پایان نامه با واژه های کلیدی کتاب مقدس، قرآن کریم، سوره بقره، پیامبران الهی

دانلود پایان نامه ارشد

فصول بعدی خواهد آمد.
در این فصل به عنوان مقدمه به اختصار راجع به نظر قرآن نسبت به عهدین سخن خواهیم راند. برای بررسی ارجاعات قرآن به عهدین ضروری است که ابتدا نوع نگاه و زاویه دید قرآن به عهدین روشن شود تا وقتی بحث از ارجاع قرآن به عهدین مطرح میشود، روشن و شفاف باشد که منظور از عهدین مورد نظر قرآن چیست.
موضوعات اصلی در این فصل را میتوان در دو زیر عنوان مورد بحث قرار داد: نخست بررسی نظر عمومی قرآن درباره عهدین و دوم بررسی تحریف مد نظر قرآن درباره آنها. علت این انتخاب نیز تمرکز خود متن قرآن بوده است که هم راجع به عهدین دیدگاهش را بیان نموده است و هم راجع به تحریف آنها بیاناتی داشته است.
به این منظور نخست منظور از قرآن و کتاب را بیان نموده و در ادامه به دو بحث عهدین و تحریف آندو میپردازیم.
1- قرآن و کتاب
با بررسی (سیر تطور) واژه «قرآن» در طول تاریخ اسلام و عرف مسلمانان به این نتیجه می‌رسیم که به سه چیز «قرآن» اطلاق شده است:
* قرآن همان کلمات و جملات که در قالب آیات و سوره‌ها بر پیامبر نازل شده و ایشان بر مردم قرائت کرده است و نسلی پس از نسلی بین مسلمانان به صورت شفاهی و متواتر نقل شده تا به ما رسیده است. این آیات که ملفوظ پیامبر است، همان قرآن حقیقی می‌باشد و اعتبار آن به خاطر تواتر آن در همه نسل‌هاست که حافظان و قاریان قرآن آن را پیاپی می‌خوانند و نقل می‌کنند.
* مکتوب قرآن، که در صدر اسلام بر روی پوست، استخوان، سنگ و … توسط کاتبان قرآن نوشته شده است؛ سپس به صورت مصحف (در عصر پیامبر یا عثمان)106 جمع آوری شده است و کم کم میلیون‌ها نسخه از آن در سراسر کشورهای اسلامی منتشر شده است. در عرف عمومی مسلمانان به مصحف، «قرآن» گفته می‌شود و آن را قرآن حقیقی می‌پندارند، در حالی که از نظر دید علمی دقیق مصحف حاکی قرآن است نه خود قرآن، و این حکایت‌گر ممکن است به صورت صحیح نگارش یافته باشد یا غیر آن.
* قرائات قرآن: بعد از نزول قرآن کریم و قرائت آن توسط پیامبر، قرآن با لهجه‌های مختلف عرب خوانده شد و کم کم قرائت‌های مختلف به وجود آمد تا این‌که ابن مجاهد (متوفی 324 ق) هفت مورد از مشهورترین آن‌ها را جمع‌آوری نمود که به نام «قرائات سبعه» مشهور شدند؛107 البته قرائت‌های دیگری نیز به عنوان قرائات دهگانه و چهارده‌گانه اضافه مطرح گردید. گاهی قاریان مسلمان، قرآن را با قرائت‌های فوق قرائت می‌کنند که در این صورت در عرف گفته می‌شود «قاری قرآن خواند» یعنی لفظ قرآن بر قرائت خاص اطلاق می‌شود هر چند که از نظر دید علمی دقیق قرائات غیر از قرآن است چون ممکن است هر قرائت مطابق قرآن متواتر حکایت شده از پیامبر باشد یا مطابق نباشد.
