پایان نامه با واژه های کلیدی نقش برجسته، مال امیر، عوامل طبیعی، مراسم مذهبی

دانلود پایان نامه ارشد

رها گشته و در آخر به منگولهای دایرهای ختم میشود. ریش روی صورت مجعد و در پایین صاف میباشد. شکل لباس کاملاً عیلامی و چندتکه است. پیراهن زیرین او آستینکوتاه و مچ دستها را دو النگو مزین کرده، بلندی پیراهن به مچهای پا ختم میشود. در بالاتنه پارچهای به مثابه شنل سرشانه و دستها را پوشانده در کمر شالی بسته شده و از زیر آن دامنی تا رانها بیرون آمده و دوباره از زیر دامن نیم دامن دیگری تا پایین لباس افتاده است. حاشیه شنل و دامنها را گلهای شبیه به رزت و بعد از آن شرابههایی بلند تشکیل میدهد. که در نوع خود کاملاً بینظیر و خاص است. یک کتیبه به خط میخی عیلامی بر روی لباس نقش شده است. در پشت سر شاه دو تن با اندازههای کوچکتر یکی بر بالای دیگری در حرکت هستند. هنرمندان عیلامی نقوش این دو نفر را طوری حجاری کردند که مجموع قد هر دوی آنها تا شانه هانی میرسد.
نفر فوقانی را مجیدزاده:«ساقی اعظم شاه»(مجیدزاده،1386: 94) و نگهبان:«وزیر شاه میداند»(صراف،1392: 23) که متن کتیبه صحت نوشته نگهبان را تایید مینماید. متن کتیبه این چنین است: «من شوترورو وزیر هانی هستم»(Hinz,1962 :111). بدینترتیب معلوم میگردد که فرد فوقانی با قدی حدود چهل س.م، کمانی در دست چپ و تیردانی در پشت وزیر هانی و شوترورو میباشد. لباس کوتاه او تا روی زانو میرسد کمربندی پهن بر روی کمر وی بسته شده است. از جزئیات لباسش اطلاع دقیقی در دسترس نیست. زیر نقش شوترورو و پشت سر هانی تصویر نفر دوم به اندازه 48 سانتی متر است. حالت حجاری این نقش نیز شبیه هانی است یعنی سر و پا از سمت راست و خود بدن از روبرو دیده میشود. کلاه وی شبیه به کلاه هانی و روبان یا موهایش نیز به همان صورت بر پشت آویزان است. لباس بلند و مطبق تا روی مچ پا می رسد. پایین تنه (دامن) دارای سه ردیف طبق از چین های حاصل از لباس است و میان هر ردیف یک نوار یا روبان دیده میشود که شاید شرابه هر ردیف چین باشد. لباس آستین کوتاه و بالاتنه فاقد نقش و ساده است. هیچ یک پاپوش ندارند و به نظر میرسد که در مراسم مذهبی و مخصوصاً در هنگام قربانی کردن حیوانات برای خدایان تمام شرکت کنندگان می بایست پابرهنه باشند. یک سطر کتیبه به خط میخی عیلامی در قسمت شکم شوترورو نوشته شده است: «من شوترورو ساقی هانی هستم». (هینتس، 1962: 111)
