پایان نامه با واژه های کلیدی نرخ بهره، صورتهای مالی، بازار سرمایه، ریسک سیستماتیک

دانلود پایان نامه ارشد

اول
مبانی نظری تحقیق

2.1 مقدمه
اصل ثابتی در فرهنگ سرمایهگذاری وجود دارد مبنی بر اینکه سرمایه از ریسک گریزان است و به سوی بازده و سود تمایل دارد. به همین خاطر است که سرمایهگذاران ریسکگریز از ورود سرمایهی خود به جایی که ریسـک وجود دارد یا افـق نامشخصی در برابر سـود و اصل سـرمایهشان هست، امتناع میکنند. اما آیا میتوان جایی را پیدا کرد که سرمایهگذاری در آن ریسـک نداشته باشـد؟ ریسـک و خطـر از دست دادن اصـل و فـرع سرمایه در همـه جا هست، بعضی سرمایهگذاریها پرخطـرند و برخی کم خطر. سرمایهگـذار با توجـه به میـزان ریسـک سـرمایهگذاری، انتظار سود و بازده متناسب را دارد. در یک بازار متعارف که در آن عوامل بازار دارای اطلاعات میباشند، بازده بالا همواره ریسک بالاتری را نیز به دنبال خواهد داشت.پس میزان سوددهی و ریسک دو مؤلفهی مهم در اتخاذ تصمیمات سرمایهگذاری به شمار میرود (ابزری و همکاران، 1387).
امروزه در بازارهای سرمایه، سرمایهگذاران به تجزیه و تحلیل دقیق شاخصهای مختلف اقتصادی نیاز دارند تا بتوانند برای سرمایهگذاری به درستی تصمیم بگیرنـد. شاخصهای بورس، تولیـد ناخالص داخلی13، نرخ تورم و … شاخصهایی میباشند که تأثیر قابل توجهی بر معاملات سرمایهگذاران و انتقال ثروت میان آنها دارنـد. بهطورکلی، شاخصها توانایی تلخیص مجموعهای از ویژگیهای مهم در ارتباط با یک تصمیم خاص را دارا میباشند. به عنوان مثال، شاخص داوجونز تنها با انعکاس تغییرات 30 سهم از سهام شرکتهای بورس نیویورک، نشاندهنده حرکت کلی اقتصاد آمریکا است به گونهای که علاقمندان تغییرات اقتصادی در آمریکا، تنها با اطلاع از تغییرات شاخص در یک روز میتوانند از تغییر انتظارات در خصوص آیندهی اقتصادی کشورشان مطلع شوند (مهرانی و همکاران، 1392).
در میان اطلاعات حسابداری نیز، سود حسابداری به عنوان یک نماگر خلاصه14 شناخته میشود. میتوان ادعا کرد که سود حسابداری مهمترین رقم صورتهای مالی، طی حداقل هفتاد سال گذشته، است. بهطوریکه شاید با انتشار صورتهای مالی اولین رقمی که ذینفعان سازمان در پی آن هستند، سود خالص باشد. علت این امر آن است که سرمایهگذاران و تحلیلگران مالی از سود به عنوان یک از معیارهای اصلی برای ارزیابی شرکتها استفاده میکنند، آنان تمایل به اندازهگیری میزان سودآوری آتی دارند تا نسبت به نگهداری یا فروش سهام خود تصمیمگیری کنند (مهرانی و همکاران، 1392).
