پایان نامه با واژه های کلیدی فتح الله گولن، فعالیت های اقتصادی، اسلام گرایی، آسیای مرکزی

دانلود پایان نامه ارشد

خواسته های اسلامی نظیر حفظ حجاب چشم بپوشد در حقیقت امنیت در نظر گولن بالاتر از اسلام و اسلام گرایی است.

2_ 3_ 2_ اندیشه های اقتصادی
گولن را “ماکس وبر” جهان اسلام می نامند زیرا در باب فعالیت های اقتصادی در اسلام توانست انگیزش لازم را در میان طرفداران خود برای تولید ثروت و مصرف آن در اعتلای جامعة اسلامی ایجاد نماید (نوروزی فیروز، 1391: 72).
اسلام ترکی گولن، اسلام فرد گرایانه و طرفدار کسب و کار هر چه بیشتر با نیت خدمت به
خلق است (خیرخواهان، 1390: 129). تمایز اندیشه های اقتصادی گولن با اندیشه های سرمایه داری غربی در این است که وی کسب ثروت را نه برای منافع فردی بلکه برای منافع اسلام و خدمت به اسلام و مسلمانان می بیند. وی تفسیری متفاوت از عقلانیت ارائه می دهد؛ بر خلاف عقلانیت مدرن که صرفاً به نفع شخصی توجه دارد، وی بر این باور است که عقلانیت واقعی آن عقلانیتی است که هم به این جهان و هم به جهان آخرت توجه داشته باشد (همان: 129). از جمله مهمترین نهادهای جنبش گولن که با اتکاء به اندیشه های گولن تأسیس شده و ارتباط اسلام با سرمایه داری را تبلیغ می کند. انجمن بازرگانان مستقل1 است. این گروه جزوه ای دارد با عنوان انسان اسلامی که زندگی حضرت محمد (ص) را که به تجارت اشتغال داشته توضیح می دهد. گولنی ها در خصوصی سازی هم به دین استناد می کنند (همان: 131).

الف_ بازار
بازوی پرتوان دیگری که در خدمت جنبش گولن قرار دارد نهادهای مالی و تجاری هستند (یاووز، 2003: 181). مبانی اصلی در بخش اقتصاد اگر چه مشابه اندیشه های لیبرالیستی است امّا استناد آن ها به اسلام است. مصادف شدن جنبش گولن با فضای اصلاحات اقتصادی “اوزالیسم” موجب رشد اقتصادی ترکیه و رشد جنبش شد (نوروزی فیروز، 1391: 71). فعالیت های اقتصادی طرفداران گولن از شرق ترکیه آغاز شد و از چنان گستردگی و قابلیتی برخوردار است که از آن ها به
____________________
1_ MUSIAD
“ببرهای آناتولی” یا “ببرهای سبز” یاد می شود. محصولات این گروه ها امروزه در مراکز مد جهانی به فروش می رسد. مؤسسه ثبات اروپا1در سال 2005 بررسی گسترده ای از ببرهای آناتولی به عمل آورد. این گزارش با عنوان “کالونیست های اسلامی” به چاپ رسید (خیر خواهان، 1390: 130). این جنبش در سال 1996 بانک اسلامی “آسیا فاینانس” را با هدف جمع آوری پول جهت سرمایه گذاری در جمهوری های ترک زبان و جلب توجه بازرگانان ترکیه به سوی کشورهای تازه استقلال یافته از اتحاد شوروی و تحکیم مناسبات با این کشورها تأسیس کردند، که مبتنی بر بهره نیست. 16 شریک از این بانک حمایت می کنند و سرمایه آن بالغ بر 125 میلیون دلار است (ارس؛ کاها، 1381: 67). شرکت های اقتصادی اسلام گرایان در اقتصاد ترکیه از موقعیت ممتازی برخوردارند و دارای شهرت جهانی می باشند. شرکت هایی نظیر اولکرقومباس، اخلاص، اتفاق و یمباش از جمله این شرکت ها می باشند. ارزش سالانه صادرات این شرکت ها فقط به کشورهای اسلامی هشتصد میلیون دلار می باشد (نورالدین، 1382: 108). در بخش اقتصادی نیز جنبش محمد فتح الله گولن تلاش می کند تا فعالیت هایی را انجام دهد که با اسلام در تضاد نباشد. فعالیت هایی نظیر بانکداری اسلامی بدون ربا، تأسیس بیمارستان هایی که در آن طبق مبادی آداب اسلامی رفتار می کنند و …. از جمله بخش های دیگری که جنبش محمد فتح الله گولن در آن سرمایه گذاری چشمگیر کرده، بخش گردشگری است. این گروه با تأسیس اقامتگاه های توریستی بدون فساد، مکان تفریحی مناسبی برای سرمایه دارهای متدین به وجود آورده است (نوروزی فیروز، 1391: 77).