در جلو شاه هانی شاه آیاپیر و در مقابل وی سه نفر که اندازه آنها در روی نقش برجسته بیش از 38 س.م نیست پشت به هانی و به دنبال هم در حال نواختن موزیک و حرکت به طرف راست صحنهاند. متاسفانه بعضی از قسمتهای تصاویر صدمه دیده و جزئیات نقوش نمایان نیست. هر سه نفر لباس بلند تا مچ پا و در قسمت کمر با شال پیراهن را محکم کرده اند (سفت کرده اند) هر سه پا برهنه و آرایش مو و سر آنها به دلیل آسیب وارده به نقش برجسته مشخص نیست نفر اول چنگ بزرگ و مثلث مانندی در دست چپ و با دست راست در حال نواختن آن است. نفر دوم یا نفر میانی با چنگی چهارگوش در حال ترنم است و نفر سوم با اینکه اسباب موسقیایش مشخص نیست. اما در متن کتیبه بر می آید که فلوت زن است بر روی لباس های هر سه نفر به خط میخی عیلامی نوشته شده معرفی گشته اند. مراسم قربانی در زیر نقوش نوازندگان به تصویر کشیده شده است یک نفر با لباس کوتاه و بنا بر کتیبه شکارچی پادشاه است بزی را به طرف قربانگاه میبرد. موهای او کوتاه و تا روی شانه هاست زیر پای وی یک نفر با لباس کوتاه که طبق کتیبه کوتور کاهن هانی معرفی شده می باشد وی سربندی پهن به سربسته به علت تخریب نقش از آرایش مو و ریش کاهن اطلاعی در دست نیست. دو عیلامی دیگر در مقابل کاهن در حال هدایت حیوانی گاو مانند هستند یکی شاخ گاو و دیگری بدن گاو را در دست و به سمت قربانگاه هدایت می کنند هر دو لباس کوتاه و یکی از آنها سربند دارد. این قربانی برای خدای تیر و تیر یا تیر و تور رب النوع قدرتمند و حامی سرزمین آیاپیر انجام می پذیرد و هانی حکمران آیاپیر به همراه وزیر یا اسلحهدار، ساقی، شکارچیان و نوازندگان در این مراسم شرکت جستهاند(صراف ،1392 : 25). طرح 4-19 _ شکل 4-29 .
نقش اصلی در نقشبرجسته دیگر در یک فضای صاف شده به شکل مثلث حجاری شده است میان صحنه شخصیتی با قدی پیرامون 90/1 س.م به سمت راست در حرکت است پیکره وی مانند هانی تمام ارتفاع صحنه یا سنگ را اشغال کرده است. کلاهی نمدی بر سر دارد کاکلی جلوی پیشانی از زیر کلاه بیرون آمده و در پشت موهای بافته شدهاش تا روی شانه ها آویخته شده. لباسش برعکس لباس شاه هانی ساده و کوتاه تا روی زانو است. ریش وی بلند با انتهای توپی است. دست ها به صورت نیمبسته جدا از هم و به فاصله ای از صورت در حالت ادای احترام برای نیایش قرار گرفته اند، در این صحنه در بالا سمت چپ مردی با دامن کوتاه ایستاده و به نظر میرسد که این شخص مثل کوتور کاهن، یک کاهن باشد. در پشت و سمت چپ شخصیت مهم عیلامی پیکره چهار نفر در یک سطح کوچک حجاری شده که ردای بلند پوشیده اند و هر چهار تن دست ها را در برابر سینه قرار دادهاند محتملاً این چهار مرد هیچ گونه رابطه ای با نقش مراسم قربانی ندارند. لباس شخصیت بزرگ شباهت بسیار به پوشش شاه هانی در حجاری های اشکفت سلمان دارد(مجیدزاده ،1386: 95). شکل4-30 .
