پایان نامه با واژه های کلیدی وزارت امور خارجه، اسناد و املاک، ثبت اسناد

دانلود پایان نامه ارشد

دو طرف کشيده شده بود که در زمان جمهوري اسلامي اقدام به پاک کردن نشان شير خورشيد از آنها کردند . اکنون نيز از آن به عنوان بناي تاريخي ياد مي‌شود که در آن فيلم هايي مانند مدار صفر درجه که داستاني در زمان عهد رضا خان است ساخته شده است.
 اما نام اين باغ بر سردر ميدان مشق باقي ماند و مردم سردر باغ ملي را به عنوان نماد تاريخ معاصر تهران و معماري خاص تهران قديم مي ‌شناسند .
اين بنا کار استاد جعفر خان معمار کاشاني است‌ . سفت کاري‌ هايش توسط استاد اسماعيلي‌ ، ستون‌ ها به دست استاد کريم منيژه و کاشي ‌هاي آن نيز توسط مرحوم استاد خاک نگار مقدم ساخته شده است‌.
در نماي خارجي‌ ، بر کتيبه کاشي‌ کاري سردر ، اشعاري از نديم الملک به چشم مي ‌خورد . سردر داراي نقوش کاشي‌ کاري شده با نقش دو شير که تاجي را در ميان گرفته‌ اند ، پلنگ‌ ، شير و خورشيد و مسلسل است‌ .سردر داراي يک سواره‌ رو و دو پياده ‌رو در طرفين آن است‌ که هر سه آن ‌ها داراي دروازه‌ هاي چدني است‌ . دروازه ‌هاي چدني بنا نيز در قورخانه تهران توسط استاد محمد علي کرماني‌ ، از صنعتگران بنام‌ ، ساخته شده است‌ .
از ميدان مشق قديم تهران ، که در زمان خود از بزرگ‌ ترين ميدان‌ هاي (نظامي‌) تهران بود ، امروزه اثري نمانده و فقط سردر زيبايي از آن دوران باقي مانده است‌ .
سردر باقي مانده از آن دوران ، اگرچه در زمان پهلوي اول تجديد شده‌ ، در نوع خود تنها بناي سبک دروازه‌ اي کلاه فرنگي به جا مانده از گذشته تهران است‌ که آن را در زمره بناهاي تاريخي خاص و در خور توجه قرار مي‌ دهد . اين بناي تاريخي داراي سه چشمه دروازه دار و دو لنگه آهني (فولاد برنج‌) است که حکم ورودي و خروجي پادگان نظامي را داشته که محل مشق و تمرين و مانور سربازان بوده است‌ و در زمان خود از بهترين مصالح (سنگ‌ ، آجر ، چوب‌ ، آهن و برنز) ، به بهترين شکل معقول و کارا ساخته شده است‌ .
اين بناي زيبا که يادآور دروازه ‌هاي دوازده گانه تهران قديم است‌ ، از جنبه ‌هاي مختلف معماري‌، نظامي‌، تاريخي‌، فرهنگي‌ و زيبايي شناختي و …. قابل بررسي است‌ . اين ميدان در زمان فتح‌ علي شاه قاجار (۱۲۱۲ تا ۱۲۵۰ ق) بنياد نهاده و در دوره ناصرالدين شاه ( ۱۲۶۴ تا ۱۳۱۳) تجديد بنا شد و توسعه يافت که در سال ۱۲۷۸ ، به اهتمام محمد حسين خان سپهسالار ، به صورت ميداني مربع شکل درآمد و ديواري با طاق ‌هاي آجري گرداگرد آن ايجاد شد و داراي دروازه‌ اي زيبا با يک درب دو لنگه و دو طاق نماي مسدود مجاور آن به صورت پخي‌ ، بر شمالي خيابان و ميدان سپه (امام خميني فعلي‌) ، گرديد ، که گاهي ناصرالدين شاه از بالاي آن به تماشاي مشق نظاميان مشغول مي ‌شد . موقعيت مکاني سردر ، با توجه به قراين و بررسي طرح‌ ها و نقشه ‌هاي تهران زمان ناصرالدين شاه‌ ، به احتمال قريب به يقين بر شمالي خيابان سپه‌ ، در محدوده بانک سپه تا کوچه پست ، بوده است و در سال ‌هاي بعد ، در ۱۲۸۰ ، بنايي به شيوه معماري روسي در شمال غربي آن ساخته شد که مرکز قزاق خانه دولتي بود . اما در پايان دوران قاجار به اين ميدان کم ‌تر اهميت داده شد و مورد بي مهري ‌هاي زيادي قرار گرفت‌ . به طوري که به ميداني بلا استفاده مبدل گشت و حتي به نظافت