پایان نامه با واژه های کلیدی حقوق بین‌الملل، مخاصمات مسلحانه، نقض حقوق، فضای سایبر

دانلود پایان نامه ارشد

مساعدت 223
2-1-1:بررسی قاعده مسئولیت ناشی ازکمک‌ومساعدت درمیان منابع حقوق بین‌الملل 223
1: طرح پیش نویس مسئولیت دولت 224
2: اسناد بین‌المللی مربوط به حقوق بین‌الملل بشردوستانه 224
3: رویه سازمان ملل متحد 226
4: رویه دولت‌ها 227
5: رویه قضایی بین‌المللی 228
2-1-2: شرایط تحقق مسئولیت ناشی از کمک و مساعدت 229
2-1-2-1: هدایت و کنترل 231
مبحث دوم : مسئولیت و تعهد افراد 234
بند اول: مسئولیت کیفری فردی ناشی از نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه 234
بند دوم: تحول مفهوم مسئولیت کیفری فردی در حملات سايبري 235
گفتار دوم: جبران خسارت ناشی از نقض 238
مبحث اول: جبران خسارت 238
بند اول: شیوه‌های جبران خسارت 239
الف: اعاده وضع سابق 239
ب: پرداخت غرامت 240
ج: جلب رضایت 241
د: توقف و عدم تکرار 242
بند دوم: مطالبه جبران خسارت 243
الف : دولت در مقابل دولت 243
ب: افراد در مقابل دولت (حق دادخواهی و جبران خسارت قربانیان) 243
مبحث دوم: مکانیزم حل اختلافات 245
بند اول: مکانیزم قضایی و شبه قضایی ملی 246
بند دوم: نهادها و مکانیزم‌های قضایی و شبه قضایی فراملی 247
بند سوم: مکانیزم‌های مبتنی بر کمیسیون و دادگاههای منطقه‌ای 247
بند چهارم: نهادها و مکانیزم‌های قضایی و شبه قضایی بین‌المللی 247
بند پنجم: شیوه اعمال صلاحیت دولت ها در رسیدگی به جرایم فضای سایبر 248
نتیجه 253
نتیجه نهایی 256
پیشنهادات 263
منابع 271

الف- طرح پژوهش
1- تبیین مسئله و سؤالات پژوهش
در قرن اخیر سعی گردیده است که از یک طرف توسل به زور برای حل و فصل اختلافات بین‌المللی مقید و قاعده‌مند گردد(JUS AD BELLUM) و از طرف دیگر در صورت وقوع مخاصمات مسلحانه، محدودیت‌های عینی و سنجش پذیری در قالب حقوق بین‌الملل بشردوستانه اعمال گردد(JUS IN BELLO).
در این فرایند اصول و قواعدی طراحی گردیده‌اند که از یک سو ناظر بر ممنوعیت توسل به زور به طور کلی است و از سوی دیگر در پرتو رویکردهای حقوق بشری ناظر بر روابط انسان ها در سطوح داخلی و بین‌المللی در مقام اعمال محدودیت در آیین رزم است. این فرایند در طول قرن گذشته تدوام داشته است اما با ورود به هزاره سوم میلادی، تحولات بسیار سریع و شگفت آوری در همه شئون زندگی نمایان گردیده که بی‌تردید فناوری اطلاعات یکی از عوامل مهم و عمده‌ی این تحولات بوده است. ویژگی برجسته این فناوری، تأثیری است که بر تکامل ارتباطات راه دور گذاشته است. این تکامل نه‌تنها برای انسان‌ها، بلکه میان انسان‌ها و رایانه‌ها، میان خودِ رایانه‌ها نیز به وجود آمده است. در نتیجه‌ی این تحولات، جامعه‌ای مجازی با آثار واقعی پدید آمده است. در راستای این تحولات یکی از مسائل جدید که امروزه مورد توجه حقوق بین‌الملل قرارگرفته، موارد حقوقی مرتبط با فضای سایبر می‌باشد به خصوص مفاهیمی همچون جنگ سایبری، حمله سایبری و یا حتی جرایم سایبری که بعضاً در نوشته‌های حقوقی خلط بحث می‌شوند درحالی که این نوع عملیات از نظر حقوقی با یکدیگر تفاوت دارند.
با توجه به روند رو به رشد حملات سایبری و نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه در خلال این حملات و از آنجایی‌که احتمال گسترده شدن این‌گونه حملات سایبری وجود دارد لذا در بررسی چارچوب حقوقی حملات سایبری بایستی اصول و قواعد حقوق مخاصمات مسلحانه اعم از Jus ad bellum و
Jus in bello را نیز مدنظر قرار دهیم.
با توجه به دامنه گسترده‌ای که حمله سایبری دارد در برخی موارد شاید گستره آسیب‌های این‌گونه حملات چه از لحاظ کمی و چه از لحاظ کیفی چه بسا بسیار بیشتر از حملات متعارف و کلاسیک باشد. بنابراین یکی از نکات بسیارمهم در این رساله این است که دیدگاه برخی از دولت‌ها در مواجهه با حملات سایبری در چارچوب حقوق توسل به زور بررسی گردد.
لذا به دلیل ضرورت بررسی جامع مسائل مرتبط با حملات سایبری و به خصوص تبعات آن و بالطبع مواردی همچون رعایت اصول و مقررات حقوق بین‌الملل بشردوستانه در این‌گونه حملات و آثار حقوقی آن، در این رساله سعی بر آن می‌گردد تا موازین حقوق بین‌الملل بشردوستانه و رعایت آن در پرتو اصول بنیادین حقوق بین‌الملل در حملات سایبری بررسی گردد و از آنجایی‌که اساس و پایه تمام این مسائل فناوری اطلاعات و فضای سایبر می‌باشد لذا بررسی این مفاهیم و تعیین “مالیت داده‌های رایانه‌ای” از آن جهت که تخریب این داده‌ها در چارچوب تعریف “تخریب فیزیکی” مطابق با قواعد حقوق مخاصمات مسلحانه و حقوق بین‌الملل بشردوستانه قرار می‌گیرد یا خیر، نیز یکی دیگر از ارکان این تحقیق می‌باشد.
با عنایت به مطالب مطرح شده و با توجه به افزایش روز افزون حملات سایبری طی سال‌های اخیر و در نتیجه احتمال افزایش میزان تلفات و قربانیان این نوع حملات و تهدید صلح و امنیت بین‌المللی، آرمان این پژوهش بررسی این نکته است که طرفین درگیر در چنین حملاتی (به خصوص مهاجم)، تعهدات و التزاماتی را در رعایت مقررات بشردوستانه حاکم بر این نوع حملات و در راستای حمایت از غیرنظامیان و دیگر افراد و اموال تحت حمایت را رعایت نمایند. با توجه به ویژگی حملات سایبری، دامنه این تعهد و التزام به رعایت قواعد بشردوستانه مشمول دولت‌های ثالث نیز خواهد بود. همچنین با بررسی آراء دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیه نیکاراگوئه و بوسنی و نیز آراء دیوان بین‌المللی کیفری برای یوگسلاوی سابق در قضیه تادیچ و نیز طرح پیش‌نویس مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها مصوب2001، به این نکته پی می‌بریم که دولت‌های ثالث هم از بابت نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه ارتکابی طی این‌گونه حملات ممکن است مستقیم یا غیرمستقیم مسئول شناخته شوند. در نهایت هدف از این پژوهش، یافتن پاسخی برای پرسش‌های اصلی و فرعی این رساله است.

