پایان نامه با واژه های کلیدی مراسم عاشورا، اقتصاد کشور، نقش برجسته

دانلود پایان نامه ارشد

نشناخته و در شناسايي فقه دين ناتوان‌اند.(قادري،1378:ص229)
صرف ‌نظر از اينکه مراد سيدقطب از عبارات بالا چيست، مي‌توان نظريات زرقاوي را اين‌گونه تفسير کرد که او فقه پويا را فقهي اجتماعي ـ سياسي مي‌داند که با داشتن دغدغه‌هاي روز جامعه مسلمانان بتواند همگام با ايدئولوژي القاعده پيش برود و خواسته‌هاي آنان به ويژه تأسيس حکومت ديني را محقق سازد.در واقع، زرقاوي از آنکه قريب به اتفاق روحانيان اهل سنت گرايشي به آن ايدئولوژي ندارند و براي مشروعيت‌بخشي به آن حرکت نمي‌کنند، آنها را فقهاي حقيقي نمي‌داند و در نتيجه آنان را به چنين حرکتي دعوت مي‌کند. بر اين اساس، ايدئولوژي القاعده به علت سياست‌زدگي، در برخي مواقع و در بعضي افراد به ابزارگرايي انجاميده است.
اين گروه (فقها)، عقايد خود را از تلفيق عقايدي به دست آورده‌اند که بزرگان اسلام چه در صدر و چه اکنون، آن را دور انداخته‌اند. آنها اين عقايد را به گونه‌اي در هم آميخته‌اند تا بتوانند به بدترين شکل به افسارگسيختگي، وابستگي، فساد و غارت نظام‌هاي حاکم و مرتد و خارج از شريعت، مشروعيت بدهند.
آنان روش خوارج را در تکفير و وارد ساختن اتهامات گوناگون مانند فسق، فجور، بدعت، حلال بودن خون و حرمت “مجاهدان اسلام” در پيش گرفته‌اند. براي مثال، مفتي مصر، که کارمند رسمي دولت است، از آن دولت حقوق مي‌گيرد تا عملي را که براي آن اجير شده است انجام دهد؛ يعني مشروعيت بخشيدن به نظام لاييکي که مطيع يهود است و با مسلمانان بدرفتاري مي‌کند.(افشار،مرکز اسناد انقلاب اسلامي ايران)

4-2-2-3 شيعيان عربستان
شيعيان عربستان اغلب در مناطق شرقي اين کشوربه نام احساء زندگي مي کنند.شيعيان عربستان با داشتن تعداد بالاي جمعيت و موقعيت استراتژيک (وجود ذخائر غني نفتي ومجاورت با مناطق شيعه نشين همسايه از جمله عراق وبحرين) ضمن آنکه بزرگترين جامعه شيعيان جهان عرب بعد از کشور عراق ولبنان را تشکيل ميدهند ،عامل مهمي در سياست سعودي در کل منطقه مي باشند.تقريبا يک سوم جمعيت اين استان مهم، از شيعيان مي باشند.همينطور بيش از 95درصد ساکنان قطيف وحومه آن ونيمي از جمعيت شهر هفوف ،شيعه هستند.
شيعيان استان شرقي دوازده امامي هستند . اختلاف اصلي شيعيان با وهابي هاي مسلمان سني که اکثريت جمعيت کشور را تشکيل مي دهند ضمن آنکه معارفي وديني است ،تفاوت اصولي بر سر دکترين توحيد مي باشد. انتقاد اصلي وهابي عليه شيعيان اين است که آنان عبادت خداوند را با وارد کردن انسانهاي معصوم يعني همان بندگان خداوند ،خدشه دار کردند. با اين وجود اصلي ترين اختلاف عملي بر روي جانشيني پيامبر اکرم است. وهابي ها مانند همه مسلمانان سني ادعاهاي شيعيان را قبول نداشته ورد مي کنند. اين اختلاف ضمن آنکه باعث جدايي بين شيعه وسني شده است موجب تنشهاي مختلفي بين شيعيان و دولت سعودي ومتحد مذهبي آنان يعني وهابيان مي گردد.
