پایان نامه با واژه های کلیدی فتح الله گولن، حزب عدالت و توسعه، کثرت گرایی، خاورمیانه

دانلود پایان نامه ارشد

عمران، 106، 124، 151، و 160 سورة شعرا، 25 سورة حدید، و 88 سورة هود همگی هدف از بعثت انبیاء آن هم در باره جامعة بشری را تبیین کرده اند.
_ آیات ستایش گر حکومتهای صالح و عدالت گستر و محرومیّت زدا:
خداوند در قرآن مجید حکومتهای صالح و ستیزنده با ستم و تباهی و ستمکاری را به بهترین وجه می ستاید. و ستایش قرآن, یعنی پذیرش, آن هم در مرتبه و سطح بسیار بالا و والا و این ستایش ها پیام دارند که هان ای مسلمانان به حکومت شایستگان تن در دهید و یا خود حکومت صالحان و
شایستگان را بنا نهید.
خداوند درباره مؤمنانی که مورد ستم واقع شده اند می فرماید:
الذین ان مکنا هم فی الارض اقاموا الصلوة وآتوا الزکاة وامروا بالمعروف و نهوا عن المنکر (حج: 41)، آنان کسانی هستند که اگر در زمین به آنان توان و امکان دهیم, نماز به پا می دارند, زکات می دهند, به نیکی ها دستور می دهند و از بدی ها باز می دارند.
در آیات دیگر, از حکومت طالوت (آیات 246 الی 251 سورة بقره), سلیمان (آیة25 سورة ص) و داود (آیة 20 سورة ص) ستایش شده است. در پاره ای از آیات قرآن، حکومت به عنوان یکی از نعمت های الهی (آیة 20 سورة مائده) شمرده شده است.
_ آیاتی که مردمان را به جهاد با کافران و منافقان, مشرکان فرا می خوانند, از جمله:
وجاهدوا باموالکم و انفسکم فی سبیل الله (توبه: 41).
یا ایها النّبی جاهد الکفّار والمنافقین واغلظ علیهم (تحریم: 9).
فقاتلوا ائمة الکفر انهم لا ایمان لهم (توبه: 12).
واعدوا لهم ما استطعتم من قوه و من رباط الخیل ترهبون به عدواللّه وعدوّکم (انفال: 60).
بی گمان عمل به دستورهای یاد شده واجب است و اجرا و انجام این تکلیف ها، بدون حکومت ممکن نیست. از این آیات استفاده می شود که آموزه های قرآنی، تنها عبادات و احکام فردی را در بر نمی گیرند, بلکه احکام اجتماعی را نیز در بر می گیرند.
ب_ عمل گرایی
گولن با استناد به حدیث شریف: “بهترین شما کسی است که بیشتر به مردم سود برساند” می گوید: می خواهم کسی باشم که برای منفعت مردم تلاش می کند. در این میان تأکید وی بر تجربة انبیاء و اندیشمندان بزرگ اسلامی است. او می گوید: قرآن، ابراهیم پیامبر را یک امت معرفی می کند؛ زیرا ابراهیم تمام تلاش خود را برای نجات مردم و انسانیت به کار گرفت. او برای این هدف حاضر شد به میان آتش برود (نوروزی فیروز، 1391: 67).
مواضع گولن به اسلام گرایان کمک کرده است که آزادانه دست به انتخاب های جدید در حوزة عمل بزنند بدون اینکه با محدودیت های اخلاقی و شرعی مواجه شوند (نصر، 1386: 66).
او با استفاده از مفهوم خدمت به خلق عبادت است، در صدد ترویج اسلام اجتماعی می باشد. در نگاه وی پایانی برای خدماتی که به منظور ساختن یک جامعة آرام و صلح آمیز انجام میگیرد متصور نیست. در نگاه گولن خدمت کردن به جامعه ای که شخص در آن زندگی می کند مهم ترین راه جلب رضایت خداوند و دستیابی به بهشت ابدی است (ارس؛ کاها، 1381: 77). به همین دلیل عرصة اقتصاد و فرهنگ از جمله عرصه هایی است که گولن و جنبش وی به شدت در آن فعال می باشند (نوروزی فیروز، 1391: 68).
