پایان نامه با واژه های کلیدی عزت نفس، مقابله با استرس، آموزش مهارت

دانلود پایان نامه ارشد

و … .
اسكانس، دبيرخانه كميسيون كسب مهارت‌هاي لازم ايالات متحده آمريكا، مهارت‌هاي ضروري براي محيط كار و زندگي روزمره را چنين مي‌داند:
مهارت‌هاي ارتباطات‌: كار كردن در گروه، آموزش ديگران، ارائه خدمت به مشتري، مذاكره كردن، كار كردن با مردمي كه از نظر فرهنگي متفاوت هستند.
مهارت‌هاي مرتبط با منابع: اختصاص زمان، پول، مواد و مكان.
مهارت‌هاي اطلاعاتي: جمعآوري داده‌ها، ارزيابي داده‌ها، انسجام و سازمان‌دهي داده‌ها، تعبير و تفسير داده‌ها و استفاده از كامپيوتر.
مهارت‌هاي سيستمي: درك و فهم سيستم‌هاي جامعه، سازمان‌ها و تكنولوژي، پالايش و اصلاح عملكرد، طراحي يا ارتقا سيستم.
مهارت‌هاي تكنولوژي: انتخاب ابزار و وسايل، كاربرد تكنولوژي براي كاري خاص و…
مهارت‌هاي ابتدايي: خواندن، نوشتن، رياضي، حساب، صحبت كردن و گوش دادن.
مهارت‌هاي فكر كردن: تفكر خلاق، حل مسأله، تصميم‌گيري، ديدن ديگران از منظر چشم ذهن، توانايي درك اين‌كه چگونه ياد مي‌گيرند، توانايي ارائه منطق و دليل.
ويژگي‌هاي شخصي: مسئوليتفردي، اعتمادبه‌نفس، عزت نفس، اجتماع‌پذيري، خودگرداني و انسجام (فتی و همکاران، 1385).
بيل ك. پيك ليسمر132 و همكاران (1998)، چهار بعد كلي را براي مهارت‌هاي زندگي مشخص كرده‌اند كه هر كدام داراي اجزاء و مؤلفه‌هايي هستند. اين ابعاد عبارتند از:
ارتباط بين فردي133/ ارتباطات انساني134 كه شامل مشاركت فرد در فعاليت‌هاي اجتماعي، برقراري روابط صميمي بين‌فردي، بيان واضح و روشن تفكرات، ارتباطات غير كلامي و … را در بر مي‌گيرد. نتيجه اين ارتباطات افزايش عزت نفس و اعتماد به نفس است.
حل مسأله اجتماعي135/ تصميم‌گيري136 كه شامل تشخيص مسأله، ارزيابي و تحليل اطلاعات، انتخاب راه‌حل‌ها، تدوين هدف و … در شرايط زندگي روزمره و اجتماعي است.
رعايت بهداشت/ سلامتي بدن، بعد سوم مهارت‌هاي زندگي است. توجه به شيوه‌هاي مطلوب تغذيه، كنترل وزن، آراستگي ظاهر، فعاليت‌هاي اوقات فراغت، كنترل فشارهاي روحي، جنبه‌هاي فيزيولوژيكي مسائل جنسي، اجزاء اين بعد از مهارت‌ها است.
داشتن هدف در زندگي/ رشد هويت كه حوزه‌هاي فرعي همچون آگاهي از هويت شخصي، افزايش و نگهداري عزت نفس، واضح‌سازي ارزش‌ها، معني‌دار‌كردن زندگي، رعايت جنبه‌هاي اخلاقي مربوط به اعمال جنسي و … را شامل مي‌گردد.
سازمان جهاني بهداشت (1994) با جمع‌بندي و خلاصه‌كردن مهارت‌هاي لازم براي رسيدن به سطح مناسبي از بهداشت روان و پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي به طور عام، 10 مهارت اصلي را مطرح مي‌كند. اين مهارت‌ها پايه اي بوده و وابسته به فرهنگ خاصي نمي‌باشد. اين مهارت‌ها به لحاظ ارتباط طبيعي به صورت جفت- جفت طبقه بندي شده‌اند كه عبارت‌اند از:
جدول شماره 1- پنج جفت مهارت زندگی از دیدگاه سازمان جهانی بهداشت