و پاکيزگي آن توجه نشد . اما در نخستين سال‌ هاي وزارت جنگ پهلوي اول‌ ابتدا قسمت غربي ميدان به باغ و سپس بناهاي ديگر به باغ ملي تبديل شد و سردر بزرگ الماسيه را ، که در قورخانه ساخته شده بود ، براي آن در نظر گرفتند و بر سردرباغ ملي نصب گرديد . هم چنين نيم تنه رضا پهلوي که به دستور سردار اعتماد ، رئيس کل قورخانه ، ريخته شده بود در سال۱۳۴۰ ق‌ ، بر بالاي سردر قرار گرفت که تا آخر دوره پهلوي دوم پا بر جا بود . اين نيم تنه در دوران انقلاب سرنگون و به احتمال قريب به يقين در فضاي باز بانک ملي مقابل سردر دفن گرديده است‌ . به اين ترتيب‌ ، به غير از مرمت جزيي بر روي کلاه فرنگي و رطوبت زدايي ناقص در پي بنا ، تغييري جز تخريب ناشي از رطوبت و عدم توجه نداشته است‌.
اين ميدان که سربازخانه مرکزي در آن واقع بود و نظاميان در آن مشق نظام مي‌ کردند ، از شمال به خيابان سرهنگ سخايي (سوم اسفند سابق‌) ، از شرق به خيابان فردوسي ( علاء الدوله سابق ‌) و از غرب به خيابان سي تير ( قوام السلطنه سابق ‌) ختم مي ‌شود . به طور کلي از ابتداي شمالي خيابان سپه (باغ شاه يا سپه سابق‌) در محدوده ميدان مشق قرار داشت که بنا هاي کنوني اداره پست (شامل موزه وزارت پست و تلگراف و تلفن) ، شهرباني کل کشور (نيروي انتظامي فعلي) ، وزارت امور خارجه‌ ، موزه ملي ايران (موزه ايران باستان سابق) ، موزه و کتاب خانه ملي ملک‌ ، اداره کل ثبت اسناد و املاک کشور ، و بناي اوليه شرکت ملي نفت ( ساختمان شماره ۳ وزارت امور خارجه فعلي ‌) را در بر مي ‌گرفت‌ به طوري که سردر فعلي بين ساختمان پست خانه ( در محل حاضر موزه وزارت پست و تلگراف و تلفن ‌) و بناي قديمي شرکت ملي نفت ( ساختمان شماره ۳ وزارت امور خارجه فعلي ‌) قرار دارد و به عبارتي در محل تلاقي خيابان ملل متحد و خيابان امام خميني (سپه سابق‌) قرار دارد .
بنا به نوشته‌اي ،در سفرنامه جکسن، اين محوطه که از بزرگ‌ ترين ميدان‌ هاي نظامي تهران بوده‌ در حدود ۴۰۰ متر طول و عرض داشته است‌. در دوره خاکي بودن ميدان‌ کودکان نيز در آن جا بازي مي‌ کردند . در سال ‌هاي بعد مکان تمرين دوچرخه و موتور سيکلت و مانند آن بود به گونه‌ اي که دو پسر بچه انگليسي در آن‌جا آن قدر نمايش دوچرخه سواري دادند تا سرانجام آن را رواج دادند . ميدان هم چنين جايي بود براي پرواز بالن‌ ها و نشان دادن آن به مردم و باز در اين ميدان بود که اولين بار وسيله ‌اي به نام طياره به هوا فرستاده شد . در زمان جنگ بين الملل اول نيز نخستين هواپيمايي که در ايران به زمين نشست‌ در ميدان مشق بود که مردم تهران سه روز تمام به ديدن آن مي‌ رفتند . ويژگي ديگر ميدان مشق آن بود که زمستان ‌ها و هنگام برف ريزان‌ شيخ شوريده‌ اي مي آمد و چون برف سطح ميدان را مي ‌پوشانيد و رفت و آمد در آن کم مي‌شد ، او که ظاهراً داراي اختلال حواس و باطناً از هنرمندان و هوشمندان بود ، پارويي به دست مي‌ گرفت و بر روي برف تمرين خط درشت مي‌ کرد و با اين عمل خود نام ميدان مشق را به نوعي تأييد مي ‌کرد .ميدان مشق هم چنين محل به دار آويختن ميرزا رضا عقدايي‌ ، فرزند ملاحسين‌ ، معروف به ميرزا رضا کرماني‌ ، قاتل ناصرالدين شاه درسال ۱۳۱۴ ق‌ ، است‌ . مراسم اعدام وسط ميدان مشق با حضور ۵۰۰۰ نفر انجام شد . مي‌گويند جسد وي دو روز بر دار ماند .
