پایان نامه با واژه های کلیدی سود حسابداری، حسابداران، استانداردهای حسابداری، تعدیلات سنواتی

دانلود پایان نامه ارشد

حسابداری در محاسبه سود، مخصوص به حسابداری بوده و رد پای آن در هیچ جای اقتصاد دیده نمیشود.
در این تحقیق، توجه اصلی ما به رویکرد تغییر در میزان رفاه معطوف شده است، به نحوی که FASB49 نیز در چارچوب نظری گزارشگری مالی با تمرکز بر رویکرد دارایی- بدهی و جداسازی مفهوم سود جامع از عایدات دوره چنین رویکردی را در استانداردهای خود دنبال نموده است. در واقع FASB در تلاش است تا با محاسبه سود جامع، سود حسابداری را به سود اقتصادی نزدیک کند و اندکی از انتقادات پیرامون قواعد محاسبهی سود حسابداری بکاهد (مهرانی و همکاران، 1392).
2.3.4.1 سود حسابداری
سود حسابداری را میتوان به عنوان تفاوت بین درآمدهای تحقق یافته ناشی از معاملات یک دوره مالی و بهای تاریخی منقضی شده در آن دوره دانست. عبارات تحقق یافته و منقضی شده نشان از سایه سنگین بهای تاریخی در محاسبه سود حسابداری دارد. قواعدی که در محاسبه سود حسابداری اعمال میشود تفسیرپذیری این رقم را کاهش میدهد (مهرانی و همکاران، 1392).
در سطح ساختاری، سود، که همان سـود حسابداری است، براساس قواعـد و رویـههای معین محاسبه میشود. وضع اصل تحقق درآمد که از هدفها و مفروضات گزارشگری مالی مشتق شده در این مفهوم از سود نقش اساسی دارد. هزینه و تحقق آن تنها در رابطه با کسب درآمد معنی دارد. مخارجی که هر واحد گزارشگر برای کسب درآمد انجام میدهد، درصورتیکه منتهی به درآمد شود، این مخارج به هزینه تبدیل میگردد و در محاسبه سود از درآمدهای کسب شده کسر میشود. اصل تطابق هزینهها با درآمدها دومین اصلی است که کاربرد آن در این مفهوم از سود، ضروری است.
لازم به توجه است که سود حسـابداری پایه و اسـاس بسیاری از تصمیمـات اقتصادی است و مهمترین مشکل محاسبه سود در این مفهوم، عملیاتی کردن اصل تطابق است، بدین مفهوم که کدام هزینه کدام درآمد را ایجاد کرده است.
2.3.4.2 سود اقتصادی
در سطح تفسیری، سود، که همان سود اقتصادی است، برابر با افزایش در خالص ثروت (سرمایه) است. سود مبلغی است که یک شخص (یا واحد گزارشگر) میتواند طی دورهی زمانی معین خرج (توزیع) کند و وضعیتش در پایان دوره به همان خوبی اول دوره باشد. به این ترتیب، سود فقط پس از حفظ سرمایه حاصل میشود. چنانچه سرمایه بر پایهی ارزش اسمی و یا قدرت خرید پول حفظ شود، سرمایه مالی حفظ شده است (مفهوم حفظ سرمایه مالی)، چنانچه سرمایه بر پایهی ظرفیت تولیدی حفظ شود، سرمایه مادی یا فیزیکی حفظ شده است (مفهوم حفظ سرمایه فیزیکی). افزایش در سرمایه از طریق ارزشگذاری واحد گزارشگر در ابتدا و انتهای دوره محاسبه میشود. چنانچه سرمایه پایان دوره بیش از سرمایه اول دوره باشد (با فرض نبود هیچگونه معاملات مالکانه)، این افزایش، سود است.