ج_ توجه به اندیشه های لیبرالیستی با رویکرد اسلامی
اسلام گرایان میانه رو، به ویژه فتح الله گولن، بر این امر تأکید دارند که می توان به اندیشه های لیبرالیستی معتقد و پایبند بود بدون اینکه اسلام و احکام آن قربانی شوند؛ این رویکرد مقتضای
زمان امروز است (ارس؛ کاها، 1381: 59). از جمله این اندیشه ها می توان به کثرت گرایی و تساهل و تسامح اشاره کرد که از اندیشه های سعید نورسی سرچشمه می گیرد. وی، با اتکا به این اندیشه، از گفت و گوی بین الادیانی1 میان اسلام و مسیحیت حمایت می کرد و می کوشید میان مسیحیت غرب و اسلام الفت ایجاد کند و همچنین، در درون اردوگاه جهان اسلام اندیشه تقریب را به شدت پیگیری می کرد.
فتح الله گولن نیز قائل به تسامح و تساهل است، با این تفاوت که حیطه و دامنة گسترده تری برای آن در نظر می گیرد. او، بر خلاف سعید نورسی، قائل به گفت و گوی بین الایمانی2 است (گوزآیدین، 2009: 1223). زیرا سکولاریست ها و غیرمسلمانان را نیز شامل می شود، در حالی که تساهل و تسامح نورسی ناظر بر همزیستی مسالمت آمیز میان ادیان و مذاهب مختلف اسلامی بود. گولن این رهیافت را راهی برای احیای کثرت گرایی فرهنگی امپراتوری عثمانی، تأمین ثبات ترکیه و جلوگیری از بروز کشمکش هایی از نوع منازعه اهل سنت و علویان می داند. وی می گوید: “اگر بتوانیم همدیگر رابا سعه صدرتحمل کنیم، در کشور اعتماد، صلح و آرامش حاکم خواهد شد” (ارس؛ کاها، 1381: 65_64).
گفتن این نکته ضروری است که اگر چه مباحث مربوط به مداراگری گولن مشابه مباحث لیبرالیستی است، عقاید وی ریشه در سنت دیرینه صوفی گری موجود در ترکیه دارد (همان: 79) زیرا
____________________
1_ Interreligion
2_ Interfaith
اسلام در ترکیه به شدت تحت تأثیر قرائت صوفیانه از اسلام است، چنان که اسلام ترکیه را “اسلام صوفی” می نامند (اطهری، 1390: 44) و دلیل گرایش بسیار اسلام در ترکیه به عزلت گزینی نیز همین است. در این چهارچوب، قرائت سعید نورسی، فتح الله گولن، نجم الدین اربکان و حتی نقشبندی ها و قادری ها نقشی بسیار اساسی در تحولات اسلامی ترکیه ایفا کرده و موجب شده است صوفی گری از عزلت نشینی خارج شود و به عرصه تغییر اجتماع روی آورد (نصر، 1386: 66). سنت صوفیانه بر فلسفه ای مبتنی است که در آن باید تمامی مخلوقات را، به منزله مظهر و تجلی فیزیکی خداوند و برخوردار از عشق خالق، دوست داشت. در این نظام جایی برای دشمنان یا “دیگران” نیست (ارس؛ کاها، 1381: 60).