پیشبینی سود حسابداری و نوسانات آن به عنوان یک عامل تأثیرگذار بر تصمیمگیریهای اقتصادی، از دیرباز مورد علاقه سرمایهگذاران، مدیران، تحلیلگران مالی، محققان و اعتباردهندگان بوده است. این توجه ناشی از استفاده از سود در مدلهای ارزیابی سهام (ارتباط مفروض بین سود و جریانهای نقدی)، کمک به کارایی بازار سرمایه (ارتباط مفروض بین نوسانات سود و تغییرات قیمت سهام)، ارزیابی توان پرداخت (سود سهام، بهره و سایر تعهدات)، ارزیابی ریسک، ارزیابی عملکرد واحد اقتصادی و مباشرت مدیریت، ارزیابی نحوه انتخاب روشهای حسابداری توسط مدیریت، استفاده از پیشبینیهای سود در بحث هموارسازی سود برای تصمیمگیریهای مدیریتی و همچنین استفاده در تحقیقات اقتصادی، مالی و حسابداری است.بنابراین، شیوه اندازهگیری و ارائهی سود، با توجه به تأثیر بسزایی که در تصمیمگیریهای مالی و اقتصادی دارد، حائز اهمیت میباشد.
در ادامه، به طور مفصل به بررسی ریسک و اجزای آن پرداخته میشود. همانطورکه بیان خواهد شد، عوامل زیادی وجود دارد که بر ریسک شرکت تأثیر میگذارد. میتوان این عوامل را به دو دستهی کلی عوامل کلان اقتصادی و عوامل خُرد اقتصادی، تقسیم کرد. اما در این تحقیق، از بین عوامل مذکور، بر ریسک نوسانپذیری سود، که یکی از عوامل خرد اقتصادی است، متمرکز شده و در ادامـه به بررسی رابطهی ریسک شـرکت و نوسانات سود پرداختـه میشـود. همچنیـن لازم به ذکـر اسـت که معیارهـای متفاوتی برای اندازهگیری سود وجود دارد، همچون، سود عملیاتی، سود خالص، سـود جامع و …. در این تحقیق، معیار اندازهگیری سود جامع برگزیده شد، به این علت که این معیار، مفهومی گسترده از سود را ارائه میکند و نتیجهی عملکرد کلیهی فعالیتهای شرکت را، به جز معامله با مالکان، در بر میگیرد، درحالیکه سایر معیارهای اندازهگیری سود این مزیت را ندارند.
در فصل اول عنوان شد، هدف اصلی این تحقیق، کمک به تسهیل فرایند هماهنگسازی استاندارد حسابداری شماره شش ایران با استاندارد حسابداری بینالمللی شماره یک است. همانطورکه در قسمتهای بعدی بهطور مفصل بیان میشود، پس از انتشار پیشنویس IAS151 و خلق شیوهی نوین ارائهی صورتهای مالی، مخالفان عنوان کردند که ارائهی صورت واحدی از سود جامع و گنجاندن “سایر اجزای سود جامع” همراه با نتایج کسب و کار اصلی، استفادهکنندگان از صورتهای مالی را به اشتباه میاندازد و به سوءتعبیرهای مهمی از عملکرد یک شرکت منجر میشود (IASB16، 2009،بند 40). در واقع، نگرانی اصلی مخالفان گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد (واحد)، بابت تأثیراتی است که این سوءتعبیرها میتواند در ریسک شرکت و در نتیجه، در قیمت سهام داشته باشد. به همین علت، لازم بود تا در قسمتهای بعدی درمورد سود، رویکردهای تهیهی صورت سود (زیان) شامل رویکرد عملکرد عملیات جاری و رویکرد شمول کلی و شیوهی نوین ارائهی صورتهای مالی توضیحاتی ارائه شود. همچنین به منظور تکمیل بحث،در پایان فصل، به مقایسهی شیوه گزارشگری سود جامع در آمریکا، در سطح بینالملل و ایران پرداخته خواهد شد.