چون سود اقتصادی با دنیای واقعی مطابقت دارد، مورد توجه تصمیمگیرندگان میباشد ولی محاسبه ارزش (سرمایه) در ابتدا و انتهای هر دوره با مشکلات و ابهامات بسیار جدی رو به رو است. اما مهمترین مشکل سود اقتصادی گزارش یک رقم یک تکه (یکجا) و بدون ریزهکاری است. فرض کنید به هر نحوی خالص ثروت در اول و آخر دوره اندازهگیری شود و مابهالتفاوت آنها برابر با مقدار x باشد که همان سود اقتصادی است. اگر سوال شود، این مقدار x حاصل چه فعالیتهایی است، پاسخی وجود ندارد، چون نمیتوان این مقدار x را تفکیک کرد. نمیتوان بیان کرد که A% مربوط به تولید است، B% مربوط به نگهـداری داراییها است و …. این سـوال برای سـود حسابداری در حـد مناسب پاسـخ دارد ولی برای سـود اقتصادی بی پاسخ است (ثقفی، 1392).

2.4 رویکردهای تهیهی صورت سود (زیان)
سود اقتصادی هر دوره از طریق ارزشگذاری سرمایهی واحد گزارشگر در ابتدا و انتهای هر دوره مالی محاسبه میشد. صرفنظر از مشکلات مفاهیم متعدد حفظ سرمایه و مسایل خاص ارزشگذاری مهمترین ناتوانی این سود آن است که ماهیت و اجزای سود که برای پیشبینی ضروری است آشکار نمیگردد. بهعبارت بهتر، سود اقتصادی یک قلم است و جزییات ندارد بنابراین امکان پاسخگویی به سوالات زیادی نظیر سود از چه فعالیتهایی حاصل شده را ندارد. از این رو، توان پیشبینی کمی دارد (ثقفی، 1392).
نکته دیگر آن است که هدف اصلی واحدهای انتفاعی، حداکثر کردن جریان سود سهام به سهامداران در طول عمر آن واحد و یا حداکثر کردن ارزش تصفیه یا ارزش بازار واحد انتفاعی در پایان عمر یا مقطعی دیگر و یا ترکیبی از آنها میباشد. اما اندازهگیری کلی سود در طول عمر واحد انتفاعی، اطلاعات لازم را در اختیار نمیگذارد و مهمتر از آن دلایل موفقیت یا شکست را بیان نمیکند. بنابراین، لازم است تا اندازهگیری سود در دورههای کوتاهتر انجام شـود تا بتواند وسیـلهای را برای کنتـرل و مبنایی را بـرای تصمیمگیـریهای سرمایهگذاران، اعتباردهندگان و مدیران به طور مستمر فراهم کند. موفقیت واحد انتفاعی ممکن است به دلیل شانس و تصادفات مساعد و یا کارایی مدیریت باشد. بنابراین، منشأ یا دلایل تحصیل سود برای ارزیابی موفقیت واحد انتفاعی حائز اهمیت است. اما برخی از حسابداران بر این باورند که سود خالص دوره مالی باید تمامی رویدادهای اقتصادی را در بر بگیرد و به سود حاصل از منابع مشخص نیز به طور مناسب عنوان داده شود (شباهنگ،1381). این اختلاف نظرها، موجب طرح دو مفهوم اصلی از سود شده است:
مفهوم عملیات جاری50
مفهوم شمول کلی (سود فراگیر)51
همانطـور که در بالا نیز بیان شـد، موضوع گزارشگـری سـود در حرفه حسابداری مسئلهای بحثبرانگیز است. بهطورکلی، مسئلهی اصلی به انتخاب شیوهی گزارشگری سود، تحت دو مفهوم شمول کلی و عملکرد عملیات جاری برمیگردد. مفهوم شمول کلی منطبق با حسابداری مازاد خالص (تمیز)52 و مفهوم عملکرد عملیات جاری منطبق با حسابداری مازاد ناخالص53 است. بریف و پینزل54 (1996) بیان کردند:
“به نظر میرسد اولین بحث مازاد خالص به عنوان یک موضوع حسابداری پس از آغاز قرن جدید مطرح کردن پرسشهایی در مورد هدف صورت سود (زیان) باشد.”
