پایان نامه با واژه های کلیدی گروه همسالان، اجتماعی شدن، جامعه پذیری، عوامل اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

وظایف خود را خصوصاً در زمینه گسترش فرهنگ حجاب انجام دهند، از طریق بهرهگیری از آموزشهای رسمی و غیررسمی میتوانند کارگشا باشند. در این میان رسانهها میتوانند علاوه براطلاعات آشکار و مستقیم در زمینه حجاب، با ارائه پیامهای ضمنی مانند نمایش فیلم و برنامههای داستانی با باروری اذهان عمومی بپردازند. درنقطه مقابل رسانهها همانند یک ابزار الگوسازی ممکن است نسبت به انتقال افکار و دیدگاههای مختلف وگاهاً متضاد با عرف رایج اجتماعی به نوجوانان عمل نمایند. (جلالی، 1382: 21).
رسانههای عمومی به ویژه سیما هم به دلیل تاثیرگذاری عمیق در باورها، تمایلات و رفتارهای عمومی و هم به دلیل آنکه بیش از ابزارهای آموزشی و پرورشی دیگر برخاسته از مدرنیته و روح مادی حاکم است درمقوله پوشش تاثیرگذار بوده است و اصلاحات اساسی در رسانههای تصویری جز از طریق باز تعریف هنر اسلامی میسر نیست. در عین حال با توجه به دور از دسترس بودن اصلاحات بنیادین در مقوله هنر برخی اصلاحات در رسانه پیش نیاز اصلاح در وضعیت پوشش و رفتارهای نسل جوان است. در فیلمهای سینمایی اموری از قبیل کارهای ضد ارزشی محجبهها، بی فایده نشاندادن حجاب ، تلقین دست و پا گیربودن حجاب، استفاده از زنان محجبه برای بازی در نقشهای منفی، و … موجب تخریب حجاب در جامعه میشود .همچنین عرضه برنامههای رسانهای که در آن بدحجابی همراه با نقشهای مثبت و الگویی ، پایگاه اجتماعی بالا، خوشبخت و توانمندی است ولی در عین حال حجاب همراه با نقشهای منفی و منفور و پایگاه اجتماعی پایین همراه است و کم پرداختن به برنامههایی که درآن باورهای زیربنایی نسبت به ارزشها و هنجارهای دینی و از جمله حجاب مانند باور به سایر ارزشهای انسانی و دینی مرتبط با حجاب محسوب میگردد، گاهاً زمینههای انکار و تردید در هم ارزشی مساله فوق با سایر اصول مذهبی مورد پذیرش جامعه مطرح میگردد.(نقی زاده،1386: 45).

نقش گروه همسالان در نهادینه سازی حجاب
گروه همسالان نقش مهمی درجامعهپذیری نوجوانان وجوانان ایفاد میکنند. از آن رو که گروه همسالان تقریباً همسن یکدیگرند و احساس برابری میکنند معمولاً از معیارهای مشترکی که به اشخاص مسئول گروه مرتبط هستند پیروی میکنند. در این هنگام است که محبوبیت و مورد پسند واقع شدن یکی از اهداف مهم نوجوانان میگردد و پذیرش ارزشهای گروه همسالان به طور وسیعی به پذیرش فرد درگروه کمک میکند. گروه همسالان میتواند تأثیری قطعی بر سبک زندگی جوانان داشته باشد. از دیدگاه روانشناسی اجتماعی نیز معاشرت با دوستان و همسالان و همچنین شرایط و موقعیتی که فرد در درون گروه احراز میکند در گرایش ارزشهای دینی آنها مؤثر است. نوجوانان تحت تاثیر سخنان و رفتار دوستان ممکن است نسبت به ارزشهای دینی سست و بیتفاوت شوند. سیراب نشدن دانشآموزان از محبت والدین نیز به نوبه خود روی این امر تأثیرگذار است (کاشانی،1387: 40).
بنابراین گروه همسالان از طریق ایفاء کارکردهای مهمی مانند آموزش بعضی از اطلاعات مورد نیاز، کمک به ظهور استعدادهای فردی و انتقال فرهنگ طبقه اجتماعی و پاره فرهنگهای مذهبی بر روند اجتماعی شدن نوجوانان و جوانان تاثیر میگذارد و میتوان ادعا کرد که گروه همسالان نقش مهمی در ایجاد الگوی رفتاری برای نوجوانان و جوانان دارند.

