پایان نامه با واژه های کلیدی هرمنوتیکی، اگزیستانسیال، نظام های اطلاعاتی، علم و فناوری

دانلود پایان نامه ارشد

بیرون آورده است.هرگاه ناپوشیدگی آدمی را به خلق و صدور طرق انکشاف مختص به آدمی دعوت می کند، ناپوشیدگی امر ناپوشیده بیش از آن واقع شده است.آدمی همین که به انکشاف دست یازید در واقع عکس العملی در برابر دعوت به انکشاف انجام داده است.از همین رو است که حتی اگر عمل او به نحوی نافی و ناقض انکشاف تعرضگر هم باشد، نمی توان گفت که او آن دعوت را اجابت ننموده است.نفس عکس العمل نشان دادن آدمی علامت اجابت نمودن دعوت ناپوشیدگی است و لوآنکه این اجابت با انکشاف تعرضگر معارض باشد.
هایدگر مدعی است یکی از ویژگی های اندیشه و روش تکنولوژی یک منش و ماهیت پرخاشجویان است.این خصلت با گوهر بنیادی علم جدید ارتباطی نزدیک دارد؛ زیرا در جهان بینی علمی انسان دایرمدار گیتی و به طور کلی هستی محسوب می شود. هایدگر می کوشد تا گوهر تکنولوژی جدید را در مناسبت آن با هستی مورد بررسی قرار دهد.او صریحاً تاکید می کند که ماهیت تکنولوژی را نباید تکنولوژیک دانست، بلکه گوهر تکنولوژی در مفهوم گشتل نهفته است.گشتل هم بر پویایی و تحرک و تکاپو دلالت دارد و هم ایستایی و ثبات را بیان می کند.
هایدگر واژه گشتل را به معنای گردآمدن انسان ها و تمرکز و تأکید بر انتظام و سامان مندی چیزی که در پیش روی آنها در قالب ماده خام برای مصرف قرار گرفته به کار می برد.به این اعتبار در موقف تاریخی جدید انسان همه پدیده های طبیعت را ماده خام و آماده برای مصرف قلمداد می کند.در این چارچوب، طبیعت به صورت ماده برای تبدیل به کارمایه مورد استفاده تکنولوژی تلقی می شود.هایدگر واژه گشتل را با مفاهیمی چون گسلسله جبال”و”حدس زدن”و “گمان بردن”مرتبط می شناسد.از این رو وی در پی آن است تا ثابت کند آنچه مدرنیته را از سایر مواقف تاریخی متمایز می سازد، این است که جهان و همه اجزاء و ارکان آن در مفید بودن و سودمندی برای سوژه اعتبار بخشی می شود.بنابراین کارمایه ناشی از منابع طبیعی صرفاً به عنوان وسیله ای برای حصول به هدفی خاص به کار نمی رود، بلکه در کشورهای غربی و به خصوص آمریکا، در ترانزیستورها یا انبارها و چاه ها، برای نسل های آینده نگه داری می شود. هایدگر در اینجا یادآور می شود که گشتل حقیقت را در حجاب کتم قرار می دهد. اما در عین حال خود جلوه گاه عارض حقیقت می شود. معمای تکنولوژی در تقدیر آن نهفته است.اما فراسوی آن نیز نمی توان به راز آن پی برد.رمز مکتوم و مستور در تکنولوژی یعنی مصرف تحقق می پذیرد.هایدگر در اینجا به ایستگاه هیدروالکتریک رودخانه راین در آلمان اشاره می کند و مدعی است که این دستگاه رودخانه راین را به منبع تولید انرژی تبدیل می کند و لذا حتی رودخانه هم در ذیل حکم و تحکم تکنولوژی قرار می گیرد.
