پایان نامه با واژه های کلیدی نقش برجسته، ایران باستان، بین النهرین، نقوش هندسی

دانلود پایان نامه ارشد

این نظر شبیه به آرایش موی سر نقش برجستهی الههای از سنگ آهک از حفریات کاخ ماری متعلق به زمان حکومت زیمریلیم بهدست آمده است، میباشد. در صحنه بعد مردی بدون آرایش مو و سر دیده میشود لباس او ساده و فاقد هیچ درز است و تا رانها را میپوشاند. در سمت راست این مهر و آخرین موجود انسانی و مرد این تصویر لباس کوتاه و آرایش موی خروسی (شبیه به تاج خروس) همراه با گیسوان بلند دیده میشود که گیاهی به صورت وارونه در دست دارد. در ردیف دوم مهر الههای بر پشت یک شیر ماده زانو زده نشسته است به مثابه دیگر آرایش مو و سر این الهه بسته شده و به صورت تاج خروسی است بر روی دامن پیراهن این الهه خطوطی عمودی دیده میشود که نشانگر کلوش بودن دامن است هرچند طاهری این خطوط عمودی را نقش عنوان می کند. لباس این الهه مانند الهههای پیشین بلند و فاقد هرگونه تزئینی است در این نقش نیز یقه و آستین لباس مشخص نیست. در نقش دوم الههای رو به الههی قبل بر روی زانوها نشسته آرایش مو به صورت باز به پشت سر و تاج او به صورت چهارگوشی مطبق است نقش لباس وی نیز مانند سرش هندسی و لوزی گونه است مجیدزاده این تاج را نماد معبد خاصی میداند پیراهن وی بلند با نقوش هندسی در قسمت پایین است. شاید این الهه همقوم و همملیت الهههای دیگر نباشد چون نوع آرایش مو، تاج و لباس پوشیدن متفاوتی را عرضه میکند. این الهه مانند بقیه شیر، سگ و .. نیست بر روی زمین روبروی الهه ی قبل زانو زده است البته شاید ادای احترام میکند. در صحنهی میانی موضوع معروف جنگ میان جانوران درنده با انسان و خدا نقش شده است در صحنه آخر و سمت راست ردیف دوم الهه ای روی شیری زانو زده نشسته است این الهه آرایش موهای ساده به روی شانه هایش دارد که موها آراسته و مرتب است این الهه هیچ تاج و تزئینی ندارد اما لباس او مانند الهه نروندی بلند و مطبق است. دو خدمتکار در دو سمت این الهه بدون لباس و عریان با شاخه های نخل وی را باد میزنند. طرح 4-3 _ شکل 4-4 .

4-1-5. مهر اشپوم
کلاه خدایان مهر اشپوم همه شاخدار و مانند کلاه خدایان مهرهای اکدی است. همه برهنه و بدون تنپوش هستند. شکل 4-5 .

4-1-6. نقش برجسته وقفی پوزور- این- شوشینک (حدود سال 2250 قبل از میلاد)
این نقش برجسته با بلندی 55 س.م و عرض 39 س.م از سنگ آهک در موزه لوور نگهداری میشود. این نقش برجسته بهترین اثر متعلق به این دوران است. نقشه برجسته به فرمان کوتیک این شوشینک در شوش حجاری شده است. پادشاه اوان با کلاه شاخدار خدایان زانو زده است لباس او در قسمت بالاتنه مشخص نیست اما دامن وی تا ران و دارای نقش یا شاید درز است. ریش خدا بلند، راستگوشه و مرتب است. پشت سر او زنی با دستهای بالا نگاه داشته شده به حالت احترام (عبادت) ایستاده است. کلاه و پیراهن او با پارچهای لخت و بلند تا روی زمین را میپوشاند. پارچه لباس مطمئناً بسیار لطیف است چون هماندام ظریف زن را مینمایاند و هم حجار را ودار نموده برای چینهای ظریف لباس حکاکی روی لباس انجام دهد. مجیدزاده وی را ملکه میداند (مجیدزاده ،1386). طرح 4-4 _ شکل 4-6 .