2.2 ریسک
ریسک واژهای است که در اذهان عمومی دارای بار منفی بوده و به شرایطی اطلاق میشود که باید از آن اجتناب نمود. برای مثال، در فرهنگ وِبستر17 ریسک به عنوان “مواجهه با خطر یا حادثه18” تعریف شده است. نمادهای چینی که در زیر رسم شدهاند تعریف درستتری از ریسک ارائه میدهد.
危機
نماد اول معرف “خطر19” و نماد دوم معرف “فرصت20” است، به نحوی که در مجموع ریسک را ترکیبی از فرصت و خطر معرفی میکند21. این واژه به وضوح مبین آن است که در هر سرمایهگذاری و کسب و کار باید میان “پاداش بالاتر” که بالقوه با فرصت همراه است و “ریسک بالاتر” که بالقوه با مخاطره همراه است، تعادل برقرار شود. آنچه در مدیریت مالی نکته کلیدی به حساب میآید، درک این واقعیت است که یک سرمایهگذار در ازای قرار گرفتن در معرض ریسک، باید پاداش متناسب با آن را دریافت نماید (دِمودران22، 1957، ترجمه بدری و همکاران 1393).
همچنین، هیلسون و وبستر23 (2004)، ریسک را به عنوان “عدم اطمینانی که میتواند تأثیر مثبت یا منفی بر یک یا چند هدف داشته باشد” تعریف کردهاند. از سوی دیگر، تعریف واژه ریسک از دیدگاه کمیتـه اصطلاحشناسی انجمن بیمه و ریسک آمریکا عبارت است از “عدم اطمینان از پیامد حادثهای که دو احتمال یا بیشتر دارد” (اوترویل24، 1997، ترجمه همتی و دهقانی 1382). در مباحث مربوط به تئوریهای مالی و تصمیمات سرمایهگذاری نیز ریسک به معنای “میزان اختلاف بازده واقعی یک سرمایهگذاری از بازده مورد انتظار آن است” (جونز25، 1943، ترجمه تهرانی و نوربخش1386).
شایان ذکر است که در متون و کتب مختلف تعاریف متعددی از مفهوم ریسک در سرمایهگذاری به عمل آمده است. اما در یک تعریف کلـی، میتوان چنیـن بیان داشت که “نوسـانپذیری بازده سرمایهگذاری را ریسک سرمایهگذاری” مینامند. به عبارت دیگر، هر قدر بازده یک قلم سرمایهگذاری بیشتر تغییر کند، سرمایهگذاری مزبور ریسک بیشتری دارد. معیاری که جهت اندازهگیری تغییرات نرخ بازده از آن استفاده میشود، انحراف معیار نام دارد و به شرح زیر محاسبه میشود ( سبزواری و عبداله زاده، 1378):
= ∑_(i=1)^n▒〖〖(R_i- R ̅_i)〗^2 P_i 〗
: انحراف معیار (شاخص ریسک سرمایهگذاری)،
Ri: بازده دارایی در حالت iام،
دارایی بازده نرخ متوسط :R ̅،
Pi: احتمال پیشامد حالت iام.