2.4.1 تئوری مازاد خالص (تمیز)
یکی دیگر از تئوریهای جدید ارزشیابی سهام که نزدیکی بیشتری با مفاهیم و ارقام حسابداری دارد، تئوری مازاد خالص است.
مبنای رویکرد بالا، این تفکر حسابداری است که ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام در آخر دوره مساوی است با ارزش دفتری اول دوره بعلاوه سود دوره منهای سود سهام توزیع شده (یا همان سود مازاد خالص). در این روش صورت سود (زیان) در یک مقطعی از زمان تهیه و هیچ قلمی از متغیرهای حسابداری بین صورت سود (زیان) و ترازنـامه قرار نمیگیرد. یعنی کلیـهی اقـلام افـزایش یا کاهشدهندهی حقوق صاحبان سهام (به استثنای افزایش یا کاهش سرمایه) مستقیماً وارد صورت سود (زیان) میشود و متغیرهایی همانند اقلام غیرمترقبه، اثرات تغییر در اصول حسابداری، تجدید ارزیابی داراییها، تعدیلات سنواتی و تعدیلات مالیاتی روی سودهای سالهای قبل که به فعالیت اصلی شرکت ارتباط ندارد، شناسایی نمیشود. به عبارتی، به جای گزارش کردن این اقلام در صورت تغییرات حقوق صاحبان سرمایه به طور مستقیم آن را در صورت سود (زیان) گزارش میکنند. مفهوم مازاد خالص در مدل ارزیابی سود باقیمانده مطرح و از این طریق وارد ادبیات مالی شد (محمود آبادی و بایزدی، 1387).
تفاوت اصلی بین تئوری مازاد خالص و ناخالص در این است که در تئوری مازاد ناخالص اقلام غیر مترقبه، اثرات تغییر در اصول حسابداری، تجدیدارزیابی داراییها، تعدیلات سنواتی و … مستقیماً در ترازنامـه وارد میشود و در صورت سود (زیان) نشان داده نمیشود، حال آنکه در تئوری مازاد خالص اقلام فوق در انتهای صورت سود (زیان) دوره یا بهطور جداگانه در صورت سود (زیان) جامع گزارش میشود. هیئت استانداردهای حسابداری مالی در حال حاضر از تئوری مازاد خالص پیروی کرده و سود جامع تعریف شده توسط این هیئت با مفهوم این تئوری هماهنگی دارد.

2.4.2 مفهوم سود عملیات جاری
مفهوم سود عملیات جاری بر اندازهگیری کارایی واحـد انتفاعی تأکیـد دارد و آن را کانـون توجه قرار میدهد. واژه کارایی به استفاده، بهرهبرداری و مصرف کارای منابع واحد گزارشگر مربوط میشود. در اقتصـاد ترکیب مناسب و صحیح عوامل تولید عمدتاً، سه عامل کار، سرمایه و مدیریت را کارایی مینامند. رابطه این سه عامل تکنولوژی تولید نامیده میشود. اما ارزیابی کارایی نسبی مستلزم مقایسه آن با استانداردهای تعیین شده می باشد. در صورت نبود چنین معیاری، معمولاً، مقایسه سود عملیات جاری چند دوره یک واحد و همچنین مقایسه آن با میانگین صنعت مربوطه انجام میشود (هندریکسن و ون بردا، 1992).
در این روش، برای محاسبه سود، تأکید ویژهای بر واژههای جاری و عملیاتی میشود. طبق این نظریه تنها آثار پولی آن گروه از تغییرات و رویدادهایی که توسط مدیریت قابل کنترل و ناشی از تصمیمات دوره جاری است باید در محاسبه سود خالص دوره منظور شود (هندریکسن و ون بردا، 1992). بدیهی است تصمیمات مدیران پیوسته است و نتایج اکثر تصمیمات در دورههای آتی نشان داده میشود. علاوهبراین، هر یک از دورههای مالی را نمیتوان یک تجربه اقتصادی مجزا به شمار آورد. از این رو، قضاوت آنکه سودهای (زیانهای) حاصل شده ناشی از تصمیمات فعلی و یا گذشته است بسیار مشکل است (ثقفی، 1392).
