پایان نامه با واژه های کلیدی ساختار قدرت، آغاز بحران، روشنفکران، حقوق بشر

دانلود پایان نامه ارشد

و موجي از تنش و بي‌اعتمادي در روابط خود را شاهد بوده‌اند، ايران نمي‌تواند اعطاي مرکز فرماندهي به آمريکا را در چند کيلومتري مرزهايش عملي دوستانه تلقي کند.( نجات ، 24تير1391)
بحرين مقر ناوگان پنجم دريايي آمريکا در منطقه خاورميانه است و واشنگتن سال گذشته 200 ميليون دلار کمک نظامي به بحرين اختصاص داد. در حالي که خاندان آل خليفه براي بيش از دو قرن بر بحرين مسلط بوده‌اند، ناآرامي‌ها و قيام کنوني مردم بحرين شرايط بسيار دشواري را براي آمريکا ايجاد کرده و آن را با متحدي بي‌ثبات مواجه نموده است. با آغاز اعتراضات در بحرين، مقامات آمريکا ضمن تأکيد بر حمايت از خاندان آل خليفه و ثبات و امنيت بحرين به عنوان کشوري دوست و متحد، خواستار رويکرد مسالمت‌آميز اصلاحات سياسي از سوي حکومت اين کشور شدند. مسئله‌اي که از نگراني مقامات آمريکايي از تشديد اعتراضات و برهم خوردن ساختار قدرت موجود ناشي مي‌شد. با اين حال، با گسترش و تداوم اعتراضات و نامعلوم شدن آينده بحرين و ورود نيروهاي سعودي به بحرين، آمريکا رويکرد محتاطانه‌تري در پيش گرفت. رويکردي که نشانگر مخالفت جدي و اساسي آمريکا با سرکوب خشونت‌آميز معترضين بحريني نيست و در جهت مديريت بحران و حفظ حاکميت خاندان آل خليفه محسوب مي‌شود.( اسدي ،31تير1391)
از سوي ديگر، بحرين با بضاعت کم سرزميني و جمعيتي خود، در حوزه امنيتي سياست وابستگي را دنبال کرده است.وابستگي به بريتانيا تا سال 1971 و به ايالات متحده و عربستان سعودي پس از آن، از سياست‌هاي بحريني‌ها بوده است.چرا که بدنبال تحولات اخير وادامه نارضايتي مردم، سرانجام پس از چندين ماه زمينه سازي عربستان وحکومت آل خليفه براي مشروعيت بخشيدن مداخله عربستان در بحرين، يک مسئول بحريني تأکيد کرد که اين کشور با طرح شاه سعودي براي الحاق به عربستان موافقت کرده است. اتحاديه دوجانبه مورد توافق اين کشور با عربستان سعودي، در چهار محورامنيت، دفاع، اقتصاد، و امور خارجي خواهد بود.( کرمي، 3شهريور1391)
5-3-2-4اعتراضهاي مردمي و جنبش ?? فوريه بحرين
اعتراضي مردم بحرين ريشه در دهه هاي گذشته دارد و پيش از تحولات جهان عرب در اواخر 2010، آنها دو بار عليه حکومت آل خليفه قيام کرده بودند و براساس توافقات صورت گرفته ميان مخالفان و دولت بحرين در دهه 90 ميلادي قرار بود يک سلطنت مشروطه در اين کشور برقرار شده و انتخابات آزاد پارلماني برگزار شود. اما ناکامي اين تحول و از سوي ديگر شرايط مساعد منطقه اي بعد از تحولات تونس و مصر به همراه اجرايي نشدن توافقات صورت گرفته ميان مخالفان و پادشاه از دلايل آغاز خيزش شيعيان بحرين در فوريه 2011 به حساب مي آيد. ( کرمي، 4فروردين1391)
با شروع انقلاب‌هاي عربي‌اي که در ايران به نام “موج بيداري اسلامي” و در خارج از آن به عنوان “بهار عربي” شناخته مي‌شوند، روابط ايران و بحرين وارد فاز بي‌سابقه‌اي از تنش شد.