4-1-7. ظرف کوچک استوانه ای از جنس قیر
بی شک تزیین ظروف با بدن و سرجانوران به صورت مجسمه از ویژگیهای هنر عیلام در دوران قدیم بوده است. این شیوه بعدها نیز برای تزیین ظروف فلزی نیز به کار گرفته شد. نخستین اثر با داشتن ویژگی ذکر شده از درون قبری در اوایل هزاره دوم پ.م بهدست آمده است. ظرف با جدار مقعر و لبهای با صدف تزیین شده با ساختار کلی استوانهای قیری است. ارتفاع 9 س.م و طول 19 س.م در موزه ایران باستان در معرض دید علاقمندان است. دستهی این ظرف متشکل از مجسمهی کوچک دو الهه است. لباس هفت ردیف دوخته شده است. قسمت بالاتنه این لباس مانند شنل روی دستها را تا آرنج پوشانده و خیاط را مجبور به دوخت حلقهآستین و آستین نساخته است. طرح 4-5 .

4-2. لباس زنان و مردان در دوره عیلام میانه براساس مدارک باستان شناختی
4-2-1. پیکره کوچک زن از جنس عاج موزه لوور
پیکره کوچک یک زن مربوط به اوایل هزاره دوم قبل از میلاد با بلندی 4/9 س.م و عرض آن 4 س.م از جنس عاج و در موزه لوور در معرض دید علاقهمندان است. این پیکره کوچک فاقد سر است به یقین سر از جنس فلزی گرانبها بوده و با زبانهای به بدن وصل شده است. اما اکنون فقط پیکره کشف و باقی مانده است. لباس بلند پیکره تا روی زمین دیده می شود. بلندی آستینها نرسیده به آرنجهاست و به صورت چهارخانههای کوچک حکاکی شده- شالی همچون عبای زنان هندی (ساری) به دور شانههای پیکره پیچیده شده که دارای حاشیهای منظم است. چند ردیف گلوبند(گردنبند) زینت بخش گردن و چند عدد النگو در دستانش است. دستها را به حالت احترام بالا آورده و زیر سینه در هم گرفته است. شیاری عمودی پشت پیکره از زیر گردن تا پایین کشیده شده که شاید نواری تزئینی را بر روی رد ستون فقرات تا پایین تجسم و تزئین کردهاند. (پیکر الهه آبها از حکومت زیمریلیم که از حفریات ماری بهدست آمده نیز دارای چنین تزئینی در پشت پیکره خود است). «شرابه تزئینی لبههای عمودی در جلو و پشت پیراهن از دوران لاگاش در بین النهرین متداول گردید و پر زرق و برق ترین آنها در دوران بابل قدیم در تزیین لباس زیمریلیم به هنگام باریابی به حضور ایشتار در مراسم شاهی یافتن به کار گرفته شده است»(مجیدزاده، 1386 : 71) .طرح 4-6 _ شکل 4-7 .

4-2-2. پیکره گلی الهه ای در حال نیایش
پیکره گلی الهه در حال نیایش با بلندی 5/38 س.م و عرض 11 س.م از اوایل هزاره ی دوم پ.م از شوش کشف شده و در موزه لوور است. لباس وی نشان دهندهی خویشاوندی او با خدایان است. دست چپ پیکره شکسته اما دست راست او سالم و به حالت احترام به طرف صورت بالا آورده شده است. اینگونه خدایان وظیفه نگهبانان و ستایشگران یک رب النوع را بر عهده داشتهاند. لباس وی چیندار قسمت دامن پیراهن مانند الهه مادر است، که در قسمت باسن تا تقریباً زانوها ساده و در پایین تا مچ به وسیلهی چند ردیف چین مزین گشته است در اینجا (دو ردیف چین بلند) قسمت بالاتنه این پیراهن از 5 ردیف چین مطبق بر روی هم دوخته شده است. لباس شنل مانند روی دستها را پوشانده و لباس را از آستین بینیاز ساخته است. سه رشته نوار گردنبند گونه دور گردن او را پوشانده و شاید مرصعکاری بوده است . طرح4-7 _ شکل4-8 .