____________________
1_ ESI
ب_ جایگاه اقتصاد از نگاه دین
ارزش و منزلت اقتصاد در آموزه های دینی به گونه ای تبیین شده که صاحب شریعت آن را حافظ اصل دین می داند و کفی بذالک اهتماما؛ چون آن را با اصل دین می سنجد و می گوید: اگر اقتصاد نباشد و ملتی فقیر باشد، اساس دینداری جامعه دچار مشکل می شود. البته مقصود این نیست که اقتصاد زیربنا است و اگر کسی در رفاه بود، سعاتمند است، بلکه دین می گوید: اعتقاد زیربنا است، ولی فقر اقتصادی جامعه، پایه و زیربنا را سست می کند و با سستی آن دیانت از دست می رود، پس دین نفرموده فقط قیامت است و بهشت و تنها در آنجا تأمین خواهی شد، بلکه به اقتصاد در دنیا هم کاملاً بها داده و آن را رکن اصیل زندگی دانسته، چنانکه صاحب وسایل در روایتی از مرحوم کلینی چنین نقل کرده است: قال رسول الله (ص): “اللهم بارک لنا فی الخبز و لاتفرق بیننا و بینه، فلولا الخبز ما صلینا، و ما صمنا، و لا ادینا فرائض ربنا” (حرعاملی، 1414: 220). این گونه احادیث درباره شخص رسول اکرم (ص) نیست، بلکه معنی آن این است که پروردگارا نان مملکت را برکت بده، مراد از نان، اقتصاد است.
در این حدیث شریف پس از آنکه عرض می کند: “اللهم بارک لنا فی الخبز”؛ یعنی خدایا نان جامعه ما را پربرکت قرار بده، عرض می کند: ” و لا تفرق بیننا و بینه …” بین جامعه ما و نان مملکت فاصله نینداز؛ زیرا اگر ملت و مملکتی نانش کم و اقتصادش ضعیف باشد، آنان اهل عبادت نخواهند
بود و با خدا قطع رابطه خواهند کرد.
ج_ تأکید اسلام بر کار و تولید
در آموزه های دینی، فراوان به کار و تلاش توصیه شده و در پی حرفه و کار درست بودن، محبوب خداوند به شمار آمده و علت آن عزّت و سربلندی آدمی معرفی گردیده است، چنان که از پیامبر اکرم (ص) چنین آمده: “ملعون من ألقی کلّه علی الناس” (جوادی آملی، 1389: 14)؛ کسی که کاری انجام ندهد و بدون کار در کنار جامعه دست دراز کند، این شخص از رحمت الهی به دور است، بالاخره آدمی باید در متن زندگی کاری انجام دهد، کار فرهنگی، یا اخلاقی، یا عملی ومانند آن.
در روایت دیگری هم از پیامبر (ص) آمده است: “نعم العون علی التقوی الله الغنی” (همان: 14). برای پارسایی و باتقوی شدن، غنا و بی نیازی بهترین کمک به شمار آمده و آن هم با تلاش آدمی بدست می آید.