2.2.1 عوامل مؤثر بر ریسک شرکت
عوامل زیادی بر ریسک و بازده هر شرکت مؤثر است. این عوامل که در دو دسته کلی عوامل کلان اقتصادی و عوامل خرد اقتصادی طبقهبندی میشود، به طور خلاصه در این قسمت مورد بررسی قرار میگیرد:

2.2.1.1 عوامل کلان
این عوامل بر ریسک بازار شرکت تأثیر داشته و تأثیر میزان این عوامل را بر ریسک بازار شرکت، تحت عنوان ریسک سیستماتیک، با استفاده از بررسی وابستگی تغییرات قیمت سهام شرکت به تغییرات قیمت بازار اندازهگیری میشود و شامل موارد زیر میباشد (ابزری و همکاران، 1387):
2.2.1.1.1 سیاستها و خطمشیهای دولت
دولت به عنوان یک ناظر و سیاستگذار کلان نقش پررنگی در بازار سرمایه دارد و یکی از وظایف دولت، ارائه برنامهای است که بتواند به بازار سرمایه رونق بخشد. اما بهطورکلی تکثر مراکز قدرت و تصمیمگیری، ابهام نقش و رابطه این مراکز با یکدیگر، تداخل قوای سهگانه کشور، شفـاف نبودن قوانین و وجود برداشتهای متفاوت و متناقض از آنها، وجود قوانیـن نامناسب و دست و پا گیر، نقض آزادیهای اقتصادی و بیثباتی سیاسی دولت، موجب افزایش ریسک سیستماتیک و لذا کاهش شدید سرمایهگذاری میگردد (نوو26، 1989، ترجمه جهانخانی و پارسائیان1380). اقدامات و میزان دخالت دولت در اقتصاد، صنعت و بازرگانی نیز بر سرمایهگذاری در ابزارهای مالی تأثیرگذار است، به این معنی که هر چه میزان دخالت دولت در اقتصاد بیشتر باشد (کاهش مشارکت بخش خصوصی)، ریسک سیستماتیک شرکتها افزایش و میزان سرمایهگذاری در ابزارهای مالی کاهش مییابد (ایکنز و میشکن27، 1999).
2.2.1.1.2 عوامل فرهنگی و اجتماعی
در کشـورهای توسعهیافته از بازار سرمایه به عنوان بازاری که موجب جلب مشـارکت تمام افراد جامعه میشود، نام میبرند. اما در کشورهـای توسعهنیافتـه و یا در حال توسعـه به دلیل عدم فرهنگسازی مناسب، درصد بسیار کمی در این بازار سهیم هستند، درحالیکه اگر بتوان بستر مناسبی فراهم نمود و با ایجـاد جاذبههای واقعی، پساندازهای مردم را به این سو هدایت کرد، این مسأله موجب بالا رفتن درآمد ملی، کاهش تورم، تخصیص نقدینگی موجود در بازار مولد و افزایش سرمایهگذاری و رفاه نسبی در جامعه میشود (ابزری و همکاران، 1386)
2.2.1.1.3 وضعیت صنعت
صنایع مختلف و شرکتهای آن تحت تأثیر شرایط سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و حتی جغرافیایی داخلی و خارجی میتواند دچار رونق و رکود شود. برای مثال در صورت بهبود قیمت جهانی نفت، صنایع وابسته به فرآوردههای نفتی، تحت تأثیر قرار گرفته و سهام آن دچار رونق میشود یا در صورت بروز خشکسالی، صنایع وابسته به محصولات کشاورزی تحت تأثیر قرار گرفته و سهام آنها دچار رکود خواهد شد (عبداله زاده، 1381). از طرف دیگر هر چه میزان تأکید بر صنایع واسطهای و مصرفی بیشتر باشد و وابستگی این صنایع به خارج بیشتر باشد، ریسک سیستماتیک افزایش مییابد که این خود منجر به کاهش سرمایهگذاری در این صنایع میشود.
2.2.1.1.4 شرایط اقتصادی و دورانهای تجاری و مالی
کاهش نرخ بهره به تنهایی میتواند یک عامل مؤثر برای افزایش بازده سرمایهگذاریها باشد. با کاهش نرخ بهره، هزینههای سرمایـهگذاری نیـز کاهش مییابد و این امـر باعـث افزایش بازده سرمایهگذاری میشود. اما مسأله زمانی حالت ایدهآل دارد که نرخ بهره با توجه به مکانیسمهای عرضه و تقاضا تعیین گردد، چرا که این نوع کاهش نرخ بهره اگر همراه با ابزارهای مناسب برای کنترل آثار آن نباشد، اگرچـه میتوانـد باعـث افزایش نـرخ سرمایهگذاری شـود ولی به احتمال زیاد این سرمایـهگذاریها در بخشهای غیرمولد و بعضاً مخرب برای اقتصاد خواهد بود. نکته دیگر اینکه اگر این کار بدون پیشبینیهای لازم انجام شود، با توجه به نرخ تورم موجود در کشور میتواند باعث نوعی زیان غیر آشکار (ریسک) برای سپردهگذاران شود (ابزری و همکاران، 1386). از طرف دیگر افزایش نرخ بهره، موجب افزایش ریسک نوسان نرخ بهره میشود.
ریسک نوسان نرخ بهره28، ریسکی است که یک سرمایهگذار به هنگام خرید اوراق قرضه بهرهی ثابتی را میپذیرد. قیمت چنین اوراق قرضهای در صورت افزایش نرخ بهره در بازار کاهش مییابد و دارنده آن در صـورت فروش

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی استانداردهای حسابداری، آزمون فرضیه، بازار سهام، صورتهای مالی Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی اوراق قرضه، ریسک سرمایه، ریسک سیستماتیک، نرخ بهره