بناي سردر از نظر معماري نيز ، مانند ديگر بناهاي هم عصر خود ، از سبکي خاص پيروي کرده که به سبک رضا خاني مشهور است‌ . اين سبک در معماري ايران ،که تلفيقي از معماري دوران‌ هاي مختلف تاريخي ايران و سبک ‌هاي اروپايي است‌ ، در هر بنايي به شيوه ‌اي خاص اعمال شده‌ به طوري که هم ترکيب و تقليد به وضوح قابل تشخيص است ‌؛ به خصوص در بنا هاي ميدان مشق‌ ، از جمله بناي موزه ايران باستان به سبک ساساني و به تقليد از طاق کسري و ايوان مداين‌ ، بناي کاخ شهرباني ، به سبک هخامنشي‌ ، بناي کاخ وزارت امور خارجه ، به سبک هخامنشي و به تقليد از دستگاه زرتشت در نقش رستم و بناي سازماني ثبت اسناد و املاک ، با تلفيقي از سبک معماري هخامنشي‌ ، ساساني‌ ، اسلامي و اروپايي که به روشني قابل تشخيص است‌ . استفاده يا تقليد از سبک ‌هاي معماري ايران باستان با قالب و عملکرد امروزي از مشخصه‌ هاي بارز اين دوره به شمار مي‌ رود .در مورد سردر باغ ملي‌ ، تلفيق سبک ايراني اروپايي به خصوص در کاشي کاري و کلاه فرنگي به طور مشخص اجرا شده و به طور کلي ترکيب و تقليد آن براساس معماري امروزي قالب ‌گيري شده است‌ .پي بنا و پايه و شال ستون ‌هاي هشت گانه سنگي و بدنه بنا و ساق ستون‌ ها آجري است و قسمت بالاتر سردر کاشي کاري است به رنگ‌ هاي لاجوردي‌ ، فيروزه‌ اي‌ ، کرم‌ ، زرد ، قهوه‌ اي‌ ، طلايي‌ ، قرمز ، سفيد و سبز با طرح‌ هاي اسليمي‌ ، مسلسل‌ ، صحنه نبرد ، تخريب قلعه به وسيله توپ‌ ، رضاخان با تفنگ شصت تير ، دو فرشته پيروزي‌ ، پرچم ايران‌ ، تفنگ شصت تير ، گلوله توپ به شکل هرم ( هرم ۲۱ عددي ‌) ، طرح سه بعدي نوري‌ ، پلنگ و اشعار و آيات قرآن و اسماي اهل بيت به صورت کتيبه زير کلاه فرنگي‌ .
بيش‌تر کاشي کاري‌ ها به ويژه پرچم ايران‌ ، گلوله ‌هاي توپ و مسلسل اکثرا‌ کار حاج حسين کاشي کار است و نقوشي چون رودخانه‌ ، پلنگ و خانه روستايي بي گمان از کاشي کاري دروازه قدسي ميدان مشق اقتباس شده است‌ .
اين بنا داراي سه ورودي است‌ . سردر دوره ناصرالدين شاه داراي يک ورودي دو لنگه است که به صورت دو لنگه در آهني و طرح ‌هاي برنز کاري شده شامل طرح‌ هاي گل و مرغ شبيه اژدها يا پرنده خيالي هما ، طرح اسليمي‌ ، شير و خورشيد ، و سر شير است که به شکل زيبايي مشبک کاري شده است‌ . در بالاي درهاي ورودي نيز طرح‌ هاي طبل‌ ، پري‌ ، تاج‌ ، تبرزين‌ ، شمشير ، نيزه‌ ، شيپور ، توپ و گلوله به چشم مي ‌خورد . هم چنين‌ در بالاي دو ورودي کناري به شکل حصيري آجر کار هاي طرح و خيلي زيبا به کار گرفته شده است‌ .
