پایان نامه با واژه های کلیدی مصون سازی، صورتهای مالی، عملکرد مالی، تجدید ارزیابی

دانلود پایان نامه ارشد

سرمایه به سود خالص منتقل کند، حتی اگر واحد تجاری هنوز به قطع شناخت آن مبادرت نکرده باشد (IAS39، بند 67).
اما در ایـران داراییهای مالی، به شیـوهای متفاوت طبقهبندی میشوند. جدول 2.4، نحـوهی اندازهگیری و شناسایی این داراییها را نشان میدهد.
جدول 2.4 نحوه اندازهگیری و شناسایی داراییهای مالی در ایران

نوع سرمایهگذاری
روش حسابداری
سود (زیان) اندازهگیری

جاری
سریعالمعامله در بازار
خالص ارزش فروش
صورت سود (زیان) دوره

سایر
اقل بهای تمام شده و خالص ارزش فروش
صورت سود (زیان) دوره

خالص ارزش فروش
صورت سود (زیان) دوره

غیرجاری

سرمایهگذاری بلندمدت
بهای تمام شده پس از کسر ذخیره کاهش ارزش
صورت سود (زیان) دوره

تجدید ارزیابی
صورت سود (زیان) جامع
همانطورکه در جدول بالا هم نشان داده شده، سرمایهگذاریها در ایران به دو دسته جاری و غیرجاری تقسیم میشوند.
سرمایهگذاری سریعالمعامله در بازار نوعی سرمایهگذاری جاری است که برای آن بازاری فعال، آزاد و در دسترس، وجود دارد بهطوریکه از طریق آن بتوان به ارزش بازار یا شاخص قابل اتکا که محاسبه ارزش بازار را امکانپذیر سازد، دست یافت. این نوع سرمایهگـذاری در پایان هر دوره به خالـص ارزش فروش، تجدید اندازهگیری میشود و سود (زیان) ناشی از آن تحت عنوان درآمد یا هزینهی دوره در صورت سود (زیان) دوره جای میگیرد. سایر سرمایهگذاریهایی که تحت عنوان دارایی جاری طبقهبندی میشوند، در پایان هر دوره به دو روش (1) اقل بهای تمام شده و خالص ارزش فروش یا (2) خالص ارزش فروش اندازهگیری شده و سود یا زیان حاصل از این اندازهگیری نیز تحت عنوان درآمد یا هزینهی دروه در صورت سود (زیان) دوره گزارش میشود.
همچنین، سرمایهگذاریهایی که تحت عنوان دارایی غیر جاری طبقهبندی میشود باید در صورت وضعیت مالی به یکی از دو روش مندرج در جدول 2.4 منعکس شوند. در صورت انعکاس این سرمایهگذاریها به مبلغ تجدید ارزیابی، با آنها مطابق با نحوه عمل تجدید ارزیابی داراییهای ثابت مشهود، عمل میشود. بنابراین، در این حالت هر گونه مازاد تجدید ارزیابی در قسمت سایر اجزای سود جامع در صورت سود (زیان) جامع شناسایی میشود و در زمان واگذاری سرمایهگذاری به سود (زیان) انباشته منتقل میگردد.

