پایان نامه با واژه های کلیدی صاحبان سهام، صورتهای مالی، حقوق صاحبان سهام، استانداردهای حسابداری

دانلود پایان نامه ارشد

از استفادهکنندگان توانایی تحلیل صورتهای مالی را دارند و میتوانند اقلام غیرمترقبه و تحققنیافته را به منظور تعیین عملکرد جاری شرکت حذف کنند، اما بسیاری از استفادهکنندگان، به دلیل نداشتن تخصص کافی، قادر به انجام این کار نیستند (ARB شماره 32، بند 9، صفحه 261)”
بهطورکلی، تعیین مقدار اطلاعات موردنیاز که باید به استفادهکنندگان غیرحرفهای ارائه شود، دشوار است. علاوهبراین، اگرچه طبقهبندی اقلام به عملیاتی و غیرعملیاتی، مستمر و غیرمستمر و اصلی و فرعی مشکل است، اما منجر به درک بهتر صورتهای مالی میشود. طرفداران همچنین بر این باورند که مدیریت و حسابرسان مستقل در موضع بهتری برای تصمیمگیری نسبت به این موضوع هستند که کدامیک از اقلام غیرمترقبه و غیرعادی، در صورت گزارش در صورت سود خالص، میتواند به نتایج گمراهکنندهای از عملکرد اصلی یک شرکت منجر شود. آنها همچنین معتقدند که سود خالص سال جاری باید عملکرد را تحت شرایط فعلی منعکس کند تا بتوان آن را با عملکرد سالهای قبلی و صنعـت مقایسـه کـرد (ARB شمـاره 32، بند9؛ARB شماره 43، بخش 8، بند 7).
در نهایت، موافقان عملکرد عملیات جاری بیان میکنند که گنجاندن اقلام غیرتکراری و غیرمترقبه همراه با نتایج کسب و کار اصلی به سوءتعبیرهای مهمی از عملکرد اصلی واحد تجاری منجر میشود. از آنجا که اقلام فوق ماهیتاً موقتی هستند، گزارش کردن آنها همراه با نتایج کسب و کار اصلی نوسانات سود و ریسک شرکت را افزایش و قدرت پیشبینی سود را کاهش میدهد.
این درحالی است که برخی معتقدند که کنار گذاشتن این اقلام از سود، کیفیت سود را کاهش میدهد و به نقش آن به عنوان یک ورودی مهم در ارزشگذاری شرکت آسیب وارد میسازد (کاناگارتنام58و همکاران 2009). بنابراین، با انجام این کار مدیران به مدیریت سود تشویق میشوند و باعث میشود استفادهکنندگان اطلاعات مالی با استنباطهای گمراهکنندهای رو به رو شوند (واتس و زیمرمن، 1986؛ AIMR، 1993؛ بیور59، 1998؛ اوهانلون و پاپ60، 1999).
2.4.3 مفهوم شمول کلی سود (سود جامع61)
مفهوم شمول کلی سود به عنوان تغییر در حقوق صاحبان سرمایه، از طریق ثبت رویدادها یا تجدید ارزیابی واحد انتفاعی طی یک دوره مالی به جز توزیع سود سهام و سایر مبادلات مالکانه، تعریف شده است. این مفهوم توسط هیئت استانداردهای حسابداری مالی با عنوان سود جامع مورد اشاره قرار گرفته است. سود جامع مفهومی گستردهتـر از سود خالص دارد، زیرا موارد زیر را در بر میگیرد:
“برخی از تغییرات در ارزش داراییها که طی دورهی مالی شناسایی شده است، مانند تغییر ارزش بازار سرمایهگـذاری در اوراق بـهادار (سهام) یا تعدیل مربوط به تسعیـر ارزکه به عنوان دارایی غیـرجاری طبقهبندی شدهاند (SFAC62 شماره 5، بند 42).”
