پایان نامه با واژه های کلیدی روابط صمیمی، قضاوت اخلاقی، تحول شناختی، اصول اخلاقی

دانلود پایان نامه ارشد

برای نوجوانان تنظیم میکند که پیچیدهتر از معماهای پیاژه بود (کدیور، 1385). همچنین کولبرگ، روش پیاژه در سنجش استدلال اخلاقی را پالایش کرد. پیاژه از یک روش بالینی نسبتاً باز براي مصاحبه با کودکان استفاده میکرد، اما کولبرگ با توسعۀ روش پیاژه، روند مصاحبۀ تهذیب شده را ایجاد کرد که براي ارزیابی تحول قضاوت اخلاقی در فراخناي زندگی، مورد استفاده قرار میگیرد (جهانگیرزاده، 1390).
او با تجزیه و تحلیل پاسخ آزمودنیها، تحول اخلاقی افراد را در سه سطح پیشقراردادی47، قراردادی48 و فرا قراردادی49 و شش مرحله مشخص نمود و ترتیب و توالی این مراحل را بدون در نظرگرفتن تفاوتهای فرهنگی ثابت و بدون تغییر دانست (استامس و همکاران50، 2006)
جدول 2-1: سطوح و مراحل قضاوت اخلاقی از نظر کولبرگ (وندر زندن، 2001، ترجمۀ گنجی، 1390، ص 189)
سطح
سن
مرحله
تشریح
پیشقراردادی
بین 4 تا 10 سالگی
در جهت تنبیه و قدرت

در جهت تبادل

اطاعت از قوانین تنها به منظور اجتناب از تنبیه شدن
اطاعت از قوانین به منظور دریافت احترام یا پاداش
قراردادی
بین 10 تا 13 سالگی
در جهت حفظ روابط خوب و تأییدهای دیگران
اطاعت از قوانین به منظور اجتناب از عدم تأیید دیگران.
اطاعت از قوانین برای اجتناب از نکوهش مقامات؛ اهمیت انجام وظیفه برای حفظ نظم جامعه.
پسقراردادی
بین 13 سالگی تا شروع بزرگسالی
در جهت قراردادی اجتماعی

در جهت اصول اخلاقی همگانی
احترام به قوانینی بر حسب اصول اخلاقی شناخته شده، اصولی که برای سلامت جامعه بنیادی است، اهمیت احترام به همتایان.
احترام به قوانینی که به طور فردی انتخاب می شود (عدالت، متقابل بودن، برابری)، نه براساس الزامهای قانونی یا نظر دیگران.