در اینجا باید یک نکته را از نظر دور نداشت و آن این که میان ادراک سلطه بر تکنولوژی و موضع و شأن انسان مدرن در قالب سوژه، که خود در موضع نفوذ تکنولوژی قرار دارد، تفاوتی آشکار وجود دارد؛ بدین معنا که هر چه آدمی در جایگاه سوژه خود را مسلط بر تکنولوژی احساس می کند، چون در گذر مدرنیته به سوژه تبدیل شد، به ناچار تابع تکنولوژی خواهد بود؛ چه یکی از معنای اصلی سوبژکتیویته انقیاد و فرمان برداری است. بنابراین در دسترس قرار گرفتن همه ارکان طبیعت به عنوان ماده خام به هیچ روی نباید به تسلط بر گشتل تأویل شود، زیرا متضمن اراده انسان نیست.در چیرگی گشتل است، که سوژه انسانی حتی وجود خویش را هم بخشی از ماده خام و واپس نهاده طبیعت می شناسد.هایدگر مدعی است مدرنیته را باید عهد گشتل شمرد، زیرا ذهنیت منتشر و جامع جای خود را به قابلیت مصرف سپرده و مهندسی طبیعی و اجتماعی همه موجودات و حتی انسان را موضوع و متعلق تصرف خویش قرار می دهد؛ یعنی انسان هم به ماده خام تکنولوژی تبدیل می شود. برای مثال علوم پزشکی حیات انسان را به ابژه انتظام پذیر در آزمایشگاه تبدیل می کند.یکی از ویژگی های عمده مدرنیته در این واقعیت نهفته است که همه جلوه های عالم وجود قابلیت تبدیل شدن را پیدا می کنند و در این قلمرو استثنایی -حتی خود انسان- وجود ندارد.
تنها چیزی که در گستره مدرنیته در بوته نسیان باقی می ماند، همانا نفس انکشاف و نامستوری وجود در قالب تکنولوژی است.به تعبیر دیگر، علم عناصری از وجود را که قابلیت کمی شدن را بر نمی تابد در نظر نمی گیرد.از این رو علم ماهیت خویش را به عنوان روش شناسی تکوین یافته در گذر تاریخ به دست فراموشی می سپارد.یعنی علم آن بخش از وجود خویش را که بر پایه فهم پیشاعینی واقعیت حاصل آمده نادیده می انگارد.به تعبیر هایدگر، گشتل با تنظیم وتأمین فرایند ذخیره نهادن نفس انکشاف را تعیین می بخشد، یعنی پدیده گشتل خصلت اساسی خود را که در انکشاف و نامستوری متجلی می شود مکتوم می گرداند.از این رو به نظر او گشتل که ریشه در علم و تکنولوژی مدرن دارد، به شرط مفروض داشتن سوبژکتیویته است که پیش روی ما جلوه می کند.
گفتیم که در انسان شناختی اگزیستانسیالیسم انسان باید راهی را بیابد وبرگزیند تا از طریق آن وجود خویش را تحقق بخشد و در مکتب اصالت هستی، انسان فردیت خود را حفظ می کند و از جهتی انسانیت او حفظ می شود که فردیت خود را از دست ندهد.با آنکه انسان در جهان زندگی می کند و جزئی از آن محسوب می شود، معذالک در جهان منحل نمی شود.
انسان را نمی توان به عنوان جزئی که تحقق آن ضمن کل صورت می گیرد، در نظر گرفت.در نتیجه هایدگر
می گوید که مدرنیته و علم نقشه راه نیست که آن را رها کنیم یا راهنمای دیگری را جانشین آن گردانیم، بلکه
آئینه ای است که هیأت ما را به عنوان سوژه های مدرن بازتاب می دهد.به همین اعتبار می توان گشتل را هم متضمن سود و هم خطر به شمار آورد.گشتل تقدیری است که حقیقت را از ما مکتوم می دارد، تقدیری که حوالت به انتظام را به ارمغان می آورد و ناگزیر خود متضمن مخاطره ای ناکران مند است. از این رو تکنولوژی را نباید موجد خطر پنداشت؛ بلکه گوهر و ماهیت آن است که مستلزم چنین خطری است.