از سوی دیگر، سود خالص شامل اقلامی نیز هست که ماهیت جاری ندارد. بهطور مشخص، سود خالص (و سود جامع) شامل موارد زیر نیز میشود:
“آثـار برخی از تعدیـلهای حسابداری دورههای قبل که در دورهی مالی جاری شناسایی شدهاند، مانند آثار انباشته تغییر در اصول و روشهای حسابداری (SFAC شماره 5، بند 42).”
هیئت استانداردهای حسابداری، سودی را که تنها منعکسکننده رویدادهای دوره جاری است، عایدات63 نامیده است. بنابراین میتوان نوشت:

اقلام غیر مکرر + سود عملیات جاری = عایدات
آثار انباشته تغییر در اصول و روشهای حسابداری + عایدات = سود خالص
سود (زیان) تحققنیافته + سود خالص = سود جامع
بولتن تحقیقات حسابداری (ARB) شماره 32 با عنوان “سود و مازاد کسب شده”، سود جامع را به صورت زیر تعریف کرده است:
“سود خالصی که با توجه به مفهوم مالکیت محض64 تعریف میشود و در آن فرض میشود که شامل همه اقلامی باشد که بر افزایش خالص حقوق صاحبان سهام در طی دوره، به جز توزیع سود سهام یا مبادلات سرمایهای، مؤثر است (ARB شماره 32، ص 260).”
براساس مفهوم فراگیر، بیان کاملی از صورت سود (زیان) و ترازنامه وجود دارد. همه تغییرات در حقوق صاحبان سهام به جز توزیع سود سهام یا مبادلات مالکانه، به عنوان سود گزارش میشود. لذا این مفهوم سود، شامل همهی درآمدها، هزینهها، سودها و زیانهای تکراری و غیرتکراری است. درحالیکه در مفهوم عملکرد عملیات جاری تنها اقلام ناشی از فعالیتهای تکراری به عنوان سود گزارش میشـد و کلیهی درآمدها، هزینهها، سودها و زیانهای غیرتکراری و غیرمترقبه از محاسبه سود کنار گذاشته میشد.
طرفداران مفهوم شمول کلی سود، براین باورند که، چنانچه سودهای خالص گزارش شده در هر سال در طول عمر واحد تجاری با یکدیگر جمع شوند باید مساوی جمع سود خالص در طول عمر آن واحد شود. اما اگر اقلام غیرمترقبه، اصلاحات دورههای قبل و امثالهم، از محاسبه سود خالص حذف شود و چنانچه اقلام بدهکار (بستانکار) ناشی از رویدادهای فوق بیش از اقلام بستانکار (بدهکار) باشد، که اغلب هم چنین است، منتج به ارائه بیشتر (کمتر) از واقع سود خالص طی سالهای متوالی خواهد شد.
علاوهبراین، حذف برخی از اقلام بدهکار و بستانکار از محاسبه سود خالص موجب ایجاد امکان هموارسازی یا دستکاری در سودهای سالانه میشود. این نظریه طی سالهای گذشته نیز تأیید شده است. از سوی دیگر، صورت سود (زیان) که شامل همهی اقلام بدهکار و بستانکار تشخیص داده شده در طی سال باشد، آسانتر تهیه میشود و برای استفادهکنندگان قابل فهمتر است (ARB شماره 32، بند 7 و ARB شماره 43، بخش 8، بند 7).
در نهایت با توجه به ARB شماره 32، طرفداران مفهوم شمول کلی سود براین باورند که سود جامع، نسبت به سایر روشهای اندازهگیری سود، عملکرد شرکت را بهتر نشان میدهد. به این دلیل که همه تغییرات غیر مالکانه در حقوق صاحبان سهام، در طی یک دوره را در برمیگیرد. همچنین، این باور نیز وجود دارد که صورتهای مالی که با استفاده از شمول کلی تهیه میشوند، بهتر میتوانند قدرت سودآوری شرکت را مشخص کنند و لذا توانایی پیشبینی سودها و جریان وجهنقد آتی بهبود مییابد.