مقابله با هيجان
و
مقابله با استرس
تصميم‌گيري
و
حل مسأله
تفكر خلاق
و
تفكر انتقادي
ارتباطات اجتماعي
و
ارتباطات بين فردي
خودآگاهي
و
همدلي
پنج حوزه اصلی مهارت‌های زندگی

هریک از این مهارت‌ها خود دارای اجزا یا مؤلفه‌هایی هستند که در زیر بطور مختصر به آن‌ها اشاره شده است:
مهارت مقابله با استرس
مهارت مقابله با هیجانات
مهارت تفکر انتقادی
مهارت تفکر خلاق
مهارت تصمیم‌گیری
مهارت حل مسأله
مهارت ارتباطات بین‌فردی
مهارت ارتباط مؤثر
مهارت همدلی
مهارت خودآگاهی
مقابله با موقعیت‌هایی که قابل تغییر نیستند
شناخت هیجان‌های خود و دیگران
ادراک تأثیرات اجتماعی و فرهنگی برای ارزشها، نگرشها و رفتار
تفکر مثبت (مثبت اندیشی)
تصمیم‌گیری فعالانه بر مبنای آگاهی از حقایقی که انتخاب‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
تشخیص مشکلات، علل و ارزیابی دقیق آن
همکاری و مشارکت
آگاهی از حقوق و مسئولیت ها
علاقه داشتن به دیگران
آگاهی از نقاط قوت و ضعف خود
فنون مقابله برای موقعیت‌های دشوار (فقدان، طرد، انتقاد)
ارتباط هیجان‌ها با احساسات، تفکر و رفتار
آگاهی از نابرابریها، پیشداوریها و بیعدالتیها
یادگیری فعال (جستجوی اطلاعات جدید)
تصمیم‌گیری بر مبنای ارزیابی دقیق موقعیت‌ها
تشخیص کارهایی که می‌توان انجام داد
اعتماد به گروه
توضیح ارزش‌ها
تحمل افراد مختلف
تصویر واقع‌بینانه از خود
مقابله با مشکلات بدون توسل به سوءمصرف مواد
مقابله با ناکامی، خشم، بی‌حوصلگی، غمگینی، ترس و اضطراب
واقف شدن به این مسئله که دیگران همیشه درست نمیگویند
ابراز وجود
تعیین اهداف واقع‌بینانه
درخواست کمک و تشخیص راه حل‌های مشترک برای جامعه
تشخیص مرزهای بین‌فردی مناسب
ارتباط کلامی و غیرکلامی مؤثر
دوست داشتنی‌تر شدن
آگاهی از حقوق و مسئولیت‌ها
آرام ماندن در شرایط فشار
مقابله با هیجان‌های شدید دیگران
آگاهی از نقش یک شهروند مسئول
تشخیص حق انتخاب‌های دیگر برای تصمیم‌گیری
برنامه‌ریزی و پذیرش مسئولیت اعمال خود
مسامحه (برای حل تعارض)
دوست یابی
ابراز وجود و گوش دادن
رفتار بین فردی همراه با پرخاشگری کمتر
توضیح ارزش‌ها
تنظیم وقت
(فتحی لواسانی، 1378).

– تشخیص راه‌حل‌های جدید برای مشکلات
آمادگی برای تغییر دادن تصمیم‌ها برای انطباق با موقعیت‌های جدید
آشنایی با مراکزی که به حل مشکلات، کمک می‌کنند
شروع و خاتمه ارتباطات
مذاکره و امتناع
احترام قائل شدن برای دیگران
انگیزش برای شناخت