در جایی که گشتل چیره می شود امکان حقیقت نیز به خطر می افتد. به گمان بعضی از پژوهندگان اندیشه های هایدگر خطر گشتل در نقشی است که به عنوان بنیاد علم جدید ایفا می کند. وجود از آن نظر در معرض مخاطره قرار می گیرد که با چیره شدن تکنولوژی کنترل از دست انسان مدرن خارج می شود.علم جدید ماهیت انکشافی خود را از دست داده و به کنش استدلالی و حصولی تبدیل می شود. پژوهندگان و محققین نه به دلیل رفع نیازمندی داخل در وجود، بلکه صرفاً به خاطر گردآوری و افزون بر حجم دانش موجود به جمع آوری داده ها و تحلیل آنها می پردازند.در حقیقت جویایی و عشق به دانش نیست که چنین اشتغالی را جهت می دهد، بلکه توجیه و مشروعیت بخشیدن به داعیه های دانش جدید است که محقق را به فعالیت وامیدارد.
هم از این روست که کسانی چون وپنهایمر و همکاران او وجدان بیدار خویش را رها کرده و صرفاً به خاطر پیشبرد منویات علم جدید و تحقیقات مستمر ادامه می دهند.رشد و گسترش تکنولوژی سلاح هسته ای خود گواه این معناست.در واقع با گسترش و پیشرفت علم و تکنولوژی، انسان خود به زائده ی آنها تبدیل می شود. در اینجاست که گشتل و انتظام حاصل از آن بر آگاهی و شعور آدمی چیره می شود.
لویت مترجم رساله پرسش از تکنولوژی و همسرش هریت در کتابی موسوم به تکنولوژی جدید در دیدگاه هایدگر مدعی اند که یکی از خصلت های ذاتی تکنولوژی هدفی است که در پی گیری آن وجود دارد. در واقع تکنولوژی همواره در پی تحقق گونه ای غایت به حرکت درمی آید. از این رو، باید گفت حیث التفاقی تکنولوژی به غایت خاص خود متضمن وجهی سودمند است.در ساخت موقف مدرن تکنولوژی همواره در مقابل مسائل و معضلات جهانی گونه ای راه حل در اختیار ما قرار می دهد.حمل و نقل کارآمد و سریع، تولید غذاهای بهداشتی، درمان دردها و امراض صعب العلاج خود مظهر پیشرفتی است که در قلمرو تکنولوژی حاصل آمده است.پیشرفت عبارت است از تلاش به مدد تکنولوژی در راه انکشاف وجود. بدیهی است که در سایه امکانات نامحدود تکنولوژی، هستی در حیطه شاکله ای تجسمی بازتاب می پذیرد.
برای مثال با اختراع موتورهای اتوموبیل، سفر به اقصی نقاط عالم از سهولت بی سابقه ای برخوردار شد.اما با تولید انبوه اتوموبیل های گوناگون نیاز به جاده و شاهراه های مناسب این گونه وسائل نقلیه، ایجاد ایستگاه های سوخت گیری، و تلفن همراه هر چه بیشتر چشم گیر شد.از این رو زندگی آدمی نیز دستخوش تحولی شگرف شد.اما عطش او برای اختراعات و دستاوردهای دیگر روز به روز بیشتر شد.به هر تقدیر پیشرفت تکنولوژی به هیچ روی جامعه را انسانی تر نکرده، بلکه با رشد و گسترش این پدیده کلیه شئون زندگی او در عوض انتظام مکانیکی بی سابقه ای قرار گرفت.