گولن در باب حقوق زنان نیز بر این باور است که حجاب از مسائل فرعی اسلامی است و هیچ کس نباید پیشرفت زنان را، به بهانه لباسی که می پوشند، مانع شود. بر این اساس، زنان می توانند پست های مدیریتی بر عهده گیرند. هم چنین، هیچ کس نباید دیگری را، به سبب پیروی از مذهبی خاص، لعن و نفرین یا شخصی را، به سبب الحاد، تحقیر و سرزنش کند و هیچ کس نباید به دلیل نوع لباس یا اندیشه اش مورد انتقاد قرار گیرد. او اعتقاد به گفت و گوی بین المذاهب و بین الادیانی را به سطح گفت و گوی بین الایمانی ارتقا داده و تاکنون در عمل نیز به این عقیده پایبند بوده است (همان: 64). در این خصوص باید گفت اندیشه اسلام گرایان، اگرچه می تواند مدافع حقوق زنان در برابر لائیک ها باشد و حقوقی همچون آزادی حجاب را برای آن ها به رسمیت بشناسد، مشخصاً تمایزی با اندیشه های لیبرالیستی ندارد. در حقیقت، اندیشه های اسلام گرایان در باب زنان به صراحت تکالیف اجتماعی اسلام را برای زنان بیان نمی کند و، از این رو، ممکن است سبب ظلم به زنان با نام آزادی شود، اتفاقی که مشابه آن در غرب روی داده است (شیرودی؛ نوروزی فیروز، 1392: 107).
در خصوص تساهل و تسامحی که در ترکیه امروز در جریان است نیز باید گفت این مقوله شعار بسیار زیبایی است که عمل کردن به آن بسیار مشکل است زیرا در ترکیه امروز شیعیان، کردها و بسیاری از علویان از آزادی های لازم محروم اند؛ از یک سو، لائیک ها مانع بسیاری از گروه ها می شوند و، از سوی دیگر، خود اسلام گرایان میانه رو نمی توانند بسیاری از اندیشه ها را بپذیرند، چنان که با اسلام گرایان سیاسی اربکانی مخالف می کنند و، با وجود گفت و گو با ادیان دیگر، گفت و گوی درون گفتمانی را هنوز به رسمیت نشناخته اند (همان: 107).
در مجموع، می توان گفت اسلام گرایان میانه رو، به ویژه گولن، می کوشند اندیشه های لیبرالیستی را با مبانی اسلامی هماهنگ و آن را وارد بافت اجتماعی کنند.

فصل سوم:
مروری بر سیاست های رجب طیب اردوغان

3 _1 _مقدمه
اسلام گرایان ترکیه، حزب عدالت و توسعه را از لایة مدرن حزب منحل شدة رفاه تأسیس کردند. پس از وقوع کودتای سفید علیه اربکان و انحلال حزب رفاه به رهبری وی از سوی دادگاه قانون اساسی، اربکان مجبور به استعفا شد. رویدادهای پس از آن منجر به زندانی شدن اربکان و رجب طیب اردوغان شد. ولی اردوغان پس از مدتی از زندان آزاد شد و فعالیت سیاسی خود را از سر گرفت. پس از انحلال حزب رفاه به رهبری اربکان، حزب فضیلت به رهبری رجایی کوتان جانشین آن شد. ولی این حزب هم به دلیل نداشتن تحمل آن از سوی نظامیان، توسط دادگاه قانون اساسی منحل شد. نبود استحکام درونی و رهبری کاریزماتیک موجب شد درگیری و اختلاف درون این حزب شروع شود. درگیری در میان محافظه کاران حزب به رهبری رجایی کوتان و اصلاح طلبان به رهبری عبدالله گل، بر سر درک اسلام و تفسیر آن در مسائل روزمره شدت گرفت؛ تا جایی که رجایی کوتان پس از انحلال حزب فضیلت، حزب سعادت را با گرایش های اسلامی محافظه کارانه تأسیس کرد. اصلاح طلبان و نوگرایان آن نیز، حزب عدالت و توسعه را به رهبری اردوغان و عبدالله گل تأسیس کردند (گارس1، 2007: 5). مهم ترین راهبردهای حزب عدالت و توسعه عبارت است از:
_ اصلاحات آموزش و پرورش
_ همکاری های اقتصادی با دیگر کشورها
____________________
1_ Jones Gareth
_ تشویق سرمایه گذاری
_ ارتقای مردم سالاری و حقوق بشر (آمر1، 2008: 1).