بعـلاوه، باید به این موضوع نیز اشاره کرد که تمـایز بین اقلام بدهکار و بستانکار مربوط به فعالیتهای عملیاتی و غیرعملیاتی آسان و آشکار نیست. رویدادهایی که از دیدگاه یک شرکت، عملیاتی تلقی میشود، ممکن است توسط شرکتهای دیگر غیرعملیاتی محسوب گردد. علاوهبراین، اقلامی که توسط یک شرکت در یک سال معین، غیر عملیاتی شناخته میشوند، ممکن است در سال بعد توسط همان شرکت، عملیاتی طبقـهبندی گردند. به همین ترتیب، اقلام غیر مکرر و رویدادهای غیرمترقبه نیز در دورههای طولانیتر ممکن است عادی و مکرر محسوب شوند و یا رویدادهای غیرعملیاتی به طور مکرر بپیوندد. با توجه به این موارد، تعریف سود عملیاتی مشکلتر و مبهمتر خواهد شد (شباهنگ، 1381).
بنابراین، باتوجه به کلیهی مطالب قبلی میتوان گفت:
تفاوت اصلی بین سود عملیات جاری و سود مبتنی بر مفهوم شمول کلی، به هدف مفروض برای گزارشگری سود خالص بستگی دارد. تأکید سود عملیات جاری بر عملکرد عملیاتی یا کارایی واحد انتفاعی و امکان پیشبینی عملکرد آتی و توان سودآوری آن واحد است. اما طرفداران مفهوم شمول کلی نیز ادعا دارند که کارایی عملیاتی و پیشبینی عملکرد آتی را، در صورت مبتنی بودن آن بر کل تجربه تاریخی واحد انتفاعی در طول سالهای متمادی میتوان بهبود بخشید. دلیل اصلی منتقدین سود عملیات جاری، مشکلات عدیده در تشخیص عملیات اصلی از غیراصلی، عملیات مستمر از غیرمستمر و نیز تصحیح اشتباهات در صورتهای مالی دروههای گذشته میباشد. سود جامع به دلیل در بر گرفتن تمامی تغییرات برتر تلقی شده و گزارش آن هم در استانداردهای بینالمللی و هم در استانداردهای ایران، اجباری است.
2.5 گزارشگری سود جامع
2.5.1 گزارشگری سود جامع در ایالت متحده آمریکا
هیئت استانداردهای حسابداری مالی واژه سود جامع را ابتدا در بیانیهی مفاهیم حسابداری شماره 1 (SFAC1) معرفی کرد و سپس در دسامبر سال 1980، آن را در بیانیهی مفاهیم حسابداری شماره 3: عناصر صورتهای مالی واحدهای تجاری که در 1985، بیانیهی مفاهیم حسابداری مالی شماره 6: عناصر صورتهای مالی جایگزین آن شد، به کار برد. در بیانیههای فوق سود جامع به شرح زیر تعریف شده بود:
“تغییر در سرمایه (خالص داراییها) یک واحد تجاری در طی یک دوره مالی در نتیجه معاملات و سایر رویدادهای مرتبط با منابعی غیر از مالکان. سود (زیان) جامع شامل همه تغییرات سرمایه در یک دوره مالی است به غیر از سرمایهگذاری مالکان و توزیع منافع بین آنها (SFAC 3، بند 56 و SFAC 6، بند 70).”
همانطورکه در قسمت بالا نیز قابل مشاهده است، تعریف FASB از سود جامع در بیانیهی مفاهیم با مفهوم سود فراگیر، مطابقت دارد. برای مثال، FASB، به منظور برجسته کردن اهمیت گزارشگری سود جامع، بیان میکند:
“اقلام سود جامع، به ویژه اقلام مختلفی که با یکدیگر در ثبات، ریسک و قابلیت پیشبینی متفاوت هستند، برای تمامی استفادهکنندگانی که قصد دارند از صورتهای مالی به عنوان ابزاری برای سرمایهگذاری، اعتباردهی و تصمیمگیریهای مشابه در مورد واحد تجاری، استفاده کنند، حائز اهمیت است. تقاضای استفادهکنندگان برای اطلاعات در مورد این اقلام، زیربنای تمایز بین درآمدها، هزینهها، سودها، زیانها و نیز سایر اجزای سود جامع است که از ترکیب درآمدها، هزینهها، سودها و زیانها به شیوههای مختلف حاصل میشود (SFAC 6، بند 216).”