از نظر وهابي ها عملکرد اکثريت انسانها شرک تلقي مي شود به آانجهت که آنان به عبادت سنگ ودرختها مي پردازند. او معتقد بود که رافضي ها يا همان شيعيان اولين کساني بودند که شرک را وارد دين کردند و با مطرح کردن علي (ع)عقايد نادرست خود را ترويج مي کنند. آنها با اين بهانه به پيروان خود برعليه منطق شيعه نشين دستور جهاد دادند و به سرزمينهايشان حمله کردند و آنها را به مذهب سني و جماعت وادار کردند که عمدتا حنبلي ناميده مي شد.
از سال 1745 که با اشتراک منافع ومساعي اشرافيت سني قبيله اي ،دولت جديد سعودي به رهبري محمدبن سعود و نيز همراهي مذهبي محمد بن عبد الوهاب تشکيل شد ،شيعيان احساءدر چند دوره زماني تحت تسلط وهابيان در آمدند. از (1818-1792)و از( 1872-1830)و از (1843-1837) واز سال 1913 تا کنون.
اولين بروز عملي نظريه وهابيون در قبال شيعيان در تهاجم ايشان به احساء در دهه آخر قرن هيجدهم آشکار شد وهابيون در اين حمله تمام آنچه که نماد شرک مي خواندند را نابود کردند وبعد علما و خطبا وهابي دسته دسته به سوي مدارس ومساجد احساء گسيل شدند که انديشه وهابي را تبليغ وگسترش دهند. دولت اول سعودي به دليل زمان کوتاه تسلطش و نيز اقدامات عداوت آميزش در فبال شيعيان نتوانست انديشه وهابي را گسترش دهد و در دوره دولت دوم يعني حکمراني ترکي و فيصل ،بدليل ضعف حکمراني ،شيوه ترويج وهابيت را با رعايت کمي اعتدال در پيش گرفتند. با فتح احساء در سال 1913 دوره سوم تعاملات شيعه-وهابي عربستان آغاز شد. و سعوديان دست بهترميج عقايد وهابيت در احساءزدند و مي کوشيدند در راستاي منافعشان جامعه شيعي را دچار تغيير وتحول کنند. از سوي ديگر نيروي نوظهور اخوان قرار داشت . اين نيرو از صحرا گردان قبايل مختلف تشکيل شده بود که تحت آموزشهاي عقيدتي وهابيون قرار داشت ودر سال 1912 ابن سعود بوسيله آنها هسته مرکزي ارتش سعودي را تشکيل داد. اين گروه يکي از اصلي ترين اهرم هاي رشد همه جانبه سعودي در شبه جزيره عربستان به حساب مي آمدند. عقيده و گرايش اصلي اين گروه در سرکوبي و نابودي کامل شيعيان خلاصه شده بود. اين گروه تمامي تلاش خود را در راه تغيير کلي عقايد شيعيان و يا ازبين بردن کامل آن مبذول مي داشتند.
از سال 1922 ابن سعود تلاش خويش را براي در دست گرفتن اوضاع وکنار گذاشتن اخوان در احساءبيشتر کرد. در پي اين اقدامات شيعيان توانستند آزادي عمل بيشتري براي انجام مراسم مذهبي خويش داشته داشته باشند. ضمن آنکه اوضاع اقتصادي آنان هم تا حدي بهبود يافت.