در گستره تکنولوژی هر چیزی صورت واجد اهمیت تلقی شد که در راه هدفی فراسوی خود موثر واقع شود. از این رو حضور نفس جای خود را به مصرف نامحدود سپرد(علی زمانی،1379). در نهایت نظر هایدگر در مورد فناوری آنست که علم و فناوری ماهیتی به هم پیوسته دارند. ماهیت فناوری را باید در چارچوبی فراگیر جست و جو کرد که ما، در دوران جدید، تحت تأثیر آن قرار داریم. به اقتضای این چارچوب فراگیر، طبیعت همچون انبانی از ماده و انرژی است که قرار است آدمی آنها را به نفع خود تصرف کند.با این ناظر به خصیصه تک ارزشی فناوری است؛ ارزش مسلط بر فضای فناوری تسلط و انتفاع از طبیعت است.فناوری، با این مضمون، خطرو تهدیدی عظیم برای آدمی است و با ظهور این خطر و درک آن، ماآماده خواهیم شد تا، به تعبیر هایدگر، به چرخشی روی آوریم. البته، این چرخش ما را به علم و فناوری جدیدی رهنمون نخواهد شد، بلکه پس از آن که تحت تاثیر علم و فناوری معاصر، از اندیشیدن به معنای واقعی و فلسفی آن، بازایستادیم، ما را به اندیشه فراخواهد خواند.
نگاه هرمنوتیکی – اگزیستانسیال به اطلاعات سعی دارد از ثنویت سوژه– ابژه فراتر رود. و در پی آن است در پی آن است که انسان را از توهم دمی اورگوسی برهاند.انجلتیک نامی است برای حوزه جدیدی ار تحقیقات علمی که إنباء(عرضه معنی)، اطلاع(انتخاب از بین امکان های متعدد پیام) و فهم که ساحات سه گانه ارتباطات در اجتماعات بشری اند را مورد بررسی قرار می دهد.دانش انجلتیک به عنوان دانشی هرمنوتیکی، که به افق های معانی و پیش فهم های تاریخی نظر دارد، انسان را نه یک سوژه خود مختار، بلکه موجودی دارای امکان های متناهی و فقیر بالذات در نظر می گیرد که حیطه قدرت و اختیارش محدود به تاریخ و افق امکان های عالمی است که به نحو تاریخی قوام یافته است.این توهم که انسان فعال مایشاء و دائر مدار هستی است، ذات انسان را به خطر می افکند و چه بسا انسانی که اسیر غرور شده و از امکان ها و حدود اختیاراتش غفلت کرده است، راحت تر تحت قوانین نانوشته و ساختارهای قدرت درآید.
در این نگاه هرمنوتیکی – اگزیستانسیال به اطلاعات موجود در طبیعت درصدد توجه به امکان های وجودی دازاین و گشودگی او به هستی و آمادگی برای نیوشایی ندای هستی در فرارفتن از افق عالم مدرن است.این نگاه بر نیاز به ایضاح بنیادهای ادعاهای معرفتی تأکید دارد.ما داده ها را به منظور حمایت از فعالیت های خاصی در نظام های اطلاعاتی بازنمایی می کنیم.به عیارت دیگر بازنمایی داده ها در سیستم های اطلاعاتی غایات مشخصی دارد. در این نگاه نباید داده ها را در نظام های اطلاعاتی را امری خنثی بپنداریم.آنچه که ما آن را اطلاعات می نامیم، بازتابی از نقش اجتماعی نظام اطلاعاتی است.تمام انواع نظام های اطلاعاتی، سیاست ها و اهداف کمابیش روشنی دارند. ما باید مفروضات نظری، اجتماعی، و تاریخی ای که سیستم های اطلاعاتی بر آن ها مبتنی اند را بشناسیم.اگر این کار انجام نشود، نگاه پوزیتیویستی و فنی صرف، کارکردی از خود بیگانه کننده خواهد یافت و انسان مدرن را هر چه بیشتر تحت سیطره قوانین و سیاست های نانوشته قرار خواهد داد. ما به عنوان دازاین پیشاپیش گشوده به افقی از امکان ها هستیم.این افق گشوده امکان ها عالم ماست.دازاین به عنوان “در عالم بودن”در اصل در عالم مألوف خود است.این “بودن در”، به معنی اندارج مکانی نیست؛ بلکه به معنی انس با

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی اگزیستانسیال، مصرف گرایی، عالم محسوس، ذخیره سازی Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی ایدئولوژی، کامپیوترها، دسته بندی، فضای مجازی