3-1-4- تحول روانی- جنسی51
افراد در طی زندگی با تعارض بین سایقهای زیستی و انتظارات اجتماعی مواجه میشوند. طبق نظریۀ روانکاوی نحوهای که این تعارضها حل میشوند، توانایی افراد برای آموختن، کنار آمدن با دیگران، و مقابله کردن با اضطراب را تعیین میکند. گرچه افراد متعددی به نظریۀ روانکاوی کمک کردند، زیگموند فروید و اریک اریکسون52 از مشهورترین این افراد به شمار میروند (برک، ترجمۀ سید محمدی، 1384). زیگموند فروید بنیانگذار نظریۀ روانکاوی بود. او ابتدا، از هیپنوتیزم برای درمان اختلال عصبی سود جست، اما بعد به کندوکاو بیشتر در افکار بیمارانش پرداخت و از طریق تداعی آزاد53 به روشن کردن علل آشفتگیهای هیجانی آنها پرداخت. علاوه بر این فروید از تعبیر خواب نیز برای کندوکاو در ضمیر ناهشیار استفاده نمود (الیس، 1922، ترجمۀ فروغان، 1388). فروید معتقد بود که امیال جنسی، غرایز و سائقهای پرخاشگرانه عوامل اصلی تعیین کنندۀ رفتار هستند. از این رو نظریههای جدي در مورد رابطه جنسی و تمایلات جنسی از نظریۀ فروید آغاز شد. فروید، اساساً یک تحولگرا بود. او معتقد بود که تغییرات روانشناختی به وسیلۀ نیروهای درونی، به ویژه رسش زیست شناختی54 هدایت میشود.
براساس نظریۀ او شخصیت از سه جزء نهاد55، خود56، فراخود57 تشکیل میشود. نهاد از زمان تولد وجود دارد و از غرایز و امیال اساسی که در پی ارضای فوری، بدون در نظر گرفتن پیامدهای آن، تشکیل میشود. تکوین خود نیز از سال اول زندگی آغاز میشود. خود از فرایندهای ذهنی، نیروهای استدلال عقل سلیم تشکیل میشود و نقش آن هدایت انرژی نهاد، براساس محدویتهای زندگی است. جزء سوم فرا خود میباشد که نتیجۀ نهایی رسش، همانندسازی با والدین و سرمشقگیری، و بالاخره آموزش هیجانی است. فراخود در پی تأثیرگذاری بر رفتار به منظور منطبق کردن آن با انتظارات جامعه به وجدان تبدیل میشود (الیس، 1922، ترجمۀ فروغان، ص 39). فروید نه تنها نظریهای را دربارۀ ساختار شخصیت تدوین کرد، بلکه خطوط کلی نظریۀ روانی-جنسی تحول را ترسیم نمود. بنا به نظریۀ فروید تمام انسانها از مراحلی روانی-جنسی عبور میکنند. بدین ترتیب که ابتدا علایق جنسی آنها از دهان به مقعد و سپس به منطقۀ آلتی تغییر مییابد؛ و در نهایت بعد از دورۀ نهفتگی، دوباره بر ناحیۀ تناسلی متمرکز میشود (همان). در هر یک از این مراحل تعارضی شکل می گیرد که فرد باید پیش از عبور به مرحلۀ بعدی، آن را حل کند. اگر در هریک از این مراحل تعارض حل نشود ناکامی به وجود میآید. این ناکامی دوام پیدا میکند و جزء یکی از ویژگیهای مهم شخصیت میشود. همچنین، گاهی ممکن است که فرد آن چنان به لذتهای مربوط به یک مرحله وابسته شود که نتواند به مرحلۀ بعدی راه یابد. بنابراین ناکامی یا ارضای بیش از حد میتواند در یکی از مراحل خاص تحول تثبیت ایجاد کند (وندر زندن، 2001، ترجمۀ گنجی، 1390). در جدول زیر مراحل روانی-جنسی فروید شرح داده می شود.
جدول 2-2: مراحل تحول روانی-جنسی از نظر فروید (برک، ترجمۀ سید محمدی، 1384، ص26)
مرحلۀ روانی -جنسی
دورۀ تحول
شرح
دهانی
تولد تا 1 سالگی
منِ جدید فعالیت های مکیدن نوزاد را در جهت پستان یا شیشۀ شیر هدایت میکند. اگر نیازهای دهانی به طور مناسب برآورده نشود، فرد عادتهای چون شست مکیدن، ناخن جویدن، مداد جویدن را در کودکی و پرخوری و سیگار کشیدن را در دوران بعدی زندگی پرورش خواهد داد.
مقعدی
1 تا 3 سالگی
کودکان نوپا و پیش دبستانی از نگهداشتن و رها کردن ادرار و مدفوع لذت میبرند.
آلتی
3 تا 6 سالگی
تکانههای نهاد به اندام های تناسلی منتقل میشود، و کودک از تحریک آلتی لذت میبرند. تعارض ادیپی در مورد پسرها و تعارض الکترا در مورد دخترها واقع میشود. بچهها میل جنسی به والد جنس مخالف احساس میکنند. آنها برای اجتناب از تنبیه، از این میل دست میکشند، و در عوض، ویژگیها و ارزشهای والد هم جنس را میپذیرند و در نتیجه فرامن شکل میگیرد.
نهفتگی
6 تا11 سالگی
غرایز جنسی خفته میماند، و فرامن تحول بیشتری میکند. کودک از بزرگسالان خارج از خانواده و بازی با همسالان هم جنس خود مهارتهای اجتماعی تازهای را فرا میگیرد.
تناسلی
نوجوانی
بلوغ جنسی باعث میشود که تکانههای جنسی مرحلۀ آلتی دوباره ظاهر شوند. اگر تحول در مراحل قبلی خوب پیش رفته باشد، به زندگی زناشویی، روابط جنسی پخته، و به دنیا آوردن فرزندان و پروراندن آنها میانجامد.