اصطلاح سود فراگیر، سود جامع، بنا بر تمایلی که به ترکیب همهی تغییرات غیرمالکانه در حقوق صاحبان سهام یک دوره در یک شکل واحد وجود داشت، بوجود آمد (رابینسون65، 1991). رابینسون (1991) بر این باور بود که افزایش پیچیدگی کسب و کار، ماهیت بحثبرانگیز سایر اجزای سود جامع در مواد مورد بحث FASB و افزایش مهارت استفادهکنندگـان، همگی دلیلی بر ارائهی شکل کاملی از سود، یعنی سود جامع هستند. ساتن و جانسون66(1993) بر ایجاد یک صورت مالی جدید که همراه اندازهگیری ارزشهای منصفانه در ترازنامه، ارائه میشود، پافشردند، بدون آن که تغییرات در ارزشهای منصفانه در صورت سود (زیان) گزارش شود. طبق این رویکرد، صورت مالی جدیدی پیشنهاد میشود که بین صورت سود (زیان) و ترازنامه است.
اگر چه FASB بهطورکلی رویکرد سود فراگیر را پذیرفت، اما از همان ابتدا الزامی به گزارش سود جامع نداشت (جانسون67و همکاران 1995 وکپ68و همکاران 1996). انجمن مدیریت و تحقیقات سرمایهگذاری (AIMR69) که یکی از بزرگترین گروههای استفادهکننده از اطلاعات صورتهای مالی بود، بر به کارگیری مفهوم سود (زیان) جامع در عمل پافشاری کرد (SFAC 130، بند 40 و جانسون و همکاران 1995). AIMR در مورد درستی برخی از استثنائاتی که FASB در استانداردها مقرر کرده بود و به موجب آن اقلام خاصی از صورت سود (زیان) کنار گذاشته شده و مستقیماً در بخش حقوق صاحبان سهام ترازنامه گزارش میشدند، بسیار شک و تردید داشت (بهطور مثال، SFAC 52: تسعیر ارز خارجی و SFAC 115: حسابداری سرمایهگذاریهای خاص در اوراق قرضه و مالکانه).
AIMR (1993) بر این باور بود که اگر FASB رویکرد شمول کلی را به عنوان پایه و اساسی برای گزارش کلیهی تغییرات در حقوق صاحبان سهام در طی یک دوره مالی، که از معاملات و سایر رویدادهای مرتبط با منابعی غیر از مالکان ناشی میشود، پذیرفته است، باید آن را به طور مداوم در استانداردهایش به کار گیرد. اجازه دادن به اجزای خاصی از سود جامع که از صورت سود (زیان) کنار گذاشته شوند و به طور مستقیم در بخش حقوق صاحبان سهام ترازنامه گزارش شوند، به تدریج این پایه و اساس را تضعیف میکند، ضمن اینکه هیچ مبنای نظری هم برای نحوه عمل فوق، وجود ندارد.
AIMR (1993) همچنین معتقد بود که پایان دادن به چنین اعمالی و گزارش کردن اجزای سود جامع در یک صورت سود یا عملکرد مالی، موجب میشود تا گزارشگری این اقلام بر مبنای یک اساس مفهومی و منطقی انجام شود. بعلاوه، پیروی از این مبنای مفهومی به افزایش یکنواختی ارائه اطلاعات مالی در بین شرکتها و شفافیت اجزای سود جامع، که پیش از این به جای ارائه در صورت سود (زیان) مستقیماً در بخش حقوق صاحبان سهام گزارش میشدند، منجر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی سود حسابداری، حسابداران، استانداردهای حسابداری، تعدیلات سنواتی Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی تجدید ارزیابی، استانداردهای حسابداری، عملکرد مالی، بهای تمام شده