تعریف ده مهارت اصلی زندگی
سازمان جهانی بهداشت در برنامه مهارت‌های زندگی که در سال 1993 معرفی نمود ده مهارت را به عنوان مهارت‌های زندگی اصلی معرفی نمود. این ده مهارت از سوی یونیسف و یونسکو نیز به عنوان مهارت‌های زندگی اصلی شناخته شده‌اند. این مهارت‌ها عبارتند از:
1) مهارت تصمیم‌گیری: در این مهارت افراد می‌آموزند که تصمیم‌گیری چیست و چه اهمیتی دارد. آن‌ها هم‌چنین با انواع تصمیم‌گیری آشنا شده و مراحل یک تصمیم‌گیری را گام به گام تمرین می‌کنند. همچنین با رابطه موجود میان تصمیم‌گیری و سایر مهارت‌های زندگی از یک سو و رابطه تصمیم‌گیری با پیشگیری اولیه در بهداشت روانی از سوی دیگر آشنا می‌شوند.
2) مهارت حل‌مسأله: این مهارت عبارت است از تعریف دقیق مشکلی که فرد با آن روبروست، شناسایی و بررسی راه‌حل‌های موجود و برگزیدن و اجرای راه‌حل مناسب و ارزیابی فرایند حلمسأله تا به این ترتیب فرد دچار دغدغه و اضطراب نشود و از راه‌های غیر سالم برای حل مشکلات خویش استفاده نکند.
3) مهارت تفکر خلاق: توانایی تفکر خلاق یک مهارت سازنده و پایه برای نیل به سایر مهارت‌های مرتبط با سبک اندیشیدن است. در این مهارت افراد فرا می‌گیرند که به شیوه‌ای متفاوت بیندیشند و از تجربه‌های متعارف و معمولی خویش فراتر روند و تبیین‌ها یا راه‌حل‌هایی را خلق نمایند که خاص و ویژه‌ی خودشان است.
4) مهارت تفکر نقاد: این مهارت عبارت است از توانایی تحلیل عینی اطلاعات موجود با توجه به تجارب شخصی و شناسایی آثار نفوذی ارزش‌های اجتماعی، همسالان و رسانه‌های گروهی بر رفتار فردی.
5) توانایی برقراری ارتباط مؤثر: این مهارت به معنای ابراز نیازها، احساسات و نقطه‌نظرهای فردی به صورت کلامی و غیرکلامی است.
6) مهارت ایجاد و حفظ روابط بین‌فردی: مهارتی است جهت تعامل مثبت با افراد به ویژه اعضای خانواده در زندگی روزمره.
7) مهارت خودآگاهی: خودآگاهی به معنای توانایی و ظرفیت فرد در شناخت خویشتن و نیز شناسایی خواسته‌ها، نیازها و احساسات خویش است. در این مهارت فرد هم چنین می‌آموزد که چه شرایط یا موقعیت‌هایی برای وی فشارآور هستند.
8) مهارت همدلی کردن: این مهارت عبارت است از فراگیری نحوه درک احساسات دیگران. در این مهارت فرد می‌آموزد که چگونه احساسات افراد دیگر را تحت شرایط مختلف درک کند، تفاوت‌های فردی را بپذیرد و روابط بین فردی خود را با افراد مختلف بهبود بخشد.
9) مهارت مقابله با هیجانها: شناخت هیجان‌ها و تأثیر آن‌ها بر رفتار. هم چنین فراگیری نحوه اداره هیجان‌های شدید و مشکل‌آفرین نظیر خشم، مهارت مقابله با هیجان‌ها نامیده می شود.
10) مهارت مقابله با استرس: در این مهارت افراد فرا می‌گیرند که چگونه با فشارها و تنش‌های ناشی از زندگی و هم چنین استرس‌های دیگر مقابله نمایند (فتحی و همکاران، 1385).
فنون آموزش کارگاهی
در مهارت‌های زندگی هدف نهایی آموزش، تغییر رفتارهای مشکل‌ساز و ایجاد رفتارهای جدید و سازگارانه است. برای رسیدن به هر‌یک از این سطوح تغییر، از شیوه‌ی آموزشی خاصی استفاده می‌شود. برای مثال شیوه‌ی سخنرانی، برای ایجاد تغییر در دانش و گاهی تغییر در نگرش مفید است، در‌حالی‌که تغییر چندانی در رفتار و میزان مهارت فرد ایجاد نمی‌کند.