2-3-4- تحول روانی-اجتماعی58
تحول روانی-اجتماعی یکی دیگر از ابعاد تحول انسان است که تغییرات مربوط به شخصیت، هیجانها و روابط با دیگران را در بر میگیرد (وندر زندن، 2001، ترجمۀ گنجی). از مهمترین نظریهپردازان، نظریۀ تحول روانی-اجتماعی میتوان به اریکسون اشاره کرد. نظریۀ اریکسون در زمینۀ روانی-اجتماعی به دلیل برخورداری نسبی از استحکام و جامعیت نظری مورد توجه و امعان نظر قرار گرفته است. از این رو اریکسون یکی از چهرههای سرشناس نظریۀ روانکاوی است که تحت تأثیر عقاید فروید قرار گرفته است. او، تصویر نوین و گسترش یافتهای از تکالیف کودک، در هریک از مراحل فرویدی ارائه کرده است. علاوه بر این، سه مرحلۀ جدید نیز که مربوط به دوران بزرگسالی میباشد را به نظریۀ خود افزود، به طوری که این نظریه، اکنون تمامی چرخۀ زندگی را در بر میگیرد (بیابانگرد، 1384). اریکسون بعضی مفاهیم عمده و اصلی فروید را از جمله این که انسان دارای غرایز اساسی است، مرحلهای بودن فرایند تحول، توالی مراحل تحول تحت تأثیر رسش زیست شناختی و بالاخره این که شخصیت شامل سه بخش عمدۀ نهاد، خود و فرا خود است را پذیرفته است (همان). در مقابل، نظریۀ اریکسون سه تفاوت عمده با نظریۀ فروید دارد. نخست این که، اریکسون کمتر بر عوامل جنسی تأکید دارد و در مقابل، بیشتر بر عوامل اجتماعی تأکید میکند، در حالی که فروید عوامل تعیین کنندۀ شخصیت را به حلقۀ خانواده محدود ساخت؛ اریکسون در سیر تحول کودکی بر نقش تعیین کنندۀ همسالان، معلمان و نهادهایی چون مدرسه تأکید میورزد (همان). او تأکید فروید بر تجارب سالهای نخستین عمر و اهمیت انگیزشهای ناهشیار را پذیرفت، اما از قصور فروید در توجه به دورۀ بزرگسالی انتقاد کرد (اریکسون، 1982، به نقل از رایس، 1992، ترجمۀ فروغان، 1388). علاوه بر این، اریکسون برخلاف فروید نقش فعالتری برای (خود) در نظر میگیرد، و به تبع آن، انسان را موجودی آگاه و منطقی میبیند. از این رو، اریکسون به تحول انسان خوش بینتر است و بر تواناییها و قابلیتها و ارادۀ انسان نیز تأکید بیشتری میکند. در حالی که فروید اصولاً بر پیامدهای بیمارگونه توجه میکرد و نگرش بدبینانهای دربارۀ سرشت انسان داشت (وندر زندن، 2001، ترجمۀ گنجی، 1390). اریکسون برای فرایند تحول روانی-اجتماعی که تمام گسترۀ حیات را در بر میگیرد، هشت مرحله در نظر گرفته است (برون و لویس59، 2003).
او برای هریک از این مراحل یک بحران یا تعارض روانی-اجتماعی که از ترکیب تحول زیستی و خواستههای روانی-اجتماعی پدید آمده، پیش بینی کرده است. حل موفقیتآمیز بحران در هر مرحله فرد را برای مقابله با بحران مرحلۀ بعد آماده میکند و چگونگی حل آنها بر بحرانها و مراحل بعدی تحول اثر میگذارد. در واقع هر بحران به من نیرو میبخشد و به حل بحران مرحلۀ بعد به طور مثبت کمک میکند (تتلا60، 2009، محرمی و همکاران، 1390) در جدول زیر به مراحل هیجانی-اجتماعی نظریۀ اریکسون اشاره میگردد.