بنابر این گرچه قرآن حقیقی همان قرآن درجه اول است که در بالا ذکر شد، اما در اینجا و با توجه به هدف پژوهش در اینجا ما با ارجاعات موجود در قرآن مکتوب به عهدین سروکار داریم و بدان استناد خواهیم جست. در رابطه با کتاب نیز باید توجه داشت که قرآن از سه نوع کتاب یاد کرده است:
* کتابهایی که بر پیامبران نازل شده و در بردارنده شریعت هستند.
* کتابهایی که در آن اعمال خوب و یا بد بندگان را ثبت و ضبط میکنند
* کتابهایی که در آن جزئیات نظام وجود و حوادث ثبت میشود که شامل کتاب مبین و لوح محفوظ و کتاب محو و اثبات میشود.
روشن است که با توجه به هدف این نوشتار، منظور از کتابی که در قرآن بدان ارجاع داده شده است، کتاب مقدس نازل شده بر پیامبران الهی موسی و عیسی علیهم السلام است. بنابر این اگر به مواردی خارج از کتاب مقدس یهودی و مسیحی ارجاع داده شده باشد اعم از اینکه به دیگر کتب باشد و یا به ماجرای اقوام صاحب کتب، از حوصله این بحث خارج است و ممکن است اجمالا مورد اشاره قرار بگیرند.
در قران 319 بار واژه «کتاب» با مشتقاتش ذکر شده که از این میان در 255 مورد به تنهایی آمده است. شایان ذکر است که در 69 مورد واژه کتاب با به صورت معرفه و نکره، مفرد و جمع، موصوف، مضاف و مضاف الیه به تصریح بر قرآن اطلاق شده است و 31 مرتبه نیز با اضافه شدن به واژه «اهل» با ترکیب اهل الکتاب ذکر شده108 و در موارد متعددی نیز در اشاره به تورات و انجیل بکار رفته است.109
2- عهدین در قرآن
در بررسی موضوع «عهدین از منظر قرآن» به سه دسته از آیات مواجه خواهیم شد که هر یک به اجمال و یا تفصیل دیدگاه قرآن را در این زمینه بیان نمودهاند.
در دسته نخست به شکلی کلی تورات و انجیل را مورد تایید قرآن میداند و قرآن را تصدیق کننده آنها معرفی می‌کند.
در دسته دوم از این آیات منظور قران از تصدیق شرح داده میشود که بشارتهای موجود به پیامبر اسلام ص و برخی از تعالیم مورد نظر قرآن تایید میشود.
و در نهایت در دسته سوم آیات قرآن، قرآن عهدین را تایید میکند و خود را تفصیل دهنده و کامل کننده آموزه‌های پیشین میشمارد.
2-1- قرآن به عنوان تصدیق کننده کتاب مقدس
در تعداد قابل توجهی از آیات قرآن، زمانی که به کتاب مقدس اشاره میشود قرآن را تصدیق کننده آنها معرفی میکند. برخی از مهمترین این آیات را میتوان به این قرار برشمرد: آیه 89 سوره بقره: « وَ لَمَّا جاءَهُمْ كِتابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِما مَعَهُمْ وَ كانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكافِرين» (و هنگامى که از طرف خداوند، کتابى براى آنها آمد که موافق نشانه‏هايى بود که با خود داشتند، و پيش از اين، به خود نويد پيروزى بر کافران مى‏دادند (که با کمک آن، بر دشمنان پيروز گردند.) با اين همه، هنگامى که اين کتاب، و پيامبرى را که از قبل شناخته بودند نزد آنها آمد، به او کافر شدند؛ لعنت خدا بر کافران باد!)