در بحرين اکثريت شيعي پرچم‌داران جنبش ضد آل‌خليفه هستند که از حمايت معنوي ايران نيز برخورداند. روحانيون شيعه‌اي که با توجه به محدوديت‌هاي اعمال شده از سوي صدام حسين، به جاي نجف اشرف، قم را براي تحصيل برگزيده بودند، در قالب حزبي به نام “وفاق اسلامي” در اين جنبش تاثيري جدي دارند. شيخ علي سلمان، از مقامات بلندپايه اين حزب تحصيل‌کرده حوزه علميه قم است. پيام‌هاي مخابراتي سفارت ايالات متحده در بحرين تصريح دارند که 30 درصد از شيعيان بحريني از روحانيوني تبعيت مي‌کنند که خود تحت تعاليم روحانيون ايران هستند.هر چند که برخي نظري عکس داشته و مي‌گويند که در طول تاريخ، همواره اين تشيع بحريني بوده که بر تشيع ايراني تاثير گذارده است.
دولت بحرين اعتراض سختي را نسبت به حمايت ايران از اين جنبش ابراز داشته است و کل جنبش را به دخالت خارجي منتسب مي‌کند. همين امر مستمسکي شد تا نيروهاي سپر جزيره از خاک عربستان براي کمک به کنترل اوضاع وارد بحرين شوند. سپر جزيره نيرويي ?? هزار نفري بود که براي دفاع از کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس در برابر تجاوز خارجي تاسيس شد. طي يک‌سال گذشته بين ايران و بحرين و به تبع آن ايران و عربستان سعودي ادبيات بسيار تندي حاکم شده است. يکي از روزنامه‌هاي داخلي در مقاله‌اي تلويحا خواستار استرداد بحرين به ايران شده است و اين موضوع نيز به تنش دامن زده است. در طول اين مدت بحرين سطح روابط خارجي خود را با ايران از سفير به کاردار تقليل داده است. جالب اينجاست که سران بحرين علي‌رغم سرکوب قيام مردم خود که با اعتراض برخي سازمان‌هاي حقوق بشري نيز مواجه شده است، نسبت به مسائل در جريان در سوريه موضع‌گيري کرده و خواستار عدم اعمال خشونت از سوي نيروهاي دولتي در سوريه شده‌اند.( نجات ،24تير 1391)
6-3-2-4 موضع ايران نسبت به تحولات اخير بحرين
ايران به دلايل عديدهاي نميتواند نسبت به تحولات بحرين بيتفاوت باشد. از يک سو اين جزيره فقط چهار دهه قبل از ايران جدا و مستقل شده، هنوز تعداد زيادي ايراني تبار در اين کشور زندگي ميکنند که در سرکوبهاي اخير بينصيب نبوده اند. از سوي ديگر ايران داراي پيوندهاي اجتماعي و فرهنگي عميق با جامعه بحرين است .اما از سوي ديگر وضعيت بينالمللي ايران به گونهاي است که در صورت هر گونه دخالت مستقيم در خارج از مرزهاي خود با واکنش شديد بينالمللي روبرو خواهد شد. به همين دليل است که اپوزيسيون بحرين هم از دهههاي پيش تلاش داشته خود را مستقل نشان داده و خواستار مداخله ايران نيست. خواستهها و مطالبات مردم بحرين از منظر ارزشها و اصول پذيرفته شده بينالمللي مشروع و قابل دفاع است. عليرغم اتهامات عربستان و حاکميت بحرين قرائن و مستنداتي براي اثبات دخالت ايران وجود ندارد و همانطور هم که گفته شد کميته حقيقتياب بحرين نيز اين عدم مداخله را تاييد کرده اما پادشاه بحرين به هنگام قرائت گزارش کميته حقيقت ياب، ايران را متهم کرد که از نظر تبليغاتي بحرين را هدف قرار داده است. مقامهاي سياسي ايران در ماه مارس ???? در واکنش به ورود نيروهاي نظامي عربستان به بحرين تهديد کردند که ايران دست بسته نخواهد نشست. اما عملا اقدامي صورت نگرفت. به همين دليل اين انتقاد وارد است که تهديدي که زمينه عملي شدن نداشت نبايد صورت ميگرفت. ايران از نفوذ در بين مردم بحرين برخوردار است و ميتواند به عنوان يک بازيگر، جزيي از راه حل باشد و کمک کند که مردم بحرين و حاکميت اين کشور زودتر به يک توافق سودمند برسند. (فرازمند، 4فروردين1391)