اين بنا داراي ۲ نماي بيروني و دروني است‌ . نماي بيروني ( خ امام خميني ‌) از هشت ستون آجري به صورت جفت تشکيل شده است که در اطراف ورودي‌ هاي سه گانه‌ ، نسبت به ديگري به اندازه يک قطر ستون عقب نشيني دارد يعني در اطراف هر در از چهار ستون دو تاي آن کمي عقب ‌تر قرار گرفته‌ اند که به جهت سايه و روشن نور جلوه‌ اي خاص به بنا داده است‌ .
پهناي دروازه باغ ملي از شرق به غرب کم‌تر از ۲۷ متر است‌ . اين پهنا در گذشته به خاطر وجود دو اتاق بازرسي يا نگهباني ، واقع در سمت شرق و قسمت غرب بنا ، بيش ‌تر هم بوده است ( حدوداً ۴۵ متر ) . اين دو اتاقک ، با توجه به تصاوير اوليه ميدان مشق‌ ، داراي عرضي هم چون دروازه‌ هاي هلالي و البته با ارتفاع کم ‌تر از قسمت‌ هاي مجاور خود بود . بعد ها اتاق غربي قسمتي از بناي شرکت نفت ايران و انگليس و اتاق شرقي به بناي اداره پست تهران متصل شد و بعد از آن نيز تخريب گشت‌ .نماي دروني ، به استثناي ستون ‌ها ، تفاوت چنداني با نماي بيروني ندارد . از نقوش و طرح ‌هاي نماي داخلي مي ‌توان به صحنه تسخير تهران در کودتاي ۱۲۹۹ ، دروازه و برج و بارو هاي تهران ( احتمالاً دروازه قزوين‌ ) ، نقوش تمام قد لژيون قزاق در دو طرف ورودي اصلي‌ ، و نقوش فرشته پيروزي که کم و بيش از حجاري‌ هاي طاق بستان اقتباس گرديده است‌ ، اشاره کرد .
سردر باغ ملي علاوه بر نقاره‌ زني‌ ، ديده باني و دروازه تردد نظامي‌ ، در واقع حکم بناي يادبود فتح تهران در کودتاي سوم اسفند سال ۱۲۹۹ ش توسط رضاخان را دارد که در کاشي‌ کاري بدنه سردر به وضوح قابل مشاهده است‌ .از جمله تخريب برج و بارو با گلوله‌ هاي توپ‌ ، رضاشاه در حال تيراندازي‌ ، دو فرشته پيروزي و کتيبه ‌ها ، همه نشانه ‌هايي از فتح و پيروزي در کودتاي سال ۱۲۹۹ و تسخير تهران است‌ .به طور کلي‌ ، کتيبه‌ هاي سردر باغ ملي شامل ۴۵ کتيبه روي کاشي و دو کتيبه فلز کاري به صورت نيم برش دايره و ديگري در قسمت بيضي شکل بالاي سردر اصلي است‌ .کتيبه‌ هاي نماي دروني شامل کتيبه هاي اشعاري در بالاي دروازه‌ هاي کوچک است‌ . بالاي هر دروازه کوچک شش کتيبه اشعاري وجود دارد و البته در سمت غربي به علت تعبيه ناودان و حذف پلکان قرينه شرقي‌ ، دو مورد آن تا حدي مخدوش شده است‌ . بالاي هر دروازه کوچک‌ ، سيزده کتيبه اشعاري کاشي کاري موجود است‌ ، اما کتيبه‌ هاي انتهايي قسمت غربي و شرقي بنا به علت ساخت بنا هاي اداره پست و شرکت نفت مخدوش و تخريب شده است‌ . اين کتيبه‌ ها به صورت کمربندي دور بنا و در قسمت عرضي آن هم امتداد داشته که با ساخت بناهاي مجاور مخدوش شده است‌ .کاشي کار بنا حاج حسين کاشي کار و اشعار کتيبه ‌ها از نديم الملک صنعتگر و محمد علي کرماني است‌ . www.vefagh.co.ir

3-7-2-  برج آزادي تهران

(تصاوير صفحه 203 ) برج آزادي که

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی دفاع مقدس، دوران دفاع مقدس، ضرب المثل، کلانشهر تهران Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی دانشگاه تهران، عوامل خطر