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق

حجاب ازجمله موضوعاتی است که با رویکردهای متفاوت مورد بررسی قرارگرفته است . از دیدگاه گروهی از محققان، این پدیده بعد اجتماعی پیدا کرده و مقتضای جامعه بشری است. در این رویکرد اجتماعی بودن انسان دلیل مستدل نگاه جامه شناسانه به حجاب و عفاف مطرح شده است. تاریخ مکتوب انسانی مدنی، بر این واقعت گواهی میدهد که همزمان با اجتماعی شدن زن، در قالب خانواده، خویشاوندان و جامعه، مفاهیم محرم و نامحرم شکل گرفته و معیارهایی در قالب بایدها و نبایدها در عرصههای گوناگونی چون برقراری روابط جنسی، شکل معاشرت، چگونگی تماس گفتاری و پوشش بدنی مطرح شده که نشانگر جلوهی حیا و عفاف زن به حساب میآمده است. در این میان، نماد پوشش و لباس یکی از نمادهای حیا و عفاف زن مطرح شده و پایبندی به آن برای یک زن کمال و حراست از آن برای مردان افتخار و شرافت شمرده میشود(سجادی، 1386: 23).
حجاب و پوشش برای بانوان و توجه به حریم عفاف وحراست از آن، از اصیلترین سنگر زنان و از سودمندترین و عمیقترین قانون الزامی آفرینش برای آنان و جامعه است. به عبارت دیگر حجاب سنگر سعادت و رستگاری زنان و جامعه است. تبیین حجاب در بینش قرآن کریم بر این پایه استوار است که حجاب زن از حقوق الهی بوده و حق فردی نیست که بتوان از آن صرف نظر نمود. از این رو مساله بدحجابی نیز از دایره امور شخصی خارج شده و به تبع آثار منفی آن چون ارتباطات نامشروع و سایر مفاسد اجتماعی ،مقابله با آن اهمیتی ویژه مییابد ( رضایی و علیپور باغباننژاد ،1383: 20).
در یک بررسی اجمالی، عوامل بدحجابی به طبقات گوناگونی قابل تقسیمبندی میباشند، هجوم فرهنگ غرب و تلاش استعمار برای نابودی حجاب، اعتقاد به آزادی غلط و ناآگاهی از آزادی صحیح و معقول، اعتقاد به دست و پاگیر بودن حجاب برای کار و تلاش، پیروی از هوسهای نفسانی و خوشگذرانی بیقید و بند ،دگرگونی ارزشه، الگوهای دروغین، تقلید کورکورانه که به دلیل جهل و عدم اعتماد به نفس بوجود میآید، جایگزینی فرهنگ بیگانه به جای اسلام، بی محتوایی و عدم استقلال فکری و ضعف تجزیه و تحلیل منطقی و سستی و سهلانگاری به دلیل ضعف اراده از جمله علل بدحجابی و بیحجابی شمرده میشود (اشتهاردی،1387: 28).
در تبیین گرایش به ناهنجاریهای پوششی به عنوان یکی از ناهنجاریهای مطرح در جوامع کنونی، پرداختن به ریشه این پدیده ضروری مینماید و محیط اجتماعی، خواه گروه کوچک، خواه جامعهای بزرگ، واحدی یکدست و ثابت نیست و از اجزایی به نام پاره گروه تشکیل شدهاست. کلیه این اجزاء و به خصوص کوچکترین آنها که فرد انسانی باشد ثبات دائم نداشته بلکه همواره تغییر میکند. از این رو گروه انسانی برای آنکه بتواند سازمان خود را حفظ کند و به زندگی خود ادامه دهد، ناگزیر است که پیوسته افراد جدید را با خودهمساز گرداند و برای زندگی گروهی آماده کند. همنوایی گروهی نتیجه نهایی این همسازی است. همنوایی گروهی دارای مراتبی است که میتوان آنها را به دو مرتبه عمده تقسیم کرد: مرتبه ساده و مرتبه پیچیده و ژرف که اولی ” جامعه پذیری” و دومی ” فرهنگپذیری” خوانده میشود. (آگ برن، 1380: 29).