رويکرد ابن سعود واخوان در قبال شيعيان کاملا متفاوت بود. ابن سعود مي کوشيد براي تسلط به جامعه شيعي روشي را انتخاب کند که متکي بر تزريق مستقيم عقايد وهابي نباشد اما اخوان که نسبت به مظاهر تمدن کافر غربي نظير تلگراف ،تلفن واتومبيل معترض بودند با اينگونه عقايد متحجرانه و عقب افتاده ،طبيعي بود که در باب تعامل ابن سعود با شيعيان نيز اعتراضات وسيعي داشته باشند. آنان در سال 1926 خواهان برکناري ابن سعود از رياست حکومت سعودي شدند. در پاسخ ابن سعود در ابتداي سال 1927 اجلاسي در رياض برگزار کرد که تمام سران قبايل وعلماي مذهبي به آن دعوت شده بودند . او موضع خود را براي ايجاد مصالحه و آشتي با اخوان و ايجاد يکپارچگي ملي اعلام کردود پايان اين اجلاس فتوايي هم بر عليه شيعيان صادر کرد.از جمله که شيعيان بايد اسلام وهابي را مي پذيرفتند وآن را اعلام مي کردند. پنج مرتبه در روز نماز به جاي مي آوردند.. هر گونه عقيده وعمل تقدس بار نسبت به اهل بيت پيامبر را کنار مي گذاشتند.اماکن مربوط به اعمال مخصوص نظير حسينيه ها را تخريب مي کردند و مباني اسلام وهابي را آموزش مي دادند در غير اين صورت مجازات مي شدند.
اما در واقع اين فتوا هيچ وقت عملي نشد ودر مرحله يک دستور غير عملي باقي ماند . نتيجه آن وخامت اوضاع و تيرگي رابطه اخوان و ابن سعود بود که سر انجام شورش اخوان را در پي داشت. اين شورش شکست خورد و ابن سعود دليلي براي اقدام عملي بر عليه شيعيان نديد؛پس به آن عمل نکرد.
در اين معادلات جديد ابن سعود که نماينده افکار تحول خواه ومدرن وهابي در قرن بيستم بود برگ برنده بيشتري نسبت به اخوان که سنت گراياني متحجر بيشتر نبودند،در دست داشت.
پس از اين پيروزي جايگاه شيعيان در جامعه واقتصاد سعودي بهتر شد. کشف نفت در دهه سوم قرن بيستم در مناطق تحت سکونت شيعيان و استخدام شيعيان اين مناطق در شرکت نفتي امريکايي آرامکونقش مهمي در اين تغيير داشت. با اين وصف نقش شيعيان در اقتصاد کشور غير قابل انکار بود چنانکه جمع کثيري از شيعيان هفوف به توانايي مهارت در طلا سازي و چرم کاري شهرت يافته اند و شيعيان قطيف در تهيه مواد غذايي و خوراکي در منطقه معروف مي باشند.
با اين وجود هنوز تعصبات گسترده اي عليه شيعيان وجود دارد . اکثر آنان در مراکز استخراج نفت وبندر جبيل در سطوح پايين ويا به عنوان کارگر مشغول به کارند و تعدادکمي به سطوح مديريتي راه يافته اند و عموما در مشاغل مختلف براي رسيدن به مراحل بالاتر و ارتقاي شغلي باز مي مانند. تنها از سال 1984به بعد بود که شيعيان توانستند به سطوح مديريتي راه يابند.همچنين شهرهاي نفتي شيعه نشين مانند هفوف وقطيف در منطقه الاحساءدر مقايسه با شهرهاي ديگر همجوار مانند دمام ،جبيل و خبار عقب مانده ترند. همچنين از کمبود خدمات عمومي و مراکز علمي ودرماني رنج مي برند. همچنانکه به محدود يتها ي خود در امور فرهنگي و آموزشي معترضند . مثلا نمي توانند در مدارس محلي خود ادبيات وتا ريخ شيعه تدريس کنند. همه اين موارد و تعصبات اجتماعي باعث شده که شيعيان خود را به عنوان انسانهاي درجه دوم در جامعه احساس کنند. ( ياکوب گلد برگ،458:1389)

5-2-2-3 چگونگي کاربرد مذهب از سوي سعوديها براي مقابله با شيعيان و مخالفان
ابن سعود طرفدار نوعي سياستگذاري بود که قدرت وحکومت آنان را حفظ کند و باعث بوجود آمدن تنشهاي داخلي وخارجي نشود ارتباط دولت سعودي با اخوان(جنگجويان افراطي معتقد به اصول وهابي )که خواهان برخورد قاطع با شيعيان بودند تا حد زيادي وابسته به اهداف سياسي مورد نظر بود. و ابن سعود از نقش برجسته و افراطي اخوان براي نيل به اهداف سياسي بهره برد. به عبارتي او از سياست چماق وهويج استفاده مي کرد وبا اينکه اين چنين سياستي در برخورد با شيعيان موجب رضايتمندي علماي برجسته وهابي نشد اما مبنايي براي محدويت و آزار سيستماتيک شيعيان در دوره هاي بعدي شد. ضمن آنکه در مواقع تنگنا اين موضوع مطرح بود که علماي وهابي عامل اصلي تعقيب وآزار شيعيان هستند.اين موضوع به نفع حکام سعودي بود چونکه در مواقع بحراني مي توانستند خود را کنار کشيده و آنهارا مسئول اقدامات مختلف معرفي کنند چنانکه اکثر علماي شيعه مسئوليت اصلي سرکوب شيعيان رابا روحانيون و علماي وهابي مي دانستند.در حقيقت استفاده وهابي ها از سعوديها به مراتب کمتر از استفاده سعوديها از وهابي ها بود.