در کول فرح دشت مال امیر چندین متر دورتر از نقش قبل بر روی سنگی که جهت آن جنوبی است شخصیتی با قد بلند و نزدیک به دو متر حجاری شده است او دستهای خود را به سمت جلو دراز نموده در زیر پاهای وی 4 مرد زانو زده و پشت سرش 67 نفر به صورت چهار ردیف دسته جمعی در حرکتند ردیف بالا 19 تن و در هر سه ردیف پایین 16 تن به تصویر کشیده شدهاند. همگی ریشی کوتاه دارند لباس دو ردیف وسط (دوم و سوم تا روی پا بلندی دارد و لباسهای ردیف اول و چهارم اول و آخر) لباس تا ساق پا میباشد. دو نفر اول ردیف فوقانی با اینکه در ردیف افراد لباس کوتاه هستند اما خود لباس های بلند مانند ردیف دوم و سوم دارند که علت این امر را در وضعیت شغلی یا خانوادگی آن ها می توان یافت. شخص اصلی لباس بر تن دارد. از جزئیات لباس او به خاطر صدمات وارده اطلاعی در دست نیست. چهار نفر عیلامی دارای موهای پرپشت، ریش کوتاه، لباس آستین کوتاه، ساده و بلندند. به علت زانو زدن قسمتی از پاهای برهنه شان نمایان است. در ضلع شرقی سنگ کثیرالاضلاع که دنباله ردیف های شرکت کننده در مراسم را تشکیل می دهد 50 نفر شرکت کننده اضافه می شوند. وضعیت پوشش و آرایش صف آن ها مانند همان 4 ردیف شرکت کنندگان است. در ضلع جنوبی قسمت دیگری از این مراسم حجاری شده است در قسمت جلوی شرکت کنندگان شخصیت مهم عیلامی ایستاده و قدش به بلندی قد سه ردیف شرکت کننده است (45 نفر) این شخصیت کلاه نمدی (کلاه شبیه به هانی که در اشکفت سلمان بر سر دارد) کمربندی پهن که پیراهن بلند و بی پیرایه او را جمع کرده است. این شخصیت را 45 نفر در سه ردیف پی گرفته اند که شمار آن ها در ردیف های سه گانه از بالا به پایین عبارت است از سیزده، چهارده و هجده تن. آخرین سطح یعنی جبهه شرقی، صحنه انجام مراسم قربانی است. تعداد 36 غزال به همراه سه گاو بزرگ از بالا به پایین در شش ردیف به سمت راست برای قربانی برده میشوند. در دو ردیف دیگر هفت مرد کوچک تصویر شدهاند. چهار مرد در ردیف بالا که به جانب حیوانات قربانی میروند و سه تن دیگر در ردیف پایین در عکس جهت گروه بالا به سوی شاه روان اند و سرانجام، در سمت شمال نه نفر در دو ردیف شش تایی و سه تایی به طرف ملکه میروند. شکل 4-31 _ شکل 4-32 .
مهمترین صحنه این نقوش، نقش مرکزی آنهاست که به چندین ردیف تقسیم شده است. در بالاترین ردیف شخصی که به احتمال پادشاه است، ردای بلندی برتن دارد و در برابر یک میز هدایا بر تخت نشسته است. پشت سر وی سکویی است که بر آن سه ظرف بلند قرار دارد و سپس چهار شخصیت درباری ایستادهاند. در سوی دیگر میز دو درباری دیگر در حضور شاه هستند. یکی از آنها دست خویش را بلند کرده و دیگری هدیه ای را در آغوش دارد و پشت سر آن ها شخص ثالثی زانو زده است. بالای سر این افراد سه نقش کوچکتر تصویر شده یکی در طرف چپ شاه و دو نقش دیگر در سمت راست او جای دارند. در چهار ردیف زیرین نقش دو گروه از افراد حجاری شده است. این افراد یک دست خود را به جلو دراز کردهاند و دست دیگر را تا مقابل صورت بالا آوردهاند. در هر ردیف افراد در دو جهت به سوی یکدیگر حرکت میکنند و در مرکز به یکدیگر میرسند. شکل 4-33 .

