايدئولوژي غالب كشور».(محمدی،1380: 27) و در يك جمع بندي «انقلاب حركتي مردمي در جهت تغيير سريع و بنياني ارزش ها و باورهاي مسلط، نهادهاي سياسي، ساختارهاي اجتماعي، رهبري، روش ها و فعاليت هاي حكومتي يك جامعه است كه توأم با خشونت باشد.» به طور كلي چهار عامل عمده براي وقوع انقلاب در يك جامعه لازم است كه معمولاً در هر انقلابي ديده مي شود:
1. نارضايتي عميق از شرايط موجود
2. گسترش و پذيرش انديشه يا انديشه هاي جديد جايگزين (ايدئولوژي انقلابي)
3.گسترش روحيه انقلابي در افراد جامعه
4. وجود رهبري و نقش آفريني ساختارهاي سياسي- اجتماعي بسيج گر.(جمعی از نویسندگان، 1368: 16)

4-2 مروری بر شعر معاصر ایران
1-4-2 نوگرایان پیش از نیما:
جنبش مشروطه نتیجه آشنایی با فرهنگ اروپا، مفهوم آزادی و حقوق مدنی انسانهاست. این آشنایی از زمانی شروع شد که کشورهای سرمایهداری اقدام به ایجاد تأسیسات فنی در کشورهای عقب افتاده نمودند. ادبیات هم مانند دیگر مظاهر اندیشه و فرهنگ به مردم روی آورد و انعکاس ارزشهای اجتماعی را وجهه همت خود قرار داد. اولین درسی که مشروطه به شاعران داد، این بود که از سرودن مدایح و غزلیات و وصف طبیعت دست بکشند و شعری بگویند که مبارزه اجتماعی در آن منعکس شده باشد پرشورترین نماینده این طرز بیان کسی نبود جز «میرزاده عشقی» که در روزنامه خود به نام «قرن بیستم» با انتشار غزلوارهها و قطعات اجتماعی خود با لحنی تند به مخالفین مشروطه و آزادی حمله میبرد که البته جان خود را در این راه از دست داد.
دورۀ هفت ساله از زمان درگیر شدن جنگ جهانی اول تا زمان روی کار آمدن سلسله پهلوی «دوره بیداری» شاعران بود. در این دوره شاعران کوشیدند از تقلید گذشتگان دوری کنند و مضامین جدید را در قالب شعری قدیم بریزند. جماعتی از گویندگان به فکر انقلاب ادبی افتاده و مدعی تجدد در صورت و مضمون اشعار شدند.(آرین پور، 1354: 435) و عدهای چون ملک الشعرای بهار، ایرج میرزا و عارف قزوینی و… دربار را ترک کردند و وارد معرکه شدند و به انقلابیون پیوستند و آنها در جریان عمل فهمیده بودند که اگر قرار باشد مردم را با خود همراه کنند باید به زبان مردم حرف بزنند پس به شعر کوچه و بازار روی آوردند و این گرایش به مرور سبک نوینی در شعر به وجود آورد که بعدها شعر مشروطیت شهرت یافت. (شمس لنگرودی، 1378: 38-37)
بدین ترتیب هردم به طرفداران شعر عوام افزوده شد و هر زمان لایههایی از شاعران رسمی به جریان شعر نو پیوستند تا آنجا که پس از مدتی در واقع در اواخر انقلاب مشروطه مهمترین شاعران زمانه شعرشان تلفیقی از هر دوگونه شعر شد و برجستگانی چون عارف، ایرج میرزا، عشقی، بهار و لاهوتی به ظهور رسیدند. (همان)
تقی رفعت به عنوان نخستین شاعر نوپرداز در شعر فارسی نبود، او نخستین تئورسین و منادی شعر نو بود. بدین ترتیب زمینه برای تغییر و تحول عروض در ادبیات منظوم مهیا بود. و افرادی باید میآمدند و به این ندای تجددخواهی پاسخ مثبت میدادند. در چنین وضعیتی افرادی همچون ابوالقاسم لاهوتی، خانم شمس کسمائی و جعفر خامنهای در کنار تقی رفعت به ندای او پاسخ دادند و نخستین بذرهای شعر نو جوانه زد.(لنگرودی، 1378: 50) اما اینکه چه کسی یا کسانی قبل از نیما به سرودن شعری که بعدها نام شعر نو به آن نهاده شد، اقدام کردند و زمینهساز شعر نو شدند سوألی است که هریک از محققین با توجه به ذوق، سلیقه و میزان مطالعه خود به آن پاسخهای مختلفی دادهاند. به عقیده برخی از مورخان و ناقدان نخستین شعر نو در سال1288 ه.ش توسط ابوالقاسم لاهوتی با نام «وفای به عهد» به رشته نظم درآمد. برخی نیز دهخدا را اولین شاعری میدانند که شعر نو سروده است و شعر « ای مرغ سحر» را اولین نمونه شعر نو میدانند. (حقوقی، 1380: 528)
اما به عقیده اخوان ثالث این شعر را نمیتوان نقطه آغازین تحول شعر نو به حساب آورد. او در این خصوص میگوید:«مسمط عالی و موثر ای مرغ سحر دهخدا همان قدر میتواند اولین نمونه متحول و نو باشد که ترجیعبند درخشان و بینظیر هاتف یا هر شاعر دیگر از این قبیل اشعار. زیرا اصل مسأله در کیفیت عناصر تازه است و بینش و ارائه جدید و هماهنگ کردن آنها در قالبی مناسب».(اخوان ثالث، بیتا: 38)