4-2-3. پیکره مفرغی خدای سوار بر ارابه
پیکره خدای سوار بر ارابه مربوط به نیمه اول هزاره دوم قبل از میلاد (سوکل مخ ها) با بلندی 7/15 س.م و عرض 2/7 س.م از جنس مفرغ در موزه لوور نگهداری میشود. این اثر کاملاً شبیه به پیکرههای بینالنهرین همزمان خود در بابل است. او با لباسی با چینهای مطبق و منظم نمایانده شده است. کلاه وی شبیه کلاه خدایان یعنی مار مانند و ریشها بلند و راستگوشه است. دو سوراخ بزرگ که احتمالاً محل نصب شاخهای وی بوده بالای گوشش خودنمایی می کند. طرح 4-8 _ شکل 4-9 .

4-2-4. پیکره مفرغی خدای عیلامی
تصویر پیکره مفرغی خدای عیلامی از دوران سوکلمخها (قرن 18 قبل از میلاد) با بلندی 5/17س.م و 5/5س.م از جنس مفرغ در موزه لوور نگهداری میشود. این پیکره نسبت به پیکره های سنگی خود بسیار طبیعی تر و خوش فرم تر می نمایاند. کلاه مار مانند و قندی شکل او بر روی موهای آراسته اش خودنمایی می کند. ریش وی بلند، راستگوشه و بسیار مرتب است. بلندی پیراهن مطبق وی تا مچ پا و بدون کفش است. این طور که دیده میشود لباس یک طرف بدن برهنه خدا را نمیپوشاند و در طرف دیگر تمام دست را تا مچ دست پوشانده است لباس دارای طبقه ها (چین های) کاملاً هماهنگ و مرتب است. طرح 4-9 _ شکل 4-10 .

4-2-5. مجسمه مفرغی پیکره الهه ماهی
این مجسمه تزیینی مفرغی پیکر الهه ماهی از تنگ سروک در کوههای بختیاری واقع در شرق جلگهی شوش بدست آمده است. به قرون 17 یا 18 دوران حکومت سوکلمخها تعلق دارد. ارتفاع آن 12س.م و در حال حاضر در موزه بریتانیا است. الهه در یک زاویه قائمه بر سر یک ماهی نشسته است. این شیء در اصل به دسته صندلی یا چیزی مانند آن نصب شده است. لباس چیندارش حاکی از الهه بودن وی دارد. این الهه موهای آراسته و پوش داده خود را روی گوشها آراسته است گردنبند او رشته مانند و در پشت گردن آویز و قفلش نمایان است. پیراهن او در قسمت دامن مطبق 3 ردیف آن به خوبی نمایان است قسمت بالاتنه پیراهن ساده و آستین کوتاه است بر روی هر مچ چهار حلقه دستبند بسته شده است. طرح 4-10 _ شکل 4-11 .

4-2-6. اثر مهر استوانه شاهزاده شوش
اثر مهر استوانهای با بلندی 4/2 س.م از گل خام و متعلق به حدود قرن هفدهم قبل از میلاد و از یک شاهزاده شوشی در موزه لوور در معرض دید علاقه مندان است. این مهر از شاهزاده ای از خاندان سوکل مخ ها بوده است. خدا بر تختی به شکل مار چمبره زده نشسته و سر ماری دیگر را با دست راست گرفته است. مار چمبره زده بر روی حیوان درندهای نشسته است. خدا لباسی مطبق برتن دارد این مهر احتمالاً با نقوش صخرهای کورنگان همدوره است. شکل4-12 .