حزب عدالت و توسعه توانست با به کار گرفتن دیدگاه های معتدل و غیرایدئولوژیک 2/34 درصد آرا را کسب کند و بدون نیاز به ائتلاف با سایر احزاب، موفق به تشکیل دولت شد. از هنگامی که این حزب قدرت را به دست گرفت تاکنون هیچ گاه در پی تشکیل حکومت اسلامی نبوده است. می توان گفت آن ها غیر دینی هستند تا اسلام گرا، چون مذهب را منحصر به امور فردی و شخصی کرده اند و در پی پیاده کردن احکام اسلامی در جامعه نیستند (حسینی و دیگران، 1391: 23).

3 _2 _سیاست اقتصادی اردوغان
در دهة گذشته سطح مراودات اقتصادی ترک ها با جهان خارج در حوزه های مختلف تجارت و سرمایه گذاری به شدت افزایش یافته است. برای مثال، طی سال های اخیر مقاصد خطوط هوایی ترکیه از حدود 70 نقطه به نزدیک 130 نقطه در 80 کشور افزایش یافته که با ریشه یابی قضیه متوجه می شویم که تقاضای تجار ترک از مهم ترین عوامل بروز این فرایند می باشد. در گذشته ترک ها به مناطق غیر اروپایی توجه کمتری داشتند. اما در دهة اخیر گرایش فزاینده ای برای تعامل با آن ها شکل گرفته است. حجم کل تجارت خارجی ترکیه از حدود 72 میلیارد دلار در سال 2001 به 333
____________________
1_ Hamzawy Amr
میلیارد دلار در سال 2008 رسید (بیش از 4/5 برابر) که از این رقم سهم آسیا و خاورمیانه از 18/7 میلیارد دلار به رقم 131 میلیارد دلار (بیش از 7 برابر) تغییر کرده است. بین سال های 2003 تا 2010 در حالی که درصد سهم اتحادیه اروپا در تجارت خارجی ترکیه از 53/6 به 41/6 کاهش یافت، سهم آسیا و خاورمیانه به ترتیب از 18/8 و 8/5 به 29/3 و 12/9 درصد افزایش یافت. در مورد تغییرات در میزان سرمایه گذاری خارجی ترک ها در جهان خارج نیز روند مشابهی وجود داشته است. چنین پیشرفت هایی در مورد مناطق دیگر مثل آفریقا نیز وجود دارد (قنبرلو، 92: 89).
افکار عمومی کشورهای منطقه شاهد بود که به تبع سیاست های دولت عدالت و توسعه، در یک فاصله 6 ساله یعنی سال های 2002 تا 2008 تولید ناخالص ملی ترکیه از 300 میلیارد دلار به رقم 750 میلیارد دلار و همچنین متوسط سرانه سالانة ترک ها از 3/300 دلار به بیش از 10/1000 افزایش یافت. در نتیجه، از زمان تشکیل جمهوری ترکیه برای نخستین بار اقتصاد ترکیه به رتبة شانزدهم در جهان و ششم در اروپا رسید (نفا1، 2001: 39).
حزب اسلام گرای عدالت و توسعه به جای آن که با روش های رادیکال نفوذ و دخالت غرب را در منطقه به چالش بکشد، روی پتانسیل های خویش تمرکز کرد و توانست از موانعی که حتی غربی ها نیز در عبور از آن ها مشکل داشتند، به راحتی عبور کند. این دستاورد ها که با

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی تمدن سازی، تمدن اسلامی، اسلام گرایی، پیامبر اسلام (ص) Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی سیاست خارجی، خاورمیانه، حزب عدالت و توسعه، منافع اقتصادی