در حالي که اخوان جديد ،ارتباط سازماني با گروههاي اوليه ندارد ،اما به رغم شکاف ميان دو نسل ، تداوم ايدئولوژيکي کاملا مشهودي ديده مي شود .در واقع تعهد ايدئولوژيک گروههاي جديد ممکن است از تعهد اجدادقبيله شان در دوران عبدالعزيز بيشتر باشد . اخوان جديد بر خلاف اجداد اسلاف خويش غالبا از جوانان تحصيلکرده و شهر نشين هستند ودر نتيجه در معرض تاثير و نفوذ غرب گرايي قرار دارند اما يک ويژگي برجسته اخوان جديد ،بنياد گرايي اصيل آنهاست .دعوت اخوان بازگشت قطعي و سازش ناپذير به قران و سنت است و به اين ترتيب مخالفت با پادشاهي شامل مخالفت با شعار وهابي سعودي نيز مي شد.و اين از جمله چالشهاي ديگر سعوديها مي باشد.(زراعت پيشه،1384:ص200)
در هر حال سعوديها ضمن اينکه عملکردشان حتي از سوي هواداران سابق خويش مورد انتقاد شديد قرار دارد ، حقوق شيعيان و گروههاي غير سني را ناديده ميگيرند ودر جامعه آنان تکثر ديني در عمل معنايي ندارد . اگرچه ابن سعود براي آرام کردن حجاز به عنوان يک تاکتيک سياسي چهار طايفه سني و شيعيان اماميه وزيديه را مشروع اعلام کرد.(فواد ابراهيم،82:1387)
تبعيض اقليتها از جايي به جاي ديگر واز گروهي به گروه ديگر متفاوت است.مثلا تبعيض عليه شيعيان اماميه در عربستان سعودي از قطيف تا به الاحصاءتا به مدينه متفاوت است. به عنوان نمونه شيعيان قطيف ،مراسم عاشوراي خود را انجام مي دهند ،وعاظشان لباسهاي مذهبي خود را بر تن ميکنند ،موذنين مي توانند اذان بگويند حتي قسمت اشهد ان عليا ولي الله را هم ندا دهند. اما در الاحصاءموذنين نمي توانند اذان بگويند و لباسهاي سنتي خود را برتن کنند. اين تصوير براي شيعيان کاملا متفاوت است. آنها حتي نميتوانند شعائر ايماني خود را ابراز کنند ،نمي توانند اذان بگويند و لباسهاي مذهبي خود را برتن کنند و مسجد وحسينيه بسازند و فقط در مجالس خصوصي مي توانند چنين مراسمي داشته باشند. و بطور خلاصه ،حقوق اساسي شيعيان يک چالش مستقيم نسبت به دکترين وهابيت ومشروعيت آنان محسوب مي شود. (ابراهيم،1387:ص44و45)

6-2-2-3عناصر هويتي شيعيان عربستان
در عربستان سعودي تاکيد برعناصر هويتي متفاوت است. هويت مي تواند قلمرو باشد مانند نجد،حجاز

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی جهان اسلام، امام زمان، امام زمان (عج)، انقلاب اسلامى Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی قرن نوزدهم