اساس جامعه پذیری بر این واقعیت استوار است که کودک انسان بصورت ارگانیسم به دنیا میآید و با اخذ و کسب مجموعهای از نگرشها و ارزشها، تمایلات و بیزاریها ، هدفها و مقاصد به تدریج به موجودی انسانی مبدل میشود. او همه این ویژگیها را از طریق فراگرد اجتماعی شدن به دست میآورد. هر فرد با فراگرد اجتماعی شدن، هنجارهای گروهی خود را میآموزد تا جایی که یک خود مشخص که او را بیهمتا میسازد پدید میآید (علاقهبند، 1380: 46).
افراد هنجارهای فرهنگی را به منزله نتیجه موفقیت آمیز جریان اجتماعی شدن، ملکه ذهن خود می کنند. انسانها نه به دلیل ترس از اینکه دیگران رفتار نامناسب آنها را کشف کنند بلکه به دلیل نوعی نظارت درونی، همانند وجدان و ضمیر ناخودآگاه، به هنجارهای مستقر دلبستگی مییابند و با فرآیند پذیرش هنجارها، به طور طبیعی از شیوه های بهنجار پیروی می کنند (کوئن، 1388).
بنابراین همنوایی شخص با هنجارهای اجتماعی که مایه جامعه پذیری است دو جنبه دارد: «مجاب شدن» یا همنواعی عمقی و «اجابت کردن» یا همنوایی سطحی. همنوایی سطحی، شخص را بر آن می دارد که فقط به قصد حفظ ظاهر در رعایت هنجارها بکوشد، ولی همنوایی عمیق فرد را به قبول باطنی هنجارها برمی انگیزد. جامعه پذیری وقتی تام و تمام است که فرد به درونی کردن هنجارهای اجتماعی بپردازد و این در صورتی است که بین فرد و جامعه وفاق کافی برقرار باشد (همان)
زمانی که فرد از سوی نهادهای اجتماعی کننده ( اعضای خانواده، گروه های دوستان و همسالان، مسئولان آموزش و پرورش، موقعیت های ایجاد شده توسط مسئولان نظام فرهنگی و …) جذب نشده و در نتیجه جامعه پذیری او ناقص باشد بسوی موقعیت ها، سازمانها، گروهها، فرهنگ و تمدن های دیگری روی می آورد که در صورت اخذ پاداش و احساس رضایت مندی از آن، مبادرت به تکرار رفتار خود کرده و از فرهنگ خودی فاصله می گیرد ( عباسی و ایمان، 1386: 21).
وجود جامعه سالم در گرو تربیت دختران سالم و مقید به احکام الهی است. در همه ادیان به مسئله حجاب و پوشش توجه شده است اما همیشه افراط و تفریط هایی وجود داشته است. اسلام واضع قانون حجاب نیست بلکه آنرا قانونمند نموده تا با روحیه و سرشت انسانی زن سازگار باشد ( معصومی، 2000: 17).
در جامعه ما خانواده ها برای فرزندان خود احساس خطر و بی امنیتی می کنند. بنابراین ضروری است تا با توجه دادن دختران خود به امر پوشش مناسب، اعتقادات آنها به این ارزش اخلاقی و اجتماعی تعمیق یابد و با شناخت عوامل اقتصادی و اجتماعی بوجود آورنده ناهنجاری پوششی تلاش کنیم تا دختران ما بتوانند در بستری مناسب و محیطی امن و سالم به فعالیت های خود بپردازند.