مناسب‌ترین شیوه برای ایجاد تغییر در رفتار و ایجاد یک مهارت، اجرای کارگاه آموزشی است. در این کارگاه‌ها آموزش دهنده و آموزش‌گیرنده هر دو فعال هستند. این کارگاه‌ها شامل ترکیبی از چندین شیوه‌ی آموزشی مانند سخنرانی، بحث گروهی، فعالیت و … است (فتحی و همکاران، 1387).
نشان داده شده است که برنامه‌های مهارت‌های زندگی به شرطی مؤفقیت آمیز خواهند بود که هنگام برگزاری کارگاه تمامی موارد زیر با یکدیگر مد نظر قرار گیرند:
الف) مهارت‌ها با هم مرتبط هستند. تمامی مهارت‌های زندگی به یکدیگر وابسته‌اند، به عنوان مثال تفکر نقاد با تصمیم‌گیری ارتباط نزدیک دارد.
ب) محتوای برنامه مهارت‌آموزی باید به حوزه‌ی خاصی مربوط باشد.
ج) روش آموزش مهارت‌ها، روش گروهی است. آموزش‌های مبتنی بر مهارت‌آموزی تنها زمانی مثمر‌ثمر واقع می‌شوند که تعاملی بین افراد گروه مهارت‌ داشته باشد. مهارت‌های بین‌فردی را نمی‌توان در تنهایی و با نشستن و کتاب خواندن آموخت. به‌طور کلی اگر قرار است مهارت‌ها آموخته شوند، باید محتوا، روش و جامع بودن آموزش با هم مورد توجه قرار گیرند. به همین دلیل آموزش مهارت‌های زندگی مستلزم استفاده از فنون و روش‌های آموزشی خاصی است (سازمان جهانی بهداشت، 1994).
روش‌های مورد استفاده در کارگاه‌های مهارت‌های زندگی
رویکرد فعال در مقابل رویکرد منفعل در آموزش
آموزش در کارگاه با استفاده از طیفی از روش‌ها صورت می گیرد. یک سر این طیف روش سخنرانی است که در این روش یک سخنران اطلاعاتی را ارائه کرده و مخاطبان به صورتی منفعلانه تنها پذیرنده و دریافت‌کننده اطلاعات می‌باشند. سر دیگر طیف رویکرد همکاری همدلانه است. در این روش خود شرکت‌کنندگان طی بحث و تعامل با هم معانی مورد نظر را می‌سازند. بین این دو سر طیف، روش‌های دیگری وجود دارد که در قسمت‌های مختلف یک کارگاه مهارت‌آموزی از آن استفاده می‌شود.
برخی از فنون مورد استفاده در این‌جا توضیح داده می‌شود:
بارش فکری: روشی برای تولید ایده‌های متنوع در کارهای گروهی. این روش برای شنیدن نظر کل افراد گروه در زمانی کوتاه مناسب است.
بحث گروهی: روشی مؤثر برای فعال کردن اعضای گروه است و در گروه‌های بزرگ و کوچک قابل اجراست. این شیوه باعث می‌شود تمام افراد برانگیخته شوند که نظر و عقاید خود را راجع به موضوع ابراز کنند.
سؤال کردن: در کارگاه‌های آموزشی این شیوه کاربرد زیادی دارد. پس از انجام هر فعالیت، سؤال‌های زیادی پرسیده می‌شود و این امر باعث می‌شود شرکت‌کنندگان بتوانند از فعالیتی که انجام شده نتیجه‌گیری کرده و این نتیجه را به موقعیت‌های خارج از گروه تعمیم دهند.
ایفای نقش: ایفای نقش مهم‌ترین روش آموزش مهارت‌های زندگی است. این روش برای اجرا در

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درباره نفت و گاز، نقطه تقاطع Next Entries مقاله رایگان درباره نفت و گاز، حل اختلاف، حقوق مالکانه