4-3-8 . اشکفت سلمان
در سوی دیگر دشت، در جنوب غرب دهکده مال امیر و رو به روی کول فرح، اشکفت سلمان واقع شده است. در این دره تنگ چهار نقش برجسته حجاری شده است نخستین این حجاریها که در یک چارچوب ذوزنقهای قراردارد تصویر پنج نفر را نشان میدهد. سه تن از آنان در ابعاد بزرگ و دو تن دیگر در اندازه کوچک حجاری شده اند و همگی به سمت چپ رواناند. اولین نفر از سمت چپ دختر کوچکی است با لباس بلند که دستها را در برابر سینه گرفته است. به دنبال این دختر دو مرد بزرگ با دامن های کوتاه تصویر شدهاند. ریش آنها بلند است و بر سر کلاه نوک تیزی دارند که از زیر آن دو طره بافته بر سینه آویزان است و در پشت گردن انتهای موی بافته تا کمر میرسد. نفر اول دست ها را تا صورت بالا آورده و دومی دستهایش را در برابر سینه روی هم گذاشته است. نفر چهارم ظاهراً یک کودک است، اما از لحاظ لباس و حرکات همانند دو مرد پیشاپیش خویش است. آخرین فرد زنی است در اندازه بزرگ که لباس بلندی بر تن دارد،‌ اما به علت صدمات وارده بر سنگ جزئیات آن از میان رفته است. این زن دست راست را به سینه چسبانیده است. کتیبهای بخشی از دامن و رانهای اولین مرد و شاید هم دومین مرد را میپوشاند. این صحنه که تازگی دارد یک خانواده را در باریابی به حضور خدا نشان میدهد، بدون آنکه نقش خدا تصویر شده باشد. با وجودی که نفر دوم از سمت چپ از همه جهات شباهت به نقش شاه هانی در صحنه بعدی دارد، اما به احتمال وی شوترورو وزیر شاه هانی و بقیه، اعضای خانواده او هستند. شکل 4-34 .
دومین حجاری در چند متری سمت چپ صحنه باریابی خانواده شوترورو به حضور خدا قرار دارد. در این نقش برجسته سه تصویر حجاری شده که عبارتند از: یک مرد، زن و کودک.
شاه هانی، دامنی کوتاه با انتهایی به شکل زنگ بر تن دارد که تا زیر زانو میرسد. وی شالی بر شانهها دارد که دو انتهای آن بر سینه قرار گرفته است. دو طره بافته بلند موهایش بر شانه چپ و سینه آرمیده است. کلاه شاه هانی مانند کلاه شوترورو نوک دار میباشد. در پشت گردن موی بافته او تا کمر میرسد. ریش او بلند و در انتها راستگوشه است و دستها را در برابر سینه قرار دارد. نفر دوم پسر شاه است حالت و لباسی هم چون پدر دارد. نفر سوم همسر شاه و مانند شوهر دست ها را در برابر سینه قرار داده است. لباسی بلند و آستین کوتاه بر تن دارد. آرایش گیسوان ملکه پوشدار و کوتاه مینماید، اما موی بافته و بلند وی بر شانه چپ قرار دارد.
یک خط کتیبه که در قسمت دامن ها حکاکی شده است، این سه تن را شاه هانی، همسر وی آماتنا و فرزند آنان زشهشی مینامد. یکبار دیگر باریابی مذهبی بدون حضور خدایان انجام میگیرد. شکل 4-35 .
در شمال غرب دره باریک کولفرح، در نزدیکی امامزادهای به نام شاه سوار یک صحنه کوچک راست گوشه در دو ردیف حجاری شده است. ردیف پایین برای کتیبه در نظر گرفته شده بوده است و در ردیف بالا شش نقش تصویر شده اند که بر اثر فرسایش سنگ و دیگر عوامل طبیعی چیز قابل توصیفی را نشان نمیدهند. در سمت چپ یکی از شش تن بر تخت نشسته است و پنج نفر دیگر از سمت راست به سوی او در حرکتاند.
بر کرانه دشت مال امیر، در یک دره عظیم که خونگ نوروزی نامیده می شود، بر بالای یک قطعه سنگ عظیم که از صخره جدا گردیده، صحنهای است به ابعاد 35/1 × 95/1 متر. اگرچه زیرسازی برای دو ردیف در نظر گرفته شده بوده است، ردیف بالا خالی و تنها در ردیف پایین هفت شخصیت تصویر شدهاند. این نقوش نسبت به حجاریهای شاهسوار در وضعیت به مراتب بدتری قرار دارند. آنچه میتوان تشخیص داد عبارت است از: حرکت دسته جمعی هفت مرد که همگی لباس های بلندی بر تن دارند و به سمت راست و به سوی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی نقش برجسته، ایران باستان، بین النهرین، نقوش هندسی Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی نقش برجسته، دوران باستان، تاریخ ایران، بین النهرین