2- 4-2 نیما و شعر نو:
پس از انقلاب مشروطه، ایران به میدان مبادلات فرهنگی مردم با بیگانگان بدل شد و علاوه بر تحولات مختلف اجتماعی و سیاسی، تحولات فرهنگی و معرفتی در لایههای مختلف جامعه پدیدار گردید.
مجموعهی این تحولات باعث شدکه در جامعه فرهنگی ایرن گرایشهای ادبی تازهای به وجود آید که بستری برای تغییر در شعر سنتی به شمار میرفت. از سوی دیگر دامنهی تحولات معرفتی در جامعه ایران با توجه به آشنایی مردم با فرهنگ مغرب زمین به شیوههای مختلف و با توجه به ضروریتهای فرهنگی و اجتماعی گستردهتر میشد.
در چنین فضایی نیما توفیق یافت تحولی اساسی و بنیادین در ساختار و محتوای شعر سنتی ایجاد کند. او با تکیه بر جهانبینی و تأثرات عاطفی نو، تصاویر خیالی، موسیقی و زبانی تازه، شعر کلاسیک را در بستری نوجویانه به جریان انداخت. بررسی دهههای حیات شعری نیما نشان میدهد که او در پیمودن این راه تجربههای مختلفی را پشت سر گذاشته است. اولین تجربه شعری او با درونمایه رمانتیک عرضه میشود اما به تدریج او از ذهنیت غنایی فاصله میگیرد و با تغییر مدار شاعری از رمانتیسم به سمبولیسم اجتماعی، که شعر ققنوس به سال 1316ه.ش نمونه برجسته آن است، مسیر جدیدی را در پیش میگیرد. (زرقانی، 1387: 354)
دلیل این تغییر مسیر را باید در ویژگیهای سیاسی و اجتماعی عصر نیما و نیز آشنایی نیما با دنیای غرب جستجو کرد. شیوهی استبدادی حکومت و نظارت دستگاه سانسور بر شعر از طرفی و تمایل شاعران متعهد چون نیما به بیان دردها و محرومیتهای مردم از سوی دیگر، باعث به کارگیری نمادها در شعر نیما و رواج سبک سمبولیسم اجتماعی در ایران میشود.
در این نوع شعر بنای کار بر استفاده از سمبولهای بومی، جهانی و یا فردی است. چنین شعری این امکان را دارد که چندین معنا را برتابد. بنابراین میتوان بریا این نوع شعر چند معنا را در نظر گرفت. بیشتر اشعار آزاد نیما در ذیل همین نوع قرار میگیرد.(همان).
نیما در میان حرکت افراطی و تفریطی شاعران و در رویارویی با دنیای مدرن، راه اعتدال را در پیش می گیرد و با تلاشی پیگیر در دو بعد نظریهپردازی شعر و ابداع شیوه جدید به موفقیت دست مییابد. شعر او که میراثخوار تحولات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و عقیدتی عصر مشروطه است در یکی از پر آفتخیزترین دورههای تاریخ ایران شکل میگیرد و با نگاهی متفاوت به مقوله ادبیات و کارکرد آن در بستر حوادث اجتماعی و سیاسی عصر خود جاری میشود.«مطالعه شعر مشروطه نشان میدهد که دینامیسم شعر مشروطیت با دینامیسم اجتماع مشروطیت، همسان و هم مرز نبوده است». (براهنی، 1358: 25)
درک این ناهماهنگی در کنار طرز تلقی جدیدی از جهان باعث اوجگیری اندیشههایی نو در زمینههای گوناگون شد.«نفوذ این اندیشهها در شعر، گرایش تازهای پدید آورد که همچنان در دل استبداد ذهنی کهن تداوم کم توان اما مستمری داشت تا اینکه نیما، نمودار حضور شعر و معرفت انسانگرا در جامعه سنتی ما گردید.» (مختاری، 1378: 149)
بنابراین اجتماعی بودن افکار نیما است که سمت و سوی شعر او را تعیین میکند؛ اگرچه نمیتوان شعر نیما را تنها حاصل تحولات اجتماعی درون جامعه پنداشت و فردیت و شخصیت نیما را نادیده گرفت.

3- 4-2 شعر سپید:
این اصطلاح گویا نخستین بار توسط احمد شاملو در ایران به كار گرفته شد و معادل Blank verse فرانسوی است؛ اما، عده‌ای آن را اصطلاح درستی نمی‌دانند و «شعر آزاد» را پیشنهاد می‌كنند. شعر blank از قید وزن، آزاد نیست و وزن آن اغلب بر پایه ده هجایی استوار است، ولی قافیه در آن رعایت نمی‌شود؛ مثل «بهشت گمشده» میلتون.
اما، شعری كه در اروپا و آمریكا از قید وزن و قافیه رهاست شعر آزاد2 نام دارد. به علت ناشناخته بودن ساختمان این دو نوع شعر، اشتباهاً جا به جا و یا یكسان گرفته می‌شوند. (فلكی؛ 1385: 89)
در هر صورت اصطلاح شعر سپید امروزه در

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی جنگ جهانی دوم، روشنفکران، ناسیونالیسم Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی تجددگرایی، جنگ جهانی اول، شیوه زندگی