آیه 92 سوره انعام:« وَ هذا كِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى‏ وَ مَنْ حَوْلَها وَ الَّذينَ يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ هُمْ عَلى‏ صَلاتِهِمْ يُحافِظُون»( و اين کتابى است که ما آن را نازل کرديم؛ کتابى است پربرکت، که آنچه را پيش از آن آمده، تصديق مى‏کند؛ (آن را فرستاديم تا مردم را به پاداشهاى الهى، بشارت دهى،) و تا (اهل) امّ‏القرى [= مکّه‏] و کسانى را که گرد آن هستند، بترسانى! (يقين بدان) آنها که به آخرت ايمان دارند، و به آن ايمان مى‏آورند؛ و بر نمازهاى خويش، مراقبت مى کنند!)، آیه 3 سوره آل عمران:« نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ وَ أَنْزَلَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجيل»( (همان کسى که) کتاب را بحق بر تو نازل کرد، که با نشانه‏هاى کتب پيشين، منطبق است؛ و «تورات» و «انجيل» را.)، آیه 48 سوره مائده: « وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتابِ وَ مُهَيْمِناً عَلَيْه»( و اين کتاب [= قرآن‏] را به حق بر تو نازل کرديم، در حالى که کتب پيشين را تصديق مى‏کند، و حافظ و نگاهبان آنهاست؛ پس بر طبق احکامى که خدا نازل کرده، در ميان آنها حکم کن! از هوى و هوسهاى آنان پيروى نکن! و از احکام الهى، روى مگردان! ما براى هر کدام از شما، آيين و طريقه روشنى قرار داديم؛ و اگر خدا مى‏خواست، همه شما را امت واحدى قرارمى‏داد؛ ولى خدا مى‏خواهد شما را در آنچه به شما بخشيده بيازمايد؛ (و استعدادهاى مختلف شما را پرورش دهد). پس در نيکيها بر يکديگر سبقت جوييد! بازگشت همه شما، به سوى خداست؛ سپس از آنچه در آن اختلاف مى‏کرديد؛ به شما خبر خواهد داد.)، آیه 31 سوره فاطر: « وَ الَّذي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ مِنَ الْكِتابِ هُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ إِنَّ اللَّهَ بِعِبادِهِ لَخَبيرٌ بَصيرٌ» (و آنچه از کتاب به تو وحى کرديم حق است و تصديق‏کننده و هماهنگ با کتب پيش از آن؛ خداوند نسبت به بندگانش خبير و بيناست!)و…
در این آیات و دیگر آیاتی که برای اختصار از ذکرشان خودداری کردیم وصف اساسی قرآن کریم را تصدیق کننده بودن آن برای کتاب مقدس است. مثلا درباره آیه 89 سوره بقره مفسرین به تایید همین مطلب پرداختهاند گرچه تفسیرها در مورد اینکه قرآن تصدیق چه چیزی است اختلاف نظر دارند. طبرسی در جوامع الجامع نوشته است: «و هنگامى كه قرآن از طرف خداوند به آنها [يهود] رسيد، تورات انجيل و ديگر كتب آسمانى را كه پيش از آن نازل شده بود تصديق كرد [و موافق نشانه‏هايى بود كه يهود با خود داشتند و با اين كه پيش از اين جريان، خود را به ظهور اين پيامبر (ص) نويد مى‏دادند، هنگامى كه اين كتاب و پيامبرى را كه از قبل شناخته بودند نزدشان آمد، نسبت به او كافر شدند].»110 فیض در صافی آنچه قرآن تصدیق کرده را بر اساس سیاق صرفا تورات معنا میکند.111
ابن کثیر نیز در رابطه با آیه 31 سوره فاطر بر این باور است که منظور آیه کتب پیشین است اعم از تورات و انجیل و زبور و….112 در مجموع با غور در تفاسیر فریقین میتوان به این نتیجه رسید که عمده مفسرین مسلمان بر این باورند که در آیاتی که قرآن مصدق کتب پیشین لحاظ شده است، منظور از کتب پیشین اعم از تورات و انجیل و دیگر کتب است. گرچه در برخی موارد مانند آنچه از قول فیض نقل شد ممکن است منظور تصدیق قرآن نسبت به کتاب خاصی مانند تورات یا انجیل مد نظر باشد.