1-4- اهداف تحقیق

بطور کلی هر تحقیق اجتماعی یکی از دو هدف زیر را دنبال می کند: یا در پی پاسخگوی به سوًالات بنیادین است تا با تبیین و تفسیر پدیده ها به پیکره ی دانش بیفزاید و یا در سایه ی نظریه های موجود سعی می کند مسئله ای را بررسی کند تا هم زوایای تاریک مسئله روشن شود و هم بنیان اثباتی و تجربی آن نظریه تقویت گردد.
هدف کلی در پژوهش حاضر ، شناسایی عوامل مرتبط با ناهنجاری پوششی دختران دبیرستانی در شهر شیراز می باشد. همچنین این پژوهش دارای اهداف جزئی زیر می باشد:
1. شناسایی عوامل اجتماعی مرتبط با ناهنجاری پوششی در میان دختران دبیرستانی در شهر شیراز
2. شناسایی عوامل اقتصادی مرتبط با ناهنجاری پوششی در میان دختران دبیرستانی در شهر شیراز
3. شناسایی عوامل فرهنگی مرتبط با ناهنجاری پوششی در میان دختران دبیرستانی در شهر شیراز

فصل دوم

پیشینه ی تحقیق

2-1- مقدمه

هر پژوهشی در پیوستاری از مطالعات قرار می گیرد به نحوی که از پژوهش های پیشین متاًثر می شود و بر پژوهشهای آتی اثر می گذارد. بررسی ادبیات مرتبط با پژوهش ،گامی اساسی در هر تحقیق محسوب می شود که می تواند جایگاه پژوهش در حال اجرا را در کل زنجیره تحقیقات مرتبط با آن موضوع روشن نماید. بررسی متون موجود مرتبط با هر پژوهش و شناسایی نقاط ضعف و مشکلاتشان مسیر انجام تحقیق را روشنتر می سازد ( گروسی، 1384).

2-2- مروری بر تحقیقات داخلی و خارجی

2-1-1- تحقیقات داخلی
پژوهشی تحت عنوان « عوامل مرتبط با حجاب گریزی در میان زنان و دختران 15 تا 30 سال شهر بوکان » توسط عزیزی و همکارانش(1391) انجام پذیرفت. فرضیه های این تحقیق عبارت بودند از بررسی رابطه بین جلوهگری و خود ابزاری، همانندسازی، جبران کمبودهای اجتماعی، پایگاه اقتصادی- اجتماعی خانواده بود. روش این تحقیق پیمایش از نوع همبستگی بود و این تحقیق در میان 375 نفر از زنان و دختران شهر بوکان با استفاده از پرسشنامه انجام گرفت و در نهایت همبستگی میان پایگاه خانوادگی و حجاب گریزی تاًیید نگردید (عزیزی و همکاران، 1391 ).
شهسواری و همکاران (1391) در پژوهشی به « بررسی راهکارهای پرورش و افزایش حجاب در جامعه »پرداختند. در این مطالعه، بیان می شود که کلمه حجاب هم به معنای پوشیدن است و هم به معنی پرده و حاجب. همچنین عده زیادی گمان کنند که اسلام خواسته است زن همیشه پشت پرده باشد و بیرون نرود و وظیفه پوشش که اسلام برای زنان مقرر کرده است بدین معنی نیست که از خانه بیرون نروند، زندانی کردن و حبس زن در اسلام مطرح نیست. پوشش زن در اسلام این است که زن در معاشرت خود با مردان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی نهادینه سازی، نظام آموزشی، آموزش و پرورش، ارزشهای اجتماعی Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی روابط اجتماعی، گروه همسالان، کنترل اجتماعی، پذیرش اجتماعی