پرسش‌ اصلی عبارت از این است که:
1- اصول بنیادین حقوق بین‌الملل بشردوستانه در مواجهه با حملات سایبری چگونه قابل اعمال می‌باشند؟

پرسش‌های فرعی پژوهش عبارتند از:
1- نحوه واکنش به این‌گونه حملات به چه صورت است؟
2- چالش‌های فراروی حقوق بین‌الملل در مواجهه با نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه در حملات سایبری چیست؟
3- آثار حقوقی نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه در حملات سایبری چیست؟
4- بر اساس چه مبنا و شرایطی مسؤلیت بین‌المللی دولت، ناشی از نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه در حملات سایبری تحقق می‌یابد؟
با توجه به اینکه ممکن است برخی حملات سایبری در طول مخاصمات مسلحانه و برخی دیگر در زمان صلح انجام گردد، لذا سئوالات مطروحه فوق در دو مقطع؛ زمان صلح و زمان مخاصمه؛ قابل ارائه و ارزیابی می‌باشند.

2- پیشینه و ضرورت انجام پژوهش
همان‌طور که در بیان مسئله نیز عنوان گردیده، حملات سایبری از جمله مسائلی است که با پیشرفت تکنولوژی نمایان گردیده و تا اندازه زیادی با مخاصمات مسلحانه کلاسیک تفاوت دارد. لذا پیش از این، این‌گونه مسائل با رویکرد حقوق بین‌الملل بشردوستانه کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. اما به هرحال در خصوص حملات سایبری و مسائل مرتبط با آن مقالات، پایان نامه و کتاب‌هایی به صورت پارسی و غیرپارسی وجود دارند که در ذیل پیشینه تحقیق در این موضوع و موضوعات مرتبط با آن عنوان گردیده‌است:
الف ) کتب
1- ممتاز، جمشید، شایگان، فریده، حقوق بین‌الملل بشردوستانه در برابر چالش‌های مخاصمات مسلحانه عصر حاضر، تهران، شهردانش، 1393.
در این کتاب مؤلفین به تبیین و تشریح ماهیت حقوقی و حدود برخی از قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه پرداخته‌اند و ضرورت اصلاح نهادهای مربوط به تضمین اجرای حقوق بین‌الملل بشردوستانه را یادآور گردیده‌اند که البته این کتاب ارتباط مستقیمی با موضوع رساله ندارد.

2- ضیایی بیگدلی، محمد رضا، حقوق بین‌الملل مخاصمات مسلحانه، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، چاپ دوم،1380.
این کتاب نیز از جمله منابع مرجع در بحث مخاصمات مسلحانه می‌باشد که در این کتاب نیز در خصوص مسائل مرتبط با حملات سایبری بحثی به میان نیامده است.