و روایات بسیاری تلاش پیامبر و اهل بیت (ع) را برای ما بیان می فرماید که آنان کارهای تولیدی سخت و سنگینی داشتند که خلق خدا را از این طریق تأمین می کردند (همان: 15).
لازم به توضیح است که گولنی ها برای توجیه فعالیت های اقتصادی خود به زندگی تجاری پیامبر اسلام (ص) قبل از نبوت ایشان اشاره می کنند که البته کار درستی است، اما به محض رسیدن به حوزة سیاست، هیچ اشاره ای به زندگی سیاسی پیامبر اسلام (ص) در زمانی که در مدینه بودند نمی کنند و از پیوستن به سیاست _بنا به اظهارات خود آن ها_ پرهیز می کنند.

2_ 3_ 3_ اندیشه های فرهنگی
الف_ آموزش
گولن از همان آغاز به اهمیت تعلیم و تربیت اسلامی به خوبی پی برد و لذا از دهه 70 میلادی به بعد، رسماً وارد فعالیت برای تأسیس مدرسه شد و با افتتاح مدرسه ای در شهر ازمیر، کار خود را آغاز کرد (رشد معلم، 1390: 18).
وی در گفتگو با روزنامه انگلیسی، مهم ترین اهداف خود در این فعالیت ها را چنین اعلام کرده است: تأسیس مکان هایی برای تعلیم و تربیت نوجوانان قبل از اینکه کشورهای رقیب به این کار اقدام کنند؛ پرورش نسل برتر برای آینده ترکیه؛ پرورش مبلّغ اسلامی برای تبلیغ از ترکیه، ایجاد همبستگی بین ملت ها (همان: 19).
یکی از مهم ترین مؤلفه های اندیشه فتح الله گولن، پیوند میان اسلام و آموزش است. وی می کوشد از اسلام گرایی سیاسی فاصله بگیرد، اگر چه همین فعالیت های او به طور غیر مستقیم موجب رشد اسلام سیاسی در ترکیه امروز شده و چهره های برجسته ای از دولت مردان مسلمان ترکیه را پرورش داده است. از نظر گولن، مهم ترین نقش را در شکل گیری نسل جدید مسلمان و متعهد، معلمان به عهده دارند. این معلمان هستند که در عمل علم را با خرد ترکیب می کنند و آن را با ارزش های اسلامی می آمیزند. از نظر او علم ماتریالیست (مادی گرا) که از ارزش ها تهی شده، در قبال جنگ ها و بدبختی های دوران معاصر مسئول است، چرا که موضوع جدا بودن “ارزش” از “واقعیت”، این پیامد منطقی رادارد که علم وفعالیت های علمی نسبت به دستاوردهایش هیچ مسئولیتی
ندارد (همان: 19).
فعالیت های آموزشی محمدفتح الله گولن درقالب تأسیس خوابگاه های دانشجویی، اردوگاه_
_های تابستانی، دبیرستان و مراکز آموزشی و فرهنگ و مراکز انتشاراتی و … می باشد (نوروزی فیروز، 1391: 75). تعداد مدارس وی در ترکیه از صدها و در خارج از ترکیه از 250 مؤسسه آموزشی نیز تجاوز می کند. وی این مدارس را در بیش از 52 کشور از آسیای مرکزی گرفته تا بالکان، خاورمیانه، آفریقا، جنوب شرق آسیا، روسیه، کانادا، استرالیا و نیوزلند وو چین و تانزانیا و … تأسیس کرده است (نورالدین، 1382: 196).
گسترش و تأسیس این نوع مدارس به ویژه پس از فروپاشی شوروی رو به فزونی رفت. برای مثال وی در جمهوری آذربایجان دانشگاهی تأسیس کرد که هر سال حدود 7000 متقاضی دارد، ولی تنها 10 درصد آن ها را می پذیرد. در سیبری روسیه، در 10 جمهوری از 13 جمهوری خود مختار آن، مدارس گولن تأسیس شده است. به همین ترتیب، در ترکمنستان 20 مؤسسه، در ازبکستان 18 مجتمع آموزشی، در بوسنی 3 کالج، در افغانستان 4 کالج، در قزاقستان یک دانشگاه و نیز در قرقیزستان، مغولستان، پاکستان، بلغارستان، داغستان، لندن و … مؤسسات گولن فعالیت دارند (رشد معلم، 1390: 19).