4-2-7. مهر استوانه ای کوک_ نشور در موزه ایران باستان
در این مهر خدایی بر تختی به شکل مار چمبرهزده نشسته است. او تاجی مارگونه بر سر دارد از لباسش مشخصات دقیقی در دسترس نیست این اثر مهر استوانهای از کوک نشور اول یا دوم است با بلندی 1/3 س.م از گل خام در موزه ایران باستان نگهداری می شود. شکل 4-13 .

4-2-8. نقش برجسته الهه مادر
این نقش برجسته ی عیلامی تصویر الهه مادر را به ما مینمایاند، از گل پخته ساخته شده است و در موزه لوور پاریس با ارتفاع 6/7 س.م و عرض 2/4 س.م نگهداری میشود. با دست چپ یک کودک و با دست راست سینه خود را نگه داشته است. اینگونه تصاویر مادر و بچه و یا زنی که هر دو سینههای خود را با دو دستش گرفته در خاورمیانه قدیم بسیار زیاد است این نوع مجسمه ها نشان از موافقت پینیکیر با تولیدمثل انسانها بوده است. دو ستارهای که در دو سوی شانههای الهه قرار دارد حکایت از ارتباط و خویشاوندی وی با اینانا- ایشتار دارد. جزئیات لباس کامل و درست مشخص نیست در قسمت فوقانی پیراهن این الهه سه ردیف چین دیده میشود. دامن لباس بدون چین و ساده است سربند وی دو طبقه و به صورت ریسمان تاب خورده است و انتهای آن روی شانه ها رها گشته. گردنبند الهه نیز مانند چین های لباسش تسلسل وار و زیبا است. دستبند وی کمی پهن و در نوع ساخت هم تراز گردنبندش است.طرح 4-11 _ شکل 4-14 .

4-2-9. پلاک قالبی الهه با پرندگان
پلاک قالبی الهه با پرندگان به بلندی 2/12 س.م و عرض 4/5 س.م به وسیله هنرمندان عیلامی از گل پخته ساخته شده در شوش کشف و متعلق به نیمه اول هزاره دوم قبل از میلاد است. این پلاک قالبی هم اکنون در موزه لوور در کنار دیگر اشیاء عیلامی به معرض دید علاقهمندان گذاشته شده است. الهه بر تختی مکعبی نشسته بر بالای شانههایش دو پرنده به احتمال از نوع کبوتر نشستهاند. یک پرنده هم بر روی دست راستش به سینهاش چسبیده است پیراهن الهه در بالا شبیه به شنل از یقه روی سرشانهها و قسمت کاپ دست را پوشانده و مانند آستین کیمونو شده است و به مثابه چینی از دامن (کلوش)به روی دستها و سینه افتاده و دامن لباس او دارای هفت طبقه چین منظم و یکپارچه است و در بالا به کمر باریک وی ختم میشود. آرایش موی این الهه به درستی قابل شناسایی نیست. کلاه شاخدار وی به تعداد شاخ های 8 عدد و به صورت دو ردیف چهار تایی و شبیه به معابد چینی به خوبی نمایان و مجلل است. طرح 4-12 _ شکل 4-15 .

4-2-10. پلاک قالبی یک زن درموزه ایران باستان
این نقش برجسته قالبی از جنس گل پخته از حفریات هفت تپه بدست آمده است. متعلق به دوران عیلام میانی و اکنون در موزه ایران باستان برای بازدید علاقه مندان به نمایش در آمده. نقش برجسته قالبی از کیفیت اندامی و ساختار ساخت (تراشیدن و …) خوبی برخوردار است زن مورد بحث آرایش موهای مجللی دارد. گردنبندی با آویز دو رشته طلایی به گردن آویخته، چند ردیف النگو در دست دارد. سینههای خود را در دست ها نگاه داشته و بالاتنه ای بدون پوشش دارد. طرح 4-13 _ شکل 4-16 .

4-2-11. پلاک قالبی یک زن

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی مراسم مذهبی، فرهنگ و تمدن، دوران تاریخی، ماوراءالنهر Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی نقش برجسته، مال امیر، عوامل طبیعی، مراسم مذهبی