ضمن آنکه نقش ايران در اين حوزه متفاوت‌تر از ساير نقاظ جهان عرب است که مبتني بر ترکيبي از مسائل مربوط به منافع و ارزش‌ها بوده است؛ به خصوص در مورد بحرين اين سياست کاملاً مشهود است. از لحاظ منافع، بحرين در حوز? فوري سياسي – امنيتي ايران در منطق? حساس خليج فارس قرار دارد. حضور نيروهاي سعودي در بحرين و حمايت آمريکا از اين سياست، با هدف تسلط و کنترل جريان‌هاي سياسي – امنيتي در بحرين و کل منطقه خليج فارس، صورت گرفته است. اين سياست عربستان مي‌تواند توازن قدرت در منطقه خليج فارس و حتي منطقه خاورميانه را به ضرر ايران به هم بزند. از لحاظ ارزش‌ها هم مسئله بحرين براي ايران حائز اهميت است. بيشتر جمعيت بحرين ضمن اينکه شيعي هستند، ريشه ايراني دارند و به زبان فارسي صحبت مي‌کنند. ايران هم يک کشور شيعي است که به طور طبيعي همانند هر کشور ديگري به حق و حقوق هم نوعان و هم مذهبان خود در منطقه حساس است. اين حساسيت حتي در زمان رژيم شاه که يک حکومت غير ايدئولوژيک بود هم در مورد جنبش‌هاي شيعي در لبنان و عراق وجود داشت.
از آغاز بحران، گروه‌هاي مختلف داخلي، اعم از حوزه‌هاي علميه و روحانيون، بازار، دانشگاهيان، روشنفکران، فيلم‌سازان، نويسندگان و به طور کلي مردم عادي نيز نوعي حس همبستگي ارزشي و حمايت از همنوعان را نسبت به وقايع اسفبار سرکوب مردم بيگناه در بحرين داشته‌اند. در اينجا شديدترين مواضع نه از سوي دولت بلکه از سوي مجلس شوراي اسلامي اتخاذ شده که مي‌گويد حضور نيروهاي خارجي در بحرين، “بازي با آتش” است. اين امر نشان مي‌دهد که مسئله بحرين، در سطح افکار عمومي ايران بسيار حساس است. (برزگر ، 16فروردين1390)
7-3-2-4 نقش کنوني عربستان در بحرين
موج تحولات جهان عرب، محيط پيراموني عربستان در بحرين و يمن را که در استراتژي هاي امنيتي اين کشور جزء حوزه حياتي تعريف گرديده است را در محاصره تحولاتي قرار داد که در صورت تداوم اوليه مي توانست عربستان را به شدت در حوزه تدافعي برده و به نوعي بازنده تحولات عربي نشان دهد. بنابراين مديريت عربستان بر دو قيام بحرين و يمن، بخصوص بحرين از اين زاويه معنا مي يابد که بحرين در استراتژي هاي امنيت ملي عربستان نقش مهمي را بازي مي کند. خاندان سلطنتي حاکم بر بحرين و متحد نزديک به عربستان سعودي براي مقابله با اعتراض هاي تصاعد يابنده شيعيان، از سعوديها درخواست کمک نمود و سعودي ها روز چهاردهم مارس 2011 به بحرين تانک و سرباز فرستادند و در قالب نيروهاي سپر جزيره حرکت اعتراضي مردم را سرکوب نمودند. بنابراين اين فوريت اقدام نشانگر نگراني هاي جدي امنيتي عربستان بود که تداوم آن مي توانست به تغييرات قابل توجه در محيط امنيتي عربستان منجر شود. (کرمي، 3بهمن91)
8-3-2-4 نگراني هاي امنيتي عربستان از ماهيت تحولات بحرين
الف ) چالش در نظام هاي پادشاهي
کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس به خصوص عربستان با توجه به ماهيت حکومتشان که حکومت-هاي موروثي و پادشاهي هستند، طبيعي است که در مقابل با انقلابي که درصدد ايجاد تغيير در ساختارهاي موجود و بوجود آوردن تغييرات جديد باشد موضع گيري کنند. از اين روست که يکي از اصلي ترين خواسته معترضين اصلاحات سياسي و انجام انتخابات دموکراتيک در کشور بوده و هست.