بخش اثربخش سود (زیانهای) مربوط به ابزارهای مصون سازی در مصون سازی جریانهای نقدی
مصون سازی به اقداماتی گفته میشود که به منظور کاهش یا جبران ریسک ناشی از تغییرات در ارزش منصفانه یا جریانهای نقـدی مربوط به یک قلم خاص انجام میگیرد. به اوراق مشتقهای که در نظر گرفته میشود تا ارزش منصفانه یا جریانهای نقدی آن، تغییرات در ارزش منصفانه یا جریانهای نقدی اقلامی که برای مصون شدن در نظر گرفته شده است را جبران نماید، ابزارهای مصون سازی نامیده میشود (استاندارد شماره 15 ایران و IAS39).
براساس IAS39، سه نوع مصون سازی وجود دارد که به شرح زیر طبقهبندی میشود:
مصون سازی ارزش منصفانه
مصون سازی جریان نقدی
مصون سازی سرمایهگذاری خالص در عملیات خارجی
مصون سازی ارزش منصفانه عبارت است از مصون سازی ریسک تغییر ارزش منصفانه یک دارایی یا بدهی شناسایی شده یا یک تعهد قطعی شناسایی نشده یا بخش مشخصی از آن دارایی، بدهی یا تعهد قطعی که قابل انتساب به ریسک خاصی باشد و بتواند بر سود یا زیان اثر بگذارد. براساس بند 88 از IAS39 سود یا زیان ناشی از اندازهگیری مجدد این نوع مصون سازی میبایست تحت عنوان یکی از اقلام درآمد یا هزینهی دوره در سود خالص گزارش شود (IAS39، بند 89). در ایران نیز، برای شناسایی و اندازهگیری ابزارهای مصون سازی ارزش منصفانه به شیوهی مشابه با IAS39، عمل میشود.
مصون سازی جریان نقدی به مصون سازی ریسک تغییرپذیری جریانهای نقدی که قابل انتساب به ریسک خاصی در ارتباط با دارایی یا بدهی شناسایی شده (نظیر تمام پیشپرداختهای آتی سود تضیمین شده مربوط به بدهی با نرخ متغیر) یا معامله آتی بسیار محتمل، باشد و بتواند بر سود یا زیان اثر بگذارد اطلاق میشود. تغییرات ارزش بازار این نوع مصون سازی در صورتی که واجد شرایط حسابداری مصون سازی باشد باید به صورت زیر شناسایی شود:
بخشی از سود یا زیان ابزارهای مصون سازی که اثربخش تشخیص داده شده است، باید در سایر اجزای سود (زیان) جامع شناسایی و در بخشی جداگانه در حقوق صاحبان سرمایه نگهداری شود.
بخش غیراثربخش سود یا زیان ابزارهای مصون سازی باید در سود خالص شناسایی شود (IAS39، بند 95).
در صورتی که مصون سازی جریان نقدی، متعاقباً به شناخت یک دارایی مالی یا یک بدهی مالی منجر شود، سود یا زیان مربوط که در قسمت سایر اجزای سود جامع صورت عملکرد مالی شناسایی شده بود، باید در همان دوره یا دورههایی که دارایی تحصیل شده یا بدهی تقبل شده بر سود یا زیان اثر میگذارد (مانند دورههایی که درآمد مالی یا هزینه مالی شناسایی میشود) به عنوان یکی از اقلام سود خالص در صورت عملکرد مالی، تجدید طبقهبندی شود. اما، اگر واحد تجاری انتظار داشته باشد تمام یا بخشی از زیانی که در بخش سایر اجزای سود جامع شناسایی شده است، طی یک یا چند دوره آتی بازیافت نشود، باید مبلغی را که انتظار بازیافت آن را ندارد به سود خالص منتقل کند (IAS39، بند 97).
در ایران نیز برای اندازهگیری و شناسایی ابزارهای مصون سازی جریان وجهنقد به شیوهای مشابه با IAS39 رفتار میشود. تنها تفاوتی که وجود دارد آن است که هنگامی که مصون سازی جریان نقدی، متعاقباً به شناخت یک دارایی یا بدهی مالی منجر شود، سود یا زیان مربوط به آن دارایی یا بدهی که در سایر اجزای سود جامع شناسایی شده در همان دوره یا دورههایی که دارایی تحصیل شده یا بدهی تقبل شده بر سود یا زیان اثر میگذارد به سود (زیان) انباشته و نه سود خالص منتقل میشود. در زمانی هم که واحد تجاری انتظار بازیافت تمام یا بخشی از زیانی که در سایر اجزای سود جامع شناسایی شده را نداشته باشد، مبلغی را که انتظار بازیافت آن را ندارد به سود (زیان) انباشته منتقل میکند (استاندارد شماره 15 ایران، بند 41).
مصون سازی سرمایهگذاری خالص در عملیات خارجی، شامل مصون سازی اقلام پولی که به عنوان بخشی از خالص سرمایهگذاری به حساب میآیند (IAS21، بند 27)، باید به گونهای مشابه با مصون سازی جریان وجه نقد به حساب گرفته شوند:
بخشی از سود یا زیان ابزارهای مصون سازی که اثربخش تشخیص داده شده است، باید در سایر اجزای سود (زیان) جامع شناسایی و در بخشی جداگانه در حقوق صاحبان سرمایه نگهداری شود.
بخش غیراثربخش سود یا زیان ابزارهای مصون سازی باید در سود خالص شناسایی شود.
سود یا زیان ابزارهای مصون سازی مرتبط با بخش اثربخش مصون سازی که در بخش سایر اجزای سود جامع شناسایی و انباشته شده است باید در زمان واگذاری تمام یا بخشی از عملیات خارجی، مطابق با بند 48 و 49 استاندارد حسابداری بینالمللی شماره 21، از بخش حقوق صاحبان سرمایه به سود خالص، تحت عنوان تعدیلات تجدید طبقهبندی، منتقل شود (IAS39، بند 102). همچنین، لازم به ذکر است، به این نوع مصون سازی در استانداردهای ایران اصلاً اشارهای نشده است.