در مجموع مدارس و مؤسسات آموزشی گولن از موفقیت بسیاری برخوردارند و با اقبال بسیاری مواجه شده اند. گولن با دوستان و هم فکرانش برای تأسیس مدارس دست به تأسیس شرکت های متعددی زده اند و توانسته اند در کل جهان بیش از 200 مرکز آموزشی علمی و تبلیغی تأسیس کنند که 170 مرکز آن در آسیای مرکزی _حوزه نفوذ فرهنگی ترکیه_ واقع است (رشد معلم، 1390: 19) که 34 هزار دانشجو و دانش آموز را در خود جای داده است، که نشان دهنده اهمیت این منطقه برای جنبش و همچنین جایگاه این جنبش در این منطقه می باشد (مبلغان، 1379: 59). می توان چنین نتیجه گرفت که اصلی ترین حوزه فعالیت مکتب گولن جمهوری های تازه استقلال یافته است و سعی دارد ترکیه را در این منطقه الگو معرفی نماید، لذا حتی در مناطق غیر اسلامی این حوزه نیز مدرسه تأسیس کرده است (نوروزی فیروز، 1391: 75). شایان ذکر است که فتح الله گولن ضد کمالیسم یا مخالف سیاست های پان ترکیسم نیست و از این رو همواره مورد تأیید و حمایت های دولت های ترک، اعم از لاییک و اسلام گرا بوده است (رشد معلم، 1390: 19).
از آنجایی که گولن بر این باور است که ارزش های اخلاقی نه از طریق تبلیغ و ترغیب و درس مستقیم، بلکه با ارائه الگوهای عملی در زندگی روزمره انتقال می یابد؛ لذا در مدارس وی از برنامه های درسی دولتی پیروی می شود و صرفاً با رفتار معلمان است که دانش آموزان به جنبش می پیوندند. در این مدارس بر رفتار نیک و احترام به بزرگترها و دیگر فضائل اخلاقی تأکید می شود (ارس؛ کاها، 1381: 68). بودجه این مدارس توسط اعضاء جماعت تأمین می شود مربیان و آموزگاران این مدارس از فارغ التحصیلان بهترین دانشگاه های ترکیه می باشند و آموزش در این مدارس از کیفیت بالایی برخوردار است. این مدارس دانش آموزان غیرمسلمان را نیز می پذیرد و به دلیل کیفیت آموزش بالا و استفاده از زبان انگلیسی به عنوان زبان اصلی آموزش، فرزندان نخبگان و مقامات دولتی کشورهای گوناگون را جذب خود کرده است (نوروزی فیروز، 1391: 75).

الف_ 1_ اهمیت آموزش در اسلام
هیچ کس دربارة اهمیت روز افزون علم، علم آموزی و آموزش در دنیای امروزی دچار شک
و تردید نیست، اهمیتی که از زمان ظهور و بروز دین مبین اسلام، هم دین اسلام و هم خود پیامبر اکرم اسلام (ص) تأکید بسیاری بر آن داشتند، اهمیتی که در زمان خود یک مقولة عجیب و غریبی بود، این مسئله از آن رو عجیب و غریب بود که در دنیای آن روز افتخاری بالاتر از اسب، شمشیر و قبیله برای جامعة جاهلی عرب وجود نداشت در یک چنین دنیایی و در یک چنین محیطی پیامبر گرامی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی جهانی شدن، فتح الله گولن، جهان بینی، اسلام گرایی Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی تمدن سازی، تمدن اسلامی، اسلام گرایی، پیامبر اسلام (ص)