2-2- قرآن تصدیق کننده بخشی از کتاب مقدس
مورد نخست که تصدیق کتب پیشین یا کتاب خاصی در تقریبا تمامی آیات بود، در حقیقت شامل اکثر موارد این بحث میشود، اما در این قسمت به شکل جزئی فقط مواردی مدنظر است که در آن قرآن زمانی که به تصدیق کتاب مقدس پرداخته است، فقط قسمتی و یا بخشی از آن را مدنظر داشته است. در این قسم مراد از تصدیق گاهی ممکن است به این معنا باشد که تمام بشارتها و نشانههای حقانیتی که در کتب پیشین آمده است بر قرآن و آورنده آن کاملا منطبق میباشد. طبرسی تصدیق قرآن را به این معنا گرفته است: «و آنچه بتو وحى نموديم اى محمد و نازل كرديم آن را، كه آن قرآنست، آن صحيح و درست است آميخته بفساد نيست و راستى كه مخلوط به دروغ نيست، و عقل و خردى كه دعوت بحق و منصرف از باطل ميكند. تصديق كننده است بآنچه كه پيش از آن كتابها (چون صحف و تورات و زبور و انجيل) بوده زيرا آن قرآن موافق آمده با بشاراتى كه كتب مزبوره داده از حال آن و حال كسى كه آن را آورده است».113 مکارم شیرازی نیز در تفسیر نمونه با این بیان طبرسی موافق است: «قرآن مصدق كتابى است كه نزد خود شما است، يعنى بشاراتى را كه تورات و پيامبران پيشين به پيروان خود دادند كه بعد از ما پيامبرى با چنين اوصاف ظهور خواهد كرد و كتاب آسمانيش داراى اين ويژگيها است اكنون كه مى‏بينيد صفات اين پيامبر و ويژگيهاى قرآن كاملا منطبق بر بشاراتى است كه در كتب شما آمده و هماهنگى همه جانبه با آن دارد».114
بنابر این روشن شد که گاهی منظور از تصدیق کتاب مقدس توسط قرآن، تصدیق برخی از بشارات و آموزههای مدنظر قرآن است.
2-3- قرآن کاملکننده کتب مقدس
گونه دیگری که به شکلی جزئیتر و ویژه به نگاه قرآن به کتاب مقدس نظر دارد، قرآن را کامل کننده و مسلط بر کتاب مقدس میداند. با دقت در آیه 48 سوره مائده: «وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتابِ وَ مُهَيْمِناً عَلَيْه» ( و اين کتاب [= قرآن‏] را به حق بر تو نازل کرديم، در حالى که کتب پيشين را تصديق مى‏کند، و حافظ و نگاهبان آنهاست؛ پس بر طبق احکامى که خدا نازل کرده، در ميان آنها حکم کن! از هوى و هوسهاى آنان پيروى نکن! و از احکام الهى، روى مگردان! ما براى هر کدام از شما، آيين و طريقه روشنى قرار داديم؛ و اگر خدا مى‏خواست، همه شما را امت واحدى قرارمى‏داد؛ ولى خدا مى‏خواهد شما را در آنچه به شما بخشيده بيازمايد؛ (و استعدادهاى مختلف شما را پرورش دهد). پس در نيکيها بر يکديگر سبقت جوييد! بازگشت همه شما، به سوى خداست؛ سپس از آنچه در آن اختلاف مى‏کرديد؛ به شما خبر خواهد داد) بخوبی این معنای سوم روشن میشود. در این ایه خداوند برای قرآن علاوه بر نقش تصدیق کنندگی، نقش مهیمن بودن را نیز نسبت به کتب اسمانی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی کتاب مقدس، انواع ارتباطات، تاثیر و تاثر، تعالیم اسلام Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی کتاب مقدس، پیامبر اسلام(ص)، تفسیر و تأویل، مشروعیت بخشی