3- عسکری،پوریا و ژان ماری هنکرتز، مجموعه مقالات همایش حقوق بین‌الملل بشردوستانه عرفی، انتشارات مجد، 1390.
با توجه به اینکه از طرفی چالش اصلی در این رساله، قابلیت اعمال حقوق بین‌الملل بشردوستانه در حملات سایبری بوده و از طرفی دیگر، با بررسی نظرات و متون حقوقی فعلی به این نتیجه می‌رسیم که مکمل قواعد فعلی، قواعد عرفی می‌باشند، لذا استفاده از نقطه نظرات ارائه شده در مقالات این منبع، کمک شایانی برای پیشرفت کار داشته است اما در این منبع اشاره‌ای به موضوع فضای سایبر و حملات سایبری نشده است.

4-هنکرتز، ژان ماری و لوییس دوسؤالدبک، حقوق بین‌الملل بشردوستانه عرفی، ترجمه کمیته ملی حقوق بین‌الملل بشردوستانه، انتشارات مجد،1387.
بدیهی است این کتاب از منابع پایه و بسیار مفید در زمینه حقوق بین‌الملل بشردوستانه عرفی می‌باشد. با این‌حال با رویکرد خاصی که در این رساله به موضوع حملات سایبری پرداخته شده، در این منبع به این‌گونه حملات اشاره‌ای نشده است.

5- ممتاز، جمشید و امیرحسین رنجبریان، حقوق بین‌الملل بشردوستانه و مخاصمات مسلحانه داخلی، نشر میزان، 1386.
موضوع اصلی این کتاب بحث و بررسی و توصیف مخاصمات داخلی و جرم انگاری نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه داخلی است اما بحث رساله‌ی حاضر، حملاتی می‌باشد که اکثراً در مخاصمات مسلحانه غیربین‌المللی اتفاق می‌افتد.

6-شریفی طراز کوهی، حسین، حقوق بین‌الملل بشردوستانه، نشر میزان، 1390.
این کتاب از منابع مفید و جدید مرتبط با موضوعات حقوق بین‌الملل بشردوستانه و مخاصمات نوین بوده که توسط نگارنده در قالب یک مجموعه گردآوری شده است.
و…

ب) مقالات
1- عسکری، پوریا، مسئولیت بین‌المللی افراد و دولت‌ها در پرتو ضابطه کنترل، مجله حقوقی بین‌المللی، ش:40، 1388.
نویسنده به بررسی آراء دیوان بین‌المللی دادگستری و دیوان بین‌المللی کیفری برای یوگسلاوی سابق در قضایای نیکاراگوئه و تادیچ و اختلاف عمیقی که در تعیین معیار و ضابطه کنترل جهت تحقق مسئولیت دولت مداخله گر وجود دارد، می‌پردازد.
2- افتخارجهرمی، گودرز، اسلامی، ابراهیم، “نحوه اعمال صلاحیت دادگاه‌ها در رسیدگی به جرایم فضای سایبر”، مجله حقوقی دادگستری، دوره 78،شماره 88،تهران،1393.
با توجه به اینکه مسائل مرتبط با جرایم در فضای سایبر، نیاز به رسیدگی قضایی دارند، لذا در این مقاله نگارنده، نحوه اعمال صلاحیت دادگاه ها را در فضای سایبر مورد ارزیابی قرار داده است. اما در این مقاله نیز به ویژگی‌های حملات سایبری و تفاوت آن با جرایم سایبر، توجه نشده است.

3- ضیایی بیگدلی، محمدرضا، نگرشی بر مسئولیت بین‌المللی ناشی از نقض حقوق بشر و حقوق بین‌الملل بشردوستانه، پژوهش حقوق و سیاست، دانشگاه علامه طباطبایی، ش 13، 1384.
نویسنده در این مقاله نگاهی کلی به بحث مسئولیت و رابطه بین حقوق بشر و حقوق بین‌الملل بشردوستانه دارد.

و…
ج) پایان نامه و رساله‌ها
1- اقبالی، کیوان؛ تحولات اخير در اصل تفكيك بين رزمندگان و غيررزمندگان در حقوق مخاصمات مسلحانه؛ پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، 1388.
این پایان نامه ضمن اینکه برای رساله مفید است، اما بیشتر به بررسی قواعد حقوق مخاصمات مسلحانه در خصوص شناسایی موجودیت‌های نظامی و تفکیک بین رزمندگان و غیر رزمندگان می‌پردازد.
2- برقعی، سید مهدی؛ بررسی حقوقی تهدیدات امنیتی ناشی از حملات سایبری: مورد استاکس نت؛ پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روابط بین‌الملل، تهران،1391.
این پایان نامه به مطالعه آثار ویروس استاکس نت در حوزه امنیت

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژه های کلیدی حقوق بین‌الملل، فضای سایبر، مخاصمات مسلحانه، توسل به زور Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی فضای سایبر، توسل به زور، حقوق بین‌الملل، دفاع مشروع