تعدیلات سنواتی
تعدیلات سنواتی، تعدیلات با اهمیتی است که به سنوات قبل مربوط میشود و از تغییر در رویهی حسابداری یا اصلاح اشتباه ناشی میگردد. منظور از رویهی حسابداری تمام آن چیزی است که در عمل پذیرفته شدهی عموم میباشد، مانند روشهای مورد استفاده نظیر میانگین و فایفو در مورد موجودی کالا. موضوع قابل بحث در ارتباط با تغییر در رویههای حسابداری این است که این تغییرات به چه نحوی باید گزارش شود تا قابلیت مقایسهی صورتهای مالی حفظ گردد.
استاندارد حسابداری بینالمللی شماره 8 و استاندارد حسابداری شماره 6 ایران، دو استانداردی هستند که به این موضوع پرداختهاند. در هر دو استاندارد ذکر شده است که چنانچه در رویهی حسابداری تغییری صورت گیرد، ارقام مربوط به سال جاری، بر مبنای رویهی جدید منعکس و ارقام مقایسهای سنوات قبل نیز بر مبنای رویهی جدید ارائهی مجدد میشود. در این حالت، تعدیلات انباشتهی مربوط به سنوات قبل، به جهت اینکه ارتباطی با نتایج عملکرد سال جاری نداشته است، نباید در تعیین سود یا زیان سال جاری دخالت داده شود. تعدیلات مزبور باید از طریق ارائهی مجدد ارقام سالهای قبل به حساب گرفته شود، در نتیجه، مانده سود (زیان) انباشتهی ابتدای دوره نیز بدین ترتیب تعدیل خواهد شد.
اما، نکتهی قابل توجه این است که بر طبق استاندارد حسابداری شماره 6 ایران، تعدیلات انباشتهی ناشی از تغییر در رویههای حسابداری به عنوان آخرین قلم سایر اجزای سود جامع در صورت سود (زیان) جامع منعکس میشود تا اثر این تعدیلات برای استفادهکنندگان از صورتهای مالی مشخص گردد. درصورتیکه چنین نحوه عملی در IAS8 پیشبینی نشده است. در واقع با تجدید ارائهی اقلام صورتهای مالی و همچنین تعدیل مانده سود انباشتهی ابتدای دوره در صورت گردش حساب سود (زیان) انباشته یا صورت تغییرات حقوق صاحبان سرمایه، اثرات مربوط به تغییر در رویهی حسابداری به خوبی ارائه داده شده و دیگر نیازی به ارائهی مجدد آن، در بخش سایر اجزای سود جامع صورت عملکرد مالی نمیباشد. به نظر میرسد تفکر بیشتر بر سر باقی ماندن یا حذف این قلم از بخش سایر اجزای سود جامع در ایران خالی از لطف نباشد.