جدول2-3: مراحل روانی-اجتماعی اریکسون، همراه با مراحل روانی-جنسی متناسب با آنها (برک، ترجمۀ سید محمدی، 1384، ص 28)
مرحلۀ هیجانی-اجتماعی
دورۀ تحول
شرح
اعتماد در برابر بیاعتمادی
(دهانی)
تولد تا 1 سالگی

نوباوگان از رابطۀ گرم و پذیرا حس اعتماد میکنند، یا اطمینان مییابد که دنیا خوب است. بی اعتمادی در صورتی روی میدهد که نوباوگان مجبور باشند برای آسایش مدت زیادی انتظار بکشند و بیرحمانه با آنها برخورد شده باشد.
خودمختاری در برابر شرم و تردید (مقعدی)
1 تا 3 سالگی

کودکان با به کارگیری مهارتهای جدید ذهنی و حرکتی دوست دارند خودشان انتخاب کنند و تصمیم بگیرند. خودمختاری در صورتی پرورش مییابد که والدین امکان انتخاب آزاد معقول را به کودک بدهند و او را مجبور یا شرمنده نکنند.
ابتکار در برابر گناه (آلتی)
3 تا 6 سالگی

کودکان از طریق بازی وانمود کردن، نوعی آدمی را که میتوانند شبیه آن شوند را تجربه میکنند. ابتکار- حس جاه طلبی و مسئولیت- در صورتی پرورش مییابد که والدین درک نو یافتۀ مقصود و هدف را تقویت کنند. اگر والدین توقع کنترل شخصی خیلی زیاد داشته باشند، نتیجۀ آن کنترل بیش از حد یا گناه خیلی زیاد خواهد بود.
سخت کوشی در برابر حقارت (نهفتگی)
6 تا 11 سالگی
کودکان در مدرسه قابلیت همکاری با دیگران را پرورش میدهند. حقارت در صورتی ایجاد میشود که تجربههای ناخوشایند در خانه، مدرسه، یا با همسالان به احساس بیکفایتی و حقارت منجر شود.
هویت در برابر سردرگمی هویت (تناسلی)
نوجوانی
نوجوان میکوشد به سوالهایی نظیر من کیستم و جایگاه من در جامعه چیست؟ پاسخ دهد. ارزشها و هدف های خود برگزیده به هویت شخصی با دوام میانجامد. پیامد ناخوشایند، سردرگمی در مورد نقشهای بزرگسال آینده است.
صمیمیت در برابر انزوا
اوایل بزرگسالی
افراد جوان میکوشند با دیگران روابط صمیمی برقرار کنند. برخی افراد به خاطر سرخوردگیهای قبلی نمیتوانند روابط صمیمی برقرار کنند و از دیگران منزوی میمانند.
زایندگی در برابر رکود
اواسط میانسالی
زایندگی یعنی کمک به نسل بعدی از طریق فرزند پروری، کمک به دیگران یا کار خلاق. کسی که در این زمینهها شکست میخورد احساس میکند که دستاورد با معنایی نداشته است.
انسجام من در برابر نا امیدی
پیری

افراد در مرحلۀ آخر در مورد نوع فردی که بودهاند، تأمل میکنند. انسجام از این احساس ناشی می شود که زندگی آن گونه که بوده، ارزش زیستن را داشته است. افراد سالخوردهای که از زندگی خود ناراضی هستند از مرگ میترسند.

2-3-5- تحول شناختی
تحول شناختی کلیۀ تغییرات فرایندهای ذهنی همچون تفکر، یادگیری، حافظه، قضاوت، مسأله گشایی، و ارتباطگیری را شامل میشود (رایس، 1922، ترجمۀ فروغان، 1388). از ميان مهترين نظريه پردازان حوزۀ تحول شناختي ژان پياژه61، جروم برونر62و لو ويگوتسكی63 شهرت جهاني قابل توجهي دارند.

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی تحول اخلاقی، تحول شناختی، رفتار انسان، نیروهای اجتماعی Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی تحول شناختی، بازی نمادین، اسباب بازی، زبان گفتاری