تأکید دیگر این مفهوم سود، بر عملیات است. برای محاسبه سود خالص در این دیدگاه، باید تنها رویدادها و تغییراتی در نظر گرفته شود که ناشی از عملیات عادی است، به این علت که قابلیت مقایسه سود خالص ناشی از عملیات عادی با سود سالهای دیگر بیشتر است، همچنین کارایی مدیریت به بهترین شکل ظاهر میشود (هندریکسن و ون بردا، 1992).
انجمن حسابداران آمریکا (که در حال حاضر با عنوان انجمن حسابداران رسمی آمریکا یا AICPA55) در 1936 کمیته رویههای حسابداری (56CPA) را تشکیل داد تا بدین وسیله بین حرفه حسابداری و نهادهای قانونگذار دولتی ارتباط ایجاد شود. این کمیته وظیفه تدوین استانداردهای حسابداری را، در ایالت متحده آمریکا بر عهده داشت. CPA بولتن تحقیقات حسابداری (ARB57) شماره 32 با عنوان “سود و مازاد کسب شده” را در دسامبر 1947 صادر کرد. در این بیانیه سود عملکرد عملیاتی جاری به صورت زیر تعریف شده است:
“تأکید اصلی مفهوم عملکرد عملیات جاری بر رابطه اقلام بنا بر عملیات و بنا بر سال است. بهگونهای که سودها و زیانها به عملیاتی و غیرعملیاتی تفکیک شده و تنها نتایج رویدادهایی که مربوط به سال مالی مورد بررسی است در صورت سود (زیان) راه مییابد، ضمن آنکه سود و زیان ناشی از اقلام غیرمترقبه و تحقق نیافته در تعیین سود سال جاری در نظر گرفته نمیشود (ARB شماره 32، ص 259-260).”
همچنین در این بیانیه سود (زیان) عملیاتی و غیرعملیاتی به صورت زیر تعریف شده است:
“باید بپذیریم که تمایـز نهایی بین درآمـد و هزینههای عملیاتی و سـود و زیانهای غیرعملیاتی، هنوز آنگونه که باید مشخص نشده است. اما بهطورکی، درآمدها و هزینههای عملیاتی عموماً ناشی از فعالیتهای تکراری کسب و کار است که کم و بیش به صورت عادی و قابل اطمینان از سالی به سال دیگر رخ میدهند. اما سودها و زیانهای غیرعملیاتی معمولاً از رخدادهایی ناشی میشوند که به صـورت نامنظم و غیرقابل پیشبینی، کم و بیش به صورت اتفاقی و تصادفی، رخ میدهند (ARB شماره 32، ص 260).”
استانداردهای حسابداری اکثر کشورهای غربی، استانداردهای بینالمللی و استانداردهای ایران نمونههایی از نحوه گزارشهای مالی شامل صورت وضعیت مالی، صورت عملکرد مالی و صورت جریانهای نقدی ارائه کردهاند که سود ناشی از عملیات و جریان نقدی ناشی از عملیات، جداگانه گزارش شود. بی شک تفکیک عملیات اصلی و مستمر از عملیات فرعی و غیر مستمر ساده نیست، چون واژههای مستمر، اصلی و فرعی واژههایی تفسیرپذیرند. برداشت مدیران میتواند متفاوت از حسابداران و حسابرسان و استفادهکنندگان گزارشهای مالی باشد (ثقفی، 1392).
“طرفداران عملکرد عملیات جاری بر این باورند که شمار زیادی از استفادهکنندگان صورتهای مالی، به ویژه سرمایهگذاران، در تصمیمهای مالی خود به صورت سـود (زیان) تکیه میکنند. اگرچـه، برخی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی سود حسابداری، صورتهای مالی، صاحبان سهام، بحران مالی Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی صورتهای مالی، عملکرد مالی، استانداردهای حسابداری، ابزارهای مالی