بنابراين شيخ نشينهاي حاشيه خليج فارس و عربستان سعودي با توجه به مشابه بودن ساختارهاي سياسي، پايه هاي حکومت خود را در مقابل با موج تحولات اعتراضي متزلزل يافته و در جهت مقابله با آن اقدام نمودند. در اين رهگذر دو راهکار سياسي از سوي سعودي ها مطرح گرديد که هر دو به دلايل مختلف عملاً راه به جايي نبرده است. راهکار اول عبور از مرحله همکاري بسوي اتحاد سياسي و راهکار دوم پيوستن دو پادشاهي اردن و مغرب به جمع اعضاي شوراي همکاري خليج فارس. بنابراين عربستان تمام تلاش خود را در اين راستا معطوف به اين مسئله نموده است تا نشان دهد که پادشاهي هاي مطلقه شکل پايدار و ثبات بخش به حساب مي آيند.

ب ) قدرت گيري شيعيان
پيروزي انقلاب شيعيان در ايران، قدرت يابي شيعيان عراق، تقويت گروههاي مقاومت شيعي در لبنان و اتحاد متشکل از ايران، سوريه و حزب الله، عملا جبهه محافظه کاري عربي به رهبري عربستان را در چالش و موقعيت تدافعي قرار داد و عربستان بيم آن داشت که تحولات اعتراضي شيعيان بحرين حلقه تکميل کننده اين زنجير باشد. فارغ از اين مسئله، عربستان در ساختار داخلي خود و در شرق اين کشور در مناطق الاحساء، قطيف و العواميه که در مجاورت بحرين قرار دارد، جنبش اعتراضي شيعيان را دارد که موفقيت تحولات بحرين مي توانست الهام بخش شيعيان شرق عربستان باشد. بنابراين طبيعي بود که عربستان به اين مسئله واکنش تندي نشان داده و تلاش نمود تا به هر قيمتي تحولات اعتراضي در بحرين را سرکوب و مديريت نمايد
بايد گفت که بحرين سال هاست که روابط سياسي، اقتصادي و نظامي – امنيتي گسترده اي را با عربستان دارد و به نوعي در زير چتر حمايتي عربستان قرار مي گيرد. بحران بحرين در بستر شرايط جديد خاورميانه به وقوع پيوسته است و از ديد سعودي ها تداوم و موفقيت آن مي تواند منجر به تغييراتي در پيرامون عربستان گردد. از نظر عربستان هرگونه قدرت گيري شيعيان در بحرين به افزايش نفوذ ايران مي‌انجامد و خطر را به دروازه‌هاي عربستان مي‌رساند. انقلاب مردم بحرين مي‌تواند براي شيعيان عربستان نيز الهام بخش باشد.
با توجه به ماهيت دگرگون يابنده

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی ساختار قدرت، درون داده، برون داده Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی ساختار قدرت، موازنه قوا، حقوق بشر