تعدیلات تجدید طبقهبندی
تعدیلات تجدید طبقهبندی، مقادیری هستند که در دوره جاری یا دورههای قبل در بخش سایر اجزای سود جامع شناسایی شدهاند، اما بر طبق استانداردهای حسابداری، در دورهی جاری باید به سود خالص منتقل شوند. به عنوان مثال، تفاوتهای تسعیر ارز عملیات خارجی که در قسمت سایر اجزای سود جامع طبقهبندی شده است در زمان واگذاری به سود خالص منتقل میشود. بر طبق استاندارد حسابداری بینالمللی شماره 1، تعدیلات تجدید طبقهبندی باید در صورت سود (زیان) جامع یا در یادداشتها ارائه شود. تعدیلات تجدید طبقهبندی ناشی از رویدادهایی نظیر، واگذاری عملیات خارجی (IAS21)، قطع شناخت داراییهای مالی آماده برای فروش (IAS39) و بخشی از سود یا زیان مصون سازیهای جریان وجهنقد و خالص سرمایهگذاری در عملیات خارجی که اثر بخش تشخیص داده شود (IAS39)، میشود.
همانطور که در قسمتهای قبل نیز بدان اشاره کردیم، بر طبق استانداردهای حسابداری ایران، در کلیهی موارد فوق، سود یا زیان انباشته شده در صورت سود (زیان) جامع باید به سود (زیان) انباشته منتقل شود. شاید به همین علت باشد که از این قلم در صورتهای مالی شرکتهای ایرانی استفاده نمیشود، گرچه به نظر میرسد استفاده از آن منجر به طبقهبندی بهتر صورتهای مالی شده و از این طریق قابلیت فهم صورتهای مالی افزایش مییابد.

2.6.3 شیوهی گزارشگری سود جامع
در قسمت قبل بیان شد که اصطلاح سود جامع برای کل اجزای سود جامع، یعنی سود خالص و سایر اجزای سود جامع، به کار میرود. در واقع، از آنجا که صورت سود (زیان) جامع دربرگیرندهی کلیهی درآمدها و هزینههای شناسایی شده، اعم از تحققیافته و تحققنیافته است، سود یا زیان خالص دوره مالی به عنوان اولین قلم در صورت سود (زیان) جامع انعکاس مییابد. این بدان معنی است که صورت سود (زیان) دوره، یکی از اقلام صورت سود (زیان) جامع را به تفصیل نشان میدهد و سایر درآمدها و هزینههای شناسایی شده، که ناشی از موارد موقتی و غیرعادی بودند، به طور جداگانه در صورت سود (زیان) جامع انعکاس مییابد.
حال، سوال اصلی این است که سایر اجزای سود جامع، در کدام قسمت از صورتهای مالی باید گزارش شود؟ سایر اجزای سود جامع، اغلب متشکل از اقلامی هستند که به طور بالقوه با ارزشهای جاری مرتبط هستند. در گذشته، در صورتهای مالی مبتنی بر ارزشهای تاریخی به دلیل آن که اجازه داده نمیشد تا اقلامی که به طور بالقوه با ارزش مرتبط هستند، در صورت عملکرد مالی منعکس شوند، لذا این اقلام، از جمله سایر اجزای سود جامع، را به طور مستقیم در بخش حقوق صاحبان سرمایه منعکس میکردند یا بعضاً آنها را مورد شناسایی و اندازهگیری قرار نمیدادند. اما در سالهای اخیر با پذیرش

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی صورتهای مالی، ابزارهای مالی، وضعیت مالی، بهای تمام شده Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی صورتهای مالی، عملکرد مالی، قابلیت مقایسه، استانداردهای حسابداری